Thiên cổ kỳ văn "Long Trung đối", đã thắp lên ngọn đèn hy vọng cho Lưu Bị lúc bấy giờ đang đường cùng mạt lộ, đồng thời, cũng giúp cho chính Gia Cát Lượng tìm được một cơ hội để trổ tài năng. Tuy nhiên, có người cho rằng, "Long Trung đối" của Gia Cát Lượng chẳng qua chỉ là bàn việc trên giấy, hơn nữa trước đó từng có người đưa ra phân tích chiến lược tương tự. Vậy, chúng ta nên nhìn nhận tác phẩm này như thế nào? Kính mời quý vị đón xem "Dịch Trung Thiên bình Tam Quốc" với chủ đề — Sách lược Long Trung.

Tập trước đã nhắc đến, Lưu Bị khát khao hiền tài, thành tâm đến mời Gia Cát Lượng, thế nên Tam cố thảo lư đã trở thành một giai thoại muôn thuở, còn cuộc đối thoại của họ trong thảo lư chính là "Long Trung đối" quen thuộc với mọi người. Từ xưa đến nay, các học giả phần lớn đều rất ca ngợi những kiến giải tinh tế trong "Long Trung đối". Nhưng có người nói, "Long Trung đối" chẳng qua là bức thư xin việc mà Gia Cát Lượng viết cho Lưu Bị, không tránh khỏi tiếng nghi ngờ là bàn việc trên giấy. Vậy rốt cuộc Gia Cát Lượng muốn bày tỏ điều gì trong "Long Trung đối"? Điểm nào của "Long Trung đối" đã đả động đến Lưu Bị? Giáo sư Dịch Trung Thiên của Đại học Hạ Môn làm khách mời tại "Bách gia giảng đàn", sẽ phân tích tuyệt vời cho quý vị những điểm huyền diệu của sách lược Long Trung, "Dịch Trung Thiên bình Tam Quốc" với chủ đề "Sách lược Long Trung" đang được phát sóng, kính mời quý vị chú ý đón xem.

Dịch Trung Thiên:

Tập này chúng ta nói về "Long Trung đối", "Long Trung đối" là gì? Cái gọi là "Long Trung đối" thực chất là một cuộc mật đàm giữa Lưu Bị và Gia Cát Lượng tại Long Trung, "Tam Quốc chí" chép rất rõ ràng: "Bèn đuổi người đi mà nói rằng", tức là bảo những kẻ nhàn rỗi khác, thậm chí ta đoán là cả Quan Vũ, Trương Phi cũng rời khỏi căn phòng bí mật đó, chỉ có một mình Lưu Bị và Gia Cát Lượng nói chuyện với nhau, Lưu Bị liền đặt ra một câu hỏi, Lưu Bị nói:

"Hán thất suy đồi, gian thần cướp mệnh, chúa thượng lầm than. Cô không lường đức lượng sức, muốn giương đại nghĩa ra thiên hạ, mà trí thuật ngắn ngủi, bèn thành ra càn quấy, cho đến ngày nay. Nhưng chí vẫn chưa thôi, tiên sinh cho rằng kế sách nên xuất phát từ đâu?"

Đây là câu hỏi của Lưu Bị, đoạn văn này từ trước đến nay ít được người ta chú ý, cho rằng đây chẳng qua chỉ là những lời xã giao, một chiếc mũ trùm, giống như chúng ta viết văn hiện nay vậy, đội nón mang giày, phải có một khúc dạo đầu. Kỳ thực đoạn văn này rất có ý nghĩa, chỉ nói mười hai chữ mở đầu: "Hán thất suy đồi, gian thần cướp mệnh, chúa thượng lầm than." Tức là hiện nay chính quyền triều Hán của chúng ta đã rất nguy hiểm rồi, tên gian thần Tào Tháo đã nắm giữ chính quyền đất nước, mà hoàng thượng của chúng ta thực ra đang gặp cảnh hoạn nạn. Đoạn văn này Lưu Bị bắt buộc phải nói, điều này do thân phận của ông quyết định, bởi vì ông là cái gọi là "dõi dòng dõi nhà vua", chính là ông mang thân phận tôn thất, hậu duệ nhà họ Lưu để tham gia vào cuộc cạnh tranh đợt này, ông bắt buộc phải bày tỏ lập trường chính trị của mình, bày tỏ lập trường chính trị một lòng hướng về vương thất, lo cho thiên hạ của mình, bảo đảm mình đúng đắn về mặt chính trị, như vậy yêu cầu cần Gia Cát Lượng giúp đỡ của ông mới có thể được thấu hiểu, mới có thể được cảm thông.

