Đây là sự kết thúc của một vị anh hùng hiệp nghĩa. Năm Kiến An thứ hai mươi tư, Quan Vũ bị giết, tập đoàn Lưu Bị không chỉ đau đớn mất đi một mãnh tướng, mà còn vĩnh viễn mất đi Kinh Châu. Vậy, một vị hổ tướng từng uy trấn Hoa Hạ, vì sao lại thất bại thảm hại như vậy? Về phía Lưu Bị, ai nên chịu trách nhiệm cho cái chết của Quan Vũ? Giáo sư Dịch Trung Thiên của Đại học Hạ Môn sẽ cùng quý vị thưởng thức Tam Quốc - Bại tẩu Mạch Thành.

Trong chương trình kỳ trước, tiên sinh Dịch Trung Thiên đã đề cập rằng, do hai tập đoàn Tào Tháo và Tôn Quyền cấu kết ngầm, khiến Quan Vũ rơi vào hoàn cảnh vô cùng khó khăn, Quan Vũ đành phải rút lui từ tiền tuyến Tương Phàn, bại tẩu Mạch Thành. Kết quả là Quan Vũ bị bắt làm tù binh, rồi sau đó bị giết.

Cái chết của Quan Vũ đã để lại vô số niềm tiếc nuối cho hậu thế. Một người từng là anh hùng bậc nhất, cuối cùng lại có kết cục như vậy. Vậy, trong tập đoàn Lưu Bị, rốt cuộc ai nên chịu trách nhiệm cho cái chết của Quan Vũ? Lưu Bị và Gia Cát Lượng có trách nhiệm gì đối vế cái chết của Quan Vũ hay không? Giáo sư Dịch Trung Thiên của Đại học Hạ Môn làm khách mời tại "Bách gia giảng đàn", sẽ cùng quý vị thưởng thức Tam Quốc - "Bại tẩu Mạch Thành".

Dịch Trung Thiên:

Chúng ta đều biết, nguyên nhân sâu xa dẫn đến việc mất Kinh Châu và Quan Vũ tử trận chính là việc Quan Vũ tấn công Tương Phàn. Nếu Quan Vũ không tấn công Tương Phàn, thì Lữ Mông và Tôn Quyền dù sớm có ý tưởng đoạt lại Kinh Châu, tiêu diệt Quan Vũ, nhưng bọn họ cũng không có cơ hội để thực hiện. Do đó, vấn đề đầu tiên chúng ta cần kiểm điểm lại là: Tại sao lại phát động chiến tranh Tương Phàn? Chúng ta phải làm rõ vấn đề này trước.

Mà vấn đề này lại kéo theo ba vấn đề nhỏ. Vấn đề thứ nhất là: Ai quyết định đánh Tương Phàn?

Về vấn đề này, giới sử học cũng có những ý kiến khác nhau. Không ít nhà sử học, bao gồm cả Trương Tác Diệu tiên sinh mà tôi đã nhắc đến nhiều lần, đều cho rằng Lưu Bị và Gia Cát Lượng đã quyết định hoặc ngầm ra lệnh. Lập luận của Trương tiên sinh là: Quan Vũ phát động chiến tranh Tương Phàn dưới sự ngầm đồng ý của Lưu Bị và Gia Cát Lượng. Sau khi chiến tranh nổ ra, Lưu Bị và Gia Cát Lượng vừa không có hành động phối hợp, vừa không có biện pháp hỗ trợ, cũng không tăng viện cho Quan Vũ, lại càng không phái đến những nhân vật phò tá đắc lực, dẫn đến kết quả là cuộc chiến tranh này thất bại hoàn toàn. Do đó, Lưu Bị và Gia Cát Lượng khó mà chối bỏ trách nhiệm, đây là một quan điểm. Quan điểm thứ hai, do Hà Tư Toàn tiên sinh làm đại diện. Lập luận của Hà tiên sinh là: Quan Vũ tấn công Tương Phàn dường như trước đó không hề bàn bạc với Lưu Bị và Gia Cát Lượng, nói cách khác, đây là hành động tự ý của một mình Quan Vũ.

Cá nhân tôi nghiêng về việc đồng tình với ý kiến của Hà tiên sinh, bởi vì chúng ta tra cứu trong "Tam Quốc chí" hoàn toàn không tìm thấy bất kỳ ghi chép nào về việc Lưu Bị hay Gia Cát Lượng ngầm đồng ý, ủy quyền hoặc ra lệnh cho Quan Vũ tấn công Tương Phàn. Một việc lớn như vậy, nếu là lệnh do Lưu Bị hạ xuống, hoặc là kiến nghị của Gia Cát Lượng gửi cho Lưu Bị, thì chắc chắn phải có ghi chép lại. Cho nên tôi nghiêng về nhận định rằng việc phát động chiến tranh Tương Phàn là hành động tự ý của Quan Vũ. Thế nhưng, Lưu Bị lại khoanh tay đứng nhìn, không phản đối. Bởi vì nếu Lưu Bị phản đối thì cũng phải có ghi chép lại; hoặc là Lưu Bị hoàn toàn không đồng ý, kiên quyết phản đối, thì Quan Vũ không thể nào đánh nổi trận chiến này. Vì vậy, có thể đoán thái độ của Lưu Bị là mặc kệ, hoặc ngầm cho phép, thậm chí là tán thành, chỉ có thể phỏng đoán như vậy mà thôi. Do đó, Lưu Bị cũng phải chịu trách nhiệm về chuyện này.

