Trải qua sự khuyên nhủ của Lỗ Túc, Chu Yêu và Gia Cát Lượng, Tôn Quyền xem xét thời thế, cuối cùng quyết định liên minh với Lưu Bị, chống lại Tào Tháo, trận Xích Bích từ đó mà diễn ra. Thế nhưng, sử sách ghi chép về trận chiến này lại đầy rẫy những nghi ngờ, quan điểm của các nhà sử học cũng muôn hình muôn vẻ, thậm chí có người cho rằng đó chẳng qua chỉ là một cuộc chạm trán bình thường. Vậy sự thật của trận Xích Bích rốt cuộc ra sao? Kính mời quý vị đón xem "Dịch Trung Thiên bàn Tam Quốc" kỳ – Mây nghi ngờ Xích Bích.

Trận Xích Bích là một chiến dịch nổi tiếng lấy ít địch nhiều trong lịch sử chiến tranh Trung Quốc, "Tam Quốc diễn nghĩa" lại càng dùng tới tám hồi với ngòi bút đậm đà để miêu tả quá trình chiến tranh, trong đó những câu chuyện như "Khích chiến quần nho", "Trí kích Chu Yêu", "Thuyền cỏ mượn tên" có thể nói là ai ai cũng biết. Thế nhưng đối với trận chiến này, ghi chép trong lịch sử lại vô cùng mờ ám, trong đó có một ý kiến cho rằng lúc bấy giờ quân Tào chỉ có năm ngàn người. Về nguyên nhân thất bại của Tào Tháo, các nhà sử học cũng có muôn vàn ý kiến khác nhau, thậm chí có người còn quy cho thiên mệnh. Vậy quá trình trận Xích Bích rốt cuộc diễn ra như thế nào? Liên quân Tôn - Lưu rốt cuộc đã đánh bại Tào Tháo ra sao? Sự thành bại được mất của trận Xích Bích lại đem lại sự gợi mở thế nào cho người hiện đại chúng ta? Giáo sư Hạ Môn Đại học Dịch Trung Thiên sẽ đi con đường riêng, phân tích tuyệt vời cho quý vị nghe về "Mây nghi ngờ Xích Bích".

Dịch Trung Thiên:

Tập này chúng ta nói về trận Xích Bích, trận Xích Bích là một trận chiến nổi tiếng trong lịch sử Tam Quốc, người hiểu biết một chút về Tam Quốc không ai là không biết trận Xích Bích, điều này phải công lao cho La Quán Trung, bởi vì "Tam Quốc diễn nghĩa" của La Quán Trung dùng ngòi bút đậm nét miêu tả chính là trận chiến này. Có người nói cuốn sách "Tam Quốc diễn nghĩa" là bảy phần thực ba phần hư, thế thì duy chỉ ở vấn đề trận Xích Bích, nó lại là bảy phần hư ba phần thực. Trận chiến Xích Bích trên thực tế những ghi chép để lại trong chính sử vô cùng ít ỏi, hơn nữa lại không thiếu những chỗ mâu thuẫn, mà vấn đề để lại thì nhiều như núi. Có những vấn đề gì nào? Năm vấn đề: Thứ nhất, chiến tranh của ai; Thứ hai, quy mô thế nào; Thứ ba, thời gian địa điểm; Thứ tư, quá trình kết quả; Thứ năm, nguyên nhân thắng bại. Cả năm vấn đề này đều có điểm nghi vấn, đến mức giới sử học nhiều lần bùng nổ "Trận Xích Bích mới", vậy thì chúng ta hãy cùng xem xét từng điều một.

Thứ nhất là chiến tranh của ai? Tức là trận chiến này vốn dĩ là cuộc chiến giữa Tào và Lưu, hay là cuộc chiến giữa Tào và Tôn? Phải nói rằng vào lúc bắt đầu, chính là vào tháng bảy năm Kiến An thứ mười ba khi Tào Tháo xuôi nam, mục đích của ông ta là muốn đoạt Kinh Châu, đánh Lưu Biểu, diệt Lưu Bị, mục đích này khi Tào Tháo đoạt được Giang Lăng thì phải nói là cơ bản đã hoàn thành, tại sao ông ta còn muốn xuôi dòng sông Đông tiến? Việc ông ta xuôi dòng sông Đông tiến rốt cuộc là đánh ai? Có hai ý kiến khác nhau, một bên nói là đánh Lưu Bị, Tôn Quyền bị Gia Cát Lượng, Lỗ Túc và Chu Yêu kéo xuống nước; còn một quan điểm nữa, chính là đánh Tôn Quyền, chủ trương quan điểm đánh Tôn Quyền căn cứ chủ yếu là bức thư Tào Tháo viết cho Tôn Quyền, mà bức thư đó chúng ta biết bản thân nó vốn đã đáng ngờ. Vậy còn cách nhìn của tôi thì sao? Phải nói rằng việc ông ta xuôi dòng Đông tiến là đánh Lưu Bị, cũng đánh Tôn Quyền. Bởi vì điều này có thể dùng lời của Tôn Quyền nói với Chu Yêu để làm chứng minh, Tôn Quyền nói với Chu Yêu rằng: Công Cẩn huynh, huynh dẫn quân đi trước, đánh thắng thì tất nhiên tốt, đánh không thắng huynh cứ về, cô sẽ tự mình quyết chiến một trận sinh tử với Tào Mạnh Đức. Ông ta nói như vậy, điều này chứng minh mục tiêu của Tào Tháo là Tôn Quyền; nếu như mục tiêu của Tào Tháo là Lưu Bị, mà Tôn Quyền bị kéo xuống nước để giúp Lưu Bị, thì lời của Tôn Quyền nên nói thế này: Công Cẩn huynh, huynh dẫn bộ đội đi xem xét xem, đánh thắng chúng ta kiếm chút hời, đánh không thắng huynh mau chóng về đi, chúng ta mặc kệ cái chết của Lưu Yêu Châu đó làm gì. Ông ta nên nói như vậy. Nhưng vấn đề ở chỗ, đoạn lời nói này của Tôn Quyền được ghi chép trong "Giang biểu truyện", có đáng tin cậy hay không cũng là một vấn đề, chúng ta hãy gác nó sang một bên trước.

