Thời Tam Quốc, Nễ Hành với tài hùng biện trôi chảy như nước, và Khổng Dung, một trong Kiến An Thất Tử, đều là những nhân tài kiệt xuất tràn đầy tài năng, nhưng kết cục cuối cùng của họ đều rất bi thảm. Nễ Hành bị Hoàng Tổ giết, Khổng Dung bị Tào Tháo giết, trong đó, cái chết của Nễ Hành còn khiến Tào Tháo phải gánh chịu tiếng ác. Vậy trong quan niệm "chỉ dùng người có tài" của Tào Tháo, tại sao lại không thể dung thứ cho hai nhân tài bậc nhất này? Xin mời quý vị đón xem "Dịch Trung Thiên bình Tam Quốc" với chủ đề - Mượn đao giết người.
Trong chương trình kỳ trước, thầy Dịch Trung Thiên đã chia sẻ rằng, suốt hai mươi năm qua, Tuân Úc - người tận tâm tận lực lo liệu việc nhà, hiến kế sách và hết lòng vì Tào Tháo - cuối cùng đã trở mặt vì bất đồng chính kiến với Tào Tháo, để rồi uất ức mà chết. Cái chết của Tuân Úc không thể ngăn chặn sự bành trướng trong dã tâm của Tào Tháo, bởi vì Tào Tháo lúc này đã tẩu hỏa nhập ma, vì quyền lực tối cao, ông vẫn tiếp tục giết người, hơn nữa, từ trước Tuân Úc ông đã từng giết người rồi. Vậy, Tào Tháo còn từng giết những ai, và tại sao lại giết họ? Giáo sư Dịch Trung Thiên của Đại học Hạ Môn làm khách mời tại "Bách gia giảng đàn", sẽ mang đến cho quý vị những phân tích tuyệt vời về Tam Quốc với chủ đề "Mượn đao giết người".
Dịch Trung Thiên:
Thực ra Tào Tháo từ lâu đã giết người, giết những người nào? Giết những người chống đối ông. Nhưng khi Tào Tháo làm vậy, ông phải đối mặt với một mâu thuẫn, mâu thuẫn gì đây? Đó là Tào Tháo từ trước đến nay vẫn luôn khuyến khích nói thật, điều này không phải giả, mà là thật lòng. Bởi vì Tào Tháo rất hiểu rõ, việc có người nói thật với mình sẽ mang lại lợi ích cho ông, ông hoàn toàn chân thành hy vọng cấp dưới và các đại thần trong triều đình có thể nói thật với mình, có thể chân thành chỉ ra những lỗi lầm và thiếu sót của ông, điều này là chân thành. Nhưng mặt khác, ông lại buộc phải trấn áp phe đối lập của mình. Vậy giải quyết mâu thuẫn này thế nào đây, một mặt vừa bảo đảm mọi người có thể nói thật, mặt khác lại vừa có thể trấn áp phe đối lập? Cách làm của Tào Tháo là phân biệt giữa phản đối thiện ý và công kích độc ác, ông tách biệt hai thứ này ra, phản đối thiện ý thì ông khuyến khích, công kích độc ác thì ông trấn áp. Thế nhưng làm thế nào để phân biệt phản đối thiện ý và công kích độc ác? Làm sao mà rạch ròi được chứ? Biện pháp của Tào Tháo là nhìn vào ba điểm: Thứ nhất, xem anh đang góp ý kiến hay đang đối đầu; thứ hai, xem anh đang gây sự hay đang mưu tính âm thanh quỷ kế; thứ ba, xem anh là một cá nhân hay là một bè phái. Nếu phe đối lập này chỉ là một người, người này lại chẳng qua chỉ là đang gây sự, chứ không hề có âm mưu gì đằng sau, tất cả những sự phản đối ấy đều được nói thẳng vào mặt, dù có là đối đầu đi nữa, Tào Tháo chưa chắc đã giết, ví dụ như Nễ Hành.
Đặc điểm của con người Nễ Hành là gì? Coi trời bằng vung, cậy tài ngạo mạn, xem thường tất cả mọi người. Người duy nhất thích hắn ta chính là Khổng Dung. Khổng Dung cho rằng Nễ Hành là nhân tài có một không hai, liên tục dâng biểu tâng bốc lên triều đình, ca ngợi Nễ Hành đơn giản là kỳ tài hiếm có trên đời, không thể tốt hơn được nữa, đồng thời cũng tiến cử với Tào Tháo. Mà chúng ta đều biết Tào Tháo là người chủ trương trọng dụng nhân tài bất chấp xuất thân, ông là người yêu tài, thế nên Tào Tháo cũng muốn gặp mặt Nễ Hành này. Nhưng Nễ Hành lại coi thường Tào Tháo, coi thường tận xương tủy, không chịu đi gặp Tào Tháo, tự nhận mình mắc bệnh điên, nói rằng ta đây có bệnh, hơn nữa lại là bệnh tâm thần, ta không thể đi gặp ngươi; thế nhưng sau lưng lại liên tục nói xấu Tào Tháo. Những lời nói xấu này tất nhiên sẽ truyền đến tai Tào Tháo, quý vị phải biết rằng dưới tay Tào Tháo có điệp viên đấy, câu "nhắc Tào Tháo, Tào Tháo tới" có ý gì, chính là khi ngươi đang bàn tán sau lưng Tào Tháo thì Tào Tháo xuất hiện, có kẻ đang đi mách lẻo đấy, tai mắt và mật báo của ông ta rất nhiều, cho nên việc Nễ Hành nói xấu mình thì đương nhiên ông ta biết rõ.