Vậy Gia Cát Lượng có trách nhiệm hay không? Không, Gia Cát Lượng hoàn toàn không có bất kỳ trách nhiệm nào. Tại sao vậy? Bởi vì lúc này Gia Cát Lượng không phải là người ra quyết định hành động quân sự của tập đoàn Lưu Bị. Mặc dù Gia Cát Lượng lúc bấy giờ đã giữ chức Quân sư tướng quân, nhưng chức Quân sư tướng quân này không giống với quân sư mà hậu thế chúng ta vẫn hiểu, hoặc nói cách khác là không hoàn toàn giống. Quân sư theo cách hiểu của hậu thế chúng ta là người cầm quạt lông ngỗng, đứng bên cạnh hiến kế lập mưu. Thế nhưng chức Quân sư tướng quân này của Gia Cát Lượng được đảm nhận vào lúc nào? Đó là khi Lưu Bị chiếm được Thành Đô, đã phong ông làm Quân sư tướng quân, thực tế là được thăng một cấp. Bởi vì sau trận Xích Bích, chức vụ của Gia Cát Lượng là Quân sư trung lang tướng, bây giờ được thăng lên thành Quân sư tướng quân, nhiệm vụ là quản lý sự vụ Phủ Tả tướng quân. Bởi vì chức vụ chính thức của Lưu Bị lúc bấy giờ là Tả tướng quân, Tả tướng quân thì phải mở phủ, ông có một phủ Tả tướng quân, mọi việc bên trong phủ này đều do Gia Cát Lượng tổng quản. Hơn nữa, trong những lúc Lưu Bị đi vắng thì "Gia Cát Lượng thường trấn thủ Thành Đô, lương thực và binh lực đều đầy đủ", Lưu Bị đi đánh Hán Trung, Gia Cát Lượng ở nhà trông coi thay Lưu Bị, trấn thủ Thành Đô, cung cấp lương thảo, cung cấp viện binh, đây chính là công việc, là chức vụ của ông. Cho nên ông không hề có trách nhiệm.

Có một số nhà sử học đưa ra ý kiến rằng Gia Cát Lượng khó mà chối từ trách nhiệm, tại sao vậy? Bởi vì Quan Vũ tấn công Tương Phàn là hành động theo phương hướng chiến lược trong "Long Trung đối sách" của Gia Cát Lượng, cho nên Gia Cát Lượng cũng có trách nhiệm gián tiếp. Tôi cho rằng tôi không đồng tình với cách nhìn nhận này, tại sao vậy? Thứ nhất, "Long Trung đối sách" của Gia Cát Lượng là một quy hoạch chiến lược, chứ không phải là phương án thực thi, nó là một quy hoạch tổng thể. Những người hiểu về quy hoạch đều biết có quy hoạch chung, quy hoạch chi tiết, và còn có cả phương án thực thi. Huống chi Gia Cát Lượng hoàn toàn không trực tiếp hạ lệnh cho Quan Vũ yêu cầu Quan Vũ phải tiến đánh Tương Phàn, hơn nữa Gia Cát Lượng cũng không có quyền hạn này để trực tiếp hạ lệnh, vậy thì ông lấy đâu ra trách nhiệm cơ chứ? Đây là điểm thứ nhất. Điểm thứ hai, "Long Trung đối sách" của Gia Cát Lượng nói thế nào? Gia Cát Lượng nói rằng: "Thiên hạ có biến, thì mệnh một thượng tướng đem chúng Kinh Châu để hướng về Uyển, Lạc, tướng quân thân suất chúng Ích Châu để xuất Xúc Xuyên", vị tướng quân ở đây chính là chỉ Lưu Bị, đoạn lời này nói vô cùng rõ ràng. Nó bao gồm hai nội dung: Thứ nhất là thiên hạ có biến, vậy xin hỏi, lúc Quan Vũ đánh Tương Phàn thì thiên hạ có biến hay không? Không có. Thứ hai, quy hoạch chiến lược này của Gia Cát Lượng cũng nói rất rõ ràng: "Mệnh một thượng tướng đem chúng Kinh Châu để hướng về Uyển, Lạc", vị thượng tướng này trong tâm tưởng có lẽ cũng chính là chỉ Quan Vũ, tạm thời cứ phỏng đoán như vậy; "Tướng quân thân suất chúng Ích Châu để xuất Xúc Xuyên", - chính là hai đường xuất binh, đồng thời tiến công. Thế nhưng vào thời điểm chiến tranh Tương Phàn diễn ra, có xuất binh hai đường hay không? Cũng không hề có.