Thứ hai chính là quy mô thế nào? Có một thuyết nói rằng trận chiến này thực ra Tào Tháo chỉ có năm ngàn người, chính là năm ngàn kỵ binh nhẹ đuổi theo Lưu Bị dọc đường đi tới đó, bằng chứng ở đâu? Bằng chứng nằm trong lời nói của Gia Cát Lượng, Gia Cát Lượng nói với Tôn Quyền rằng Tào Tháo nhọc nhằn chinh chiến từ xa, đuổi theo Lưu Yêu Châu một ngày một đêm ba trăm dặm, đuổi đến nơi này đã thành nỏ mạnh hết đà, rất rõ ràng chính là chỉ năm ngàn kỵ binh nhẹ đó mà. Thế nhưng nếu quân đội của Tào Tháo chỉ có năm ngàn kỵ binh nhẹ này, khi Lưu Bị gặp Chu Yêu, Chu Yêu nói với ông ta rằng mình dẫn đến ba vạn người, sao Lưu Bị lại nói là "rất ít"? Ngươi ba vạn cộng với Lưu Bị một vạn, cộng với Lưu Kỳ một vạn, năm vạn người đối phó năm ngàn người mà còn ít sao? Có thể thấy lúc này Tào Tháo không chỉ có năm ngàn người. Hơn nữa phần chính văn của "Chu Yêu truyện" nói rất rõ ràng, rằng: "Tào công vào Kinh Châu, Lưu Tông đem cả chúng đầu hàng, Tào công thu được thủy quân của hắn, thuyền bộ binh mấy chục vạn." Đây là ghi chép ở phần chính văn "Tam Quốc chí - Chu Yêu truyện", tức là lúc bấy giờ Tào Tháo phải có mấy chục vạn người, rốt cuộc là mấy chục vạn thì chúng ta không rõ lắm, cách nói của giới học thuật có mấy loại như năm mươi vạn, bốn mươi vạn, hai mươi vạn, chính là ở tập trước tôi cũng đã tính sổ, tám mươi vạn nhân đôi thành bốn mươi vạn, lại nhân đôi thành hai mươi vạn, lại nhân đôi nữa thì cũng có mười vạn.

Vậy tính toán những con số này là để xác định thời gian, địa điểm của trận chiến này, nếu như thuyết năm ngàn người có thể đứng vững, thì cách nói này có ý nghĩa gì? Chính là Tào Tháo dùng năm ngàn kỵ binh nhẹ một ngày một đêm ba trăm dặm từ Tương Dương đuổi đến Đương Dương, đánh Lưu Bị một trận xong thì đến Giang Lăng, rồi từ Giang Lăng lại vội vã chạy đến, chạy đến rồi lại không ngờ lúc này Tôn - Lưu đã cấu thành liên quân, đâm sầm vào nhau một cái, một trận chiến chạm trán, cho nên Tào Tháo đã thất bại. Nếu tình hình là như vậy, thời gian nên là tháng mười năm Kiến An thứ mười ba, nó rất nhanh mà. Mà nếu như nói mục đích trận chiến này của Tào Tháo là muốn đánh Tôn Quyền, vậy thì ông ta tuyệt đối không dám chỉ dùng năm ngàn kỵ binh nhẹ này, ông ta nhất định phải tập hợp bộ đội, việc ông ta tập hợp bộ đội là cần phải có thời gian. Vậy thời gian của trận chiến này nên là tháng mười hai năm Kiến An thứ mười ba. Địa điểm ở đâu nào? Ý kiến của giới học thuật, ý kiến có khuynh hướng, chính là vùng huyện Phì Kỳ tỉnh Hồ Bắc hiện nay, nay huyện Phì Kỳ đã đổi tên thành thành phố Xích Bích, không phải là Xích Bích ở Hoàng Châu, tức là không phải Xích Bích mà Tô Đông Pô viết Xích Bích phú và Xích Bích từ. Cho nên hiện nay ở Hồ Bắc có một cách nói, gọi là "Văn võ Xích Bích", văn Xích Bích chính là Xích Bích mà Tô Đông Pô viết Xích Bích từ và Xích Bích phú, võ Xích Bích chính là Xích Bích của thành phố Xích Bích hiện nay, là Xích Bích của trận Xích Bích.

