Trong lịch sử Tam Quốc, trận Xích Bích là một bước ngoặt: trước trận Xích Bích, quần hùng cát cứ; sau trận Xích Bích, cục diện thế chân vạc Ngụy - Thục - Ngô cơ bản hình thành. Tào Tháo tuy mượn danh thiên tử để hiệu lệnh chư hầu, nhưng thực lực của ông từ đó không bao giờ đạt tới đỉnh cao nữa. Vậy, Tào Tháo có chịu bỏ qua không? Sau trận Xích Bích, về mặt quân sự Tào Tháo còn có những hành động gì nữa? Giáo sư Dịch Trung Thiên của Đại học Hạ Môn làm khách mời tại "Bách gia giảng đàn", sẽ cùng quý vị thưởng thức đặc sắc Tam Quốc – Bán đồ nhi phế.

Tam Quốc là một thời đại phong vân biến ảo, thương hải hoành lưu, anh hùng xuất lớp, khiến người ta say mê hướng tới. Rất nhiều nhân vật anh hùng đã tung hoành ngang dọc, làm mưa làm gió ở nơi đây, đúng như câu "Sông núi như tranh vẽ, một thời lắm hào kiệt". Thời đại Tam Quốc cũng trở thành đề tài được mọi người bàn tán say sưa. Kể từ tháng 2 năm 2006, "Bách gia giảng đàn" cho ra mắt chuỗi chương trình "Dịch Trung Thiên bình Tam Quốc", tính đến ngày 30 tháng 8 đã phát sóng tổng cộng hai mươi bốn tập. Trong hai mươi bốn tập trước, thầy Dịch Trung Thiên lấy "Ngụy vũ huy tiên" và "Tôn Lưu đồng minh" làm chủ tuyến, kể lại quá trình hình thành và đấu tranh của ba tập đoàn lớn Ngụy, Thục, Ngô, khắc họa bức tranh quần tượng nhân vật Tam Quốc đứng đầu là Tào Tháo, Lưu Bị, Tôn Quyền. Trong chương trình, thầy Dịch Trung Thiên dùng câu chuyện để kể về nhân vật, dùng nhân vật để nói về lịch sử, dùng lịch sử để bàn về văn hóa, dùng văn hóa để luận nhân tính, vén lên bức màn đầy nghi vân, kể lại đoạn lịch sử hào hùng cuồn cuộn đó.

Bắt đầu từ tập thứ hai mươi lăm, thầy Dịch Trung Thiên sẽ bắt đầu kể từ Tào Tháo sau trận Xích Bích, tiếp tục cùng quý vị cảm nhận lịch sử Tam Quốc. Tào Tháo với tư cách là một người có hoài bão lớn lao, tuy thất bại ở Xích Bích, tổn thất về quân sự, nhưng lý tưởng của Tào Tháo là dẹp yên bốn bể, thống nhất cửu châu, liệu ông có chịu dừng lại ở đây không? Tiếp theo, ông ấy còn có hành động gì nữa? Giáo sư Dịch Trung Thiên của Đại học Hạ Môn làm khách mời tại "Bách gia giảng đàn", sẽ cùng quý vị thưởng thức đặc sắc Tam Quốc – "Bán đồ nhi phế".

Dịch Trung Thiên:

Sau trận Xích Bích, Tào Tháo về mặt quân sự chủ yếu làm ba việc, đó là đánh Mã Siêu, Hàn Toại; chinh phạt Tôn Quyền; đánh Trương Lỗ. Chúng ta hãy lần lượt nói từng việc một.

Trước tiên nói việc thứ nhất, đánh Mã Siêu, Hàn Toại. Đánh Mã Siêu, Hàn Toại chính là đánh Mã Siêu và Hàn Toại.

Mã Siêu và Hàn Toại là thế lực cát cứ chiếm cứ ở Quan Trung vào cuối thời Đông Hán. Sau khi Tào Tháo ăn thất bại ở Xích Bích, trong hoàn cảnh tạm thời không thể lay chuyển được liên quân Tôn - Lưu, bèn hướng ánh mắt nhắm vào các thế lực cát cứ yếu hơn như Mã Siêu, Hàn Toại. Vào năm Kiến An thứ mười sáu, tức là hơn hai năm sau trận Xích Bích, Tào Tháo bắt đầu hành động quân sự chinh phạt Mã Siêu và Hàn Toại. Vậy, Mã Siêu và Hàn Toại có dễ đánh không?