Thế nhưng, dựa theo nguyên tắc của Tào Tháo, ông rất rõ ràng rằng Nễ Hành không phải là một tập đoàn nhỏ hay một nhóm lợi ích nào đang mưu đồ bất chính, hắn ta chỉ là một con người đơn độc như vậy, thế nên ông không có ý định giết Nễ Hành, nhưng muốn dằn mặt cho bớt cái khí phách kiêu ngạo của hắn đi. Ông nghe nói Nễ Hành biết đánh trống, tiếng trống đánh vô cùng xuất sắc, liền phong Nễ Hành làm chức lại trông coi việc đánh trống, rồi bày tiệc lớn, gọi Nễ Hành đến đánh trống. Nễ Hành đến, đến nơi thì bắt đầu đánh trống, chiếc trống này tôi cũng chẳng biết là loại trống gì, nhưng tiếng trống được đánh lên vô cùng hay, tất cả mọi người đều bị tiếng trống của Nễ Hành làm cho cảm động. Nễ Hành vừa đánh trống vừa tiến về phía trước, đi thẳng đến trước mặt Tào Tháo. Lúc này quan viên phụ trách nghi lễ liền bước tới chặn hắn lại, Nễ Hành, có hiểu quy củ không? Quan đánh trống có trang phục riêng, sao ngươi không thay đổi y phục rồi hãy đến? Nễ Hành đáp, vâng, rồi bắt đầu cởi quần áo, chẳng phải bảo ta thay y phục đó sao, hắn cởi sạch trơn không một mảnh vải che thân, cứ thế đứng trần như nhộng trước mặt Tào Tháo, rồi thong thả nhặt bộ y phục của trống lại, từng món từng món mặc lên người, mặc xong lại tiếp tục đánh trống, sắc mặt không đổi tim không đập, vô cùng thản nhiên. Lần này Tào Tháo bị đẩy vào tình thế khó xử xuống đài không được, nhưng Tào Tháo dẫu sao cũng là Tào Tháo, một vị gian hùng đáng yêu, vị gian hùng đáng yêu này bèn cười ha hả, hahaha, quý vị xem, quý vị xem cái này, các vị xem đây là trò hề gì thế này chứ? Ta vốn định làm nhục Nễ Hành một chút, nào ngờ hắn lại làm nhục ta, giải tán giải tán giải tán.
Chuyện này ngược lại khiến Khổng Dung không thể chịu đựng nổi, bởi vì Nễ Hành là do Khổng Dung tiến cử mà. Khổng Dung liền chạy đi tìm Nễ Hành nói, huynh đệ, sao huynh lại hành xử như vậy? Nói cho huynh biết, Tào Công quả thực rất yêu quý nhân tài đấy, ông ấy biết huynh là nhân tài, ta cũng đã nhiều lần tiến cử huynh là nhân tài, ông ấy là thật tâm thật lòng muốn trọng dụng nhân tài như huynh, huynh đừng làm thế nữa. Nễ Hành đáp, được được được, ta sẽ đi gặp ông ta. Khổng Dung nghe tin này liền lập tức báo cáo với Tào Tháo, nói rằng Nễ Hành đã biết sai rồi, hắn lại đến để yết kiến ngài đây. Tào Tháo nói tốt lắm, chỉ cần hắn chịu đến thì ta cũng không so đo nữa, bèn dặn dò người gác cổng, các ngươi chú ý một chút, Nễ Hành hễ đến là phải báo cáo ngay, ta đang đợi trong phòng đây. Chờ mãi chờ hoài mà hắn không đến. Đến khi Tào Tháo mất kiên nhẫn thì Nễ Hành mới đến, mặc một bộ áo vải đơn độc, đầu đội chiếc khăn vải, tay cầm một khúc gỗ nhỏ, đứng ngay trước cửa nhà Tào Tháo, rồi bắt đầu mắng chửi. Hơn nữa còn dùng gậy gõ nhịp để mắng, mắng Tào Tháo với một tiết tấu vô cùng nhịp nhàng. Lần này thì Tào Tháo thực sự tức nước vỡ bờ không thể nhịn được nữa, Tào Tháo liền nói với Khổng Dung: Ngươi xem đi, đây là loại người gì mà ngươi tiến cử vậy? Ngươi tưởng ta không giết nổi hắn chắc? Ta muốn giết tên tiểu tử này, thì cũng chẳng khác gì giết một con chim sẻ, giết một con chuột là mấy. Thôi thôi thôi, bảo hắn cút đi, chẳng phải Lưu Bổng cũng đang chiêu mộ nhân tài đó sao? Lên chỗ Lưu Biểu mà đi, tống cổ sang chỗ Lưu Biểu cho rồi.
Lưu Biểu cũng biết Nễ Hành là một nhân tài, đối đãi với Nễ Hành cũng rất khách sáo. Nễ Hành đối với Lưu Biểu cũng rất khách khí, nhưng qua chẳng bao lâu thì cái tật cũ của hắn lại tái phát, hắn bắt đầu mắng mỏ Lưu Biểu. Lưu Biểu làm sao chịu nổi chuyện này, bèn tống cổ hắn sang chỗ Hoàng Tổ. Hoàng Tổ đối với Nễ Hành này cũng rất tôn trọng, vô cùng khách sáo, Nễ Hành cũng có được mấy ngày tháng yên ổn. Được một thời gian, tật cũ lại tái phát, hắn lại bắt đầu mắng mỏ Hoàng Tổ. Có một lần Hoàng Tổ bày tiệc lớn, hội tụ các tân khách, Nễ Hành lại thốt ra những lời cuồng ngôn, Hoàng Tổ lúc ấy cũng đã uống mấy chén, liền nổi giận, nói sao ngươi lại ăn nói kiểu này? Lôi ra đánh đòn mông cho ta! Nễ Hành này liền nhảy dựng lên nói, ngươi dám đánh đòn mông ta ư! Rồi nhảy chồm lên mắng nhiếc. Hoàng Tổ này là kẻ võ biền thô lỗ, là một tên quân phiệt, làm sao nuốt trôi cục tức này, đem chém đầu cho ta, lôi ra ngoài chém đầu ngay lập tức cho ta. Những người xung quanh Hoàng Tổ vốn đã căm ghét Nễ Hành từ lâu, vừa nghe thấy Hoàng Tổ hạ lệnh lôi ra chém liền vội vàng hoảng loạn, lôi hắn ra ngoài, phập, một đao chém đứt đầu. Đến khi con trai của Hoàng Tổ nhận được tin phi ngựa đến cứu thì đầu đã rơi xuống đất. Nễ Hành cứ thế mà mất mạng, hưởng dương hai mươi sáu tuổi.
