※ Ông từng một thời lẫy lừng phong ba, nhưng sau khi qua đời lại là kẻ chịu nhiều lời mắng chửi nhất. Trong sử sách ghi chép, ông ép thiên hạ để ra lệnh cho chư hầu, bình định bốn phương giữa thời loạn thế. Người ta gọi ông là "gian hùng", vậy ông có phải là gian hùng không? Ông "gian" ở chỗ nào, mà lại "hùng" ở chỗ nào? Chương trình "Dịch Trung Thiên bình Tam Quốc - Bí ẩn về kẻ gian hùng" sắp được phát sóng, xin quý khán giả hãy chú ý theo dõi.

※ Trong tập trước, giáo sư Dịch Trung Thiên đã phân tích tính cách đa diện của Tào Tháo, cho rằng một Tào Tháo với tính cách phức tạp là người có độ lượng rất lớn, có tấm lòng và khí phách bao dung như biển lớn dung nạp trăm sông, điều này thể hiện rõ sự khoáng đạt và bản sắc của Tào Tháo. Thế nhưng theo sử sách ghi chép, Tào Tháo khi còn nhỏ lại lêu lổng vô độ, thích quậy phá làm càn, một người như vậy vì sao lớn lên lại có thể nên người? Và vì sao Tào Tháo lại bị gọi là gian hùng? Đối với quan điểm cho rằng Tào Tháo là gian hùng thời loạn thế, giáo sư Dịch Trung Thiên có cái nhìn thế nào? Ông đã phân tích và đánh giá ra sao?

Dịch Trung Thiên:

Hôm nay chúng ta tiếp tục nói về Tào Tháo. Ở tập trước, chúng ta đã đưa ra một quan điểm, đó là Tào Tháo là một vị gian hùng đáng yêu. Có phải vậy không? Trước hết chúng ta hãy bàn về hai chữ "gian hùng", rồi sau đó hãy xem xét sự "đáng yêu".

Thế nào gọi là gian hùng? Khái niệm "gian hùng" bao gồm hai nội dung, đó là gian và hùng. Chỉ những kẻ vừa gian vừa hùng mới có thể gọi là anh hùng. Ví dụ như Nghiêm Tung, một tên gian thần nhà Minh, cứ lén lút vụng trộm, sử dụng những thủ đoạn âm hiểm nhu nhược, gian mà không hùng, thì loại này chỉ có thể gọi là gian tặc; còn nếu như Đổng Trác vào cuối thời Đông Hán, hoành hành ngang ngược, chuyên quyền bá đạo, hùng mà không gian, sử dụng thủ đoạn bạo lực, thì chỉ có thể gọi là kiêu hùng. Kiêu hùng là nhân vật cứng cỏi mà lại có dã tâm, gian tặc là nhân vật gian trá mà lại có tâm địa trộm cắp, còn gian hùng là nhân vật gian xảo mà lại có hùng tâm. Vậy Tào Tháo có phải là con người như thế không? Phải.

Con người Tào Tháo từ nhỏ đã gian xảo. Xuất thân gia đình của Tào Tháo không được tốt cho lắm. Sách lịch sử ghi chép rằng ông là hậu duệ của tướng quốc Tào Tham, đây là lời nói nhảm, tại sao vậy? Bởi vì cha của Tào Tháo tên là Tào Tung, Tào Tung là người thế nào? Là con nuôi của hoạn quan Tào Đằng. Hoạn quan thì không sinh con đẻ cái, Tào Tung là con nuôi chứ không phải con ruột. Cho nên, dù chúng ta có khảo cứu được tổ tiên của Tào Đằng là tướng quốc Tào Tham đầu thời Tây Hán đi chăng nữa, thì điều đó có liên quan gì đến Tào Tháo? Hơn nữa, vào cuối thời Đông Hán, chúng ta đều biết "kẻ làm loạn nước chính là hoạn quan", vì vậy con trai của một người con nuôi hoạn quan, ở xã hội thượng lưu lúc bấy giờ là không có địa địa vị, người ta coi thường và cho rằng đó là một loại nghiệt chủng. Cho nên xuất thân của Tào Tháo không hề tốt đẹp.

Đương nhiên, gia cảnh thì rất tốt, bởi vì người ông nuôi và cha của ông đều làm quan trong triều đình, gia cảnh tốt, nhưng xuất thân môn đì thì phải nói là không tốt.