Thế nhưng Mã Siêu và Hàn Toại không dễ đánh. Tại sao lại không dễ đánh? Mã Siêu và Hàn Toại là quan lại triều đình, tức là chức quan của họ do triều đình chính thức bổ nhiệm, lại không có hành động và nghi vấn mưu phản nào, bạn vô duyên vô cớ đi đánh họ, việc này không hợp lý chút nào cả. Nhưng Mã Siêu và Hàn Toại lại là những kẻ mà Tào Tháo buộc phải tiêu diệt, phải làm sao đây? Tào Tháo bèn nghĩ ra một chủ ý quỷ quái, ép Mã Siêu và Hàn Toại mưu phản, thế là vào mùa xuân năm Kiến An thứ mười sáu, ông hạ lệnh cho Chung Do tây chinh Trương Lỗ. Trương Lỗ cũng là một chính quyền địa phương cát cứ một phương, vậy Trương Lỗ ở đâu? Trương Lỗ ở Hán Trung. Tào Tháo xuất binh đi đánh Trương Lỗ, tất yếu phải đi ngang qua địa bàn của Mã Siêu và Hàn Toại, bởi vì Mã Siêu và Hàn Toại ở Quan Trung. Cho nên lệnh này của Tào Tháo vừa ban ra, lập tức có người phản đối, rất nhiều người đã tìm Tào Tháo nói rằng không thể làm thế này được. Họ nói, ngài đi đánh Trương Lỗ, tất yếu phải đi ngang qua vùng phòng bị của Mã Siêu và Hàn Toại. Trương Lỗ là người thế nào? Trương Lỗ này là một kẻ ở trong núi sâu rừng thẳm, không thành được khí hậu gì; còn Mã Siêu và Hàn Toại những kẻ đó cũng hoài bão lớn lao gì đâu, họ chỉ muốn giữ lấy mảnh đất của mình là cùng rồi. Ngài bây giờ đi đánh Trương Lỗ chẳng phải là chọc giận hai kẻ đó lên sao? Hai kẻ đó bị chọc giận đứng lên mưu phản thì phải làm sao? Tào Tháo nghe xong trong bụng thầm cười, ta chính là muốn bọn chúng mưu phản, bọn chúng không mưu phản ta lấy lý do gì để đánh đây, thật là xảo quyệt mà.

Nói chung là quân đội của Chung Do đã tiến sang. Sau khi tiến sang thì đám người Mã Siêu và Hàn Toại liền làm phản, lúc đó liên kết mười lộ chư hầu xưng là mười vạn quân mã, đóng giữ ở Đồng Quan, chuẩn bị liều mạng một phen với Tào Tháo. Đánh nhau như vậy thì lúc đó có người đến nhắc nhở Tào Tháo, nói rằng Mã Siêu và Hàn Toại này e là không dễ đối phó đâu, bọn họ là binh sĩ Quan Tây, binh sĩ Quan Tây "quen dùng giáo dài", binh khí trường cán này, ngài phải chú ý đấy. Tào Tháo lại bảo không cần đâu, không sao cả, bọn chúng chẳng phải có giáo dài sao, ta khiến cho giáo dài của bọn chúng không đâm ra được, quân đội cứ thế tiến qua.

Sau khi tiến qua, sự việc không đơn giản như Tào Tháo nói, thực tế cuộc chiến tranh bắt đầu rất gian nan. Lúc đó Tào Tháo dẫn dắt quân đội vượt sông Hoàng Hà về phía bắc. Khi vượt sông Hoàng Hà, Tào Tháo để đại quân đi trước, bản thân mang theo mấy trăm tinh binh đoạn hậu, tự mình đoạn hậu. Lúc này Tào Tháo chỉ có mấy trăm người, Mã Siêu dẫn theo một vạn quân, sát tới nơi. Tào Tháo vẫn ngồi đó không động đậy. Các tướng lĩnh xung quanh nhìn thấy tình hình không ổn, khiêng Tào Tháo đi luôn, nói Thừa tướng ngài không thể ngồi đây nữa rồi, một vạn quân của Mã Siêu đã tới rồi, liền khiêng ông lên thuyền. Lúc này quân đội của Mã Siêu đã tới nơi, Mã Siêu hạ lệnh bắn tên, "tên rơi như mưa", tên bắn qua giống như mưa vậy. Đội quân đã qua sông không biết tình hình của Tào Tháo ra sao, hoảng loạn vô thố. Đợi đến khi Tào Tháo vượt qua sông Hoàng Hà, mọi người nhìn thấy Tào Tháo rồi mới ôm đầu khóc lớn. Tào Tháo cười, ha ha, đúng đúng, hôm nay có hơi nguy hiểm một chút, suýt chút nữa thì bị một tên tiểu tặc tiêu diệt rồi đây.

Mã Siêu và Hàn Toại tuy lực lượng khá yếu, nhưng Tào Tháo muốn đánh bại bọn họ cũng chẳng hề dễ dàng. Ở giai đoạn đầu của cuộc chiến, đôi bên thắng thua lẫn lộn; khi chiến tranh chuyển sang giai đoạn giằng co, Tào Tháo không những giành được thắng lợi trong các trận chiến cục bộ, mà còn cố tình thủ vững đại doanh không ra. Mã Siêu và Hàn Toại vì là tác chiến liên quân, hy vọng tốc chiến tốc thắng, sự trì hoãn của Tào Tháo không có lợi cho hành động quân sự liên hợp của Mã Siêu và Hàn Toại, quyền chủ động trong chiến tranh đã rơi vào tay Tào Tháo.

Lúc này Mã Siêu và Hàn Toại liền đề nghị cắt đất cầu hòa, tức là chúng tôi sẵn sàng dâng hiến một ít đất đai ra, liệu có thể tha cho chúng tôi không. Hơn nữa chúng tôi còn sẵn sàng "làm con tin", tức là đem con cháu của chúng tôi đến chỗ ngài làm con tin, có được không? Tào Tháo liền hỏi Giả Hủ, ngài xem nên làm thế nào? Giả Hủ nói: "Giả vờ đồng ý đi". "Giả vờ đồng ý đi" có ý nghĩa gì? Chính là giả vờ đồng ý bọn chúng. Tào Tháo lại hỏi, sau khi "giả vờ đồng ý" thì sao? Giả Hủ nói: "Ly tán bọn chúng mà thôi", chính là làm cho bọn họ chia rẽ ra. Tào Tháo lập tức hiểu ra, dùng kế ly gián.