* Cậy tài ngạo mạn, cuồng ngông bất kham Nễ Hành, qua mấy bận long đong, cuối cùng lại thảm thiết bỏ mạng dưới tay tên quân phiệt thô bạo Hoàng Tổ. Cái chết của Nễ Hành ít nhiều khiến người ta liên tưởng đến Tào Tháo, có người cho rằng, đây là do Tào Tháo hẹp hòi ích kỷ, không dung tha được người khác, mới đẩy Nễ Hành sang chỗ Lưu Biểu, trong thâm tâm Tào Tháo, liệu có ý đồ mượn đao giết người hay không? Rốt cuộc ai là kẻ tạo nên cái chết của Nễ Hành?
* Thầy Dịch Trung Thiên vừa rồi đã chia sẻ, Khổng Dung cho rằng Nễ Hành là kỳ tài hiếm có trên đời, nên đã đem hắn tiến cử cho Tào Tháo. Nào ngờ Nễ Hành cậy tài ngạo mạn, nhục mạ Tào Tháo, Tào Tháo bèn tống hắn sang chỗ Lưu Biểu. Nễ Hành vẫn chứng nào tật nấy, tiếp tục mắng chửi Lưu Biểu, Lưu Biểu không chịu nổi nhục nhã, lại đẩy Nễ Hành sang chỗ Hoàng Tổ. Nễ Hành càng lúc càng quá đáng, ngày càng cuồng vọng, cuối cùng bị Hoàng Tổ sát hại. Cái chết của Nễ Hành đã để lại vô số lời đàm tiếu cho đời sau, Tào Tháo cũng vì thế mà gánh chịu tiếng ác "hại hiền". Vậy rốt cuộc ai mới là kẻ gây ra cái chết của Nễ Hành? Cái chết của Nễ Hành, rốt cuộc là oan hay không oan?
Cái chết của Nễ Hành đã thu hút rất nhiều sự đồng tình từ hậu thế, rất nhiều người đồng cảm với Nễ Hành. Tại sao lại đồng cảm với hắn? Có ba lý do: Thứ nhất, Nễ Hành có cốt cách ngạo nghễ; thứ hai, Nễ Hành dám mắng Tào Tháo; thứ ba, Nễ Hành chết rất oan uổng, vì thế, người ta mới đồng tình với hắn. Đây thực ra là một cái nhìn ngụy biện, chúng ta hãy cùng phân tích ba điều này.
Điều thứ nhất, Nễ Hành có cốt cách ngạo nghễ hay không? Có vẻ như là có, bởi vì hắn dám mắng nhà cầm quyền mà, đến chỗ Tào Tháo hắn mắng Tào Tháo, đến chỗ Lưu Biểu hắn mắng Lưu Biểu, đến chỗ Hoàng Tổ hắn mắng Hoàng Tổ, hễ cứ là lãnh đạo số một ở đâu là hắn mắng ở đó, điều này trong mắt nhiều người chính là khí tiết ngạo nghễ hiên ngang đấy, thử hỏi có mấy kẻ dám mắng? Mắng ông chủ lớn thì có mấy người dám? Không dám đâu, nhưng hắn thì dám, thế có cốt cách ngạo nghễ chưa? Nhưng vấn đề không thể nhìn nhận một cách đơn giản như vậy.
Nễ Hành mắng nhà cầm quyền là sự thật không sai, nhưng chúng ta phải đặt ra ba câu hỏi: Thứ nhất, nhà cầm quyền này đáng mắng hay không đáng mắng? Không đáng mắng thì tại sao ngươi lại mắng? Thứ hai, tại sao Nễ Hành lại mắng? Thứ ba, có phải Nễ Hành lúc nào cũng mắng, đời nào cũng mắng hay không? Đem ra hỏi như vậy, câu trả lời thu được là: Không phải. Nễ Hành thực ra là một kẻ rất muốn bước chân vào quan trường, rất muốn làm quan, chứ không hề thanh cao như lời một số kẻ tô vẽ, hắn hoàn toàn không thanh cao chút nào. Hắn tự cho mình là một nhân tài kiệt xuất bậc nhất, có thể trị quốc bình thiên hạ, thế nên Nễ Hành sốt ruột nhảy chồm lên, đi tìm kiếm một chức quan tước bổng, hắn chạy đến đâu? Chạy đến Hứa Xuyên, chính là lúc Tào Tháo vừa rước Thiên tử về Hứa Xuyên, Nễ Hành liền tìm tới cửa. "Ngầm giấu một tấm thiếp", thiếp là gì? Thiếp chính là danh thiếp, trong ngực âm thầm giấu một chiếc danh thiếp, chuẩn bị đưa cho những ông chủ mà hắn cho là có thể lựa chọn. Nhưng cái tên coi trời bằng vung này chẳng coi ai ra gì, sau khi lượn một vòng ở Hứa Đô, hắn phát hiện ra chẳng có ai để mà đầu áp cả. Không có ai để nương tựa, vậy nếu ngươi thực sự là một người thanh cao thì hãy quay về đi chứ, ngươi cũng có thể về Nam Dương cày cu ruộng vườn cơ mà. Hắn không làm thế, vậy hắn làm gì? Hắn chửi người, hắn bắt đầu mắng chửi thiên hạ. Cái này mà gọi là cốt cách ngạo nghễ ư? Đây gọi là cuồng vọng ngông cuồng. Cho nên, một kẻ như thế chắc chắn sẽ không được chào đón. Chúng ta hiện giờ cũng không rõ, rốt cuộc là vì hắn đi đến đâu cũng vấp phải tường sắt nên mới uất ức chửi rủa ỏm tỏi, hay là vì hắn đi đến đâu cũng chửi người ta nên mới đi đâu cũng gặp trắc trở. Tôi thấy đây chính là một vòng luẩn quẩn độc hại, một mặt vì ai hắn cũng coi thường nên mới đi đến đâu cũng bị đụng tường, đụng tường rồi thì hắn lại càng khinh thường người khác hơn, hắn muốn mắng người, mà hắn mắng người thì người ta lại càng ghét hắn, hắn lại càng gặp trắc trở nhiều hơn. Sử sách ghi lại rằng "mọi người đều căm ghét hắn", tất cả mọi người thời bấy giờ đều chán ghét hắn.