Nền giáo dục mà Tào Tháo nhận được hồi nhỏ cũng không tốt. Tào Tháo sau này có làm một bài thơ nhớ lại thời thơ ấu của mình: "Già vô tam tỉ giáo, bất văn quá đình ngữ". Thế nào gọi là "tam tỉ giáo"? "Tam tỉ giáo" chính là câu chuyện Mạnh mẫu chọn láng giềng mà ai nấy đều quen thuộc. Mẹ của Mạnh Tử vì muốn con trai mình có một môi trường giáo dục tốt nên đã phải chuyển nhà ba lần, gọi là "tam tỉ", cho nên cách giáo dục này của mẹ Mạnh Tử gọi là "tam tỉ giáo". Tào Tháo nói chuyện này nhà chúng tôi không có; còn "bất văn quá đình ngữ" có nghĩa là gì? Đó là câu chuyện kể về Khổng Tử và con trai là Khổng Lý. Kể rằng có một hôm Khổng Tử đứng ở ngoài sân, con trai ông là Khổng Lý "sơ nhi quá đình". Thế nào gọi là "sơ"? "Sơ" chính là bước những bước nhỏ thật nhanh, là động tác thể hiện sự cung kính. Ở trước mặt cấp trên, ở trước mặt người bề trên, khi đi đứng con phải "sơ", cúi đầu, đi thật nhanh qua như vậy, cái đó gọi là "sơ". Khi Khổng Lý nhìn thấy cha mình là Khổng Tử đang đứng ở sân, bèn cúi đầu đi "sơ" qua. Khổng Tử liền bảo: "Đứng lại, đã học kinh Thi chưa?". "Chưa ạ". "Không học kinh Thi thì lấy gì để nói chuyện?". "Dạ", bèn lùi lại học kinh Thi. Lại một hôm khác, Khổng Tử lại đứng ở sân, Khổng Lý lại "sơ nhi quá đình". Khổng Tử bảo: "Đứng lại, đã học lễ chưa?". "Chưa ạ". "Không học lễ thì lấy gì để đứng vững ở đời?". "Dạ", bèn lùi lại học lễ. Câu chuyện này gọi là "quá đình ngữ", cũng gọi là "đình huấn". Sự dạy dỗ của cha đối với con cái thời cổ đại gọi là "đình huấn". Tào Tháo nói chuyện này nhà chúng tôi cũng không có. Cho nên gia giáo không tốt.

Tào Tháo xuất thân không tốt, gia giáo không tốt, biểu hiện hồi nhỏ cũng không tốt. Thích cái gì? Ưng khuyển bay nhảy, lang thang khắp nơi, không lo làm ăn đứng đắn, lêu lổng vô độ, cùng một đám công tử bột quậy phá làm càn. Bọn bạn công tử bột của ông có Viên Thiệu, có Trương Mạc, toàn là những con nhà quan chức cấp cao cả. Trong số những kẻ đó, chỉ có Tào Tháo là nhiều mưu sâu kế hiểm và trò quỷ quái nhất. Lúc bấy giờ có lẽ cũng làm loạn quá quắt, thế là một người chú của Tào Tháo mới nói với cha ông rằng: "Thằng con trai của anh thực sự rất nghịch ngợm, không thủ củ quy củ, phải quản giáo nó đi thôi". Cha của Tào Tháo liền đến quản giáo ông. Tào Tháo đâm ra có thành kiến với chú mình, bèn nghĩ ra một trò xỏ lá. Hôm nọ, khi người chú vừa đi tới, Tào Tháo liền méo xệch cái miệng sang một bên. Người chú hỏi: "Con bị làm sao thế?". "Con bị trúng phong rồi ạ". Người chú thấy thế vô cùng hoảng hốt, lập tức đi báo với cha ông rằng: "Con trai anh bị trúng phong rồi, anh mau ra mà xem đi". Khi cha Tào Tháo chạy ra, Tào Tháo lại hoàn toàn bình thường. Cha hỏi: "Không phải con vừa bị trúng phong đấy chứ?". "Ai trúng phong cơ chứ? Ai bảo con trúng phong? Con có bị trúng phong đâu, ai nói thế ạ?". "Chú con bảo chứ ai, chú con nói con bị trúng phong đấy". "Bố ơi, chú không thích con, cứ nhìn thấy con là phiền chán, chú ấy nói con bị trúng phong mà bố cũng tin được ư?". Từ đó về sau, cha Tào Tháo không bao giờ tin lời người chú nữa.

Điều hoang đường hơn nữa là gì? Là có một hôm, mấy vị công tử nhà quan này cảm thấy chán ngán vô cùng, bảo rằng hôm nay chẳng có gì vui cả. Thời đó đúng là chẳng có mấy thứ vui chơi như bây giờ, không thể lên mạng được. "Chúng ta chán chết đi được, có trò gì vui không?". Tào Tháo liền bảo: "Có một trò rất vui, hôm nay có người cưới vợ, chúng ta đến quậy một chuyến đi". Viên Thiệu và mấy người liền hỏi: "Quậy cái gì?". "Đi ăn trộm cô dâu". Viên Thiệu đáp: "Hay đấy, chúng ta đi trộm cô dâu thôi!". Thế là cả bọn kéo đến nhà người ta tổ chức đám cưới. Đến khi trời tối sắp vào động phòng, mọi người đang uống rượu mừng, Tào Tháo liền hô lớn một tiếng: "Có trộm kìa!". Tất cả khách khứa đều chạy ra ngoài bắt trộm. Trộm ở đâu? Tào Tháo xông thẳng vào phòng tân hôn, trộm cô dâu ra ngoài, vừa trộm vừa cắm cổ chạy. Viên Thiệu ngốc hơn một chút, đâm đầu vào một lùm cây bụi, cành gai móc hết cả vách áo, không sao chạy thoát được. Viên Thiệu gọi: "Tào Tháo, cậu mau quay lại giúp tôi với, tôi bị vướng ở đây không chạy ra được rồi!". Tào Tháo lại giơ tay chỉ thẳng về phía Viên Thiệu: "Mọi người mau nhìn kìa, trộm ở đây này!". Viên Thiệu nghe thấy thế hốt hoảng, dùng sức giãy giụa một cái liền vọt ra được. Cho nên Tào Tháo là một tên từ nhỏ đã nghịch ngợm quậy phá, lại vô cùng gian xảo, một đứa trẻ như vậy e là chẳng ai ưa nổi. Thật ra theo tôi thấy, con trai hồi nhỏ cũng phải nghịch ngợm một chút, con trai mà hồi nhỏ không nghịch ngợm thì lớn lên chẳng làm nên tích sự gì cả, chỉ có điều mọi người đều không thích cậu ta mà thôi. Sử sách ghi lại rằng người đời "vị chi kỳ dã", người thời bấy giờ cũng chẳng coi cậu ta ra gì.