Đoạn văn tiếp theo cũng không phải là lời sáo rỗng, ý nghĩa của đoạn văn này nằm ở chỗ giải thích tình hình, tuyên bố quyết tâm, bày tỏ sự chân thành, đưa ra vấn đề. Tình hình gì? Chính là tôi "trí thuật ngắn ngủi, bèn thành ra càn quấy"; Quyết tâm gì? "Chí vẫn chưa thôi"; như vậy mới đưa ra câu hỏi "Tiên sinh cho rằng kế sách nên xuất phát từ đâu?", xin hạ hạt thử nói xem, ta nên làm thế nào đây? Tấm lòng như vậy của ông, Gia Cát Lượng đương nhiên là thấu hiểu, cũng là cảm thông. Hơn nữa Gia Cát Lượng cũng vô cùng rõ ràng thấu triệt vấn đề then chốt mà Lưu Bị đặt ra, "Tiên sinh cho rằng kế sách nên xuất phát từ đâu?", không phải nói chúa thượng lầm than, hoàng thượng của chúng ta hiện nay sống không tốt thì phải làm thế nào, mà là ta Lưu Bị trí thuật cạn cợt, bèn thành ra càn quấy, cho đến tận ngày nay, vẫn luôn ăn nhờ ở đậu, bôn ba lưu lạc, không làm nên đại sự được, nên phải làm thế nào? Cho nên câu trả lời của Gia Cát Lượng cho vấn đề này không bắt đầu từ "gian thần cướp mệnh, chúa thượng lầm than", ông trả lời một vấn đề vô cùng thiết thực, đó là gì? Gia Cát Lượng phân tích tình hình thiên hạ ngày nay cho Lưu Bị, ông nói tình hình thiên hạ ngày nay là gì? Chính là

"Từ Đổng Trác đến nay, hào kiệt cùng nổi dậy, kẻ xưng hùng các châu nối liền các quận không thể kể xiết."

Ý là gì? Chính là kể từ sau khi Đổng Trác làm loạn, các lộ chư hầu phân phong cát cứ, tranh giành địa bàn, triều đại nhà Hán của chúng ta đã đi đến thời kỳ mà mọi người đều không quan tâm sống chết của hoàng đế, chỉ lo tranh giành địa bàn cho riêng mình, chính là tình hình như vậy. Trong tình hình như vậy, chúng ta phải làm gì? Rất rõ ràng, chúng ta cũng phải tranh giành địa bàn. Bởi vì bất kể lý tưởng chính trị, hoài bão chính trị, mục tiêu chính trị của anh là gì, là thực lòng muốn bảo vệ hoàng thượng đương kim của chúng ta, hay là vì thực hiện dã tâm cá nhân, bất kể mục tiêu của anh là gì, cũng bất kể hoài bão của anh là gì, tóm lại đều có một tiền đề, nhất định phải có một căn cứ địa.

Trong màn hỏi đáp giữa Lưu Bị và Gia Cát Lượng này, rất có nhiều điều đáng bàn, mà câu trả lời của Gia Cát Lượng đối với câu hỏi của Lưu Bị lại vô cùng thiết thực. Rất nhiều người trong chúng ta sùng bái Gia Cát Lượng, theo tôi thấy là chưa sùng bái đúng chỗ, điều đáng để chúng ta học tập nhất ở Gia Cát Lượng chính là tinh thần thực tế của ông. Lưu Bị ở vào thân phận và lập trường như thế, ông bắt buộc phải bắt đầu từ "gian thần cướp mệnh, chúa thượng lầm than", nhưng Gia Cát Lượng với tư cách là một nhà chính trị, khi hai người mật đàm trong phòng kín thì không cần phải nói những lời xã giao ấy nữa, mà phải đưa ra chút hàng thật giá thật, hàng thật giá thật là gì? Chúng ta cũng chiếm lấy một miếng.

*Trong cuộc đối thoại ở Long Trung, Gia Cát Lượng vừa mở màn đã cho Lưu Bị một viên thuốc an thần, chỉ ra mấu chốt vấn đề của Lưu Bị lúc bấy giờ, chính là Lưu Bị bắt buộc phải có một căn cứ địa của riêng mình, mới có thể thực hiện được lý tưởng cá nhân. Điều này cho thấy tinh thần thực tế của Gia Cát Lượng, bởi vì chỉ khi có căn cứ địa thì mới có thể bàn đến chuyện khôi phục nhà Hán. Thế nhưng Lưu Bị ăn nhờ ở đậu nên lấy đâu làm căn cứ địa của mình? Ông có vốn liếng gì để có được căn cứ địa của riêng mình?

Vấn đề tiếp theo là, Lưu Bị từ trước đến nay vẫn luôn bôn ba lưu lạc, ăn nhờ ở đậu, cái gì cũng không có, mà cũng có thể chiếm được một miếng ư? Gia Cát Lượng nói là được, tại sao? Ông nói ngài có thể nhìn Tào Tháo mà xem, ông nói:

"Tào Tháo so với Viên Sào, thì danh viển vông mà quân số ít, nhưng Tháo cuối cùng lại có thể đánh bại Sào, lấy yếu làm mạnh, không chỉ là thiên thời, mà cũng là mưu sự ở người."