Hắn cũng chán ghét tất cả mọi người, hắn chẳng thèm vun vén quan hệ quần chúng, từ đầu chí cuối hắn chưa từng nghĩ đến chuyện cải thiện các mối quan hệ cho tốt đẹp hơn một chút. Chẳng phải hắn bị Tào Tháo đuổi cổ đi sao, đến Kinh Châu nương nhờ Lưu Biểu phải không? Vậy thì, các văn nhân danh sĩ ở kinh đô lúc bấy giờ mới kéo nhau ra vùng ngoại ô kinh thành để tiễn đưa hắn. Lúc tiễn đưa, mọi người đã hẹn trước với nhau rằng, cái tên Nễ Hành này vốn quen thói đi đâu cũng mắng chửi người khác, cực kỳ đáng giận, lát nữa hắn đến thì tất cả chúng ta đều ngồi yên không đứng dậy, cho hắn biết tay một phen. Thế là khi Nễ Hành đến, những kẻ tiễn đưa người thì nằm dài trên đất, kẻ thì ngồi bệt dưới đất, hoàn toàn phớt lờ hắn. Nễ Hành liền ngửa cổ cất tiếng khóc lớn, những người đó lấy làm lạ liền hỏi ngươi khóc cái gì vậy? Hắn đáp, ây da, kẻ nằm dưới đất là thây ma, kẻ ngồi trên đất là mồ mả, ta Nễ Hành này đến giữa chốn thây ma và mồ mả thế này thì sao có thể không cất tiếng khóc lớn cho được chứ? Quý vị bảo loại người này xem, thực sự không phải Tào Tháo, Lưu Biểu hay Hoàng Tổ không thích hắn, mà là tất cả mọi người đều không thích hắn. Thứ mà hắn chống đối không phải là chính quyền, không phải Tào Tháo, Lưu Biểu hay Hoàng Tổ, mà thứ hắn chống đối chính là toàn bộ xã hội, đây gọi là tự cắt đứt con đường sống với nhân dân đấy. Cho nên ý thứ nhất, luận điểm cho rằng hắn có cốt cách ngạo nghễ là hoàn toàn không đứng vững được.
Thứ hai, Tào Tháo có đáng mắng hay không? Có thể khẳng định rằng, Tào Tháo có những điểm đáng mắng, có phần đáng mắng, Tào Tháo có công, có tội, hay nói cách khác là có công lao, có tội lỗi, phần tội lỗi của ông ta hoàn toàn có thể bị mắng. Nhưng, không có nghĩa là Nễ Hành mắng Tào Tháo thì hắn trở thành anh hùng, phải xem hắn mắng Tào Tháo về chuyện gì. Hiện tại chúng ta không biết rõ hắn đã mắng những gì, bởi vì nguyên văn những lời mắng chửi ấy không được ghi chép lại, "Tam Quốc diễn nghĩa" thì không thể tin cậy được đâu. Có người nói, Nễ Hành mắng Tào Tháo là vì Tào Tháo soán ngôi nhà Hán, điều này không thể thành lập, bởi vì thời điểm hắn mắng Tào Tháo là vào Kiến An năm thứ nhất, vào năm Kiến An thứ nhất thì Tào Tháo nào đã soán ngôi nhà Hán; hơn nữa, cho dù Tào Tháo có soán ngôi nhà Hán đi chăng nữa, thì Tuân Úc có soán đâu, tại sao ngươi lại mắng cả Tuân Úc? Phải vậy không? Có người bảo, hắn mắng Tào Tháo là vì Tào Tháo tàn bạo, Tào Tháo có rất nhiều hành vi bạo ngược, thế nhưng Lưu Biểu đâu có hành vi bạo ngược nào, tại sao ngươi lại mắng cả Lưu Biểu? Huống chi Tào Tháo đối xử với ngươi ít ra cũng đã là quá đỗi tử tế rồi, nghe tin ngươi đến yết kiến, tự mình lập tức ngồi chờ sẵn trong nhà, lễ độ với hiền tài đến thế cơ mà, sao lại đáng mắng được chứ? Cho nên lý do thứ hai cũng không thể lập luận được.