Mã Siêu và Hàn Toại liên thủ chống Tào, đây là chiến đấu vì sự sinh tồn của chính mình, bởi vì Tào Tháo chinh phạt Mã Siêu và Hàn Toại, chính là muốn hạ gục phạm vi thế lực của họ – Quan Trung, dẹp yên các thế lực cát cứ như bọn họ. Trong hoàn cảnh như vậy, tuy sự đọ sức trên chiến trường có bất lợi cho Mã Siêu và Hàn Toại, nhưng bọn họ không có đường lui, chắc chắn là sẽ liều mạng đến cùng với Tào Tháo. Vậy lúc này Tào Tháo muốn dùng kế ly gián để làm tan rã liên quân Mã Siêu và Hàn Toại, có khả năng này không?

Có, bởi vì quan hệ giữa Mã Siêu và Hàn Toại rất vi diệu. Cha của Mã Siêu tên là Mã Đằng, Mã Đằng và Hàn Toại vốn là bạn cũ; nhưng sau đó hai nhà trở mặt thành thù, biến thành kẻ thù nước đôi. Chính là Tào Tháo đứng ra điều giải ở giữa, điều Mã Đằng về triều đình làm quan; Hàn Toại lúc đó mới cấu kết trở lại với con trai của Mã Đằng là Mã Siêu, lại liên hợp với nhau. Cho nên bọn họ vốn dĩ đã có chút khúc mắc, mà đã có khúc mắc thì có thể dùng kế ly gián.

Nhưng phải có một cơ hội, cơ hội thì nói đến là đến. Có một hôm hai quân giao chiến, đều đã bày trận xong xuôi, Hàn Toại đề nghị muốn gặp mặt Tào Tháo một lần. Tào Tháo nói được chứ, vậy hai chúng ta gặp mặt một lần đi. Thế là Hàn Toại và Tào Tháo cùng quất ngựa tiến lên, đi đến vùng đất ở giữa hai trận địa, thế nào? "Ngựa giao nhau trò chuyện một hồi lâu", thế nào gọi là "ngựa giao nhau trò chuyện một hồi lâu"? Chính là đầu ngựa của hai người họ cứ chệch hướng như thế này, cứ chạm vào nhau như thế này, hai người cưỡi trên ngựa trò chuyện, trò chuyện trong bao lâu? Hơn một canh giờ, một canh giờ thời cổ đại tương đương với hai tiếng đồng hồ hiện nay, chính là bọn họ trò chuyện hơn hai tiếng đồng hồ, nói chuyện gì? "Chỉ nói chuyện cũ ở kinh đô", bởi vì Tào Tháo với Hàn Toại và cha của Hàn Toại đều là người quen cũ, Tào Tháo với cha của Hàn Toại là đồng tuế hiếu liêm, tức là cùng năm được cử làm hiếu liêm, Tào Tháo và Hàn Toại lại từng cùng triều làm quan, cho nên nói phải là bạn cũ, thế nên bao nhiêu năm không gặp bèn ôn lại chuyện cũ, bàn về những câu chuyện trước kia. Hai người trò chuyện vui vẻ thì vỗ tay cười lớn, xoa tay ha ha ha cười lớn cười cười, trò chuyện xong, quay về. Sau khi về, Mã Siêu liền hỏi Hàn Toại, Tào Tháo đã nói gì với ông thế? Câu trả lời của Hàn Toại là: "Không nói gì cả", chẳng nói gì cả. Vốn dĩ là chẳng nói gì mà, ông ấy vốn dĩ chẳng nói gì cả. Mã Siêu không tin, nói hai người các ông, chạy đến chỗ ở chính giữa đó, đầu ngựa cứ chệch hướng vào nhau như thế, thân mật trò chuyện suốt hai tiếng rưỡi, các ông nói chẳng nói gì cả, ai mà tin chứ! Trong lòng này bắt đầu nghi ngờ rồi chứ.

Vài ngày sau, đại khái là ngày thứ ba, Hàn Toại lại đề nghị gặp Tào Tháo, lần này dẫn theo Mã Siêu, cùng đi gặp Tào Tháo với Mã Siêu. Tào Tháo lập tức trở mặt. Lần này Tào Tháo không đến một mình, dẫn theo quân đội tới, đằng sau đi theo một vị Hứa Chử tay cầm đao cưỡi ngựa oai phong lẫm liệt, trợn trừng hai mắt, đang trợn mắt nhìn ai? Trợn mắt nhìn Mã Siêu. Sau đó ở phía trước thân thiết lập chướng ngại vật, gọi là "mộc hành mã", "mộc hành mã" chính là loại chướng ngại vật bằng gỗ kết lại. Tức là Hàn Toại đến nói chuyện với tôi, thì tôi quất ngựa tiến lên "ngựa giao nhau trò chuyện một hồi lâu", thân mật; còn ông Mã Siêu đến thì tôi không tin tưởng ông, tôi dựng chướng ngại vật trước, đằng sau tôi còn đi theo một người, cưỡi ngựa cầm đao, trợn trừng hai mắt nhìn ông, biểu thị rõ ràng sự không tin tưởng đối với Mã Siêu. Biểu thị rõ ràng sự đối đãi khác biệt đối với Hàn Toại và Mã Siêu.