＊Trải qua sự phân tích của tiên sinh Dịch Trung Thiên, thời gian, địa điểm và nhiệm vụ của trận Xích Bích đã được xác định, điều chúng ta quan tâm là Tào Tháo và liên quân Tôn - Lưu song phương đã mưu phác trận chiến sinh tử tồn vong này như thế nào. Trong "Tam Quốc diễn nghĩa" miêu tả rằng Gia Cát Lượng đã vạch kế hoạch dùng hỏa công, xác định chiến lược chống Tào, đồng thời giúp Chu Yêu mượn tên bằng thuyền cỏ, chuẩn bị tốt vũ khí; mà Tào Tháo thì về mặt chính trị phái Tưởng Cán khuyên hàng Chu Yêu, đồng thời về mặt quân sự áp đảo hung hăng, đại cử tấn công, thế nhưng vừa giao tranh một trận thì quân Tào bất ngờ thất bại, đây là chuyện thế nào nhỉ? Quá trình trận Xích Bích trong lịch sử rốt cuộc ra sao?

Vậy vấn đề tiếp theo chính là quá trình và kết quả. Quá trình này được "Tam Quốc diễn nghĩa" viết rất đặc sắc, từ lúc bắt đầu quyết định cho đến khi kết thúc chiến tranh, ở giữa có rất nhiều rất nhiều câu chuyện, hơn nữa những câu chuyện này đều đã biến thành thành ngữ mới rồi, tỷ như khích chiến quần nho chẳng hạn, đã biến thành thành ngữ rồi. Nhưng tôi đã nói, "Tam Quốc diễn nghĩa" ở vấn đề này là bảy phần thực ba phần hư, rất nhiều chuyện vốn không hề xảy ra, tỷ như khích chiến quần nho, chuyện này không hề xảy ra, trí kích Chu Yêu cũng không hề xảy ra, còn có chuyện Chu Yêu đột nhiên một ngày ngậm bệnh, Gia Cát Lượng đến thăm ông ta, gì mà viết một tờ giấy trong lòng bàn tay, muốn phá Tào công tất dùng hỏa công, vạn sự đều chuẩn chỉ thiếu gió đông, điều này cũng không có, nhưng đều đã trở thành cửa miệng của chúng ta rồi, vâng vâng mây mây đều là không có cả. Thế thì có một số chuyện là có hơi hướng một chút, tỷ như Tưởng Cán trúng kế, chuyện này có chút hơi hướng, tại sao vậy? Nhân vật Tưởng Cán này là có thật. Ngoài ra chuyện thuyền cỏ mượn tên này cũng có một chút hơi hướng, nhưng không phải xảy ra trên người Gia Cát Lượng, mà xảy ra trên người Tôn Quyền, thời gian là vào năm Kiến An thứ mười tám, điều đó còn muộn hơn cả trận Xích Bích. Vào năm Kiến An thứ mười tám khi Tào Tháo và Tôn Quyền giao chiến, có một lần Tôn Quyền chèo thuyền đến trại của Tào Tháo để quan sát, Tào Tháo hạ lệnh bắn tên, tên bắn trúng thuyền của Tôn Quyền, thế rồi chiếc thuyền liền nghiêng ngả, lệch đi, thế là Tôn Quyền hạ lệnh quay đầu thuyền lại, để mặc cho hắn bắn tiếp, Tào Tháo lại bắn tên, rồi hai bên bắn tên gần xong, một lát sau thuyền liền thẳng trở lại, Tôn Quyền lái thuyền rời đi. Câu chuyện là như vậy đó, ông ta cũng chẳng phải mượn tên. Hơn nữa có người đã tính toán rằng thuyền cỏ mượn tên về mặt kỹ thuật là không thể xảy ra, người ta đã tính toán cần bao nhiêu hình nhân bằng cỏ, những hình nhân cỏ này nặng bao nhiêu, xếp thành một hàng dài bao nhiêu, cần bao nhiêu là thuyền mới có thể mượn được hơn mười vạn mũi tên, vâng vâng mây mây có người đã tính toán, tôi thì không biết tính, về mặt kỹ thuật là không thể, chuyện này sau này chúng ta sẽ nói sau.

Vậy tình hình chiến đấu thực tế ra sao? Tôi xin kể cho mọi người nghe quá trình được ghi chép trong chính sử. Ghi chép của chính sử, đáng tin cậy hơn là "Tam Quốc chí - Chu Yêu truyện", nguyên văn của "Chu Yêu truyện" là thế này: "Bấy giờ quân Tào công đã có bệnh dịch, vừa mới giao tranh, quân Tào bại lui, kéo về đỗ ở bờ bắc, Yêu cùng những người khác ở bờ nam." Tức là Tào Tháo dẫn thủy quân từ Giang Lăng xuôi theo Trường Giang đi về phía đông, Chu Yêu cùng những người khác dẫn liên quân Tôn Lưu từ Trường Giang ngược dòng nước đi lên, hai nhà ở chỗ nào? Gặp nhau ở địa điểm Xích Bích. Lúc này quân đội của Tào Tháo đã mắc bệnh rồi, vừa mới giao tranh thì quân Tào đã thua, thế là quân Tào liền lui về bờ phía bắc của Trường Giang, Ô Lâm, Ô Lâm ở đâu? Ở thành phố Hồng Hồ tỉnh Hồ Bắc hiện nay, mà liên quân Tôn Lưu thì đóng quân ở bờ phía nam, tại Xích Bích. Vậy vừa mới giao tranh tại sao Tào Tháo lại thua trận? Bốn nguyên nhân, trong cuốn sách "Tào Tháo bình truyện" của tiên sinh Trương Tác Diệu đã kể lại quá trình của một trận chiến như vậy và nguyên nhân thắng bại, những bạn bè nào có hứng thú có thể đi xem, tiên sinh Trương đưa ra việc Tào Tháo vừa giao tranh đã thất bại có bốn nguyên nhân: Thứ nhất chính là dịch bệnh hoành hành, quân Tào đã mắc phải một loại bệnh truyền nhiễm nghiêm trọng nào đó, mất đi sức chiến đấu; nguyên nhân thứ hai là quân Tào không quen thủy chiến, bọn họ vốn là quân đội phương bắc, không giỏi thủy chiến; nguyên nhân thứ ba là Tào Tháo liệu địch không chu toàn, chính là không ngờ sau khi xuống đây sẽ đụng phải liên quân Tôn Lưu, khinh địch rồi; nguyên nhân thứ tư là hẹp đường gặp gỡ, bởi vì Tào Tháo tuy đông người, ông ta chủ yếu sử dụng thủy quân, vậy thủy quân đánh nhau với thủy quân thì đánh ở trên sông, người ở trên sông đông thì có ích gì chứ? Chỉ có một chỗ lớn chừng ấy, ngươi một đám không quen thủy chiến đụng phải một đám quen thủy chiến, lại còn là bệnh nhân, chắc chắn là thua rồi. Chính là hai quân đóng giữ đối ngót qua sông.