Vậy còn lý do thứ ba, Nễ Hành chết oan, có đứng vững được không? Kết luận của tôi là vừa oan lại vừa không oan. Tại sao lại nói hắn oan? Tội của hắn đáng lẽ chưa đến mức phải chết, hắn tuy có mắng chửi rất nhiều người, nhưng không thể nói mắng người ta là đáng tội chết được. Tại sao lại nói hắn không oan? Bởi vì hắn ít nhiều cũng có phần tự chuốc lấy họa vào thân. Chúng ta hãy xem rốt cuộc chuyện này là thế nào, hắn bị Tào Tháo tống sang chỗ Lưu Biểu, đối với Lưu Biểu thì hắn ca tụng công đức, không tiếc những lời lẽ hoa mỹ để khen ngợi. Nhưng đồng thời hắn lại mỉa mai những người thân cận bên cạnh Lưu Biểu, tất cả những kẻ dưới quyền Lưu Biểu đều bị hắn châm chọc mỉa mai sạch sành sanh. Thế là, đám tay chân thân cận của Lưu Biểu liền chạy đến chỗ Lưu Biểu mách lẻo, nói rằng Tướng quân có để ý cách mà Nễ Hành ca tụng ngài không? Hắn ca tụng ngài rất nhân từ, có ý gì chứ? Ý bảo ngài là nhân từ kiểu đàn bà, bảo rằng ngài thực chất chẳng có năng lực gì, thực chất chỉ là một kẻ vô tích sự mà thôi. Những lời này Nễ Hành chưa từng nói, nhưng Lưu Biểu vừa nghe qua, thấy rất giống thật, liền tin sái cổ. Tin rồi, liền tống cổ hắn sang chỗ Hoàng Tổ. Mà Tào Tháo khi đẩy Nễ Hành sang chỗ Lưu Biểu, ông ta biết rõ tính cách của Lưu Biểu vốn dĩ khá khoan dung hậu đạo, quả thực cũng rất nhân từ, cho nên ý của Tào Tháo là nếu ngươi đến chỗ Lưu Biểu mà có thể cải tà quy chính, làm lại cuộc đời, thì ngươi vẫn có thể có một cái kết viên mãn. Cho nên việc Tào Tháo đưa Nễ Hành sang chỗ Lưu Biểu, mang theo ý nghĩa là để quan sát thêm những biểu hiện sau đó của hắn; trong khi đó Lưu Biểu thừa biết Hoàng Tổ là loại người gì, Hoàng Tổ là kẻ nào? Là một tên quân phiệt thô lỗ, tính tình thì nóng nảy, chuyện này sử sách có ghi chép rõ ràng, thế mà ông ta vẫn cứ muốn đẩy Nễ Hành sang chỗ Hoàng Tổ, đó mới chính là mượn đao giết người thực thụ.
Cho nên chúng ta có thể đưa ra kết luận, cái chết của Nễ Hành, thứ nhất, là do bản thân hắn có những điểm hành xử không đúng mực; thứ hai, là do Lưu Biểu mượn đao giết người; thứ ba, suy cho cùng là vì xã hội lúc bấy giờ quá tăm tối. Bởi vì Nễ Hành dù nói thế nào đi nữa, hắn không đáng tội chết. Một vị thái thú Giang Hạ, chỉ vì người ta mắng mình vài câu mà sẵn sàng tước đoạt mạng sống của người ta một cách tùy tiện, đó là xã hội gì chứ? Đó là xã hội chuyên chế, xã hội tăm tối, xã hội không có nhân quyền, thậm chí còn chẳng qua xét xử, cũng không có luật sư biện hộ gì cả. Cho nên suy cho cùng, Nễ Hành đã chết vì sự thiếu hụt nhân quyền và pháp chế. Nhưng chúng ta có thể khẳng định rằng, cho dù có ở trong thời đại đề cao nhân quyền, đề cao pháp chế đi chăng nữa, thì con người này cũng tuyệt đối không được lòng người khác. Khi mở miệng nói chuyện, hắn chưa từng chừa cho đối phương chút thể diện nào, cũng chưa từng chừa cho chính mình một đường lùi nào, hắn cứ nhất quyết ép cả đối phương lẫn bản thân vào đường cùng góc tường, hà cớ gì phải khổ sở như thế chứ? Cho nên kết luận của tôi là, Nễ Hành không đáng chết, nhưng cũng chẳng đáng để học tập, lại càng không thể coi như anh hùng để ca tụng.
* Về vấn đề cái chết của Nễ Hành, Dịch Trung Thiên cho rằng, Nễ Hành tuy có những điểm hành xử thiếu chuẩn mực, nhưng tội chưa đáng phải chết. Tính cách cuồng ngông bất kham đã khiến hắn đi đến đâu cũng vấp tường, đi đâu cũng đắc tội làm tổn thương người khác, để rồi cuối cùng không thể thoát khỏi tai kiếp. Trái lại, Khổng Dung - người bạn tốt của Nễ Hành, lại là kẻ thấu hiểu lẽ đời hơn Nễ Hành rất nhiều, tính cách cũng thu liễm hơn hẳn, thế nhưng ông lại chết một cách chân thực dưới tay Tào Tháo, tại sao lại như vậy?
* Thầy Dịch Trung Thiên vừa rồi đã chia sẻ, cái chết của Nễ Hành ít nhiều mang yếu tố tính cách cá nhân, từ đó rước họa sát thân vào mình, liên quan không nhiều lắm đến Tào Tháo. Thế nhưng người bạn tốt của Nễ Hành là Khổng Dung, lại thực sự bị Tào Tháo sát hại, tại sao lại thế? Một Khổng Dung mang đức tính nhường nhịn, vì sao lại phải chết dưới tay Tào Tháo?