※ Qua lời kể của giáo sư Dịch Trung Thiên, chúng ta có thể thấy Tào Tháo hồi nhỏ có rất nhiều mưu mẹo, nghịch ngợm quậy phá, không được người ta yêu thích cũng chẳng được coi trọng. Nhưng đến thời thanh niên, Tào Tháo lại được vị quan đứng đầu quân đội lúc bấy giờ nhìn nhận bằng con mắt khác, hơn nữa còn nhận được đánh giá cực cao từ một nhân vật nổi tiếng khác, lời đánh giá ấy thậm chí còn lưu truyền mãi ngàn đời. Vậy nhân vật nổi tiếng đó là ai? Ông rốt cuộc đã đánh giá Tào Tháo như thế nào?

Thế nhưng có một người rất coi trọng Tào Tháo, người này chính là Thái úy Kiều Huyền lúc bấy giờ. Thái úy là chức quan gì? Là tổng tư lệnh ba quân, quan chức quân sự cao nhất toàn quốc. Kiều Huyền rất coi trọng Tào Tháo, nói rằng Tào Tháo là một nhân tài hiếm có. Vì vậy Kiều Huyền đã tìm gặp Tào Tháo và nói: "Thời đại chúng ta đang đối mặt sắp tới sẽ là một thời loạn thế, loạn thế này nếu không có 'mệnh thế chi tài' thì không thể được. Ta thấy cậu chính là người bình định thiên hạ trong tương lai. Kiều mua ta nay đã già rồi, ta xin đem vợ con và con cháu gửi gắm cả vào tay cậu". Lúc đó Tào Tháo mới chỉ hai mươi tuổi. Vậy tại sao Kiều Huyền lại coi trọng Tào Tháo đến vậy? Chính là bởi vì Tào Tháo tuy nghịch ngợm, không tuân thủ quy củ, quậy phá làm càn, nhưng anh ta không phải là công tử bột theo nghĩa thông thường. Thứ nhất, tài nghệ của anh ta vượt trội, văn chương viết rất cừ, văn phong cực kỳ xuất sắc, bản thân anh ta chính là một nhà văn; thứ hai, võ công cao cường. Ngược đãi rằng có một lần Tào Tháo đi hành thích Trương Nhượng bị người ta phát hiện, anh ta dùng một tay múa kích, vừa múa vừa lùi lại phía sau, rút lui toàn thân. Võ nghệ cao cường, lại còn ham đọc sách. Điểm này cực kỳ quan trọng, ham đọc sách, đặc biệt là thích binh thư. Theo sử sách ghi chép, Tào Tháo suốt cuộc đời mình luôn yêu thích đọc sách, ngay cả lúc hành quân đánh giặc cũng tay không rời quyển sách. Một người văn võ song toàn lại vô cùng gian xảo như thế, chính là nhân vật bình định thiên hạ trong loạn thế.