Cho nên không thể nói chiến tranh Tương Phàn của Quan Vũ là việc thực thi quy hoạch chiến lược của Gia Cát Lượng; trái lại, theo tôi thấy, hành động của Quan Vũ đã phá hỏng quy hoạch chiến lược của Gia Cát Lượng. Quan Vũ không lĩnh hội thật tốt tư tưởng chiến lược của Gia Cát Lượng, vội vàng hấp tấp mà xuất binh. Kết quả thì sao? Khiến cho dự thiết của Gia Cát Lượng rằng hễ thiên hạ có biến là xuất binh từ hai ngả Kinh Châu và Ích Châu để tiêu diệt Tào Ngụy, vĩnh viễn không còn cách nào thực hiện được nữa. Cho nên không thể vì Gia Cát Lượng có một bản "Long Trung đối sách" mà trút toàn bộ trách nhiệm thất bại của chiến tranh Tương Phàn lên đầu Gia Cát Lượng được, điều này đối với Gia Cát Lượng là vô cùng bất công. Thế nhưng trong chuyện này lại xuất hiện một vấn đề nữa, đã là như vậy, tại sao khi Quan Vũ tấn công Tương Phàn, Gia Cát Lượng lại không ngăn cản? Vấn đề này chúng ta tạm thời bỏ ngỏ một chút hồi hộp, sau này sẽ nói tiếp.

Vấn đề nhỏ thứ hai, tại sao lại đánh Tương Phàn?

Vấn đề này giới sử học cũng có hai ý kiến khác nhau. Quan điểm của Lã Tư Miễn tiên sinh cho rằng đây là hành động phối hợp với hành động của Lưu Bị tại Hán Trung. Lã tiên sinh nói: "Binh lực chạy theo lợi lộc, cũng nên đồng thời tung ra, đầu đuôi tương ứng. Cho nên binh mã của Lưu Bị chưa về, thì đại quân của Quan Vũ đã nổi dậy rồi." Bởi vì Lưu Bị đang đánh Hán Trung, cho nên phe Quan Vũ mới phối hợp hành động đánh Tương Phàn, để kiềm chế Tào Tháo. Lập luận này, tôi có chút hoài nghi. Cho nên tôi thiên về việc đồng tình với một quan điểm khác, đó chính là được đằng chân lân đằng đầu. Lưu Bị đã giành được thắng lợi ở Hán Trung, xưng là Hán Trung vương, Quan Vũ làm Tiền tướng quân, lúc này tập đoàn Lưu Bị cảm thấy bản thân mình vô cùng lợi hại, vậy thì làm thêm một mẻ nữa xem sao. Mà Hán Trung ngài xem cũng có đánh đấm gì cho cam, Tào Tháo chẳng phải cũng đã rút lui rồi đó sao? Tào Tháo cũng đâu có đáng sợ đến thế, cũng chẳng có gì phải kinh hoàng cả. Cho nên, hành động được đằng chân lân đằng đầu này của Quan Vũ, nếu chúng ta nói theo chiều hướng tốt, chiều hướng khẳng định, thì gọi là thừa thắng xông lên, tiếp tục phát huy; còn nếu nói theo chiều hướng không hay, thì gọi là tham lam vô độ, tự lượng sức mình.

Vậy rốt cuộc là thừa thắng xông lên, tiếp tục phát huy, hay là tham lam vô độ, tự lượng sức mình đây? Chúng ta phải trả lời vấn đề nhỏ tiếp theo đây, đó chính là có nên đánh Tương Phàn hay không? Vấn đề này trong giới học thuật lại có hai ý kiến trái ngược nhau.

Ý kiến thứ nhất cho rằng nên đánh, nên đánh cũng bao gồm hai nội dung: Nội dung thứ nhất gọi là bắt buộc phải đánh, thế nào gọi là bắt buộc phải đánh? Chính là nơi Tương Phàn này tập đoàn Lưu Bị sớm muộn gì cũng phải đánh, bởi vì Tương Phàn là nơi đặt trị sở của Kinh Châu, chỉ có hạ được Tương Phàn thì mới có thể hoàn toàn chiếm cứ được Kinh Châu; mà hiện nay mấy nơi quan trọng của Kinh Châu, địa phận Giang Lăng đã thuộc về Lưu Bị rồi, còn Tương Phàn vẫn là của Tào Tháo, cho nên bắt buộc phải hạ cho bằng được, đây gọi là bắt buộc phải đánh. Thứ hai chính là có khả năng đánh, tại sao lại nói là có khả năng đánh? Thứ nhất, năm trước, khu vực Nam Dương đã nổ ra cuộc khởi nghĩa phản đối Tào Tháo, điều này cho thấy sự thống trị của Tào Tháo ở phía bắc Kinh Châu là không vững chắc, đây là điểm thứ nhất; Điểm thứ hai, Lưu Bị vừa mới giành được thắng lợi to lớn ở Hán Trung, sĩ khí đang rất cao, đây là điểm thứ hai; Điểm thứ ba, chính là Tôn Quyền lúc này đang tấn công Hợp Phì ở phía đông, có thể hô ứng với hành động quân sự của Tôn Quyền. Đây gọi là có khả năng đánh. Bắt buộc phải đánh cộng với có khả năng đánh bằng nên đánh, đây là một phái ý kiến.