Anh thử nghĩ xem năm xưa Tào Tháo và Viên Sào so sánh với nhau, Tào Tháo danh tiếng nhỏ mà quân số ít, danh tiếng không lớn bằng Viên Sào, nhân mã không nhiều bằng Viên Sào, nhưng kết quả cuối cùng thế nào? Tào Tháo đã tiêu diệt được Viên Sào, nguyên nhân là gì? Một cái gọi là thiên thời, một cái gọi là mưu sự ở người, nghĩa là Gia Cát Lượng dùng một sự thật như vậy để nói cho Lưu Bị biết: Thành sự tại thiên, mưu sự tại nhân. Xem anh có biết "mưu" hay không, nếu biết mưu, thì tình hình hiện tại của anh, anh ví như Tào Tháo lúc bấy giờ, Tào Tháo ví như Viên Sào lúc bấy giờ, Tào Tháo có thể lấy yếu thắng mạnh, anh Lưu Bị cũng có thể lấy yếu thắng mạnh chứ, mạnh yếu nó không phải là tuyệt đối, cũng không phải là vĩnh hằng, mạnh yếu là hai mặt đối lập của mâu thuẫn, mà chúng ta đều biết phép biện chứng bảo chúng ta điều gì? Chính là hai mặt đối lập của mâu thuẫn không có mặt nào là không chuyển hóa lẫn nhau trong những điều kiện nhất định, kẻ yếu có thể biến thành kẻ mạnh, kẻ mạnh cũng có thể biến thành kẻ yếu, điều kiện là gì? Không chỉ là thiên thời, mà cũng là mưu sự ở người.

Đạo lý này đã giảng giải rõ ràng rồi thì chẳng phải là giải quyết được vấn đề hay sao, tiếp theo Gia Cát Lượng lại thiết thực mưu tính thay cho Lưu Bị, mưu sự ở người thế nào? Vậy bây giờ ta mưu tính giúp ngài một phen, chúng ta hãy nhìn xem tình hình thiên hạ ngày nay thế nào. Tôi tin rằng lúc mật đàm khi đó e là có một tấm bản đồ, bây giờ chúng ta cũng xem tấm bản đồ này, phương bắc là tình hình thế nào? Phương bắc ban đầu bốn châu Ký Châu, Thanh Châu, U Châu, Tịnh Châu là của Viên Sào, ba châu Duyện Châu, Dự Châu, Từ Châu là của Tào Tháo, hiện nay Tào Tháo đã tiêu diệt Viên Sào rồi, mảnh đất này là của Tào Tháo. Vậy mảnh đất này của Tào Tháo ngài có thể đi nhắm ngó nó không? Gia Cát Lượng nói là không được, tại sao? Ông nói:

"Nay Tháo ủng (ôm) có trăm vạn quân, ép thiên tử mà ra lệnh cho chư hầu, việc này thực sự không thể tranh phong với hắn."

Cái này quá lợi hại, chính trị đúng đắn, có một lá cờ khi đó được xem là chính nghĩa, bảo vệ hoàng đế, lực lượng lại mạnh, cái này chúng ta không thể đi chính diện giao phong (giao tranh) với hắn. Vậy lại nhìn tiếp phía bên đông, khu vực Giang Đông, mảnh đất này thế nào? Gia Cát Lượng nói:

"Tôn Quyền chiếm giữ Giang Đông, đã trải qua ba đời, hiểm trở quốc gia mà dân chúng theo về, hiền tài vì đó mà dùng, việc này có thể dùng làm viện trợ chứ không thể mưu đồ."

Nơi này đã trải qua sự kinh doanh ba đời cha anh, chính quyền vô cùng vững chắc, nơi này chúng ta chỉ có thể liên hợp, liên minh với họ, cũng không thể nhắm vào họ. Vậy nơi nào có thể nhắm tới đây? Hai nơi, thứ nhất là Kinh Châu, chúng ta nhìn bản đồ sẽ biết, mảnh đất Kinh Châu này lớn bao nhiêu, Kinh Châu lúc bấy chương xưng là bảy quận, cũng xưng là tám quận, bởi vì ở giữa nó có một quận là Chương Lăng Quận lúc thì lập lúc thì bỏ, nhưng bảy quận thì không thành vấn đề. Hơn nữa nơi này chúng ta nhìn bản đồ, theo lời của Gia Cát Lượng lúc bấy giờ, phía bắc của nó là sông Hán và sông Mịch, phía nam của nó là Quảng Đông, Quảng Tây hiện nay, phía đông của nó là Giang Tô, Chiết Giang hiện nay, phía tây của nó là Trùng Khánh, Tứ Xuyên hiện nay, là đất tranh chấp của nhà binh, cũng là nơi anh hùng dụng võ, đây là một nơi tốt. Hơn nữa còn tuyệt vời hơn ở điểm nào? Chủ nhân của nó không giữ được, cho nên chủ nhân mảnh đất này hắn giữ không nổi, vì vậy Gia Cát Lượng nói:

"Việc này suýt chút nữa là trời đem cấp cho tướng quân, tướng quân há có ý gì chăng?"

Nơi này chính là trời chuẩn bị ban tặng cho ngài, có muốn hay không? Đây là biết rồi còn hỏi, Lưu Bị lúc bấy giờ trên không có một mảnh ngói, dưới không có đất cắm cúi, tùy tiện đưa cho ông một chỗ là ông đã phải lấy rồi, huống chi là một nơi tốt như Kinh Châu mà lại có chuyện không cần sao? Cho nên không cần phải trả lời, câu hỏi tu từ này không cần phải trả lời.

