Nàng Eloisa của anh mới hoàn toàn có lý làm sao khi nàng bảo rằng anh vẫn chưa hiểu rõ nàng đủ! Anh vẫn thường tự huyễn hoặc rằng mình đã khám phá hết mọi phẩm chất cao đẹp trong tâm hồn nàng, để rồi mỗi ngày những vẻ đẹp mới lại hiện ra trước mắt anh. Nào có người phụ nữ nào, ngoài em, có thể dung hòa đức hạnh và sự dịu dàng một cách tuyệt vời để tôn lên sức hút cho cả hai? Dẫu không muốn, anh vẫn buộc phải thán phục và tán đồng sự thận trọng ấy—dù nó tước đi của anh mọi niềm an ủi—và cách thức em đưa ra những lệnh cấm mới đáng yêu làm sao, khiến anh gần như hân hoan đón nhận chúng.

Mỗi ngày anh càng thêm chắc chắn rằng chẳng có hạnh phúc nào sánh kịp việc được Eloisa yêu thương; và anh hoàn toàn đinh ninh điều đó đến mức thà chiếm trọn trái tim Eloisa còn hơn là chỉ có được thể xác nàng. Nhưng sao lại phải đặt ra sự lựa chọn cay đắng này? Lẽ nào những điều vốn hòa hợp tự nhiên lại xung khắc với nhau? Thời gian của chúng ta, như em nói, rất quý giá; hãy cùng tận hưởng vận may của mình mà đừng làm vẩn đục dòng nước trong lành ấy bằng sự thiếu kiên nhẫn. Đành vậy đi: nhưng liệu chỉ vì được hạnh phúc vừa phải mà chúng ta lại khước từ niềm hạnh phúc tột đỉnh hay sao? Chẳng phải mọi khoảng thời gian trôi qua vô ích lẽ ra đã có thể được tận dụng tốt hơn sao? Nếu có thể sống trọn ngàn năm chỉ trong vỏn vẹn một khắc, thì việc đếm hoài những ngày tháng tẻ nhạt đã qua có ích gì nữa?

Quan điểm của em về hoàn cảnh hiện tại của chúng ta rất chuẩn xác; anh tự nhủ rằng mình phải cảm thấy hạnh phúc, thế nhưng thực tế lại hoàn toàn ngược lại. Những lời dạy của sự khôn ngoan cứ mãi tuôn ra từ đôi môi em, nhưng tiếng nói của tự nhiên còn mạnh mẽ hơn cả em: và làm sao chúng ta có thể phớt lờ tiếng gọi ấy, khi nó cất lên ngôn từ chính từ trái tim mình? Trong tất cả những thứ ở cõi trần gian này, anh chẳng biết đến điều gì, ngoài em, lại xứng đáng nhận được dù chỉ một thoáng chú ý. Nếu không có em, thiên nhiên sẽ chẳng còn sức cuốn hút nào: vương quốc của tự nhiên nằm ở chính vẻ đẹp của em, và tại đó, nàng là đấng tối cao không gì lay chuyển nổi.

Trái tim em, hỡi Eloisa thánh thiện, chẳng hề cảm nhận được những điều này. Em bằng lòng làm say đắm các giác quan của chúng ta, mà không hề phải chiến đấu với chính cảm xúc của mình. Có cảm giác như tâm hồn em quá cao cả đối với những7 nỗi niềm nhân thế, và em không chỉ sở hữu nhan sắc mà cả sự thanh thuần của các thiên thần: một sự thanh thuần mà dẫu vừa trách móc vừa sùng kính, anh vẫn tha thiết mong muốn vươn tới. Nhưng không: anh bị kết án phải lê lết trên mặt đất, chỉ biết ngắm nhìn Eloisa như một chòm sao ngời sáng trên bầu trời. Ôi, cầu mong em mãi được hạnh phúc dẫu anh có phải khổ đau; hãy cứ tận hưởng những đức hạnh của mình; và nguyện cho sự nguyền rủa giáng xuống kẻ phàm trơ trẽn nào dám có ý định làm hoen ố dù chỉ một trong số chúng! Vâng, hỡi Eloisa của anh, hãy cứ hạnh phúc đi, và anh sẽ cố gắng quên đi nỗi bất hạnh của chính mình khi hồi tưởng về niềm hân hoan của em. Nếu anh thấu hiểu trái tim mình, thì tình yêu của anh cũng trong trắng và tinh khôi chẳng kém gì đối tượng tôn thờ của nó. Những cảm xúc bùng cháy vì nhan sắc của em nay đã dịu lại trước sự thanh tao trong tâm hồn em; anh không dám mạo muội làm phiền đến sự bình yên ấy. Mỗi khi anh bị cám dỗ để vượt quá giới hạn dẫu chỉ một chút, anh lại thấy mình bị kìm hãm bởi nỗi sợ làm xáo trộn sự bình lặng trong tâm hồn em hơn là sợ việc làm em phật ý. Trên con đường mưu cầu hạnh phúc, anh chỉ cân nhắc xem nó tác động đến Eloisa của mình ra sao; và khi nhận thấy nó đi ngược lại với hạnh phúc của em, anh sẵn sàng chịu đựng khổ đau mà chẳng một lời oán thán.

Em đã truyền cho anh những cảm xúc thật khó hiểu và mâu thuẫn làm sao! Anh vừa phục tùng lại vừa táo bạo, vừa dịu dàng lại vừa mãnh liệt. Ánh mắt em thắp lên ngọn lửa tình trong tim anh, để rồi khi nghe tiếng em, anh lại đắm chìm trước vẻ ngây thơ thuần khiết. Nếu có khi nào anh dám thả mình vào một mộng ước xa xôi, thì đó chỉ là lúc em vắng bóng. Hình bóng em trong tâm trí anh chính là đối tượng duy nhất mà anh tôn thờ bằng cả tâm can.

Thế mà anh vẫn héo mòn và tàn tạ; dòng máu trong người anh đang sục sôi, và mọi nỗ lực dập tắt ngọn lửa ấy chỉ càng làm nó bùng lên dữ dội hơn. Dẫu vậy, anh vẫn có lý do để tự thấy mình vô cùng hạnh phúc; và thực sự là anh thấy thế. Chắc chắn là anh chẳng có mấy lý do để than van, khi mà anh nhất định chẳng chịu đổi hoàn cảnh của mình lấy vị quân vương vĩ đại nhất trần đời. Thế nhưng, đâu đó vẫn có một ác ma buồn bã đang dằn vặt anh, kẻ mà những cuộc rượt đuổi của hắn chẳng tài nào né tránh được. Hình như anh không muốn chết, vậy mà anh vẫn đang lịm dần đi mỗi ngày; bởi vì em là người duy nhất anh muốn sống vì, và cũng chỉ một mình em là nguyên nhân khiến anh tàn lụi.