Kết quả chiến trận của trận giao tranh đầu tiên này, Chu Yêu và Gia Cát Lượng đều đã dự liệu trước được, chúng ta có thể nhớ lại Chu Yêu và Gia Cát Lượng ở tập trước đã phân tích trận chiến này như thế nào, bọn họ đều đã dự liệu được tỷ như lấy sở đoản bù sở trường là điểm yếu của Tào Tháo, hai người bọn họ đều đã nhắc tới, không quen thủy chiến, bọn họ cũng đã nhắc tới. Lại còn một điều nữa mà tôi cho rằng rất quan trọng chính là bản chất của chiến tranh, Tào Tháo đến đánh Lưu Bị, đánh Tôn Quyền, dùng lời nói ngày nay của chúng ta gọi là "chiến tranh xâm lược", chúng ta có thể đặt trong dấu ngoặc kép, bởi vì lúc bấy giờ không phải là mối quan hệ giữa quốc gia với quốc gia, cho nên chỉ có thể đặt trong dấu ngoặc kép, "chiến tranh xâm lược". Thế còn Tôn Quyền và Lưu Bị chúng ta cũng phải đặt trong dấu ngoặc kép: "chiến tranh phản kích tự vệ". Tức là quân đội của Tôn Quyền và Lưu Bị là vì bảo vệ gia đình bảo vệ đất nước mà chiến tranh, ý chí chiến đấu sục sôi; còn bên phía Tào Tháo thì sao? Đúng như Chu Yêu và Gia Cát Lượng đã nói, là một đám người mệt mỏi rã rời lãnh đạo một đám người đồng sàng dị mộng, cho nên vừa giao tranh một trận với bao nhiêu nguyên nhân cộng lại, Tào Tháo đã thua.

＊Tào Tháo tuy xuất sư bất lợi, nhưng quân Tào đã vượt đường xa xôi đến bờ sông Trường Giang, vượt sông san bằng Đông Ngô chỉ là chuyện trong nay mai, Tào Tháo đương nhiên sẽ không bỏ lỡ cơ hội ngàn năm có một để thống nhất toàn quốc. Nhưng quân Tào đa phần là người phương bắc, sức chiến đấu trên mặt nước không mạnh cũng là sự thật, thế nên trong "Tam Quốc diễn nghĩa" miêu tả Bàng Thống hiến kế, dùng xích sắt liên kết chiến thuyền của quân Tào lại với nhau, điều này tuy khiến cho quân đội phương bắc có thể thích ứng với những chiếc chiến thuyền tròng trành, nhưng cũng tạo ra cơ hội lợi dụng cho liên quân Tôn Lưu, thế là mưu kế đốt chiến thuyền quân Tào đặc sắc nhất trong trận Xích Bích đã sinh ra. Vậy mưu kế đốt chiến thuyền rốt cuộc là do ai nghĩ ra đầu tiên? Tào Tháo sau khi bại trận ở đường Hoa Dung rốt cuộc có gặp Quan Vũ hay không?