Vậy lần gặp mặt này rất thú vị, có ba việc đáng để nói. Thứ nhất, là lần gặp mặt này đám tướng lĩnh của liên quân Hàn - Mã đều đi qua trên lưng ngựa chắp tay hành lễ với Tào Tháo, đều qua cả rồi, Thừa tướng khỏe chứ. Sắp đánh nhau đến nơi rồi mà còn hỏi thăm, đây là việc thứ nhất. Thứ hai, các binh sĩ của liên quân Mã - Hàn chen chúc xô đẩy nhau chạy lên phía trước, muốn đi xem Tào Tháo, đều vươn cổ ra thật dài, người đằng sau chen lên phía trước, người đằng trước lại tiến lên phía trước nữa. Thế là Tào Tháo liền quất ngựa tiến lên, nói các vị muốn xem Tào Tháo phải không, ta chính là đây này, hai mắt một cái mũi, chẳng mọc nhiều hơn các vị cái gì đâu, nếu nói nhiều thì nhiều hơn một chút trí tuệ. Câu chuyện này trước kia chúng ta cũng đã kể rồi, đây là việc thứ hai. Thế thì việc thứ ba là gì, chính là sau khi Tào Tháo nói xong câu này, những người tranh nhau xem Tào Tháo này mới phản ứng lại, sau đó nhìn ra sau lưng Tào Tháo, năm nghìn kỵ binh thiết kỵ, tất cả mọi người trên tay đều cầm binh khí tinh xảo nhất, binh khí của bọn họ dưới ánh mặt trời lóe sáng lấp lánh, lúc đó liên quân Mã - Hàn cơ bản đã mất hết ý chí chiến đấu.

Vậy sau khi có ngần ấy sự mở đường, Tào Tháo chính thức dùng kế. Tào Tháo viết cho Hàn Toại một bức thư, viết xong liền khoanh tròn chấm điểm bôi xóa bôi lem trên bức thư, xóa đi mấy chữ, thêm vào mấy chữ, rồi đưa cho Hàn Toại. Vậy bức thư này viết gì chúng ta không biết, trong sách không ghi chép nội dung của nó, nhưng có thể khẳng định ba điểm: điểm thứ nhất, chính là Tào Tháo đoán chắc bức thư này Mã Siêu nhất định sẽ xem; điểm thứ hai, chính là bức thư Tào Tháo viết có rất nhiều tầng ý nghĩa, mơ hồ không rõ, lấp lửng úp úp mở mở, một câu bạn có thể hiểu theo cách này cũng được mà hiểu theo cách khác cũng được, lại còn bị sửa đổi; thế thì điểm thứ ba, chính là người ta nhìn vào là thấy người nhận thư sửa, chứ không phải người viết thư sửa! Tất cả đều nằm trong dự liệu của Tào Tháo, Mã Siêu quả nhiên nhìn thấy bức thư này, rồi quả nhiên nghi ngờ Hàn Toại có điều gì ám muội không thể lộ ra ngoài với Tào Tháo, bức thư Tào Tháo viết tới sau khi đến tay lại bị Hàn Toại sửa đổi, từ đó Mã Siêu tuyệt đối không tin tưởng Hàn Toại nữa.

Thế thì chúng ta biết rồi, tác chiến liên quân điều sợ nhất là chủ soái không hòa thuận. Bạn phải biết liên quân Mã - Hàn này xưng là mười lộ chư hầu, mười vạn quân mã, thực chất chỉ là đám ô hợp, mỗi người đều ôm bụng dạ riêng, mỗi người đều có tính toán bàn tính riêng của mình, kẻ đứng đầu chính là Mã Siêu và Hàn Toại, hai người bọn họ mà nảy sinh nghi kỵ thì trận chiến này không tài nào đánh tiếp được nữa. Dưới tiền đề này Tào Tháo bắt đầu tiến quân, một trận đánh cho Mã Siêu và Hàn Toại tan tác hoa rơi nước chảy.

Mã Siêu và Hàn Toại trúng kế ly gián của Tào Tháo, hai người nghi kỵ lẫn nhau, trong hoàn cảnh như vậy Tào Tháo rất dễ dàng đánh bại liên quân Mã Siêu và Hàn Toại. Nhưng Tào Tháo "cùng khấu mạc truy" (giặc cùng đường chớ đuổi theo), thả cho hai người chạy mất, đây là lần "bán đồ nhi phế" (làm nửa chừng thì bỏ dở) thứ nhất của Tào Tháo sau trận Xích Bích. Tiếp theo Tào Tháo chinh phạt Tôn Quyền, đây đáng lẽ ra là một cơ hội tốt để Tào Tháo báo thù trận Xích Bích, vậy, Tào Tháo có lại làm nửa chừng rồi bỏ dở nữa không?

Thế thì việc thứ hai, chính là chinh phạt Tôn Quyền. Sau khi bình định xong Mã Siêu và Hàn Toại, Tào Tháo cho rằng có thể đến đánh Tôn Quyền rồi. Nhưng trước khi đánh Tôn Quyền, Tào Tháo viết trước cho Tôn Quyền một bức thư dài, đây đương nhiên là có người viết thay, có người chấp bút viết thay. Một bức thư rất dài với văn tài vô cùng hoa mỹ, nhưng nội dung rất đơn giản, chính là đưa ra điều kiện, nói ông Tôn Quyền nếu như đồng ý giết Trương Chiêu và Lưu Bị, thì mảnh đất Giang Đông này vĩnh viễn thuộc về ông, triều đình còn sẽ gia quan tấn tước cho ông, nếu ông không nỡ giết Trương Chiêu, chỉ giết riêng Lưu Bị cũng được. Nhưng Tôn Quyền không chịu chiêu bài này, Tôn Quyền đã chuẩn bị sẵn sàng quyết chiến với Tào Tháo, ông làm hai việc: việc thứ nhất chính là dời trị sở của mình – bởi vì Tôn Quyền lúc này vẫn chưa phải là một quốc gia, thế thì không thể gọi là thủ đô, chỉ có thể gọi là trị sở – dời trị sở của mình từ Kinh đến Kiến Nghiệp, Kinh chính là thành phố Trấn Giang tỉnh Giang Tô hiện nay, Kiến Nghiệp chính là thành phố Nam Kinh tỉnh Giang Tô hiện nay; việc thứ hai chính là ở Nhu Xuy Khẩu, Nhu Xuy ở đâu, huyện Vô Vi tỉnh An Huy hiện nay, xây dựng một cảng quân sự ở nơi đó, chính là chuẩn bị chống lại Tào Tháo.