Cái chết của Khổng Dung chính là vì đã đắc tội với Tào Tháo, điều này rất rõ ràng. Hơn nữa Khổng Dung là kẻ liên tục đắc tội với Tào Tháo từ trước đến nay, từ tận năm Kiến An thứ hai, khi Viên Thuật xưng đế ở Hoài Nam, lúc bấy giờ Tào Tháo muốn nhân cơ hội này để giết cha của Dương Tu là Dương Bác. Bởi vì Tào Tháo và Dương Bác từ trước vốn đã không hợp nhau, mà Dương Bác và Viên Thuật lại là thông gia, có quan hệ hôn nhân, chuyện này đương nhiên là Tào Tháo mượn quyền thế công vì việc công mà trả thù riêng rồi, chuyện này thì có thể khẳng định chắc chắn. Khổng Dung liền tìm đến Tào Tháo, nói rằng không thể liên lụy chu di thế này được, theo luật pháp, cha phạm tội còn không thể liên lụy đến con cái, huống chi đây chỉ là quan hệ họ hàng thông gia cơ chứ? Tào Tháo liền giả vờ ngây ngô nói rằng đây là ý của Hoàng thượng. Khổng Dung thầm nghĩ, đúng là nhảm nhí, Hoàng thượng, Hoàng thượng lúc này thì có ý gì được chứ? Ai mà không biết bây giờ là ai đang nắm quyền quản lý sự việc, nhưng lời này không thể nói huỵch tẹt ra được, Khổng Dung bèn nói, chiếu theo ý của Tào Công, Thành vương muốn giết Triệu công, lẽ nào Chu Công lại không biết ư? Thành vương khi còn nhỏ tuổi thì do Chu Công nhiếp chính, nói Thành vương muốn làm việc gì mà Chu Công lại có thể không biết cho được? Hơn nữa, hiện nay tại sao lại có nhiều người đổ xô đến Hứa Xuyên như vậy? Mọi người vẫn là hy vọng Tào Công ngài có thể làm một người chí công vô tư, chấp pháp nghiêm minh như núi, mang lại sự công bằng cho mọi người đấy. Ngài làm thế này, khiến lòng người ly tán, sau này sẽ chẳng có ai thèm đến nữa, sẽ chẳng còn ai nguyện ý đến nương nhờ chúng ta nữa đâu, người khác thì ta không dám chắc, chứ ta, Khổng Dung, một đấng nam nhi đường đường chính chính nước Lỗ, ngày mai sẽ xin cáo lui không đi làm nữa. Tào Tháo không còn cách nào khác, đành phải tha cho Dương Bác. Đây là một chuyện.
Đến năm Kiến An thứ chín, Tào Tháo đánh phá Nghiệp Thành, con trai của Tào Tháo là Tào Phi đã làm một chuyện gì? Chính là thu nạp Chân thị - vợ của Viên Hi, con trai Viên Sào. Khổng Dung liền viết một bức thư gửi cho Tào Tháo, nói rằng năm xưa khi Chu Võ Thống đánh hạ Ân Đô, đã đem Đát Kỷ ban cho Chu Công. Tào Tháo nói, không có chuyện này đâu nha, bèn quay về lục lọi sách vở, lật qua lật lại tìm hoài không thấy, bèn viết thư hỏi Khổng Dung rằng, điển tích này nằm ở đâu? Sách lịch sử nào ghi chép lại vậy? Khổng Dung đáp: "Lấy nay suy xưa, đoán chừng là thế thôi", nghĩa là chiếu theo sự việc của thời đại chúng ta hiện nay để suy luận ra, thì chắc chắn phải là như thế rồi. Lúc này Tào Tháo mới hiểu ra là hắn đang mỉa mai mình, cho nên con người Tào Tháo này cũng rất kỳ lạ, ngươi bảo một kẻ xảo quyệt mưu mô nhường ấy vậy mà lại không nhận ra đó là lời châm chọc. Dù sao thì cứ hễ tìm được cơ hội là hắn lại lôi Tào Tháo ra mỉa mai châm chọc một trận, Tào Tháo cũng đành ngậm đắng nuốt cay, nuốt trôi tất cả, bởi vì Khổng Dung này là cháu đời thứ hai mươi của Khổng Tử, xuất thân danh môn vọng tộc, lai lịch lớn, danh tiếng lớn, không thể muốn giết là giết được đâu.
Thế nhưng quan điểm của Tào Tháo là thế này, nếu ngươi chỉ dùng những chuyện nhỏ nhặt này để mỉa mai ta, thì ta cười ha hả cho qua chuyện, nhưng nếu ngươi dám chống lại đường lối chính trị của ta, thì điều đó tuyệt đối không thể dung thứ. Mà Khổng Dung lại chính là kẻ chống đối đường lối chính trị của Tào Tháo. Tào Tháo muốn giao chiến với Viên Sào, trước trận Quan Độ, chính Khổng Dung là kẻ đã phao tin đồn thất thiệt trong triều đình rằng Viên Sào là kẻ không thể đánh bại. Điều này trong thời gian chiến tranh là tuyệt đối không được phép, trong thời gian chiến tranh sao ngươi lại có thể đi tung tin đồn rằng kẻ địch là thứ không thể đánh bại cơ chứ? Đây là một việc cực kỳ nghiêm trọng. Còn có một việc vô cùng nghiêm trọng nữa, hắn đề xuất chủ trương trong phạm vi một ngàn dặm không được phong hầu, tức là trong phạm vi một ngàn dặm quanh kinh thành thì không được phép phong hầu. Lúc bấy giờ Tào Tháo đã được phong làm Vũ Bình hầu, ý của hắn rõ ràng là muốn đuổi Tào Tháo ra khỏi vùng đó, Tào Tháo đương nhiên không thể nào chấp nhận được. Cộng thêm việc Khổng Dung có quan hệ cực kỳ thân thiết với Lưu Bị, thế nên vào năm Kiến An thứ mười ba, khi Tào Tháo chuẩn bị mang quân nam chinh đánh Lưu Biểu, liền ra tay sát hại Khổng Dung.