Tào Tháo thua trận, thua trận rồi thì phải làm sao đây? Lúc này đã là tháng mười hai rồi, gió lạnh thấu xương trên mặt sông Trường Giang, chiến thuyền bị sóng vỗ lắc lư tròng trành trái phải, mà những binh lính quân Tào đã quen cưỡi ngựa, không quen ngồi thuyền, lại thêm bệnh tật, có lẽ ở trên thuyền cũng nôn mửa liên tục. Lúc này Tào Tháo liền nghĩ ra một cách, đem những chiến thuyền này nối liền lại với nhau, đem những chiếc thuyền nhỏ liên kết lại với nhau thì biến thành một chiếc thuyền lớn, nó sẽ không tròng trành nữa. Vậy chủ ý này là do ai nghĩ ra? Không biết, là Tào Tháo tự mình nghĩ ra hay là mưu sĩ của Tào Tháo nghĩ ra, không có ghi chép, nhưng tuyệt đối không phải là Bàng Thống. Căn cứ vào "Tam Quốc chí - Bàng Thống truyện", Bàng Thống hoàn toàn không hề tham gia trận chiến này, không có chuyện gì của Bàng Thống cả, cũng không có chuyện gì của Từ Thứ cả. Nhưng cách làm như vậy đã tạo ra cơ hội lợi dụng cho liên quân Tôn Lưu, lúc này bộ tướng Hoàng Cải của Chu Yêu liền nói với Chu Yêu rằng: "Nay giặc đông ta ít, khó mà lâu dài. Nhưng xem thuyền chiến của quân Tào đầu đuôi nối liền nhau, có thể đốt cho chúng chạy đi." Bốn chữ "giặc đông ta ít" này cũng chứng minh lúc này người của Tào Tháo rất đông, ngoại trừ thủy quân nối liền chiến thuyền thành một mảnh đóng quân ở bờ bắc ra, bộ binh của ông ta cũng đã kéo đến rồi, cắm trại ở trên bờ. Hoàng Cải nói hiện nay kẻ địch đông, chúng ta ít, cứ giằng co như thế này mãi không phải là một cách hay, nhưng ta thấy bọn chúng đem thuyền nối liền lại với nhau rồi, thế thì có cách rồi, "có thể đốt cho chúng chạy đi", chi bằng chúng ta nổi lửa một phen, đốt bọn chúng chạy đi. Chu Yêu thấy kế của hắn hay, bèn tiếp nhận kế sách của Hoàng Cải. Thế là Hoàng Cải trá hàng, trá hàng là có thật, cũng phái người đưa thư trá hàng tới, Tào Tháo cũng gọi người đưa thư đến gặng hỏi một phen, rồi nói nếu ngươi đã thực sự đầu hàng thì nhất định ta sẽ trọng thưởng, dù sao thì cũng đã mắc lừa rồi.

Thế là bên này Chu Yêu và Hoàng Cải chuẩn bị mấy chục chiếc thuyền, trên thuyền đều chất đầy củi lửa, lại rưới dầu lên, rồi trên đống củi đó đắp một tấm vải che khuất củi lửa đi, trên thuyền lại cắm cờ, phía sau thuyền lớn buộc thêm mấy chiếc thuyền nhỏ, đây đại khái là những chiếc thuyền mà bọn họ dùng để trốn về. Thật tình cờ vào một ngày nọ, đột nhiên nổi lên gió đông nam, thổi thế nào không biết, dù sao cũng không phải do Gia Cát Lượng mượn, dù sao thì ngày hôm đó cũng nổi gió lên, thế là quân đội của Hoàng Cải lên thuyền đi về phía bắc, treo một ngọn cờ hàng, lớn tiếng nói, áà, Hoàng Cải đến đầu hàng đây. Quân đội của Tào Tháo vô cùng vui mừng, "vù" một tiếng đều chạy ùa ra, đứng trên thuyền, đứng trên bờ nhìn, nói à, các ngươi nhìn kìa, chính là Hoàng Cải hắn đến đầu hàng kìa, đầu hàng rồi, tuyệt quá. Đợi thuyền của Hoàng Cải lái đến gần rồi thì đồng thời phóng hỏa, những chiếc thuyền đang cháy đâm sầm vào thuyền của Tào Tháo, mượn cơn gió đông nam cuồn cuộn mạnh mẽ, từ thủy trại của Tào Tháo cháy một mạch đến đại doanh của bộ binh Tào Tháo ở trên bờ. Thế là những người ra xem náo nhiệt lúc bấy giờ, có người bị bắt lửa thiêu chết, có người sợ bị thiêu nên nhảy xuống nước, lại bị chết đuối, các ngươi phải biết ông ta là người phương bắc mà, thủy tính không tốt, chật vật vô cùng. Tào Tháo nhìn thấy thế này thì hết cứu nổi rồi, liền hạ một đạo lệnh, phóng hỏa, chúng ta cũng phóng luôn, những chiếc thuyền chưa cháy đều đốt hết cho ta, dù sao thì cũng phải đi rồi, số thuyền này không thể lưu lại cho Lưu Bị và Chu Yêu được, chúng ta tự đốt đi, rút lui.

Rút lui, rút lui vô cùng chật vật, đi từ đâu đây? Đường Hoa Dung. Tình hình đường Hoa Dung lúc bấy giờ ra sao? Gió bắc lạnh buốt, đường sá lầy lội, đoán chừng là vừa mới mưa xong, con người căn cứ là không thể đi qua được. Tào Tháo đành phải hạ một đạo lệnh, để binh lính ốm yếu gánh cỏ lấp đường. Thế nào gọi là binh lính ốm yếu? Chính là những người yếu ớt đó, có lẽ vốn dĩ là thể chất yếu ớt, già yếu bệnh tật tàn tật, thậm chí có khả năng là những thương binh, hoặc là những người mắc bệnh truyền nhiễm này, bảo bọn họ gánh cỏ đi lấp cái con đường này. Con đường còn chưa lấp hoàn toàn, kỵ binh của Tào Tháo đã xông qua rồi, kết quả là những binh lính ốm yếu gánh cỏ lấp đường này bị kỵ binh của Tào Tháo dẫm đạp trong vũng bùn lầy, chết thảm hại, vô cùng thảm khốc. Chuyện này phản ánh hai điểm, một là sự chật vật trong cuộc trốn chạy của Tào Tháo, lúc đó cái gì cũng không màng tới nữa rồi, thứ hai, quả thực con người Tào Tháo tâm địa quá độc ác, xuất phát từ suy nghĩ nhân đạo thì lúc này điều ông ta nên làm là, tinh binh của chính mình đoạn hậu, để thương binh đi trước, nhưng lúc đó dường như không có quan niệm nhân đạo, Tào Tháo lại càng không có, Tào Tháo sao lại có quan niệm nhân đạo chứ? Ông ta vì sự thành công của bản thân từ trước đến nay chưa từng tiếc mạng sống của người khác, điều này sau đây chúng ta lại nói tiếp. Nhân tiện nói một câu, Quan Vũ không chặn ở đường Hoa Dung, chuyện này cũng không hề có. Đây chính là toàn bộ quá trình của trận Xích Bích.