Cứ như vậy trong mắt Tào Tháo thì không đánh không được rồi, thế là vào năm Kiến An thứ mười bảy, Tào Tháo tự mình dẫn dắt quân đội, tự xưng là bốn mươi vạn người chinh phạt Tôn Quyền, vào năm Kiến An thứ mười tám tiến thẳng vào Nhu Xuy Khẩu. Vậy cuộc chiến tranh lần này Tào Tháo chuẩn bị không đủ, tính toán địch thủ không chu toàn, cuối cùng công sức bỏ ra uổng phí, về tay không. Phía Tôn Quyền thì đã chuẩn bị vô cùng chu đáo, cho nên chiến tranh rơi vào trạng thái giằng co, hơn nữa lại bất lợi cho Tào Tháo. Cuối cùng Tào Tháo đành phải thủ vững không ra trong đại doanh thủy quân của mình, Tôn Quyền nhiều lần khiêu chiến nhưng Tào Tháo cũng không thèm ra. Thế là sau nhiều lần khiêu chiến Tào Tháo không ra, bản thân Tôn Quyền bèn tự mình đi tới. Tôn Quyền tự mình chèo một chiếc thuyền đi thẳng vào đại doanh thủy quân của Tào Tháo. Vậy sau khi đi vào thì tình hình thế nào? Có hai cách nói, đều nằm trong phần chú thích của Bùi Tùng Chi trong "Tam Quốc chí", có hai cách nói: một cách nói chúng ta đã kể trong tập "Nghi vấn Xích Bích" rồi, chính là thuyền của Tôn Quyền vừa lái vào, Tào Tháo liền hạ lệnh bắn tên, sau đó thuyền của Tôn Quyền liền nghiêng hẳn sang một bên, Tôn Quyền lại hạ lệnh quay đầu thuyền lại, Tào Tháo lại bắn tên tiếp, thuyền thăng bằng xong thì Tôn Quyền liền quay về, đây chính là nguyên mẫu của câu chuyện "Thuyền cỏ mượn tên". Cách nói thứ hai là thuyền của Tôn Quyền vừa lái vào, Tào Tháo liền biết là Tôn Quyền đến rồi, bèn hạ một đạo lệnh nói không được động thủ, không được hành động thiếu suy nghĩ, cũng không được phép bắn tên, chúng ta cứ xem Tôn Quyền đến xem chúng ta thế nào đã. Thế là quân đội của Tào Tháo toàn bộ nghiêm trận đợi địch, nhưng một mũi tên cũng không bắn, cứ trơ mắt nhìn thuyền của Tôn Quyền đi một vòng trong cảng quân sự của Tào Tháo. Đi một vòng xong xuôi Tôn Quyền hạ lệnh tấu nhạc, sau đó mọi người rùm beng tơi bời rùm beng tơi bời, thổi kèn đánh trống rời đi, quay về. Tào Tháo gật gật đầu nói: Ài, Tôn Quyền quả nhiên là một trang anh hùng. Sau đó liền nói một câu nổi tiếng: "Sinh con phải như Tôn Trọng Mưu".

Tôn Trọng Mưu chính là Tôn Quyền, Tôn Quyền tự Trọng Mưu, ý của Tào Tháo là nói, sinh con ra thì nên sinh người giống như Tôn Quyền này, bởi vì Tôn Quyền dám chèo thuyền xông thẳng vào đại doanh thủy quân của Tào Tháo vào lúc hai quân giao chiến, đây là việc cần phải có dũng khí và gan dạ. Cảm thán của Tào Tháo cũng nói lên rằng ông chinh phạt Tôn Quyền chẳng hề chiếm được chút hời nào cả. Thế nhưng lúc hai quân đối chọi, đôi bên rơi vào trạng thái giằng co, Tào Tháo lại vì vướng bận sự an ổn hậu phương của chính mình, rút quân trong lúc chưa phân thắng bại, có thể nói là lại một lần nữa làm nửa chừng rồi bỏ dở. Vậy, liệu Tào Tháo trong cuộc chiến tranh tiếp theo có còn làm nửa chừng rồi bỏ dở nữa hay không?