Tiếp theo lại nói tiếp xuống dưới, ngoài ra còn có một nơi là Ích Châu, nhìn bản đồ sẽ thấy, mảnh đất Ích Châu này cũng rất lớn, Ích Châu lúc bấy giờ bao gồm những gì? Bao gồm một phần Tứ Xuyên, Trùng Khánh và phía nam Thiểm Tây hiện nay, chính là Hán Trung, chính là Hán Trung, Ba Quận, Thục Quận v.v. những nơi này đều nằm trong phạm vi Ích Châu lúc bấy giờ, đặc biệt là bình nguyên Hán Trung và bình nguyên Thành Đô, hai nơi này được Gia Cát Lượng gọi là "vùng đất phì nhiêu ngàn dặm, đất trời phú". Bây giờ chúng ta đều biết bình nguyên Thành Đô chính là thiên phủ chi quốc, hơn nữa bốn bề là núi, ở giữa là một vùng đồng bằng, đất màu mỡ ngàn dặm, bốn mùa xanh tươi, sản vật phong phú, dễ thủ khó công, hơn nữa năm xưa Cao hoàng đế Lưu Bị chính là phát tích từ bình nguyên Hán Trung, ông được phong làm Hán Vương mà, cho nên Gia Cát Lượng nói đây cũng là một nơi tốt. Nơi này hiện nay thuộc về ai? Đất Thục thuộc về Lưu Lương, Hán Trung thuộc về Trương Lỗ, hai người này đều không được, đều không phải là người lãnh đạo tốt, cho nên người ở hai nơi này gọi là "kẻ sĩ thông minh trí tuệ mong mỏi có được minh quân", đều trông chờ có một vị vua anh minh đến lãnh đạo họ, ý nói là nơi này cũng là trời chuẩn bị ban tặng cho ngài.

*Có thể tưởng tượng được, Lưu Bị khi đó rất sa cơ lỡ bước, nghe những lời phân tích tinh tế thấu triệt này của Gia Cát Lượng, trong lòng nhất định thầm vui mừng, cho rằng đại nghiệp hưng phỏng nhà Hán của mình cuối cùng đã có hy vọng. Thế nhưng Lưu Bị là kẻ yếu nhất trong các quân phiệt lúc bấy giờ, chưa nói đến thực lực của Tào Tháo, Tôn Quyền mạnh hơn ông rất nhiều, ngay cả thực lực của Lưu Bểu, Lưu Chương, Trương Lỗ cũng không bằng. Vậy, Gia Cát Lượng nói hấp dẫn như vậy, lẽ nào Lưu Bị không có sự tự lượng sức mình hay sao? Sự chỉ đường dẫn lối của Gia Cát Lượng dành cho Lưu Bị rốt cuộc có khả thi không? Lưu Bị dựa vào cái gì để có thể thực hiện được giấc mơ khôi phục nhà Hán của mình?

Được rồi, hai nơi này đã là trời muốn ban tặng cho ngài, vậy không lấy thì phí, ông tuy không nói rõ, chúng ta cũng hiểu ý nghĩa này, chúng ta hãy chiếm lấy nó. Chiếm lấy rồi thì sao? Gia Cát Lượng nói: Lấy uy danh của tướng quân, "tín nghĩa rực rỡ chốn tứ hải"; với thân phận của tướng quân, "dòng dõi nhà hoàng đế"; lại với hiệu triệu lực của tướng quân, "thu gom anh hùng, khát khao hiền tài". Có thân phận này, có uy danh này, có sức hiệu triệu này, ngài chỉ cần chiếm lấy hai nơi này, thì đã có một căn cứ địa vững chắc. Sau đó chúng ta ở trong căn cứ địa này một mặt làm tốt chính trị nội bộ, mặt khác làm tốt quan hệ bên ngoài, liên hợp với Tôn Quyền, ý nói là, vậy thì ngài đã có một vương quốc độc lập rồi, đương nhiên lời này cũng không nói rõ ra. Có vương quốc độc lập này rồi thì sao? Một khi thiên hạ có biến, ngài liền phái một vị thượng tướng quân từ Kinh Châu đi về phía bắc, qua đường Uyển Thành, tấn công Lạc Dương, tự tướng quân xuất phát từ Ích Châu, qua đường Xuyên Xuyên, tấn công Tây An, lúc đó bách tính thiên hạ há lại không cầm rượu, cầm thức ăn, cầm cơm, cầm thịt ra nghênh đón tướng quân ngài hay sao? Gọi là:

"Bách tính thiên hạ ai dám không bưng nước bưng cơm mà nghênh đón tướng quân chứ? Nếu thực sự như thế, thì bá nghiệp có thể thành, nhà Hán có thể hưng thịnh vậy."