＊Trận Xích Bích cuối cùng Tào Tháo kết thúc bằng thất bại, đúng như tiên sinh Dịch Trung Thiên đã nói, năm xưa Tào Tháo đánh bại Viên Sào là vì có một lá cờ chính nghĩa, mà đánh tập đoàn Đông Ngô thì lại là một cuộc chiến tranh "xâm lược", cho nên mới thua. Thế nhưng cũng có người cho rằng Tào Tháo sở hữu ưu thế tuyệt đối, thua dưới tay liên quân Tôn Lưu hoàn toàn là thiên mệnh. Vậy nguyên nhân căn bản khiến Tào Tháo thất bại trong trận Xích Bích theo quan điểm của tiên sinh Dịch Trung Thiên là gì? Chiếu theo quan điểm này, Tào Tháo trong trận Xích Bích rốt cuộc đã phạm phải mấy sai lầm chí mạng nào? Tào Tháo lại từng bước một đi từ việc sở hữu ưu thế tuyệt đối đến mức đại bại mà trốn chạy như thế nào?

Từ trong đây Bùi Tùng Chi đã đúc kết ra hai nguyên nhân khiến Tào Tháo bại trận, sự đúc kết này của Bùi Tùng Chi nằm ở đâu? Nằm ở phần chú giải trong "Tam Quốc chí - Giả Hủ truyện", không nằm trong "Ngô chủ truyện", cũng không nằm trong "Tiên chủ truyện", không nằm trong "Gia Cát Lượng truyện", không nằm trong "Chu Yêu truyện", "Lỗ Túc truyện", mà nằm trong "Giả Hủ truyện". Bùi Tùng Chi đã nói thế này, ông ta nói rằng: "Thất bại ở Xích Bích, đại khái là có vận số. Thật ra là do dịch bệnh đại hành, làm tổn hại phong thế mãnh liệt; gió cát từ nam thổi tới, tạo thành thế lửa thiêu rụi. Trời thực sự làm ra chuyện ấy, há phải nhân sự đâu!" Thế thì chiếu theo quan điểm này của Bùi Tùng Chi, chính là sở dĩ Tào Tháo gặp phải một trận đại bại lớn như vậy ở Xích Bích, thứ nhất là do quân đội của ông ta gặp phải "SARS" hoặc là "cúm gia cầm", mắc phải một trận bệnh truyền nhiễm mang tính lây lan diện rộng mà hiện nay chúng ta không gọi nổi tên; đương nhiên, thứ hai là ông ta nằm mơ cũng không ngờ tới, mùa đông vẫn thường thổi gió tây bắc lại thổi lên gió đông nam, thực sự là vận khí không tốt. Cho nên Bùi Tùng Chi mới nói "Trời thực sự làm ra chuyện ấy, há phải nhân sự đâu", đây là trời muốn diệt ông ta, chứ bản thân ông ta chẳng có sai lầm gì cả. Nhưng quan điểm này chúng tôi không đồng tình cho lắm, tôi cảm thấy trận chiến này Tào Tháo thất bại có nguyên nhân khách quan, cũng có nguyên nhân chủ quan, hơn nữa nguyên nhân chủ quan của Tào Tháo vẫn rất quan trọng. Vấn đề này, tham khảo quan điểm được đưa ra trong cuốn "Tào Tháo bình truyện" của tiên sinh Trương Tác Diệu, lại tham khảo các quan điểm khác của giới học thuật, tôi xin phân tích một chút nguyên nhân thất bại của Tào Tháo, đương nhiên cũng là quan điểm cá nhân của tôi, chỉ để tham khảo.

Chúng ta đều biết Tào Tháo phát động trận chiến này, vốn dĩ là có ưu thế, có ưu thế gì nào? Bốn ưu thế: Thứ nhất, Tào Tháo ép thiên tử để ra lệnh cho các chư hầu, các chư hầu không dám tranh phong với ông ta, cái này gọi là có ưu thế về mặt chính trị. Điểm thứ hai, Tào Tháo đoạt được Kinh Châu uy danh lừng lẫy khắp bốn biển, rất nhiều người nghe danh mà vỡ mật kinh hồn, Tào Tháo có ưu thế về mặt tâm lý. Điểm thứ ba, Tào Tháo đoạt được Kinh Châu như chẻ tre, quân tâm phấn chấn, lấy đội quân phấn chấn hưng thịnh đánh đội quân nghe danh vỡ mật, có ưu thế về mặt khí thế. Điểm thứ tư, Tào Tháo đông người lắm thế, liên quân Tôn Lưu số lượng tương đối ít hơn, Tào Tháo có ưu thế về mặt quân sự. Cho nên Tào Tháo vốn dĩ có bốn đại ưu thế, ông ta mới dám xuôi dòng sông Đông tiến để đánh Lưu Bị và Tôn Quyền. Vậy tại sao lại thất bại? Tôi cho rằng nguyên nhân căn bản nằm ở chỗ mục tiêu chiến lược của Tào Tháo không rõ ràng. Chính là cho đến bây giờ chúng ta nói nãi nói nửa, ngay cả chúng ta cũng không làm rõ được rốt cuộc ông ta đến để đánh Lưu Bị hay là đến để đánh Tôn Quyền nữa, thế cho nên đến bây giờ tôi hoài nghi e rằng chính bản thân ông ta cũng không rõ ràng, ông ta đương nhiên chủ yếu là muốn đánh Lưu Bị, đồng thời cũng nổi lên tâm tư nhân tiện đánh Tôn Quyền một trận, lòng tham quá lớn, tham lam vô độ.