Năm Kiến An thứ mười chín, Tào Tháo chinh phạt Tôn Quyền công sức đổ sông đổ biển về tay không, mà lúc này, một đối thủ cũ khác của Tào Tháo là Lưu Bị lại đoạt được Ích Châu từ tay Lưu Chương, mà lực lượng quân sự Trương Lỗ của thế lực cát cứ gần Ích Châu lại vô cùng yếu kém. Nếu Tào Tháo không tấn công Trương Lỗ, Trương Lỗ sớm muộn gì cũng sẽ bị Lưu Bị thôn tính. Sự bành trướng thế lực của Lưu Bị là một sự uy hiếp đối với lý tưởng dẹp yên bốn bể, thống nhất cửu châu của Tào Tháo, cho nên vào năm Kiến An thứ hai mươi, Tào Tháo lại bắt đầu tây chinh Trương Lỗ. Vậy, hai cuộc chiến trước Tào Tháo đều làm nửa chừng rồi bỏ dở, lần này Tào Tháo có còn làm nửa chừng rồi bỏ dở nữa không?

Thế thì việc thứ ba, chính là bình định Hán Trung, hay có thể nói là đánh Trương Lỗ. Việc này xảy ra vào năm Kiến An thứ hai mươi, lúc đó Tào Tháo đã 61 tuổi rồi, vẫn tự mình dẫn dắt đại quân tiến đến Dương Bình Quan. Quân đội của Tào Tháo vừa đến, Trương Lỗ liền chuẩn bị đầu hàng, Trương Lỗ chẳng có mấy sức kháng cự cả. Nhưng em trai của Trương Lỗ tên là Trương Vệ, Trương Vệ không đồng ý, nói đánh cũng chưa đánh đã đầu hàng rồi, đánh một trận xem sao đã. Trương Lỗ nói vậy thì cậu đánh một trận đi. Thế là trận đánh này đánh vô cùng thú vị, tình hình đại khái thế nào? Chính là Tào Tháo đi tấn công Dương Bình Quan, liền phát hiện Dương Bình Quan không dễ đánh chút nào. Lúc đó Tào Tháo có nội ứng ở phía Trương Lỗ, nội ứng báo cáo với Tào Tháo rằng Dương Bình Quan này dễ đánh vô cùng; Tào Tháo đánh thử một trận mới phát hiện không dễ đánh, bèn rút quân. Rút quân xong đột nhiên đánh úp một gậy quay mã thương trở lại, đánh bại Trương Vệ.

Nhưng rốt cuộc là thế nào đây? Sách lịch sử ghi chép lại có rất nhiều rất nhiều cách nói khác nhau: Một cách nói nói cú đánh úp quay mã thương này là mật lệnh của Tào Tháo, tức là Tào Tháo quyết định đánh úp quay mã thương trở lại; thế thì cách nói thứ hai, nói là kiến nghị của Lưu Hợp, Lưu Hợp chủ trương đánh úp quay mã thương trở lại; cách nói thứ ba, là sự việc ngẫu nhiên xảy ra, tức là vốn không định đánh úp quay mã thương. Sự việc ngẫu nhiên này lại có thêm hai cách nói nữa, một cách nói nói quân đội của Tào Tháo khi rút lui lại lơ ngơ ngác ngác tiến vào quân doanh của Trương Vệ, cái tên Trương Vệ này vừa nghe tin quân đội của Tào Tháo tới, hắn ta cũng chẳng biết Tào Tháo là đang rút lui, tưởng là đến tấn công, bèn hoảng loạn ong ong tản ra hết, chỉ là chuyện thế thôi, đây là một cách nói. Lại còn có một cách nói khác, nói người đi nhầm vào quân doanh của Trương Vệ không phải quân đội của Tào Tháo, mà là cái gì, mấy ngàn con nai sừng tấm, mấy ngàn con hươu sao trên núi không hiểu vì sao lại đột ngột xông bừa vào trong quân doanh của Trương Vệ, quân doanh của Trương Vệ hô hoán ầm ĩ nói Tào Tháo đến rồi, thế là ong ong tản ra hết, thế là quân đội của Tào Tháo thấy bọn chúng ong ong tản ra hết, liền nhân cơ hội đánh ùa trở lại. Dù sao thì cũng chẳng rõ ràng nổi nữa, chính là trận chiến này cứ lơ ngơ ngác ngác mà đánh hạ được như thế đấy.

Kết quả sau khi đánh hạ được là gì? Chính là Trương Vệ đầu hàng. Trương Vệ đầu hàng, Trương Lỗ liền chạy trốn đến Bá Trung. Sau khi Trương Lỗ chạy trốn đến Bá Trung cũng chẳng mất bao lâu, cũng đầu hàng luôn. Bởi vì Trương Lỗ vốn dĩ là muốn đầu hàng rồi, chỉ có điều người dưới trướng lại có kẻ không đồng ý, nói cứ thế đầu hàng thì giá trị của chúng ta khó mà bàn bạc được, chúng ta kháng cự một chút trước đã, rồi bàn bạc giá cả một chút. Kháng cự một chút đại khái, bàn bạc giá cả một chút, rồi hắn đầu hàng. Sau khi đầu hàng Tào Tháo cho hắn đãi ngộ vô cùng cao, mảnh đất Hán Trung này cứ như vậy bị Tào Tháo bình định xong.

Tào Tháo đánh hạ được Hán Trung, Trương Lỗ đầu hàng, Tào Tháo không những mở rộng phạm vi thế lực, mà còn uy hiếp đến sự an toàn của tập đoàn Lưu Bị, bởi vì Hán Trung là yết hầu và cửa ngõ của Thục Quận, Hán Trung bị Tào Tháo hạ gục, Thục Quận sẽ trực tiếp đối đầu với lực lượng quân sự của Tào Tháo. Nếu Tào Tháo nhân đà thắng lợi tiến quân, thì có thể uy hiếp sự an toàn của Thục Quận, vậy lúc này, Tào Tháo có nhân đà thắng lợi tiến quân không? Thủ hạ của Tào Tháo lại kiến nghị ra sao đây?