Như thế, nếu như thế này, vậy thì ngài đã thành công rồi còn gì. Những lời này nói ra khiến Lưu Bị cảm thấy như uống nước cam lộ quán đỉnh, như tỉnh mộng, bừng tỉnh đại ngộ, ồ, hóa ra cái gọi là bá nghiệp hay đế nghiệp chính là được thực hiện như thế này, chà tuyệt quá, ông nói: "Thiện!" Tuyệt vời. Đương nhiên, mục tiêu cuối cùng này không thực hiện được, nếu như thực hiện được rồi, thì trong lịch sử Trung Quốc chúng ta sẽ xuất hiện một "Hậu Hậu Hán", bởi vì ngài không thể gọi nó là gì khác nữa, đành phải gọi là "Hậu Hậu Hán".

Vậy tại sao mục tiêu này không được thực hiện? Bởi vì Gia Cát Lượng đã nói rất rõ ràng, thực hiện mục tiêu này có một tiền đề, gọi là "thiên hạ có biến", nghĩa là bên phía Tào Tháo ở phương bắc phải tự xảy ra biến loạn, phải xảy ra vấn đề, vậy không xảy ra biến loạn, không xảy ra vấn đề, thiên hạ không biến thì sao? Lưu Bị không hỏi, Gia Cát Lượng cũng không nói, tại sao? Không cần thiết. Lưu Bị là người thế nào? Tiềm Long, Gia Cát Lượng là người thế nào? Ngọa Long, hai con rồng đang nói chuyện ở đó, cần phải nói rõ ràng thế đến thế là cùng sao? Cần phải nói thẳng thừng thế sao? Cần phải nói trần trụi thế sao? Không cần thiết đâu, tâm lĩnh thần hội. Thiên hạ không biến thì phải làm sao? Thiên hạ không biến thì chúng ta cứ ở lại Kinh Châu và Ích Châu thôi, hai nơi tốt thế cơ mà, ăn bảy tám bữa cơm hoàn toàn không thành vấn đề. Nói cách khác bản kế hoạch mà Gia Cát Lượng vạch ra cho ông chính là tiến có thể công, lùi có thể thủ, cương lĩnh cao nhất: Thực hiện đế nghiệp, làm hoàng đế, thống nhất Trung Quốc; không được nữa thì: Chia ba thiên hạ, hoàn thành bá nghiệp. Đây là một thiết kế tuyệt vời biết bao, cho nên Lưu Bị vô cùng vui mừng. Sau cuộc nói chuyện này, đại khái là Gia Cát Lượng liền đi theo Lưu Bị, đến trong quân của Lưu Bị, thường xuyên trò chuyện với Lưu Bị, kết quả tình cảm ngày càng khăng khít, tình cảm tốt đẹp lên từng ngày, tốt đến mức độ nào? Tốt đến mức Quan Vũ và Trương Phi có ý kiến, Quan Vũ, Trương Phi nói ban đầu chúng ta là ba anh em nhé, chúng ta ăn chung một mâm, ngủ chung một giường, là những người anh em thiết cốt không thể nào thiết hơn nữa, sao ở giữa lại chen ngang một Gia Cát Lượng, hơn nữa đại ca của chúng ta đối với hắn hình như giống như chuột yêu gạo vậy, họ có ý kiến. Thế là Lưu Bị liền làm công tác tư tưởng, nói các cậu không được có ý kiến, ta có Khổng Minh giống như cá có nước vậy, vốn dĩ không phải là chuột yêu gạo, mà là cá yêu nước, như vậy cả hai mới không có ý kiến gì nữa.

"Long Trung đối" mà Gia Cát Lượng làm lúc bấy giờ vẫn chỉ là một tấm séc khống, không phải Gia Cát Lượng không có năng lực, mà là Gia Cát Lượng và Lưu Bị đều có điều kiêng kỵ. Bởi vì bước đầu tiên trong phương án ông thiết kế là chiếm lấy Kinh Châu, Kinh Châu là của ai? Của Lưu Bểu, Lưu Bểu có quan hệ gì với Lưu Bị? Tông thất, người một nhà, Gia Cát Lượng có quan hệ gì với Lưu Bểu? Lưu Bểu là dì ghẻ của vợ Gia Cát Lượng, Gia Cát Lượng có mưu lược thế nào đi nữa, ông cũng không thể xúi giục Lưu Bị nói ngài xử lý Lưu Bểu đi, không thể nói, những lời này là không thể nói ra, Lưu Bị cũng không ra tay được, bọn họ đều phải đợi cơ hội, cho nên Gia Cát Lượng đã nói rất rõ ràng:

"Mà chủ nhân của nó không giữ được, việc này suýt chút nữa là trời đem cấp cho tướng quân."

Nói cách khác Kinh Châu là có thể chiếm lấy, nhưng phải đợi đến khi chủ nhân của nó không giữ nổi, tự mình dâng đến tận cửa; còn không dâng đến tận cửa thì sao? Thì đợi thôi, ngài chỉ có thể đợi. Kinh Châu đối với Lưu Bị mà nói, chỉ có thể mưu tính khéo léo, không thể cướp đoạt bằng vũ lực.

