Ôi, hãy để chúng ta chết đi, bạn hiền dấu yêu của tôi ơi! Hãy để chúng ta chết đi, hỡi người trân quý nhất của trái đời tôi! Làm sao từ nay chúng ta có thể chịu đựng nổi một cuộc đời tẻ nhạt, khi mà những niềm vui của nó chúng ta đã tận hưởng đến cạn cùng? Xin hãy nói cho tôi biết, nếu nàng có thể, điều tôi đã trải qua đêm qua là gì? Hãy cho tôi một hình dung về cả một cuộc đời trôi qua trong cùng một trạng thái ấy, hoặc để tôi từ bỏ một sinh mệnh mà nay chẳng còn lại gì có thể sánh được với những niềm vui tôi từng nếm trải.

Tôi đã nếm trải phúc lạc, và đã hình thành một khái niệm về hạnh phúc. Nhưng hỡi ôi! Tôi mới chỉ mơ về niềm vui đích thực, và mới chỉ hình dung nổi hạnh phúc của một đứa trẻ! Các giác quan của tôi đã đánh lừa trái tim chưa từng trải của tôi; tôi tìm kiếm sự hoan lạc tối thượng trong sự thỏa mãn của chúng; và tôi nhận ra rằng điểm tận cùng của những khoái lạc nhục thể ấy hóa ra chỉ là sự khởi đầu cho khoái lạc của riêng tôi. Hỡi tuyệt tác chọn lọc của tạo hóa! Hỡi Eloisa thiêng liêng! Người mà để được đắm chìm trong sự chiếm hữu ngây ngất đến mức mọi cơn cuồng nhiệt của tình yêu nồng cháy nhất cũng hầu như chẳng thấm vào đâu! Tuy nhiên, đó lại chẳng phải là những cơn cuồng nhiệt khiến tôi tiếc nuối nhất. Ồ! Không: xin hãy từ chối tôi, nếu buộc phải thế, những ân huệ ngây ngất ấy — dẫu cho vì được tận hưởng chúng, tôi sẵn sàng chết hàng ngàn cái chết đi nữa — nhưng xin hãy trả lại cho tôi tất cả thứ phúc lạc không phụ thuộc vào chúng, và nó sẽ vượt trội hơn hẳn. Xin hãy trả lại cho tôi sự gắn kết sâu kín giữa các tâm hồn, điều mà chính nàng là người đầu tiên dạy tôi nhận biết, và đã dạy dỗ tôi cách thưởng thức vô cùng tinh tế. Xin trả lại cho tôi cơn lả lơi ngọt ngào ấy, được tạo nên từ sự hòa quyện của hai tâm hồn. Xin trả lại cho tôi giấc ngủ mê hồn từng ru tôi trên bầu ngực nàng! Xin trả lại cho tôi những khoảnh khắc còn ngọt ngào hơn thế khi tôi thức giấc, những tiếng thở dài đứt quãng, những giọt nước mắt tan chảy, những nụ hôn được in dấu từ từ, ngọt ngào trong nỗi lả lơi đê mê; hãy để tôi được lắng nghe những lời trách móc dịu dàng, êm ái ấy, giữa những tiếng thì thầm dịu ngọt mà nàng đã ép thật sát những trái tim sinh ra là dành cho nhau ấy.

Hãy nói cho tôi biết, hỡi Eloisa — nàng, người với sự nhạy cảm của chính mình hẳn phải thấu hiểu sâu sắc sự nhạy cảm của tôi — nàng có nghĩ rằng trước đây tôi đã từng biết yêu thực sự không? Tình cảm của tôi đã thay đổi rất nhiều kể từ ngày hôm qua; chúng dường như mang một sắc thái bớt bồng bột hơn, nhưng lại dễ chịu hơn, dịu dàng hơn và đê mê hơn. Nàng có nhớ trọn vẹn một giờ đồng hồ chúng ta đã dành ra để điềm đạm hàn huyên về những chuyện tình của đôi ta, và về những hậu quả đáng sợ có thể xảy ra trong tương lai, chính điều đó đã làm cho giây phút hiện tại trở nên vô cùng thiết tha? Khoảng thời gian ngắn ngủi ấy, nơi một thoáng lo âu về nỗi buồn mai sau đã làm cho cuộc trò chuyện của chúng ta thêm phần xúc động? Tôi bình thản, dẫu vẫn ở bên Eloisa của mình. Tôi tôn thờ nàng, nhưng những khát khao trong tôi thật tĩnh lặng. Tôi thậm chí chẳng nghĩ đến bất kỳ hạnh phúc nào khác ngoài việc được ngắm nhìn khuôn mặt nàng áp sát mặt mình, được cảm nhận hơi thở nàng trên má và vòng tay nàng ôm lấy cổ tôi. Thật là một sự bình yên dễ chịu ngự trị trên khắp các giác quan của tôi! Thật tinh tế, bền lâu và hằng thường làm sao niềm hoan lạc ấy! Tâm trí tôi khi ấy thụ hưởng trọn vẹn niềm vui của sự ái ân, không phải thứ chớp nhoáng, mà là thứ trường tồn. Thật là một sự khác biệt lớn lao làm sao giữa những xung đột bồng bột của thể xác và một trạng thái bình yên, đê mê đến thế! Đây là lần đầu tiên tôi trải nghiệm điều đó khi ở bên nàng; và nàng hãy tự phỏng đoán sự thay đổi phi thường mà nó tạo ra đi. Giờ phút ấy tôi sẽ mãi mãi coi là hạnh phúc nhất đời mình, bởi đó cũng là khoảnh khắc duy nhất mà tôi ước gì có thể kéo dài đến vĩnh cửu. Vậy xin hãy nói cho tôi biết, hỡi Eloisa, phải chăng trước đây tôi đã không hề yêu nàng, hay tôi đã ngừng yêu nàng kể từ dạo đó?