Hơn nữa, Kiều Huyền không chỉ tự mình tán thưởng ông, mà còn giới thiệu ông đến diện kiến Hứa Thiệu. Hứa Thiệu là người thế nào? Hứa Thiệu là một nhà giám định nổi tiếng thời bấy giờ. Cuối thời Đông Hán có một phong khí, đó là tiến hành giám định nhân vật, hay còn gọi là bình phẩm nhân vật. Một người muốn trở thành một nhân vật nổi tiếng, muốn ngóc đầu lên được, muốn bước vào giới thượng lưu thì bắt buộc phải được một nhà giám định nhân vật nổi tiếng viết cho một bản giám định, như vậy mới có thể được xã hội công nhận. Hứa Thiệu chính là một nhà giám định nổi tiếng như thế. Vào ngày mùng một đầu mỗi tháng, ông ta sẽ đưa ra những lời bình luận về các nhân vật đương thời, giống như buổi họp báo của chúng ta hiện nay vậy, cứ mùng một đầu tháng lại họp, cho nên gọi là Nguyệt đán bình. Kiều Huyền liền bảo với Tào Tháo rằng: "Cậu Tào Tháo muốn bước vào giới thượng lưu, muốn trồi lên thành danh thì nhất định phải có được lời bình của Hứa Thiệu". Thế là Tào Tháo quyết định đi tìm Hứa Thiệu. Hứa Thiệu từ chối đưa ra ý kiến. Tại sao Hứa Thiệu lại từ chối đưa ra ý kiến? Hiện nay chúng ta không được rõ, có lẽ là ông ta coi thường Tào Tháo, hoặc có lẽ ông ta cảm thấy con người Tào Tháo khó bề nhận xét, hay có thể vì lý do nào khác, tóm lại là không biết nguyên nhân gì, Hứa Thiệu kiên quyết không chịu mở miệng. Nhưng hiện nay chúng ta cũng không biết Tào Tháo đã dùng thủ đoạn gì, chuyện này không hề được ghi chép lại, tuy nhiên tôi đoán Tào Tháo đã sử dụng một chút thủ đoạn không chính đáng, ép Hứa Thiệu phải đưa ra ý kiến. Hứa Thiệu bị ép đến đường cùng đành phải thốt lên một câu nổi tiếng, ông ta nói rằng: "Cậu đấy, ở thời bình thì là năng thần, ở thời loạn thì là gian hùng".

Phản ứng của Tào Tháo khi nghe xong câu nói này là gì, nói cách khác là Tào Tháo có thừa nhận lời đánh giá gian hùng này không? Sử sách chính thống ghi chép lại thế này: "Thái tổ đại tiếu", nghĩa là Tào Tháo vừa nghe Hứa Thiệu nói "anh là năng thần thời bình, gian hùng thời loạn" liền ngửa cổ cười lớn, ha ha ha ha... Câu nói này khi đưa vào tiểu thuyết "Tam Quốc diễn nghĩa" đã bị sửa đổi đi, sửa thành gì nào? "Thao văn chi đại hỉ". Một bên là đại tiếu (cười lớn), một bên là đại hỉ (vui mừng lớn). Chỉ cách nhau một chữ mà khác biệt một trời một vực, thể hiện điều gì? Thể hiện sự phù phiếm của tiểu thuyết. Tiểu thuyết "Tam Quốc diễn nghĩa" vốn có ý định hạ thấp Tào Tháo, vì muốn hạ thấp Tào Tháo mà họ không tiếc đổi "đại tiếu" thành "đại hỉ". "Đại hỉ" mang lại cho người ta cảm giác như thể Tào Tháo từ nhỏ đã nuôi chí lớn muốn làm gian hùng vậy, nghe tin mình có thể làm gian hùng liền mừng đến phát cuồng! Đây không phải là sự thực, cũng hoàn toàn không hợp logic. Thử hỏi có ai từ nhỏ lại lập chí "ta sinh ra là muốn làm trộm cướp", từ nhỏ đã hạ quyết tâm làm đại đạo, từ nhỏ đã nuôi chí lớn làm đại đạo cướp nước đâu chứ? Không thể nào có chuyện đó được! Gian hùng là do thời thế bức bách mà ra, gian hùng phải gặp thời loạn chứ, gặp thời loạn mà làm năng thần không nổi thì đành phải đi làm gian hùng thôi. Cho nên việc sửa thành đại hỉ là rất phù phiếm.

Chúng ta hãy xem xét câu nói này của Hứa Thiệu: "Trị thế chi năng thần, loạn thế chi gian hùng" có ý nghĩa gì? Có hai cách giải thích: Một là, nếu cậu Tào Tháo đây sống ở thời trị thế, thì cậu có thể trở thành một vị năng thần; còn nếu cậu sống ở thời loạn thế, thì cậu chính là một tên gian hùng. Điều đó có nghĩa là Tào Tháo làm năng thần hay làm gian hùng là tùy thuộc vào điều kiện khách quan, phải vậy không, tùy thuộc vào thời đại mà cậu đang sống. Cách giải thích thứ hai là, nếu cậu Tào Tháo cai trị thiên hạ, thì cậu là năng thần; còn nếu cậu làm nhiễu loạn thiên hạ, thì cậu là gian hùng. Trở thành năng thần hay gian hùng là tùy thuộc vào nguyện vọng chủ quan của Tào Tháo. Cho nên câu nói này có hai khả năng, có hai cách giải thích, thậm chí rất có thể Hứa Thiệu đã ngụ ý cả hai tầng ý nghĩa đó.