* Trong một số vấn đề, Khổng Dung đã hết lần này đến lần khác đắc tội với Tào Tháo, cuối cùng chuốc họa vào thân, mất đi tính mạng. Nhưng chúng ta có thể tưởng tượng rằng, Khổng Dung là hậu duệ của Khổng Tử, từ nhỏ đã nổi danh với điển tích nhường lê, mặc dù trong một số vấn đề Khổng Dung có những ý kiến bất đồng với Tào Tháo, nhưng nếu Tào Tháo muốn trừ khử Khổng Dung thì vẫn phải có sự kiêng dè nhất định, phải sắp xếp một tội danh sao cho thật phù hợp. Vậy, tội danh mà Tào Tháo sắp đặt là gì?
Lúc bấy giờ Tào Tháo tiến hành cải cách chế độ, khôi phục lại hệ thống chính trị thời Tây Hán, thiết lập chức vụ Thừa tướng rồi tự mình đảm nhiệm, sau đó lập ra chức Phó thừa tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Thanh tra gọi là Ngự sử đại phu, và giao cho Khắp Lự đảm nhận. Khắp Lự này chúng ta đã xuất hiện qua vài lần ở các phần trước rồi, việc phế truất Phục Hoàng hậu hay phong Tào Tháo làm Ngụy công đều do chính Khắp Lự này làm cả, vị Khắp Lự này cả đời chỉ làm đúng ba việc đó. Khắp Lự làm Bộ trưởng Bộ Thanh tra, lập tức hiểu ngầm ý chỉ ngay, bèn sai người đi điều tra tra tra, cuối cùng điều tra ra được Khổng Dung có những lời lẽ phản động, nói gì nào? Nói rằng "Kẻ có thiên hạ, hà tất phải là bộ thủ Mão Kim Đao", chữ Mão Kim Đao gộp lại chính là chữ "Lưu" phồn thể, nghĩa là kẻ làm hoàng đế không nhất định phải mang họ Lưu đâu nhé.
* Câu nói cuồng ngôn "Kẻ có thiên hạ, hà tất phải là bộ thủ Mão Kim Đao" của Khổng Dung xuất phát từ năm Kiến An thứ mười ba, lúc bấy giờ Tào Tháo vừa không có dã tâm làm hoàng đế, lại vừa không có điều kiện để làm hoàng đế, mà Khổng Dung lại cứ liên tục chống đối Tào Tháo, thế nên Tào Tháo mới mượn câu nói này của Khổng Dung để làm rùm beng lên.
Đó chính là tội mưu phản, lập tức bắt giữ Khổng Dung, tống vào ngục, xử tử, bỏ thây ngoài chợ, vợ con bị giết sạch sảy. Nhưng khi Tào Tháo giết Khổng Dung, tội danh mà ông ta công bố không phải là mưu phản, mà là gì? Chính là tội bất hiếu. Nói rằng Khổng Dung bị điều tra ra có hai câu phát ngôn bất hiếu, câu thứ nhất nói gì? Nói rằng cha mẹ và con cái vốn dĩ không có ân nghĩa gì với nhau cả. Trước hết là cha đối với con cái không có ân nghĩa, tại sao lại thế? Bởi vì sở sinh ra con trai hay con gái, mục đích ban đầu của người cha chính là để tìm kiếm niềm vui cho bản thân, thỏa mãn một số dục vọng nào đó của mình mà thôi. Thế còn người mẹ thì chắc phải có ân nghĩa chứ? Hắn lại bảo người mẹ cũng chẳng có ân nghĩa gì sất, người mẹ chẳng qua cũng giống như một cái bình sành vại đất mà thôi, còn đứa trẻ thì giống như thứ đồ vật đựng trong bình sành đó vậy, đợi khi đồ vật đã đổ ra ngoài rồi thì ngươi thử nói xem cái thứ đồ vật ấy với cái bình sành vại đất kia có quan hệ gì với nhau nào? Chẳng có quan hệ gì cả. Đây là một điều. Điều thứ hai chính là nói rằng, vào lúc gặp năm đói kém nếu có chút ít đồ ăn thức uống, thì nên đem cho cha hay đem cho người khác? Khổng Dung đáp, nếu người cha không tốt, thì thà đem thức ăn đó cho người khác chứ nhất định không cho cha mình. Hai điều này chính là tội bất hiếu, vì thế mới khép Khổng Dung vào tội chết, hơn nữa còn công bố rõ ràng tội trạng này ra thiên hạ. Giờ đây khi chúng ta nhìn nhận lại vụ án này, chúng ta có thể nhận thấy đây là một vụ án điển hình dùng lời nói để trị tội, cũng là một nền chính trị chuyên chế điển hình. Bởi vì thứ nhất, chúng ta không biết rõ Khổng Dung có thực sự nói những lời đó hay không, chiếu theo tài liệu được công bố, người ta bảo rằng Khổng Dung đã nói với Nễ Hành, rồi Nễ Hành đem đi loan tin khắp nơi. Nhưng quý vị phải biết rằng Nễ Hành lúc này đã chết ngắc từ lâu rồi còn đâu, chết không đối chứng. Còn theo quan điểm cá nhân tôi, nói những lời kiểu đó thì tính cách của Nễ Hành nghe còn có vẻ giống, chứ Khổng Dung thì chưa chắc đã thốt ra những lời đó đâu, nhưng Tào Tháo lại cứ cắn chặt lấy bảo là do Khổng Dung nói, vậy thì cứ cho là Khổng Dung nói đi, thế nhưng lại không cho phép người ta biện hộ, cũng chẳng có luật sư nào cả phải không nào, lại càng chẳng có chút bằng chứng xác thực nào. Thứ hai, cho dù Khổng Dung có thực sự nói những câu đó đi chăng nữa, thì mức độ nặng lắm cũng chỉ là ăn nói hàm hồ xằng bậy mà thôi, vẫn chưa đến mức phạm tội chết cơ mà. Điểm thứ ba, chính Tào Tháo từng tuyên bố là chỉ trọng dụng người có tài bất chấp xuất thân, kẻ bất nhân, bất hiếu đều không thành vấn đề cơ mà, phải vậy không? Khổng Dung này chẳng qua chỉ có một vài phát ngôn bất hiếu, thế mà Tào Tháo ngài lại đem những kẻ bất hiếu đưa lên nắm giữ các chức vụ quan trọng cơ mà, tội lỗi của ngài chẳng phải còn lớn hơn sao? Sao ngài không tự đi chết đi? Tiên sinh Lỗ Tấn từng nói, thế nhưng chúng ta không thể đi chất vấn Tào Tháo được, nếu chúng ta mà dám đi chất vấn ông ta, thì ông ta sẽ tiện tay giết luôn cả chúng ta cho xem.