Rất nhiều người chủ trương lúc này nên nhân đà xông lên một mạch, thừa thắng truy kích, hạ gục Thục Quận. Người đưa ra kiến nghị này có hai người, một người chính là Lưu Hợp, còn một người nữa là Tư Mã Ý, hai người này lúc đó đều đảm nhiệm chức mưu sĩ cao cấp trong quân đội của Tào Tháo. Thế thì Lưu Hợp liền nói với Tào Tháo, nói Lưu Bị người này là một vị anh hùng, nhưng Lưu Bị có một nhược điểm nhỏ, chính là phản ứng của hắn luôn luôn chậm hơn chúng ta nửa nhịp, hiện tại hắn vẫn chưa phản ứng lại kịp, hơn nữa hắn dựa vào thủ đoạn đoạt lấy bằng mượn gió bẻ măng chớp lấy thời cơ để đoạt lấy Thục Quận từ tay Lưu Chương, lòng người không phục, chân đứng chưa vững, lúc đi đánh hắn là thời điểm thích hợp nhất; một khi hắn đứng vững chân rồi thì sẽ rất khó đối phó, tại sao chứ, hắn về văn có Gia Cát Lượng giỏi trị quốc, về võ có Quan Vũ, Trương Phi trăm trận trăm thắng, lúc đó chúng ta sẽ không cách nào xoay xở nổi nữa đâu, đây là lời nói của Lưu Hợp. Tư Mã Ý nói thế nào? Tư Mã Ý nói một câu vô cùng nổi tiếng, gọi là "Thánh nhân không thể trái thời, cũng chẳng lỡ thời vậy". Chính là một người thông minh, anh không thể đi ngược lại với thời vận, cơ hội này; thời cơ chưa chín muồi mà anh cứ cố tình làm cứng đầu, điều này là không thể được; nhưng cũng không thể nói thời cơ, cơ hội đến rồi mà anh không làm, anh bỏ lỡ nó, cũng là không được phép. Những lời này phải nói là đều nói vô cùng có đạo lý, hơn nữa lại vô cùng đúng chỗ, thế nhưng Tào Tháo không tiếp nhận. Dựa theo "Tấn thư - Tuyên đế kỷ", chính là dựa theo phần ghi chép trong truyện ký của Tư Mã Ý, nói là Tào Tháo đã nói một câu thế này, "Người ta khổ vì không biết đủ, đã đoạt được Lũng Hữu, lại còn muốn chiếm cả Thục." Ông nói con người ta ấy mà, ài, chính là tham lam không biết đủ, được voi đòi tiên, đã đoạt được Lũng rồi, lại còn muốn cả Thục nữa. Ý của ông chính là nói ài, con người sao lại phải tham lam không biết đủ như thế chứ! Đã đoạt được Lũng rồi thì đừng mơ tưởng đến Thục nữa nhé! Ông quyết định rút quân, không tiến về phía trước nữa.

Nhìn từ phỏng đoán ban đầu của Tào Tháo, chiến tranh đánh Trương Lỗ của ông đã giành được thắng lợi, Trương Lỗ đã đầu hàng, Hán Trung cũng đã rơi vào tay Tào Tháo. Mặc dù lúc này đi đánh Lưu Bị tiếp phải nói là một thời cơ vô cùng tốt, nhưng Tào Tháo là được Lũng không mơ tưởng đến Thục, đánh hạ Hán Trung rồi thì không muốn đi tấn công Thục Quận nữa, thế là Tào Tháo rút binh. Thầy Dịch Trung Thiên cho rằng, Tào Tháo không đi đánh Lưu Bị mà lại rút binh, là một trong những tiếc nuối lớn nhất trong cuộc đời Tào Tháo, ông vì thế mà vĩnh viễn đánh mất đi khả năng thống nhất Trung Quốc, đây là vì sao chứ?

Tào Tháo vừa đi là Lưu Bị liền lên mặt kiêu ngạo ngay, bởi vì Lưu Bị cuộc đời này ông chỉ sợ nhất có mỗi một người, chính là Tào Tháo. Lưu Bị ngày xưa khi ở Từ Châu, Tào Tháo đi chinh phạt ông, ông nói Tào Tháo sẽ không đến đâu, không sao cả, mọi người cứ ngồi đây đi, sau đó người ta nói ngài xem Tào Tháo tới rồi kìa, cờ quạt cũng nhìn thấy rồi kìa, Lưu Bị vừa nhìn thấy cờ của Tào Tháo liền quay đầu bỏ chạy, ông ta chính là sợ Tào Tháo. Nhưng ông ta không sợ những người khác, thủ hạ của Tào Tháo thì ông ta không sợ.

Lúc này Lưu Bị vốn dĩ đang ở tiền tuyến, ở tiền tuyến Kinh Châu, ông đang chiến đấu với Tôn Quyền vì tranh đoạt Kinh Châu. Tại sao Lưu Hợp và Tư Mã Ý đều nói đây là thời cơ tốt nhất, đây cũng là một trong những nguyên nhân, bởi vì Lưu Bị không có ở Thành Đô. Thế thì Lưu Bị vừa nhận được tin tức Hán Trung bị Tào Tháo bình định, lập tức giảng hòa với Tôn Quyền, chia đôi Kinh Châu, việc này sau này chúng ta cũng sẽ giao phó. Chia đôi Kinh Châu rồi, sau đó vội vã dẫn theo quân đội quay về, kết quả là chậm một bước, Trương Lỗ đã đầu hàng Tào Tháo rồi. Nhưng khi bản thân Tào Tháo rời khỏi chiến trường rồi, Lưu Bị liền cảm thấy có thể hành động được rồi, lúc này mưu sĩ số hai dưới tay Lưu Bị là Pháp Chính đề nghị ra, đây là một thời cơ tốt nhất.