*"Long Trung đối" của Gia Cát Lượng đã chỉ ra một con đường lớn sáng sủa cho Lưu Bị đang lúc đường cùng mạt lộ. Vào thời điểm đó, một người đọc sách hai mươi bảy tuổi sinh sống ở một ngôi làng nhỏ trên núi, có thể đánh giá chính xác các thế lực chính trị các phái, có thể xét thời đo thế để hoạch định ra một phương châm chiến lược thuận theo thời đại, và sớm dự báo được cục diện chính trị "Thiên hạ chia ba" sau này, điều này quả thực là vô cùng đáng quý. Thế nhưng cũng có người cho rằng, "Long Trung đối" của Gia Cát Lượng không có điểm gì cao minh hơn, hơn nữa những phân tích chiến lược như thế này, lúc bấy giờ cũng có người từng đưa ra, vậy ai là người có tầm nhìn xa trông rộng như vậy?

Lưu Bểu cuối cùng rồi sẽ đánh mất Kinh Châu, dự đoán này là chính xác. Hơn nữa từ bảy năm trước, tức là năm Kiến An thứ năm, đã có người dự đoán được điều này, hơn nữa còn hoạch định một chiến lược vô cùng tương tự cho Tôn Quyền, có thể gọi là "Long Trung đối" phiên bản Đông Ngô hoặc phiên bản Tôn Quyền, vậy người này là ai? Chính là Lỗ Túc.

Nhắc đến Lỗ Túc, những khán giả quen thuộc chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi "Tam Quốc diễn nghĩa" có lẽ lập tức sẽ hiện lên hình ảnh một con người thật thà trung hậu đến mức độ cổ hủ. Mọi người đều biết Lưu Bị mượn Kinh Châu, Lỗ Túc đòi Kinh Châu, Lỗ Túc vừa đi đòi Kinh Châu, Lưu Bị liền hỏi Gia Cát Lượng phải làm sao bây giờ, tính sao đây? Gia Cát Lượng liền nói ngươi biết khóc không? Lưu Bị nói biết chứ. Lỗ Túc đến thì ngươi hãy khóc. Lỗ Túc vừa đi đòi Kinh Châu, Lưu Bị liền khóc, khóc đến mức Lỗ Túc chẳng còn cách nào, nói chà, chuyện này có gì từ từ nói đừng khóc mà, ngươi xem ngươi khóc thành thế này, ta ở đây có khăn giấy. Có vẻ như là hình ảnh như vậy, kỳ thực không phải, Lỗ Túc là một người rất trượng nghĩa, hào sảng. Năm xưa Chu Yêu làm huyện trưởng từng mượn lương thực của Lỗ Túc, Lỗ Túc xem ra là một đại địa chủ, trong nhà rất có tiền, Lỗ Túc khi đó trong nhà có hai lẫm lương, lẫm chính là kho lúa hình tròn, mỗi một kho lúa có thể chứa ba nghìn thạch thóc, trong nhà có hai lẫm, Lỗ Túc liền chỉ tay nói, lấy đi một lẫm là được, đây gọi là "chỉ lẫm tương tặng", là một câu chuyện nổi tiếng trong lịch sử, cho nên ông là một người rất hào sảng.

Hơn nữa Lỗ Túc cũng là một người có đầu óc chính trị, sau khi ông quy thuận Tôn Quyền, Tôn Quyền cũng từng có một lần mật đàm riêng với ông, gọi là "hợp tháp đối ẩm", hợp tháp đối ẩm là gì? Chính là ghép bàn ăn của hai người lại với nhau để đối mặt uống rượu. Khi uống rượu Tôn Quyền cũng đưa ra một vấn đề, Tôn Quyền nói: "Hán thất nguy khốn, bốn phương mây nhốn nháo", ý này giống hệt với câu "Hán thất suy đồi" mà Lưu Bị nói, ý nói là bây giờ thiên hạ đại loạn, ta kế thừa sự nghiệp của cha anh, cũng muốn có chút hành động, "nghĩ có công của Hoàn, Văn", ta cũng muốn làm Tề Hoàn Công, Tấn Văn Công, xưng bá một phương, bảo vệ thiên tử, giống hệt với những gì nói với Tào Tháo, hạ hạt đã coi trọng Tôn mỗ, đến giúp Tôn mỗ, xin hỏi ngài có cách nào không?

Lỗ Túc ngay tại chỗ đã hắt gáo nước lạnh vào Tôn Quyền, nói theo kiến thức nông cạn của Lỗ Túc thì tướng quân ngài không thể làm Tề Hoàn Công, Tấn Văn Công được đâu, tại sao? Hãy nhớ lại thời kỳ cuối đời Tần thiên hạ đại loạn năm xưa, Cao hoàng đế của chúng ta cũng muốn làm Tề Hoàn Công, Tấn Văn Công, nhưng không làm được, tại sao? Có Hạng Vũ, có Hạng Vũ làm hại, Hạng Vũ gây loạn, hiện nay thời đại của chúng ta Tào Tháo chính là Hạng Vũ, cho nên ngài không làm được đâu. Tuy nhiên, ngài không làm được Tề Hoàn Công, Tấn Văn Công không có nghĩa là tướng quân ngài không có việc gì làm để làm, không làm Tề Hoàn Công, Tấn Văn Công thì làm gì? Làm hoàng đế chứ. Sau đó Lỗ Túc liền nói, nói ra hai câu vô cùng quan trọng:

"Nhà Hán không thể khôi phục, Tào Tháo không thể sớm trừ."