Thế nhưng cách làm này của Tào Tháo, dụng ý lại vô cùng thâm sâu, một lần nữa cho thấy Tào Tháo là một nhà chính trị gia có tâm cơ cực kỳ thâm trầm, trong khi Khổng Dung lại chỉ là một kẻ mọt sách thư sinh. Tại sao lại thế? Tại sao Tào Tháo không dùng tội danh mưu phản, mà lại phải dùng tội danh bất hiếu để giết Khổng Dung? Bởi vì cả hai triều đại Tây Hán và Đông Hán đều lấy chữ "hiếu" để trị vì thiên hạ, chữ "hiếu" này có vị trí vô cùng quan trọng, quý vị cứ nhìn các vị hoàng đế nhà Hán mà xem, ngoại trừ một vài trường hợp cá biệt ra thì trước thụy hiệu của bất kỳ vị hoàng đế nào cũng đều đính kèm chữ "hiếu", ví dụ như Huệ đế - Hiếu Huệ đế, Vũ đế - Hiếu Vũ đế. Chữ hiếu cực kỳ quan trọng, Tào Tháo dùng tội bất hiếu để giết người, chính là để chứng minh rằng bản thân mình có đạo đức vô cùng cao thượng, đồng thời cũng cho thấy bản thân mình vẫn luôn phò tá duy trì nhà Hán, là một vị trung thần. Vừa bôi nhọ được người khác, lại vừa tẩy trắng được chính mình, một mũi tên trúng hai đích, đó là điểm thứ nhất. Điểm thứ hai, Khổng Dung là hạng người nào? Khổng Dung là hậu duệ đời sau của Khổng Tử đấy, mà chủ trương của Khổng Tử là gì? Chính là chữ hiếu chứ gì nữa, hậu duệ đời sau của Khổng Tử mà lại bất hiếu thì là khái niệm gì, quý vị thử ngẫm xem đó là khái niệm gì nào? Cho nên Tào Tháo không những muốn đánh gục Khổng Dung về mặt chính trị, mà còn muốn bôi nhọ Khổng Dung về mặt đạo đức; không những muốn tiêu cực thể xác của hắn, mà còn muốn làm vấy bẩn cả danh tiếng uy tín của hắn. Cho nên thủ đoạn này độc ác vô cùng, đến mức tận sau này khi Trần Thọ viết bộ "Tam Quốc chí" cũng không dám lập truyện riêng cho Khổng Dung.
Tuy nhiên đứng ở lập trường của Tào Tháo mà xét, chuyện này quả thực cũng có tác dụng chỉnh đốn lại phong khí xã hội. Tào Tháo muốn mượn tay Khổng Dung để chấn hưng lại phong khí xã hội, nhưng phong khí này không phải là chuyện hiếu hay bất hiếu, mà là chuyện gì? Chính là việc đám sĩ nhân thời bấy giờ ai nấy đều ra điều thanh cao vô cùng, mà trong số những kẻ sĩ thanh cao đó lại chia làm hai phái, một loại là thanh cao thật sự, một loại là thanh cao giả tạo; một loại có tài thật sự, một loại có tài giả tạo. Nhưng điều thú vị là, những kẻ này hễ mang thân phận kẻ sĩ, thì bất kể là có tài hay không có tài, ai nấy đều có cái thói kiêu ngạo ương bướng. Mà đám người này đều áp dụng một thái độ không hợp tác với chính quyền, ai nấy đều thích bàn tán sau lưng, chế giễu, châm chọc, mỉa mai Tào Tháo, đây là điều mà Tào Tháo tuyệt đối không thể dung thứ. Tào Tháo là một con người phi thường làm những việc phi thường trong thời buổi phi thường, há lại dung thứ cho kẻ khác ngày ngày bàn tán nói xấu sau lưng mình cơ chứ? Lại há có chuyện dung tha cho tất cả mọi người đều không chịu hợp tác với ông ta sao? Ông ta bắt buộc phải giết một người để răn đe trăm họ, ông ta bắt buộc phải giết gà cho khỉ sợ, và Khổng Dung chính là con gà trống lớn to xác như thế đấy.
Thế là, vào năm Kiến An thứ nhất, Nễ Hành chết; vào năm Kiến An thứ mười ba, Khổng Dung chết; đến năm Kiến An thứ mười bảy, Tuân Úc chết. Đến năm Kiến An thứ hai mươi mốt, Tào Tháo giết Thúy Diễm; đến năm Kiến An thứ hai mươi tư, Tào Tháo giết Dương Tu. Cái chết của Thúy Diễm, cái chết của Dương Tu, lại không giống với hoàn cảnh của những người trước đó như Nễ Hành, Khổng Dung, Tuân Úc, vậy thì tại sao Tào Tháo lại muốn giết Thúy Diễm, và tại sao lại muốn giết Dương Tu? Xin mời xem tập tiếp theo - Chân tướng án mạng.