Một phái ý kiến khác vẫn do Hà Tư Toàn tiên sinh làm đại diện, lập luận của Hà tiên sinh là: Chiến tranh Tương Phàn do Quan Vũ phát động là một cuộc mạo hiểm quân sự diễn ra vào một thời điểm sai lầm. Tại sao lại nói như vậy? Có những lý do sau đây: Thứ nhất, Lưu Bị vừa mới giành được Hán Trung, việc cần làm lúc bấy giờ là ổn định cục diện, nghỉ ngơi lấy sức, củng cố thành quả, vào lúc này không thích hợp có bất kỳ hành động quân sự nào, phải đặt chân cho vững vàng rồi hãy tính tiếp, đây là điểm thứ nhất. Thứ hai, hành động này của Quan Vũ không phù hợp với quy hoạch chiến lược và thiết kế chiến lược trong "Long Trung đối sách" của Gia Cát Lượng, không phải là thiên hạ có biến, cũng không phải là xuất binh hai đường. Thứ ba chính là thực lực của Quan Vũ thoạt nhìn thì có vẻ cường đại, nhưng thực chất là có hạn, kỳ thực không hề cường đại như người ta vẫn tưởng tượng. Sau trận thủy chiến bảy quân, Quan Vũ hàng Vu Cấm, chém Bàng Đức, thì cũng chỉ đến thế mà thôi, hoàn toàn không có thêm tiến triển nào nữa. Giả sử không có chuyện Tôn Quyền đâm sau lưng, thì kết quả mà Hà tiên sinh dự đoán là Quan Vũ sẽ rút về Giang Lăng, Giang Lăng giữ được, cái đầu cũng giữ được, nhưng lại không thể hạ nổi Tương Phàn. Do đó, Hà tiên sinh cho rằng trận chiến này vốn dĩ không nên đánh.

Bây giờ chúng ta có thể đưa ra kết luận cho vấn đề lớn thứ nhất như sau: Thứ nhất, chiến tranh Tương Phàn là do Quan Vũ tự ý phát động, Lưu Bị không hề ngầm ra lệnh cũng không hề ủy quyền, nhưng đồng thời cũng không phản đối. Thứ hai, nguyên nhân khiến Quan Vũ phát động chiến tranh Tương Phàn là vì chiến thắng làm cho mờ mắt, đánh giá sai tình hình. Điểm thứ ba, Quan Vũ phát động trận chiến này, thời điểm không đúng, chuẩn bị không đủ. Suy cho cùng, là vì bản thân ông ta, cá nhân ông ta tự phụ kiêu ngạo, kiêu căng tự mãn, thích lập công lớn.

*Chiến dịch Tương Phàn đối với Quan Vũ mà nói, là một nỗi tiếc nuối vĩnh hằng. Tiên sinh Dịch Trung Thiên cho rằng, trong việc phát động chiến dịch Tương Phàn, bản thân Quan Vũ có trách nhiệm không thể chối từ, cuộc chiến tranh mà ông ta tự ý phát động này chính là sự đánh giá sai lầm về tình hình, cộng thêm tính cách tự phụ kiêu ngạo của bản thân Quan Vũ, đã dẫn đến sự thất bại của chiến tranh, đánh mất Kinh Châu. Thế nhưng đồng thời lúc đó, một vấn đề lại nổi lên mặt nước, Kinh Châu là nơi tranh giành tất yếu của ba nhà Tào, Tôn, Lưu, một nơi quan trọng như vậy tại sao Lưu Bị lại sơ suất thế, lại đơn độc phái mình Quan Vũ đến trấn thủ? Ý định của Lưu Bị nằm ở đâu?

Lúc bấy giờ Lưu Bị để cho Quan Vũ đô đốc Kinh Châu, có phải là đã dùng nhầm người hay không? Vấn đề này cũng rất khó trả lời, tại sao lại nói như vậy? Chúng ta hãy nói về mặt đúng đắn trước. Lưu Bị lúc bấy giờ tiếp thu kiến nghị của Bàng Thống, xuất binh đi đoạt lấy Ích Châu, cần phải để lại một người trông coi Kinh Châu, những người ở lại lúc bấy giờ rất nhiều, Gia Cát Lượng, Quan Vũ, Trương Phi, Triệu Vân họ đều ở lại cả. Về sau lúc Lưu Bị đánh Ích Châu thì binh lực không đủ, đã điều động Gia Cát Lượng, Trương Phi, Triệu Vân ra tiền tuyến hết, cuối cùng người ở lại chính là Quan Vũ. Vậy người ở lại này có đúng hay không? Ít nhất có thể khẳng định một điều rằng, trong hoàn cảnh lúc bấy giờ thì là đúng. Tại sao lại đúng? Bởi vì con người Quan Vũ này, nếu là nhân vật được chọn để ở lại trấn thủ Kinh Châu, ông ta có ba ưu điểm: Thứ nhất là trung thành, điểm này không cần phải chứng minh nữa, ai nấy đều thừa nhận, Quan Vũ tuyệt đối trung thành với Lưu Bị; Thứ hai là có năng lực, Quan Vũ từ trước đến nay vẫn luôn có năng lực một mình gánh vác một phía, chúng ta đọc "Tam Quốc chí" sẽ phát hiện ra rằng Lưu Bị không phân binh thì thôi, hễ muốn phân binh là chính ông ta dẫn một vạn quân, Quan Vũ dẫn một vạn quân, Quan Vũ từ trước đến nay vẫn luôn là người có thể một mình đảm đương một cõi; Thứ ba chính là am hiểu chuyên môn. Trấn thủ Kinh Châu, thì phải biết thống lĩnh thủy quân, tập đoàn Lưu Bị là tập đoàn quân sự xuất thân từ phương bắc, nhân sự cho tướng lĩnh thủy quân vẫn luôn là một nan đề. Thế nhưng Quan Vũ lại có bản lĩnh này, tuy là người phương bắc, nhưng ông vừa đến phương nam là lập tức có thể huấn luyện và thống lĩnh thủy quân, điều này cho thấy Quan Vũ quả thực là có năng lực. Lúc bấy giờ Lưu Bị bại chạy đến Đương Dương, chính là Quan Vũ dẫn thủy quân đến tiếp ứng mà, sau đó đến trận Xích Bích thì binh lực bên phía Lưu Bị cũng chính là một vạn thủy quân của Quan Vũ và một vạn quân của Lưu Kỳ đấy thôi. Lựa chọn một con người như vậy để đô đốc Kinh Châu thì không còn gì thích hợp hơn nữa.