Vậy nên Tào Tháo cười lớn có ba khả năng. Khả năng thứ nhất: Sao ta lại là năng thần thời bình, gian hùng thời loạn được cơ chứ? Thật là buồn cười quá đi, hừ hừ buồn cười thật đấy, thế là cười lớn. Khả năng thứ hai là: Ồ, nếu ta ở thời bình thì là năng thần, ở thời loạn thì là gian hùng, được làm một vị năng thần vốn là "cố sở nguyện dã" (vốn là nguyện vọng từ lâu), à thì giảm đi một nửa vậy, làm gian hùng cũng chẳng tệ, ha ha ha ha... thế là cười lớn. Khả năng thứ ba là: Ồ, ta muốn thành năng thần thì thành năng thần, muốn làm gian hùng thì làm gian hùng, muốn trị vì thiên hạ thì ta là năng thần, muốn làm loạn thiên hạ thì ta là gian hùng, dù sao đi nữa thì việc gì ta cũng làm được cả, ha ha ha ha, tuyệt quá rồi. Tào Tháo hoàn toàn có khả năng cười lớn vì ba nguyên nhân này, nhưng theo chúng tôi thấy, con người Tào Tháo có lẽ cười lớn vì hai nguyên nhân sau. Bởi vì con người Tào Tháo nhất định phải làm nên một sự nghiệp lớn, điều này là chắc chắn. Ta đã lập chí làm nên sự nghiệp lớn, ta phải sống một cách oanh liệt giữa cõi đời này, gặp thời bình thì đem lại phúc lợi cho một phương, gặp thời loạn thì xưng bá một phương, dù thế nào đi nữa ta cũng không thể sống một đời tầm thường vô vị, bình lặng kết thúc cuộc đời mình được. Đây mới chính là Tào Tháo ta, câu nói này nói đúng tận đáy lòng ta rồi, ha ha ha ha... Còn việc ban cho ta cái danh hiệu gì, danh hiệu năng thần hay danh hiệu gian hùng, nào có hề gì. Tinh thần mặc thây ấy chính là một thứ khí phách khoáng đạt, là cái khí phách anh hùng coi thường thiên hạ, ngạo thị giang hồ. Cho nên chúng tôi cho rằng Tào Tháo tuy bị gọi là gian hùng, tuy rất nhiều người chú ý đến cái sự "gian" của ông, nhưng tôi cho rằng bản chất sâu xa hơn chính là cái "hùng". Tôn trọng suốt cuộc đời Tào Tháo luôn thể hiện thứ khí chất anh hùng ấy, độc hành độc đoán, ngạo thị giang hồ. Tào Tháo cực kỳ thích cười. Nếu chúng ta đọc lịch sử, chúng ta sẽ phát hiện ra rằng ở rất nhiều sách, khi kể đến việc Tào Tháo gặp phải chuyện gì đó đều xuất hiện chữ "cười". Đương nhiên, nụ cười của Tào Tháo có đủ loại, có tiếng cười vang sảng khoái, có nụ cười khổ tự trào lộng, có nụ cười mai mỉa, có nụ cười lạnh lùng, thậm chí là nụ cười lạnh mang đầy sát khí, nhưng Tào Tháo vẫn luôn cười.

Nếu đem so sánh với Lưu Bị trong "Tam Quốc diễn nghĩa", chúng ta sẽ phát hiện ra tính cách của hai người này có sự khác biệt rất lớn. Lưu Bị thì đang làm gì? Lưu Bị cứ khóc mãi không thôi, còn Tào Tháo thì cứ cười mãi không dứt. Tào Tháo cũng khóc, khi chiến hữu của ông qua đời, bạn bè qua đời, người thân qua đời, Tào Tháo cũng khóc rống lên. Nhưng nếu Tào Tháo làm sai chuyện gì, Tào Tháo thua trận, Tào Tháo bị người ta sỉ nhục, tuyệt đối Tào Tháo sẽ không bao giờ khóc, nhất định ông sẽ cười. Bởi vì Tào Tháo là một con người có khí phách bàng bạc. Chúng ta hãy đọc thơ Tào Tháo, sẽ có thể cảm nhận được cái khí phách khoáng đạt đó. Cho nên người xưa đánh giá Tào Tháo rằng: "Tào công cổ trực, thậm hữu bi lương chi cú". Bạn hãy đọc thử thơ Tào Tháo xem: "Đông lâm Kiệt Thạch, dĩ quan thương hải... Thu phong tiêu sắt, hồng ba dũng khởi. Nhật xuất chi hành, nhược xuất kỳ trung; tinh hán xán lạn, nhược xuất kỳ lý." Khí phách biết bao! Cho nên Mao Trạch Đông sau này mới nhớ lại rằng: "Vãng sự việt thiên niên, Ngụy Vũ huy tiên, đông lâm Kiệt Thạch hữu di thiên. Tiêu sắt thu phong kim hựu thị, hoán liễu nhân gian." Điều này chính là ám chỉ thơ Tào Tháo, vô cùng khoáng đạt.

※ Qua sự phân tích của giáo sư Dịch Trung Thiên, chúng ta có thể thấy Tào Tháo là một con người khoáng đạt. Mặc dù ông bị gọi là gian hùng thời loạn thế, nhưng cái "gian" và cái "hùng" ở con người ông thì bản chất hơn cả vẫn là cái "hùng", ở ông toát lên một thứ khí phách anh hùng tự nhiên. Vậy ngoài khí phách anh hùng ra, tính cách của Tào Tháo có điểm gì khác biệt so với người bình thường? Tào Tháo trong đời sống sinh hoạt rốt cuộc là người như thế nào?