Nếu tôi ngừng yêu nàng ư! Thật là một mối nghi ngờ làm sao? Chẳng lẽ tôi ngừng tồn tại, hay cuộc đời tôi lại không phụ thuộc vào trái tim của Eloisa hơn là của chính tôi? Tôi cảm nhận rõ, tôi cảm nhận rằng nàng còn đáng giá với tôi gấp ngàn lần hơn bao giờ hết; và tôi thấy mình có đủ khả năng, từ giấc ngủ vùi của những ham muốn, để yêu nàng dịu dàng hơn xưa. Thảm thiết thay, tình cảm của tôi quả thực có phần bớt cuồng nhiệt, nhưng chúng lại gắn bó sâu sắc hơn, và mang những sắc thái khác biệt: mà chẳng hề mất đi chút sức mạnh nào, chúng lại được nhân lên; sự dịu dàng của tình bạn đã tiết chế đi vẻ phóng túng của tình yêu; và tôi khó lòng hình dung nổi bất kỳ hình thức gắn kết nào lại không hợp nhất tôi với nàng. Hỡi người tình quyến rũ của tôi! Vợ tôi! Em gái tôi! Bạn hiền của tôi! Bằng danh xưng nào tôi mới có thể diễn tả hết những gì mình đang cảm nhận, sau khi đã dùng cạn kiệt tất cả những từ ngữ vốn thân thương đối với trái tim con người?

Giờ đây, xin hãy để tôi thú nhận một nỗi ngờ vực mà vì sự hổ thẹn và bẽ bàng, tôi hằng ấp ủ; đó là việc nàng dường như có khả năng yêu thương sâu sắc hơn cả tôi. Phải, hỡi Eloisa của tôi, chính nơi nàng mà cuộc sống, mà sinh mệnh của tôi mới phụ thuộc; tôi tôn kính nàng bằng tất cả mọi năng lực của tâm hồn mình; thế nhưng tâm hồn nàng lại chứa đựng nhiều tình yêu hơn. Tôi nhìn thấy, tôi cảm nhận được rằng tình yêu đã thấm sâu vào trái tim nàng hơn là vào tim tôi. Chính tình yêu ấy đã thổi bùng sức hấp dẫn của nàng, ngự trị trong từng lời nói của nàng, ban cho đôi mắt nàng thứ ánh nhìn dịu dàng thấu tận tâm can, và trao cho giọng nói nàng những âm điệu xiết bao lay động: chính thứ tình yêu ấy, chỉ bằng sự hiện diện của nàng, đã âm thầm truyền tải vào trái tim kẻ khác những xúc cảm dịu dàng từ chính trái tim nàng. Hỡi ôi! Tôi còn cách xa biết bao một trạng thái yêu đương tự do và trọn vẹn đến thế! Tôi thì tìm kiếm sự thỏa mãn, còn nàng lại tìm kiếm tình yêu từ đối tượng được yêu; tôi thì chìm đắm trong cuồng say, còn nàng lại ngây ngất men tình; tất cả những cơn cuồng nhiệt của tôi chẳng thể nào sánh bằng sự lả lơi đầy dịu ngọt của nàng; và chỉ trong những cảm giác như của nàng mới tồn tại thứ phúc lạc tối thượng. Chỉ từ ngày hôm qua tôi mới thấu hiểu được thứ niềm vui tinh tế nhường ấy. Nàng đã để lại trong tôi đôi chút vẻ quyến rũ khôn tả vốn chỉ thuộc về riêng nàng; và tôi đoan chắc rằng hơi thở ngọt ngào của nàng đã truyền cho tôi một tâm hồn hoàn toàn mới mẻ. Vậy xin hãy mau chóng lên, tôi khẩn khoản nài xin nàng, hãy hoàn thiện nốt công trình mà nàng đã khởi xướng. Hãy tước đoạt đi khỏi tôi tất cả những gì thuộc về tôi còn sót lại, và ban cho tôi một tâm hồn hoàn toàn thuộc về nàng. Không, hỡi vẻ đẹp thiên thần, hỡi trí tuệ thiên thai, chẳng có tâm thức nào ngoài những tâm thức tựa như nàng mới có thể làm rạng danh cho sức hút của nàng. Chỉ có một mình nàng mới xứng đáng khơi gợi nên một niềm đam mê hoàn hảo; cũng chỉ có một mình nàng mới có khả năng cảm nhận được nó. Ah! Xin hãy trao cho tôi trái tim nàng, hỡi Eloisa của tôi, để tôi có thể yêu nàng xứng đáng với tất cả những gì nàng thuộc về?