Thế nhưng, Quan Vũ cũng có vấn đề của Quan Vũ, vấn đề nằm ở đâu? Nằm ở tính cách của ông ta, cuồng vọng tự đại, thích được nịnh hót. Năm Kiến An thứ mười chín, khi Lưu Bị đánh Thành Đô, Mã Siêu đến quy thuận Lưu Bị. Quan Vũ vốn không quen biết Mã Siêu, bèn viết một phong thư gửi cho Gia Cát Lượng, nói rằng xin hỏi quân sư Mã Siêu này là hạng người như thế nào vậy? Gia Cát Lượng vừa nhìn thư là hiểu ngay, Quan Vũ muốn tỷ thí cao thấp với Mã Siêu, hơn nữa chỉ được phép thắng chứ không được phép thua. Gia Cát Lượng lập tức hồi âm rằng, Mã Siêu vô cùng lợi hại, là nhân tài khó có được, có thể nói là một đời hào kiệt, là người xuất chúng nhất của thời đại này; thế nhưng, nếu so với Mỹ Nhiêm Công mà nói, thì sao có thể sánh được với vẻ tuyệt luân dật quần của Mỹ Nhiêm Công chứ. Quan Vũ sau khi đọc xong bức thư này thì vô cùng vui sướng, sau đó liền đem bức thư này cho tất cả mọi người xem, các ngươi nhìn xem, Mã Siêu là một đời hào kiệt, à, còn Quan mỗ thì...

Chuyện này cũng có người có cái nhìn khác, nói rằng sao Gia Cát Lượng lại lươn lẹo thế. Kỳ thực là đã oan uổng cho Gia Cát Lượng rồi, đây không gọi là lươn lẹo, đây gọi là tài năng của một vị thừa tướng. Gia Cát Lượng lúc này vẫn chưa phải là thừa tướng, nhưng đã thể hiện ra tài năng của một vị thừa tướng rồi. Tài năng của thừa tướng là gì? Chính là điều hòa âm dương, nói cách khác là phải sắp xếp ổn thỏa quan hệ vua tôi, quan hệ đồng nghiệp, quan hệ cấp trên cấp dưới, quan hệ trái phải xung quanh trong nội bộ tập đoàn hoặc nội bộ triều đình cho thật tốt, thật phẳng lặng, để mọi người cùng đoàn kết làm việc, đây chính là việc mà tể tướng phải làm, là việc mà thừa tướng phải làm. Cho nên tể tướng bụng lớn có thể chứa được thuyền mà, ông bắt buộc phải dung nạp được tất cả mọi người ở mọi phương diện, đoàn kết bọn họ lại, điều hòa các mối quan hệ cho thật tốt. Gia Cát Lượng chính là có tài năng này, tài năng của một vị thừa tướng.