Chính nhờ sự khoáng đạt này đã khiến cho vị gian hùng Tào Tháo tăng thêm không ít nét đáng yêu. Tào Tháo là một con người rất đáng yêu, ông vô cùng đáng yêu trong đời sống thường ngày. Ông là một người rất xuề xòa trong sinh hoạt, ăn uống không câu nệ, ăn mặc không câu nệ, nơi ở cũng không câu nệ. Cơm ăn no là được, áo mặc ấm là được, nhà che được mưa gió là được. Sở thích duy nhất chính là phụ nữ. Không biết chuyện này ông có câu nệ hay không, nhưng nhìn vào cách thức lưu tình khắp nơi của ông thì hình như cũng chẳng câu nệ lắm đâu. Bình thường nếu không phải dịp trang trọng, ông rất thích mặc thường phục, hơn nữa bên người còn mang theo một chiếc túi nhỏ, trong túi đựng mấy thứ khăn tay và dăm ba thứ lặt vặt treoủng lẳng bên eo, ông cũng chẳng màng tới. Nếu không phải họp hành chính thức, không phải thảo luận vấn đề gì, không phải lên triều hay tham gia hoạt động lễ nghi gì, mà cùng bạn bè ăn uống thì ông cực kỳ thoải mái, nói cười rôm rả, nói chuyện cười, kể chuyện tiếu lâm. Ai mà nói được câu chuyện gì buồn cười, Tào Tháo sẽ cười ha hả, cười đến mức gập cả người lại, kết quả là cái đầu cắm chúi vào đĩa thức ăn, làm lem luốc đầy nước canh trên mặt mà ông cũng mặc thối thây. Cho nên Tào Tháo trong đời sống thường nhật là một con người vô cùng đáng yêu. Tào Tháo trên chiến trường cũng rất đáng yêu.

Có một lần Tào Tháo chinh phạt phương Tây, dẫn dắt đại quân giáp lá cà đối đầu trực diện với quân địch. Trước thềm trận quyết chiến, đối phương nghe tin Tào Tháo đích thân đến liền đại loạn trật tự, các tướng sĩ ai nấy đều vươn dài cổ, kiễng chân lên để nhìn cho bằng được Tào Tháo, đều muốn ngắm Tào Tháo. Kết quả là người đằng sau chen lên trước, người đằng trước lại càng chen lên nữa, hỗn loạn vô cùng. Tào Tháo phi ngựa tiến lên trước, một mình cưỡi ngựa nói lớn: "Các vị muốn xem Tào Tháo phải không? Ta chính là Tào Tháo đây, ta đây, mọi người nhìn cho kỹ đi, thấy rõ chưa? Hai mắt một cái mũi, cũng là con người thôi, giống y như các người chẳng khác gì cả. Muốn nói ta hơn các người điểm gì phỏng? Nói cho các người biết, ta hơn các người ở một chút trí tuệ mà thôi". Vô cùng đặc sắc, toàn là lời thật lòng! Phải đấy, anh và tôi đều là con người, không thừa tay không thừa chân, nhưng ta nhiều trí tuệ hơn, đáng yêu biết bao cơ chứ!

Vậy còn Tào Tháo giữa những người bạn bè với nhau lại càng đáng yêu hơn nữa. Chúng ta đều biết người giúp Tào Tháo bước chân vào giới thượng lưu, người đầu tiên đưa ra đánh giá cực cao đối với Tào Tháo chính là vị Thái úy Kiều Huyền ấy. Sau khi Kiều Huyền qua đời, Tào Tháo từng đến tế bái ông. Khi Tào Tháo đi ngang qua phần mộ của ông, đã cử hành một nghi lễ tế tự long trọng, sử dụng tiêu chuẩn Thái lao - nghi lễ tế tự Thái lao ít nhất phải dùng đến một con bò. Sau đó, ông đọc một bài văn tế, bài điếu văn. Bài điếu văn của Tào Tháo nói thế nào? Ông nói rằng: "Kiều công ơi, ta đến thăm lão nhân gia ngài đây. Vẫn nhớ năm xưa lão nhân gia ngài từng ước hẹn với ta rằng, sau này nếu ta đi ngang qua phần mộ của ngài, mà không mang theo một con gà, một bầu rượu đến cúng bái, thì cứ đi quá ba bước là cái bụng của ta sẽ đau quằn quại. Đây là lời ước hẹn năm xưa giữa ngài với ta phải không? Hôm nay ta mang lễ Thái lao đến tế bái lão nhân gia ngài đây, chắc cái bụng của ta không còn đau nữa đâu nhỉ!". Bạn thử nói xem có bài điếu văn nào như thế không? Chỉ có Tào Tháo mới viết ra nổi những lời này. Điều này là do tính cách Tào Tháo đưa đẩy, cũng là do phong cách thời bấy giờ tạo nên. Phong cách thời bấy giờ, tiên sinh Lỗ Tấn có một cách gọi, gọi là "thượng thông thoát", nghĩa là mọi người đều rất cởi mở, con trai của Tào Tháo là Tào Phi cũng là người như vậy.