Lúc bấy giờ cách làm đúng đắn của ông ta đáng lẽ phải khóa chặt mục tiêu vào trên người Lưu Bị, nếu như khóa chặt mục tiêu vào trên người Lưu Bị, ông ta nên làm thế nào đây? Lẽ ra nên thừa thắng truy kích sau khi đại bại Lưu Bị ở Đương Dương. Chúng ta hãy cùng nhìn vào bản đồ, lúc đó tình hình thế nào nhỉ? Là Tào Tháo từ phương bắc thông qua Uyển Thành, Diệp Huyện tiến quân về phía nam, đến Tân Yêu thì Lưu Tông liền đầu hàng; rồi Lưu Bị ở Phàn Thành, hoảng hoảng hốt hốt vượt nước đến Tương Dương, rồi chạy về phía nam, mang theo rất nhiều người, một ngày đi mười mấy dặm; Tào Tháo dùng năm ngàn kỵ binh nhẹ một ngày một đêm ba trăm dặm đuổi tới, đại bại Lưu Bị ở Đương Dương, lúc này Lưu Bị chạy đi đâu mà ông ta lại đuổi theo cơ chứ! Ông ta vậy mà lại chia tay với Lưu Bị; Lưu Bị đi chéo sang Hán Tân, rồi đi theo Lỗ Túc, Gia Cát Lượng, Trương Phi, Triệu Vân, cùng với Quan Vũ đến ứng cứu đi đến Hạ Khẩu; Tào Tháo chạy về phía nam, đến Giang Lăng. Nếu như khóa chặt mục tiêu vào trên người Lưu Bị, lúc này đáng lẽ nên thừa thắng truy kích, tiêu diệt hắn trước khi Lưu Bị chạy đến Hạ Khẩu, nhân tiện bắt luôn cả Lỗ Túc làm tù binh, ông ta đã không làm như vậy.

Không làm như vậy thì cũng vẫn còn kịp, ông ta có thể sau khi đến Giang Lăng lập tức quay đầu đi đuổi theo lần nữa, ít nhất có thể đuổi kịp trước khi liên minh Tôn - Lưu hình thành để tiêu diệt Lưu Bị. Ông ta cũng không làm như vậy. Ông ta sau khi đến Giang Lăng thì dừng lại, dừng lại trong bao lâu? Hai tháng, để làm gì nào? An ủi những người đầu hàng ở Kinh Châu, làm công tác tư tưởng chính trị. Công tác này cũng là việc nên làm, không thể nói là ông ta không nên làm, nhưng đã đến Giang Lăng mà sau khi dừng lại rồi, vậy thì ông ta dứt khoát ở lại thêm một khoảng thời gian nữa đi, dứt khoát tiếp nhận thu nạp kiến nghị của Giả Hủ. Kiến nghị gì của Giả Hủ? Nói lúc này ngươi không nên xuôi dòng Đông tiến, ngươi nên an ổn cái nơi này cho tốt, áp dụng chính sách ôn hòa, để cho sĩ phu và bách tính Kinh Châu đều thật lòng quy thuận ngươi, đến lúc đó Giang Đông không đánh mà tự hàng. Ông ta không tiếp nhận, hai tháng sau lại lên đường. Hỏng bết ở chỗ hai tháng này, khoảng thời gian này gọi là không dài không ngắn, nếu như thời gian ngươi dừng lại ngắn, ngươi có thể phá vỡ trước khi Lưu Bị và liên minh Tôn Quyền hình thành; nếu như thời gian ngươi dừng lại dài, ngươi có thể làm tốt sự chuẩn bị đầy đủ đợi đến mùa xuân năm sau, lúc không thổi gió bắc không phát bệnh thì ngươi đi đánh chẳng phải được sao. Ông ta lại phát động một cuộc chiến tranh sai lầm vào một thời điểm sai lầm.

Cho dù những điều này đều không làm được, ông ta thực ra vẫn còn một cách nữa, chính là tự mình ở lại Giang Lăng, phái Tào Nhân những người này, phái thêm đại tướng khác, dẫn bộ binh tiến công Hạ Khẩu, cho dù không thể tiêu diệt được Lưu Bị, ngươi cũng có thể chặn đứng được Lưu Bị, hoặc là ép Lưu Bị chạy xuống phía nam đi nương nhờ Thương Ngô thái thú Ngô Cự, thế thì còn tốt hơn là hắn đi nương nhờ Tôn Quyền chứ gì. Hoặc là bộ đội của ngươi đi đến Hạ Khẩu, thậm chí ngươi có thể tiến quân Phàn Khẩu, ngươi đem cái nơi này thủ chặt lại, đối với Tôn Quyền cũng là một lực lượng uy hiếp, nói không chừng cái liên minh kia sẽ không thành hình được nữa đâu, có thành hình đi chăng nữa thì quân đội của hắn cũng sẽ không đến Xích Bích đâu.