Thế nhưng đồng thời lại có một tác dụng phụ, chính là đã chiều hư Quan Vũ. Nhưng đây cũng không phải là trách nhiệm của riêng một mình Gia Cát Lượng, từ Lưu Bị đến Gia Cát Lượng cho đến những người khác trong tập đoàn Lưu Bị đều là nhường nhịn Quan Vũ, chiều chuộng Quan Vũ cả. Năm Kiến An thứ hai mươi tư, Lưu Bị xưng Hán Trung vương, sau đó phong bốn vị đại tướng: Tiền tướng quân Quan Vũ, Hữu tướng quân Trương Phi, Tả tướng quân Mã Siêu, Hậu tướng quân Hoàng Trung, không có Triệu Vân. - Cho nên, trong chính sử từ trước tới nay chưa từng có cái gọi là ngũ hổ thượng tướng, mà chỉ có tứ hổ thượng tướng mà thôi, Triệu Vân vẫn luôn là tạp hiệu tướng quân. Triệu Vân rất ấm ức, quả thực là rất ấm ức. - Ngay sau khi quyết định này được đưa ra, Gia Cát Lượng lập tức nhận thức được rằng Quan Vũ sẽ không chịu để yên đâu, Quan Vũ tuyệt đối sẽ không đời nào chịu đựng. Lưu Bị nói chuyện này ta biết rõ, ta tự có cách giải quyết. Lưu Bị có cách gì nào? Lưu Bị phái một người tên là Phí Thi đi đưa văn thư bổ nhiệm. Phí Thi vừa đến nơi, Quan Vũ quả nhiên nhảy dựng lên: Cái gì? Ta đường đường là Tiền tướng quân, mà Hoàng Trung lại làm Hậu tướng quân ư? Ta đường đường là đại trượng phu sao lại có thể đứng chung hàng ngũ với một tên lính già chứ? Phí Thi nói vâng vâng vâng, Phí Thi nói: Cách hiểu của Phí Thi là thế này, bậc vương giả dùng người không câu nệ một khuôn mẫu nào, sở dĩ Hán vương muốn trọng thưởng và đề bạt Hoàng Hán Sinh (Hoàng Trung) như vậy, chẳng qua chỉ vì Hoàng Hán Sinh vừa mới lập được một công lớn mà thôi. Trong tận sâu thẳm trái tim của Hán vương, Hoàng Hán Sinh sao có thể đánh đồng với quân hầu ngài được chứ? Ngài là hạng người gì chứ? Ngài và Hán vương, tức là Lưu Bị đấy, trên danh nghĩa là hai người, nhưng thực chất là một thể thống nhất đấy thôi, vinh nhục của Hán vương chính là vinh nhục của ngài, thành bại của Hán vương chính là thành bại của ngài, chẳng lẽ quân hầu ngài còn muốn cả đời kỳ kèo mặc cả với Hán vương hay sao? Dù sao thì ta Phí Thi đây cũng chỉ là kẻ sai vặt đi đưa thư mà thôi, ta đã mang bức thư này đến trước mặt quân hầu rồi, quân hầu nếu không chấp nhận, Phí Thi cứ việc quay về là được, chỉ mong quân hầu sau này đừng có hối hận là được. Quan Vũ nghĩ ngợi, ừm, đứng lại đứng lại, ta chấp nhận, chấp nhận.

Vậy thì cái ông Phí Thi này là một người dám ăn dám nói trong tập đoàn Lưu Bị, trong tập đoàn Lưu Bị có thể coi là người dám sờ vào mông cọp khi đối xử với Quan Vũ, ông ta dám trực tiếp cãi lại. Nhưng xin mọi người chú ý, cũng là vuốt ruốt theo chiều thuận mà vuốt, vuốt cho Quan Vũ cảm thấy vô cùng thoải mái. Cho nên con người Quan Vũ này ở trong tập đoàn Lưu Bị, chính là một đứa trẻ đã bị chiều hư. Đứa trẻ bị chiều hư thì có đặc điểm gì nào? Có hai đặc điểm, đặc điểm thứ nhất gọi là tùy hứng, đặc điểm thứ hai gọi là ngây thơ. Vì bị chiều hư nên mới tùy hứng, vì là trẻ con nên mới ngây thơ. Vì tùy hứng, cho nên ông ta mới phát động chiến tranh Tương Phàn; vì ngây thơ, cho nên ông ta mới sập bẫy của Tôn Quyền, Lữ Mông, Lục Tốn, bị bọn chúng bịp bợm. Mà lại vì ông ta vừa tùy hứng vừa ngây thơ, cho nên ông ta xử lý không tốt rất nhiều mối quan hệ, tỷ như quan hệ địch ta bạn, Quan Vũ hoàn toàn xử lý không nổi.