Tào Phi có một người bạn thân tên là Vương Sán, cũng là một nhà văn nổi tiếng, một trong "Kiến An thất tử" - Vương Sán. Sau khi Vương Sán qua đời, lúc này Tào Phi đã là người kế vị rồi, tuy chưa thể gọi là hoàng thái tử nhưng đã là người kế vị, địa danh rất cao, giữ chức Ngũ quan trung lang tướng. Anh ta dẫn theo một đám bạn bè giới văn học, tức là mấy người thuộc hội liên hiệp văn học tác giả lúc bấy giờ cùng đi tiễn đưa Vương Sán, tổ chức lễ truy điệu. Đương nhiên là Tào Phi ra đọc điếu văn. Tào Phi đọc điếu văn thế nào? Tào Phi nói: "Chúng ta cũng đừng nói mấy lời sáo rỗng, lời quan cách, lời vô nghĩa nữa. Sinh thời Vương Sán này rất thích nghe tiếng lừa kêu, mỗi người chúng ta hãy bắt chước kêu một tiếng lừa đi". Kết quả là trước mộ Vương Sán vang lên một loạt tiếng lừa kêu inh ỏi, thế là lễ truy điệu cứ thế kết thúc. Vô cùng đáng yêu!

Thế nhưng, điểm đáng yêu nhất của Tào Tháo chính là ông nói thật. Có lẽ mọi người sẽ phản bác: Không phải Tào Tháo là một tên gian hùng sao? Không phải là một kẻ gian xảo sao? Ông ta mà cũng biết nói thật ư? Vâng, Tào Tháo cũng nói dối chứ. Ông phải tiến hành đấu tranh chính trị, tiến hành đấu tranh quân sự, muốn lăn lộn ở chốn quan trường mà một câu nói dối cũng không nói thì tuyệt đối là điều không thể. Thế nhưng, hễ có cơ hội là Tào Tháo nhất định sẽ nói thật.

Ông có một bài văn rất nổi tiếng mang tên "Nhượng huyện tự minh bản chí lệnh", lại còn có tên gọi khác là "Thuật chí lệnh", bài này có thể coi như là cương lĩnh chính trị của Tào Tháo, hoàn toàn không có một chút lời lẽ quan cách nào cả, những điều nói ra vô cùng thực tế.

Tào Tháo mở đầu bằng việc nói rằng: Kỳ thực bản thân ta vốn không có chí lớn hùng vĩ gì sất, bởi vì ta biết xuất thân của mình không tốt - đương nhiên ông không nói rõ tôi là con trai nuôi của hoạn quan, ông chỉ nói: "Ta biết bản thân mình không phải là loại người thanh cao, có tiếng tăm lừng lẫy gì, cho nên lý tưởng lớn nhất của ta là làm một vị quận thủ, 'hạo tác chính giáo', cai trị nơi đó thật tốt để mọi người đều biết rằng Tào Tháo ta tuy xuất thân không tốt nhưng năng lực làm việc vẫn có". Sau đó, đất nước gặp phải biến loạn, ta nghĩ rằng một trang nam nhi nên ra sức vì quốc gia, lập công lập nghiệp, nên ta ra quân dắt binh đánh giặc. Lúc bấy giờ yêu cầu của ta cũng chẳng cao, ta chỉ muốn làm chức gì nào? Ta muốn làm Chinh tây tướng quân. Sau khi chết, trên bia mộ của ta chỉ cần khắc một dòng chữ: "Cố Chinh tây đại tướng quân Tào hầu chi mộ", chà, thế là ta mãn nguyện lắm rồi. Thế nhưng sau đó Đổng Trác làm loạn, chư hầu nổi dậy khắp nơi, lúc bấy giờ ta không thể không đứng ra bảo vệ đất nước, bảo vệ hoàng thượng. Ngay cả vào thời điểm đó, ta cũng không muốn dắt theo quá nhiều binh lính, cho nên cứ mỗi lần đánh thắng trận, đội quân của ta lớn mạnh lên là ta lại tiến hành cắt giảm quân số. Tại sao vậy? Bởi vì thế lực của ta càng lớn thì kẻ thù của ta càng nhiều, ai nấy đều xông đến đánh ta, ta không thể tự bảo vệ nổi chính mình, cho nên cứ thắng trận một lần là ta lại cắt giảm quân số một lần. Điều này chứng minh cái gì? Chứng minh chí hướng của ta là có hạn, thế nhưng ta cũng chẳng ngờ vì sao ngày nay mình lại bị đẩy lên làm ra cơ sự lớn nhường này! Vậy nên bây giờ dã tâm của ta lớn hơn một chút rồi, ta muốn làm chức gì? Muốn làm Tề Hoàn Công, Tấn Văn Công. Bởi vì hiện nay thiên hạ đại loạn, chư hầu cát cứ, ta chỉ muốn xưng bá chứ không muốn xưng đế. Ta nay đã là Thừa tướng nhà Hán rồi, sự tôn quý của bề tôi đã đến đỉnh điểm, ta đã vô cùng thỏa mãn, không còn ham muốn xa vời nào khác nữa. Thế nhưng ta bắt buộc phải ngồi vững ở cái vị trí này.