Ý là triều đại nhà Hán từ nay về sau không thể vực dậy nổi nữa, ngài đừng vực dậy nó nữa, làm Tề Hoàn Công, Tấn Văn Công gì chứ, đừng đi phò tá nó nữa. Tào Tháo trong chốc lát không thể trừ khử được, lực lượng quá mạnh, vậy nên làm thế nào? Lỗ Túc nói:

"Vạc chân ở Giang Đông, để quan sát thời cơ của thiên hạ."

Nói là ngài hiện nay phải giữ vững chắc mảnh đất Giang Đông của mình, đợi phương bắc xảy ra chuyện. Giống hệt với việc Gia Cát Lượng nói thiên hạ có biến, Lỗ Túc nói một khi phương bắc xảy ra chuyện, tướng quân ngài liền tiến về phía tây, trước tiên tiêu diệt Hoàng Tổ — chính là bộ tướng của Lưu Bểu, đóng giữ ở quận Giang Hạ, chính là chỗ thành phố Vũ Hán hiện nay — trước tiên đánh dẹp Hoàng Tổ, lại tiêu diệt Lưu Bểu, sau đó tấn công Ích Châu, lấy luôn mảnh đất của Lưu Chương đó về tay, chia sông với Tào Tháo mà trị, lúc đó ngài có thể xưng hiệu đế vương, mưu đồ thiên hạ, lúc đó ngài hãy xưng đế, sau đó tìm cơ hội tiến về phía bắc thống nhất Trung Quốc.

*Trong thời loạn cuối đời nhà Hán, ngoài "Long Trung đối" của Gia Cát Lượng ra, còn có "Long Trung đối" phiên bản Lỗ Túc, Lỗ Túc trong lịch sử không hề trung hậu và cổ hủ như được miêu tả trong "Tam Quốc diễn nghĩa", kỳ thực ông cũng là một nhà chính trị biết xét thời đo thế và có tầm nhìn sâu rộng. Những suy tính của Lỗ Túc đối với thời thế lúc bấy giờ và "Long Trung đối" của Gia Cát Lượng có thể nói là có công hiệu tương tự nhau, bọn họ đều coi Tào Tháo là kẻ thù số một, hơn nữa đều cho rằng Tào Tháo không thể tiêu diệt được trong chốc lát, ngoài ra bọn họ đều chủ trương "trước chia ba, sau thống nhất", vậy, hai phiên bản "Long Trung đối" này có điểm gì khác nhau?

"Long Trung đối" này của Lỗ Túc và "Long Trung đối" của Gia Cát Lượng có điểm khác biệt, mặc dù bọn họ đều chủ trương trước chia ba sau thống nhất, nhưng việc chia ba của Lỗ Túc và việc chia ba của Gia Cát Lượng không giống nhau, "chia ba" của Lỗ Túc là Tôn Quyền, Lưu Bểu, Tào Tháo; "chia ba" của Gia Cát Lượng là Lưu Bị, Tôn Quyền, Tào Tháo. Đều có Tôn Quyền và Tào Tháo, thế lực còn lại một bên là Lưu Bểu, một bên là Lưu Bị. Điều này không có gì kỳ lạ, bởi vì "Long Trung đối" của Lỗ Túc được đưa ra vào năm Kiến An thứ năm, lúc đó Lưu Bị vẫn chưa rõ mình đang làm gì, đang ở đâu. Năm Kiến An thứ năm chúng ta đều biết là thời kỳ của trận Quan Độ, sao Lỗ Túc có thể nghĩ đến việc tính cả Lưu Bị vào một phần; còn Gia Cát Lượng thì mưu tính thay cho Lưu Bị, sao ông có thể tính Lưu Bểu vào một phần được. Mà cho đến sau trận Xích Bích, thậm chí trước trận Xích Bích, sau khi Lưu Bểu qua đời, Lỗ Túc liền nhanh chóng điều chỉnh chính sách, ngay lập tức đổi cái "phần" trong thiên hạ chia ba từ Lưu Bểu sang thành Lưu Bị.

Điểm khác biệt thứ hai, chính là khẩu hiệu mà Gia Cát Lượng đưa ra, hay nói cách khác mục tiêu tối thượng của ông là bá nghiệp có thể thành, nhà Hán có thể hưng thịnh, nhà Hán có thể khôi phục; mà Lỗ Túc lại nói rõ ràng rành mạch là nhà Hán không thể khôi phục, đây là điểm khác biệt của họ, đây là sự khác biệt về lập trường. Bởi vì Gia Cát Lượng muốn phò tá Lưu Bị hoàn thành đại nghiệp, ông bắt buộc phải tung ra khẩu hiệu khôi phục nhà Hán này, hơn nữa tôi cũng có thể nói trước với mọi người, chính là khẩu hiệu này sau đó đã trở thành gánh nặng chính trị nặng nề trên người Gia Cát Lượng, đây là điểm khác biệt thứ hai.