Theo ghi chép trong "Tam Quốc chí - Quan Vũ truyện", trước đó Tôn Quyền từng đánh ngỏ ý cầu hôn với Quan Vũ, muốn gả con gái của Quan Vũ cho con trai của mình. Quan Vũ đã làm thế nào nào? "Mắng nhiếc lăng nhục sứ giả của hắn, không cho phép gả." "Tam Quốc chí" chỉ có vỏn vẹn mấy chữ đơn giản như vậy, nói cái gì mà hổ nữ sao lại gả cho khuyển tử đó chỉ là chuyện trong diễn nghĩa thôi, thế nhưng hai chữ "mắng nhiếc lăng nhục" trong phần chính văn của "Tam Quốc chí" là có thật. Vậy thì hành động này của ông ta là không đúng rồi, ai mà chẳng biết kiểu hôn nhân này là hôn nhân chính trị, là cuộc hôn nhân liên minh xuất phát từ lợi ích của tập đoàn chính trị. Tôn Quyền có thể gả em gái cho Lưu Bị, cớ sao Quan Vũ ngươi lại không thể gả con gái cho con trai của Tôn Quyền chứ? Tôn Quyền gả em gái xong rồi sau đó còn cướp em gái về lại đấy thôi, sau này ngươi trở mặt thì ngươi cũng có thể cướp con gái về lại cơ mà. Cho dù ngươi không đồng ý, ngươi cũng có thể không đồng ý, ngươi có thể coi thường Tôn Quyền, ngươi cũng có thể căm hận Tôn Quyền, ngươi cũng có thể không ưng thuận mối hôn sự này, nhưng ngươi đừng có mắng người ta chứ, há miệng ra là mắng. Hơn nữa đối xử với bộ hạ cũng thế, kỳ trước tôi đã giảng rằng đại quân của Lữ Mông vừa đến Nam Quận, hai kẻ trấn thủ Công An, trấn thủ Giang Lăng đã đầu hàng ngay lập tức, tại sao lại đầu hàng? Chính là vì Quan Vũ cứ hay mắng mỏ họ đấy thôi. Hơn nữa lúc Quan Vũ đi đánh Tương Phàn, bắt hai người này phải cung cấp lương thảo, hai người này làm việc có lẽ cũng không mấy đắc lực, huống chi bình thường Quan Vũ vốn đã luôn coi thường họ, hơn nữa người có tính cách như Quan Vũ một khi đã coi thường người khác thì vẻ khinh miệt đó chắc chắn sẽ phơi bày rõ mười mươi lên mặt, ông ta sẽ không thèm che đậy đâu, ai cũng có thể cảm nhận được cả. Kết quả là hai người cung cấp không đắc lực, Quan Vũ liền nổi giận mắng mỏ, nói rằng ta quay về sẽ thu thập các ngươi, đợi ta hạ xong Tương Phàn rồi xem ta thu thập các ngươi thế nào. Hai kẻ đó nghĩ bụng, ngươi Quan Vũ có hạ được Tương Phàn hay không còn chưa biết chừng, dẫu có hạ được thì cũng là để quay về thu thập bọn ta, chi bằng ta đầu hàng quách cho rồi.

Cho nên các ngươi xem, con người Quan Vũ này là hạng người gì nào? Thứ nhất là có đức, chắc chắn là có đức rồi, đạo đức cao thượng; thứ hai là có tài, quả thực năng lực cũng phi thường vượt trội; thứ ba là có tư cách thâm niên, từ ba điểm này mà xét thì ông ta là nhân thế thích hợp nhất để trấn thủ Kinh Châu. Thế nhưng ông ta lại có một vấn đề, chính là không có đầu óc chính trị, không có tầm nhìn chiến lược. Cho nên theo quan điểm của tôi, Quan Vũ là một đại hiệp, chứ không phải là một đại soái. Ông ta làm một tên lính độc hành trong giang hồ thì vô cùng đáng kính, hơn nữa cũng vô cùng đáng yêu. Nói thật lòng, với tư cách là một con người, khi tôi đọc "Tam Quốc chí - Quan Vũ truyện", lúc đối đãi với ông ta tôi cảm thấy vô cùng yêu thích ông ta, bao gồm cả việc ông ta đem bức thư của Gia Cát Lượng đi khoe khắp nơi cho mọi người xem, tôi cũng cảm thấy vô cùng đáng yêu, quay đầu lại sau khi các bạn xem chương trình của tôi, yêu thích chương trình của tôi, gửi cho tôi một tin nhắn, tôi cũng sẽ chuyển tiếp nó đi. Vô cùng đáng yêu, nhưng không thể học theo được, đáng yêu chứ không thể học theo.

Vậy thì, việc Quan Vũ đô đốc Kinh Châu có phải là do Lưu Bị dùng người không đúng chỗ hay không? Tôi lại thấy không phải vậy. Tại sao? Thứ nhất, vào thời điểm đó hoàn toàn không có ai để lựa chọn, ngươi bảo không lưu Quan Vũ thì lưu ai bây giờ? Không có ai để lưu cả, quả thực là không có ai để lưu cả. Thứ hai, điều quan trọng hơn chính là sự nghiệp của Lưu Bị phát triển quá nhanh, sự chuẩn bị về mặt tổ chức không theo kịp, ông ta không ngờ rằng bản thân mình lại có thể dễ dàng chiếm được Ích Châu đến thế, chiếm được Ích Châu đi đánh Hán Trung một cái là Tào Tháo chạy mất dép luôn, vào lúc này ông ta hoàn toàn không kịp làm bất kỳ sự chuẩn bị nào kiểu thế này cả. Vào lúc này các ngươi thử nghĩ xem, cho dù ông ta có lập tức phái người đến Kinh Châu để thay thế Quan Vũ thì cũng đã không còn kịp nữa rồi. Huống chi vào lúc này, trên dưới tập đoàn Lưu Bị đều đang chìm đắm trong men say chiến thắng của việc đoạt lấy Ích Châu, cũng hoàn toàn không thể ngờ tới một vị tướng quân trăm trận trăm thắng như Quan Vũ sao lại có thể thất bại thảm hại đến thế, cũng là điều nằm ngoài dự liệu. Cho nên, dù là một con người, hay là một tập đoàn, nổi lên quá nhanh cũng chưa chắc đã là chuyện tốt.