Tiếp theo đó, ông buông ra một câu vô cùng nổi tiếng: "Thiết sử quốc gia vô hữu cô, bất tri kỷ nhân xưng đế, kỷ nhân xưng vương." Nếu không có Tào Tháo ta trấn giữ ở chốn này, thì chẳng biết có bao nhiêu kẻ xưng đế, bao nhiêu kẻ xưng vương rồi! Chính là vì có Tào Tháo ta đây đang trấn giữ ở đây đấy chứ! Những lời này không chỉ nói riêng với các vị ở đây, mà ta thường xuyên nói với vợ con mình, thậm chí ta còn nói với cả những người vợ, những bà thiếp của ta nữa: "Sau khi ta chết, các ngươi nhất định phải tái giá đấy". Tại sao vậy? Để truyền bá cái chí hướng này của ta ra ngoài chứ sao! Thế nhưng hiện nay có người lại bảo rằng Tào Tháo ta nên công thành thân thoái, ta nên về cái phong ấp của mình để an hưởng tuổi già, ta nên giao trả chức vụ và quyền lực của mình ra. Xin lỗi nhé, không được đâu! Chức vụ thì ta không từ chức, quyền lực thì ta không giao nộp. Tại sao? Hiện nay ta nắm trong tay binh quyền thì mới có được uy quyền hiệu triệu thiên hạ vạn người hưởng ứng như thế này. Một khi ta giao nộp binh quyền này ra, chẳng phải các ngươi sẽ hãm hại ta hay sao? Các ngươi nhất định sẽ nhao nhao lên hãm hại ta, khi đó vợ con ta sẽ không thể được bảo toàn, hơn nữa hoàng thượng cũng sẽ chẳng được an toàn. Cho nên ta tuyệt đối không giao nộp quyền lực. Còn về phần đất đai mà hoàng thượng ban phong cho ta, thứ đó ta hoàn toàn không cần, ta cần nhiều đất đai như vậy để làm gì chứ? Phần này ta nhường đi vậy.

Cho nên Tào Tháo mới nói mười sáu chữ thế này: "Giang hồ vị tĩnh, bất đắc nhượng vị; chí ư ấp thổ, khả đắc nhi từ." Tức là ta có thể nhường đi những thứ hư danh hão huyền, còn những thứ thực chất thuộc về thực quyền thì ta kiên quyết không nhường. Cái này gọi là "bất đắc mộ hư danh, nhi xứ thực họa dã". Những lời này nói ra thực tế biết bao! Không thể tìm đâu ra lời nói nào thực tế hơn thế nữa. Các ngươi bảo ta không có dã tâm ư, ta có một chút, hơn nữa dã tâm của ta cứ lớn dần lên từng chút một; các ngươi bảo ta có dã tâm lớn lắm ư, ta không muốn làm hoàng đế, ta chỉ muốn làm Tấn Văn Công, Tề Hoàn Công, "cửu hợp chư hầu, thống nhất Trung Quốc"; các ngươi bảo ta thanh cao ư, ta chẳng thanh cao chút nào cả, ta thực tế lắm, quyền lực và lợi ích thiết thực của ta thì ta không nhường một phân; các ngươi bảo ta không biết nhẫn nhượng ư, ta nhẫn nhượng đấy chứ, những thứ hư vô mà các ngươi ban cho ta như đất đai hay danh hiệu, ta đều nhường hết. Hơn nữa, điểm đáng yêu nhất nằm ở chỗ nào? Tào Tháo còn nói rõ rành mạch rằng: Tại sao ta lại viết bài văn này? Tại sao ta lại phải nói những lời này? Chính là muốn tất cả thiên hạ các người không còn gì để nói nữa, đều ngoan ngoãn ngậm cái miệng lại cho ta! Thực tế đến mức không thể thực tế hơn được nữa. Những lời kiểu này chỉ có một vị gian hùng khoáng đạt như Tào Tháo mới thốt lên nổi mà thôi.

Tào Tháo làm như vậy cũng là một hành động vô cùng anh minh, bởi vì ông thừa hiểu rằng trong một thời đại mà ai nấy đều nói lời giả dối, thì thứ vũ khí có uy lực mạnh mẽ nhất chính là nói lời thật lòng. Bởi vì người ta toàn nói dối, còn bạn nói thật, người ta sẽ hết đường xoay xở, vở kịch của họ không diễn tiếp được nữa, bộ mặt giả dối bị bóc trần, trò hề không thể chơi tiếp được đành phải ngậm miệng im bặt. Đương nhiên, Tào Tháo nói những lời này không hoàn toàn xuất phát từ sách lược đấu tranh, mà còn xuất phát từ thiên tính của ông. Ông quả thực là một con người có thiên tính thích nói lời thật lòng, cho nên hễ có cơ hội là nhất định ông sẽ nói thật. Cho dù có phải nói dối, hoặc nói ra những lời nửa thật nửa giả, hay giấu lời dối trá đằng sau những câu nói thật, thì Tào Tháo cũng làm một cách vô cùng tự nhiên. Giờ đây chúng ta có thể đưa ra kết luận: Tào Tháo là một vị gian hùng đáng yêu, cái "gian" và cái "hùng" của ông hội tụ trọn vẹn ở chữ "hùng".