Điểm khác biệt thứ ba, chính là chiến lược hoạch định của Lỗ Túc là coi việc chia ba thiên hạ làm tiền đề, chính là hiện nay đã chia ba rồi, Tôn Quyền, Lưu Bểu, Tào Tháo. Các bước thống nhất là gì? Trước tiên tiêu diệt Lưu Bểu, sau đó tiến về phía tây chiếm lấy Ích Châu, chia sông với Tào Tháo mà trị, nghĩa là muốn biến "Tam quốc" thành "Nam Bắc triều". Còn cách làm của Gia Cát Lượng là thế nào? Trước tiên chiếm lấy Kinh Châu, sau đó chiếm lấy Ích Châu, chiếm giữ mảnh đất phía tây này, đợi Tôn Quyền và Tào Tháo đánh nhau, đợi hai người bọn họ đánh gần xong rồi, chúng ta tiến về phía bắc, tiến về phía đông thống nhất Trung Quốc, là biến "Tam quốc" thành "Đông Tây Hán", đây là điểm khác biệt thứ ba của hai phiên bản "Long Trung đối".

Vậy chúng ta phải đặt ra một câu hỏi, phương án này của Lỗ Túc đã được Tôn Quyền tiếp nạp chưa? Không. Tại sao? Bởi vì khi Lỗ Túc nói những lời này là vào năm Kiến An thứ năm, lúc đó Tôn Quyền mới mười tám tuổi, vừa mới tiếp quản cơ nghiệp của anh trai Tôn Sách, cái mông còn chưa ngồi vững, nội bộ náo loạn không ngừng, anh ta đâu có tâm trí đâu mà thống nhất thiên hạ, anh ta cũng không có bản lĩnh đó. Cho nên Tôn Quyền liền nói một câu xã giao, chà, Tôn mỗ cố gắng hết sức một phương, đó là để phò tá triều đại nhà Hán, những chuyện ngài nói đó là không thể cân nhắc được. Cho nên đừng nhìn anh ta tuổi còn nhỏ, mười tám tuổi, vẫn là người chưa thành niên, theo quy tắc của người xưa, người xưa đến hai tuổi làm lễ đội mũ mới được tính là người trưởng thành, Tôn Quyền đã vô cùng từng trải về mặt chính trị rồi. Nhưng đến năm Kiến An thứ mười hai thì tình hình đã khác, Tôn Quyền lúc này không chỉ có cái gan làm chuyện tày trời đó, mà còn có dũng khí làm chuyện tày trời đó, còn có thực lực làm chuyện tày trời đó, cho nên đến lúc này lại có một người nhắc lại chuyện cũ, nói chúng ta đánh Hoàng Tổ đi, người này là ai? Cam Ninh. Cam Ninh vốn là bộ tướng của Lưu Bểu và Hoàng Tổ, nhưng Lưu Bểu và Hoàng Tổ đều không trọng dụng anh ta, cho nên anh ta liền quy thuận Tôn Quyền, ai giới thiệu? Chu Yêu và Lữ Mông. Giới thiệu đến chỗ Tôn Quyền rồi, Tôn Quyền đối xử với anh ta rất tốt, coi như cựu thần, đem anh ta đối xử như bộ hạ cũ. Thế là Cam Ninh liền đề xuất, nói cái gì? Nói:

"Vận mệnh nhà Hán ngày càng vi tế, Tào Tháo ngày càng kiêu ngạo, cuối cùng sẽ thành kẻ cướp ngôi."

Tào Tháo chắc chắn sẽ cướp đoạt triều đại nhà Hán của chúng ta, mà Kinh Châu là một nơi hiểm yếu về chiến lược, chủ nhân của Kinh Châu là Lưu Bểu tính toán nhìn không xa, nói Lưu Bểu người này không có mưu lược sâu xa, nhìn vấn đề cạn cợt tầm thường, con trai lại kém cỏi, hai đứa con của ông ta lại rất kém, nơi này ông ta tuyệt vời không thể giữ nổi. Cho nên xin tướng quân ra tay sớm một chút, anh ta nói bốn chữ, "không thể để sau Tào Tháo", chính là chúng ta phải ra tay chiếm lấy Kinh Châu trước, không thể để rơi vào phía sau Tào Tháo. Vậy khi Cam Ninh đưa ra lời này thì lúc đó có một người ở bên cạnh, chính là Trương Chiêu, Trương Chiêu đã nói gì? Ấy, không thể như thế được, tập đoàn Đông Ngô của chúng ta, tập đoàn Giang Đông chúng ta hiện nay đang nơm nớp lo sợ, như đạp băng mỏng, bắt buộc phải cẩn thận tột cùng, sao có thể tùy tiện xông ra ngoài đánh đấm bừa bãi chứ? Tại sao Trương Chiêu lại phản đối, Tôn Quyền lại quyết định và biểu thái như thế nào? Xin mời xem tập sau — Cơ nghiệp Giang Đông.