*Về vấn đề ai đô đốc Kinh Châu, tiên sinh Dịch Trung Thiên cho rằng tập đoàn Lưu Bị quả thực là không có ai để chọn, Quan Vũ là nhân vật thích hợp đảm đương trọng trách này. Do đó trong vấn đề này Lưu Bị không có mấy trách nhiệm, mà với năng lực của Quan Vũ thì việc trấn thủ Kinh Châu tuyệt đối không có vấn đề gì. Thế nhưng Quan Vũ vẫn cứ sơ suất đánh mất Kinh Châu, về vấn đề này, cũng có người đưa ra những cái nhìn khác nhau, nếu Lưu Bị tăng phái viện binh đến chi viện, có lẽ Quan Vũ đã không đến nỗi thất bại thảm hại như vậy. Vậy thì, vào lúc Quan Vũ bị Tào Tháo và Tôn Quyền vây hãm, tại sao Lưu Bị lại không phái binh đến cứu viện? Nếu như có viện binh, Quan Vũ liệu có rơi vào cái kết thảm khốc như vậy hay không? Tiên sinh Dịch Trung Thiên có cái nhìn như thế nào về vấn đề này?

Lúc Quan Vũ bị Tào Tháo và Tôn Quyền vây hãm, tại sao Lưu Bị không cứu viện? Câu trả lời của tôi chỉ có sáu chữ: Không ngờ tới, không kịp trở tay. Trong cuốn "Tần Hán sử" của Lã Tư Miễn tiên sinh có đề cập đến một quan điểm như thế này, đó chính là kết quả của trận chiến này, không chỉ Tào Tháo không ngờ tới, mà Tôn Quyền cũng không ngờ tới, ít nhất thì cả Tào Tháo và Tôn Quyền đều không ngờ rằng tình hình chiến tranh lại chuyển biến nhanh đến thế. Tào Tháo không ngờ tới, Tôn Quyền không ngờ tới, lẽ nào Lưu Bị phải ngờ tới ư? Lưu Bị cũng không ngờ tới. Có người hoài nghi đặt câu hỏi rằng, trận chiến này đánh suốt bảy tháng trời, hoàn toàn kịp thời gian để phái viện binh đến chi viện mà. Khoảng thời gian này đã tính toán sai rồi, nửa đầu của bảy tháng này toàn là trạng thái chiến thắng của Quan Vũ cả đấy chứ, ông ta vây chặt Phàn Thành như nêm cọc, thoạt nhìn là sắp hạ được nơi nơi đều truyền về những tin chiến thắng, phía trước đánh thắng trận thì còn có đạo lý nào để phái viện binh đi nữa chứ? Cho đến tận khi Tào Tháo bắn bức thư trung thành của Tôn Quyền vào trong Phàn Thành và doanh trại của Quan Vũ, Quan Vũ nhận được thư rồi mà vẫn không cảm thấy bản thân mình sắp thất bại, ông ta vẫn không chịu rút quân đấy thôi, ông ta vẫn chuẩn bị hạ cho bằng được Phàn Thành này rồi mới đi đối phó với Tôn Quyền cơ mà. Hơn nữa, Lưu Bị và Quan Vũ vạn lần cũng không ngờ tới, Tôn Quyền - người bạn cũ, người bạn tốt, người đồng minh, kẻ cùng đánh Tào Tháo ngày trước lại đi cấu kết với Tào Tháo, cũng không ngờ Lữ Mông lại trá hình thành thương nhân, lén lút đi đánh úp đường lui của mình, đều hoàn toàn không ngờ tới cả. Đợi đến lúc Quan Vũ bại tẩu Mạch Thành, thì đã hoàn toàn không còn kịp nữa rồi, thư có khi còn chẳng gửi đi nổi, cho dù có gửi được đi chăng nữa thì đã làm sao? Lưu Bị tổng không thể phái lính nhảy dù đến Mạch Thành được chứ? Lúc này chỉ có máy bay trực thăng mới có thể cứu được mà thôi.

Trong chuyện này có một điểm, tôi cũng nói một cách công bằng, có một điểm mà bọn họ đáng lẽ ra phải nghĩ tới, chính là một khi ngài đã hạ được Ích Châu, áp lực đối với Kinh Châu sẽ trở nên chưa từng có. Bởi vì Lưu Bị có Nam Quận, hoặc có Kinh Nam tứ quận, thì thế lực của ông ta vẫn còn rất nhỏ bé, Tôn Quyền hãy còn chưa phải căng thẳng. Ngươi ôm trọn cả Thục quận và Hán Trung vào tay, toàn bộ thượng nguồn sông Trường Giang đều thuộc về Lưu Bị ngươi, Tôn Quyền tuyệt đối sẽ phải căng thẳng. Điểm này, người trong tập đoàn Lưu Bị đáng lẽ phải dự liệu trước, thế nhưng lại không dự liệu được. Đợi đến khi Quan Vũ đánh mất tính mạng của chính mình, đồng thời cũng đánh mất cả Kinh Châu, thì Lưu Bị mới cảm thấy căng thẳng. Kinh Châu là nơi không thể đánh mất, bắt buộc phải đoạt lại Kinh Châu đã bị Tôn Quyền cướp mất, vậy thì Lưu Bị tiếp theo sẽ có những hành động gì đây? Xin xem tập sau - Trận chiến Di Lăng.