Được rồi, cho dù những điều này ngươi đều làm sai hết, thì vẫn còn dư địa để vãn hồi, dư địa vãn hồi nằm ở đâu nào? Chính là bộ đội của ngươi ở Ba Khẩu – Ba Khẩu là chỗ nào, chính là thành phố Nhạc Dương tỉnh Hồ Nam hiện nay – ngươi lúc ở Ba Khẩu đã mắc bệnh rồi, thì đừng đi nữa, dừng lại hoặc là lui về Giang Lăng. Đương nhiên nếu quân Tào dừng lại ở Ba Khẩu, liên quân Tôn Lưu có lẽ vẫn sẽ đánh tới, thế thì đó không phải là trận Xích Bích, mà là trận Ba Khẩu; nhưng nếu quân Tào lui về Giang Lăng, đoán chừng liên quân Tôn Lưu sẽ không đuổi theo về phía trước nữa, bởi vì mục đích ban đầu của họ là ngăn địch ngoài cửa quốc môn, chỉ cần ngươi không đến đánh vào địa bàn của ta thì chẳng phải tính là xong rồi sao, rồi sau đó ngươi lại tìm cơ hội khác chứ.

Ông ta cũng không làm như vậy, những việc này Tào Tháo đều không làm. Tại sao lại không làm như vậy? Với một đại gia quân sự như Tào Tháo sao lại phạm phải một loạt sai lầm như thế này chứ? Kết luận của rất nhiều học giả là kiêu ngạo khinh địch, do kiêu ngạo khinh địch, ông ta đánh giá không đủ về liên minh Tôn - Lưu, ông ta luôn cho rằng Tôn Quyền sẽ giống như Công Tôn Khang đem cái đầu người của Lưu Bị dâng cho ông ta, ông ta không ngờ tới Tôn Quyền không phải là Công Tôn Khang, lúc này cũng không phải là lúc xưa. Nguyên nhân trước kia Tào Tháo liên tiếp giành được thắng lợi ở phương bắc Trung Quốc là vì lúc bấy giờ các anh hùng cát cứ, tranh đấu lẫn nhau, Tào Tháo đã ngư ông đắc lợi, bây giờ ông ta đã thu dọn xong những chư hầu này rồi, chỉ còn lại Lưu Bị và Tôn Quyền mà thôi, bọn họ sao có thể không liên minh chứ? Bọn họ không liên minh chính là con đường phải chết, bọn họ nhất định sẽ đồng lòng kiên quyết liên minh lại để đối phó với ngươi, Tào Tháo đã không lường trước được điều đó. Cho nên có thể nói cái bại của Tào Tháo nằm ở sự kiêu ngạo, cái thắng của Tôn - Lưu nằm ở liên minh. Còn về những vấn đề khác, nói gì mà không lường trước được sẽ nổi gió đông nam gì đó, đều là chuyện nhỏ cả.

Ngoài ra, trong đây còn có một nguyên nhân có lẽ là nhỏ, chính là tuổi tác, điểm này do tiên sinh Ngô Hàm chỉ ra. Tiên sinh Ngô Hàm nói rằng vào trận Xích Bích, Tôn Quyền 27 tuổi, Gia Cát Lượng 27 tuổi, Chu Yêu 34 tuổi, Lỗ Túc 37 tuổi, Tào Tháo 54 tuổi, tiên sinh Ngô Hàm nói trận Xích Bích là bên bị tiến công đánh bại bên tiến công, quân đau buồn đánh bại quân kiêu ngạo, người trẻ tuổi đánh bại ông già. Kỳ thực tiên sinh Ngô Hàm còn thiếu tính toán một người nữa, chính là Lưu Bị, lúc đó Lưu Bị bao nhiêu tuổi nhỉ, 47 tuổi, nếu cộng cả Lưu Bị vào, vậy thì độ tuổi trung bình của những nhân vật thủ lĩnh bên phía liên quân Tôn Lưu là bao nhiêu? 34 tuổi, chính là độ tuổi của Chu Yêu, cho nên trận Xích Bích cũng có thể nói là Chu Yêu đã đánh bại Tào Tháo, người 34 tuổi đã đánh bại người 54 tuổi.

Tuy nhiên Tào Tháo tuy đã già, đã bại, nhưng bản sắc anh hùng ngạo nghễ giang hồ vẫn y như xưa. Tào Tháo sau khi từ đường Hoa Dung xông ra ngoài, lại cười lớn. Mọi người hỏi ông ta rằng vì sao Thừa tướng lại vui mừng thế? Tào Tháo nói: Ha ha, "Lưu Bị, Ngô trù dã", Lưu Bị quả thực là đối thủ của ta; chỉ tiếc là, hành động của hắn luôn chậm một nhịp, nếu như hắn chôn mai phục ở nơi này để chặn lại, rồi lại phóng một đám lửa, tro cốt của đám người chúng ta cũng chẳng còn nữa. Trận này, Tào Tháo bại trận ông ta lại cười, vậy thì ông ta có thể cười đến cuối cùng hay không? Xin xem tập sau – Bỏ dở nửa chừng.