Ở đây nói sơ qua về Pháp Chính, Pháp Chính này là một mưu sĩ quan trọng mà Lưu Bị có được sau khi đoạt được Thục. Dựa theo ghi chép trong "Tam Quốc chí - Tiên chủ truyện", lúc đó Lưu Bị sau khi đến Thành Đô, lấy "Gia Cát Lượng làm rường cột tay sai, Pháp Chính làm mưu chủ, Quan Vũ, Trương Phi, Mã Siêu làm nanh vuốt", tức là lúc này tập đoàn Lưu Bị, trị vì quốc gia, phụ trách đại sự quân chính là Gia Cát Lượng, hiến kế lập mưu, trù tính vận trù vi ác (trong màn trướng) là Pháp Chính, hành quân đánh trận, đánh thành chiếm đất là những vị võ tướng như Quan Vũ, Trương Phi.

Thế thì Pháp Chính liền đề nghị với Lưu Bị rằng: "Đây chính là trời ban cho chúng ta, thời cơ không thể bỏ lỡ." Lần này chính là ông trời ban cho chúng ta mảnh đất Hán Trung này, cơ hội này là không thể bỏ lỡ đâu. Thế là Lưu Bị tiếp nạp kiến nghị của Pháp Chính, tự mình dẫn binh chinh phạt Quan Trung, để lại Gia Cát Lượng giữ Thành Đô, Pháp Chính đi theo. Nhưng bộ tướng của Tào Tháo vẫn rất lợi hại, cho nên lúc Lưu Bị đi đánh Hán Trung bắt đầu cũng không hề thuận lợi, đã vấp phải sự kháng cự ngoan cường của bộ tướng do Tào Tháo để lại, cho nên Lưu Bị lập tức viết một bức thư khẩn gấp về Thành Đô, mời Gia Cát Lượng mau chóng điều binh tiếp viện. Nhưng không biết vì lý do gì, có lẽ Gia Cát Lượng làm việc quả thực là tương đối cẩn trọng, rất do dự, thế là cầm bức thư này đi thỉnh giáo vị đại thần cũ ở trong Thục là Dương Hồng, nói chủ công bảo chúng ta xuất binh tiếp viện, chúng ta có nên xuất binh hay không? Dương Hồng nói đương nhiên là nên xuất binh chứ! Dương Hồng đã nói một câu nổi tiếng thế này, ông nói: "Nếu không có Hán Trung, thì không có Thục nữa, đây là tai họa sát cửa nhà chúng ta rồi. Việc ngày nay, nam giới thì nên ra trận đánh giặc, nữ giới thì nên đi vận chuyển hậu cần." Hán Trung mất rồi thì Thục không giữ nổi nữa, đây là tai nạn ngay trước cửa nhà chúng ta rồi, lúc này nam nhân thì nên đi tòng quân, nữ nhân thì nên đi làm hậu cần. Ông nói quân sư – bởi vì chức vụ hiện tại của Gia Cát Lượng là Quân sư tướng quân – quân sư mau chóng xuất binh đi, quân sư xuất binh thì còn gì phải nghi ngờ nữa? Mau chóng xuất binh đi, còn có gì mà phải do dự nữa? Thế là Gia Cát Lượng liền phái quân đội ra tiền tuyến. Sau khi phái ra tiền tuyến rồi, Lưu Bị liền nắm giữ quyền chủ động trong chiến tranh, lúc này đợi đến khi Tào Tháo lại vội vã đến tiếp viện thì cục diện đã không thể thu dọn nổi nữa. Sau khi giằng co một thời gian, vào một ngày nọ, Tào Tháo phát ra một đạo khẩu lệnh, chính là khẩu lệnh khi tuần tra gác xép vào ban đêm của quân đội lúc đó, "kê lân" (xương sườn gà), sau đó liền rút quân. Từ đó Hán Trung thuộc về Lưu Bị, chưa từng rơi vào tay Tào Tháo một lần nào nữa.

Lưu Bị có được Hán Trung rồi ông lại có được Thục, chính là toàn bộ Ích Châu ông đã có được trong tay, thế là, Lưu Bị cũng chẳng khách khí nữa, liền tự xưng là Hán Trung vương ở mảnh đất này, liền xưng vương xưng bá lên, mà Tào Tháo thì vĩnh viễn đánh mất đi khả năng thống nhất Trung Quốc. Cho nên chúng ta liền có một nghi vấn, đó chính là đánh Mã Siêu, Hàn Toại, chinh phạt Tôn Quyền, đánh Trương Lỗ, ba việc này thành bại khác nhau, nhưng có một đặc điểm chung, đó chính là không đem mọi việc làm cho đến nơi đến chốn hoàn toàn, vậy chúng ta rất muốn biết đây là vì sao, Pháp Chính nói "trong nhà có lo lắng bức bách", nhất định là hậu phương lớn của ông ta có vấn đề nghiêm trọng hơn, buộc ông ta phải quay về giải quyết. Vậy chúng ta liền phải hỏi, có phải như vậy không? Xin xem tập sau – Đắc thốn tiến xích.