Tôi đến Neufchatel vào sáng hôm qua, và khi dò hỏi thì được biết rằng ông Merveilleux vừa mới đi về vùng quê. Tôi liền lập tức đuổi theo ông ấy, nhưng vì ông ấy đi săn suốt cả ngày, tôi buộc phải chờ đến tận buổi tối mới có thể nói chuyện được với ông. Tôi đã trình bày lý do chuyến đi của mình và mong ông ra giá cho tờ giấy phóng thích của Claud Anet; nhưng ông lại đưa ra hàng tá lời chối từ. Tôi bèn nghĩ rằng cách hiệu quả nhất để đập tan những lý do ấy là nâng mức giá tiền lên, và tôi đã tăng mức đề nghị tương ứng với số lượng khó khăn mà ông ta viện dẫn. Thế nhưng, sau một hồi lâu, thấy rằng mình khó lòng đạt được mục đích, tôi bèn cáo từ, trước đó không quên xin phép được đến yết kiến ông vào sáng hôm sau; trong lòng tự nhủ sẽ không chịu rời khỏi ngôi nhà đó lần thứ hai cho bằng được khi nào giành lại được điều mình cầu xin, dù phải dùng đến những khoản tiền lớn hơn, những lời nài nỉ dồn dập, hay tóm lại là bất cứ phương cách nào mà tôi cho là hiệu quả nhất. Sáng hôm sau, tôi thức dậy từ rất sớm để thực hiện quyết tâm ấy, và vừa định trèo lên lưng ngựa thì nhận được một lá thư từ ông Merveilleux kèm theo tờ giấy phóng thích của chàng trai trẻ, đã được làm đầy đủ theo đúng thủ tục và thể thức. Nội dung vắn tắt của lá thư ấy như sau.

“Thưa ngài, xin gửi kèm đây tờ giấy phóng thích mà ngài vẫn hằng mong muốn. Tôi đã từ chối những khoản tiền bạc của ngài, nhưng nay bằng lòng chấp thuận vì tấm lòng bác ái của ngài, và mong ngài chớ có nghĩ rằng tôi có thể bị mua chuộc để làm một việc thiện.”

Dựa vào chính niềm mãn nguyện của lòng mình, hẳn em dễ dàng hình dung được nỗi vui sướng khôn tả trong tôi lúc ấy. Nhưng sao niềm vui ấy lại chưa được trọn vẹn như lẽ ra nó phải thế? Tôi chắc chắn không thể tránh khỏi việc phải đến tận nơi để bày tỏ lòng biết ơn, và quả thật là để hoàn lại tiền cho ông Merveilleux; và nếu chuyến viếng thăm này, dẫu vô cùng cần thiết, lại làm chậm trễ ngày trở về của tôi mất trọn một ngày, như điều tôi đang lo sợ, thì há chẳng phải ông ta đang rộng lượng trên chính chi phí của tôi sao? Nhưng dẫu sao mặc lòng: tôi đã làm tròn bổn phận với Eloisa, và tôi lấy làm mãn nguyện. Ồ, thật hạnh phúc biết bao khi có thể hòa hợp lòng nhân ái với tình yêu đôi lứa! Khi kết hợp được trong cùng một hành động vẻ đẹp của một lương tâm thanh thản, cùng những rung cảm dịu dàng của một tình yêu thương sâu lắng. Tôi xin dốc lòng thổ lộ cùng em, Eloisa, rằng khi khởi hành, lòng tôi đầy rẫy những nỗi buồn phiền và sốt ruột; thậm chí tôi còn cả gan trách móc em đã quá bận tâm đến những nỗi bất hạnh của kẻ khác, trong khi lại dửng dưng trước những nỗi đau khổ của tôi, tựa hồ như chỉ có một mình tôi giữa cõi đời này là không xứng đáng nhận được lòng trắc ẩn từ em. Tôi từng nghĩ em thật tàn nhẫn làm sao, sau khi đã tước đoạt đi của tôi những hy vọng ngọt ngào nhất, lại còn cố tình làm thế một cách vô cớ và nhẫn tâm như thể để cướp đi thứ hạnh phúc mà chính em đã tự nguyện hứa hẹn. Giờ đây, tất cả những nỗi hờn tủi thầm kín ấy đã vui mừng biến đổi thành một nguồn mạch mãn nguyện và thỏa chí vững bền, một trạng thái mà bấy lâu nay tôi vẫn hoàn toàn xa lạ. Tôi đã sớm tận hưởng được món quà đền bù mà em từng khuyên tôi hãy chờ mong; quả nhiên em đã nói bằng chính trải nghiệm của mình. Ồ! quyền uy của em mới kỳ diệu làm sao, khi có thể biến cả nỗi thất vọng thành niềm hoan hỉ, và khơi gợi cùng một niềm mãn nguyện khi vâng lời em, chẳng khác nào thứ hạnh phúc dâng trào từ sự thỏa mãn lớn lao nhất của bản thân! Ôi người yêu dấu, người dịu hiền nhất của đời tôi, em quả thực là một thiên thần; nếu còn thiếu bất cứ điều gì để minh chứng cho sự thật ấy, thì quyền uy vô biên của em ngự trị trên tâm hồn tôi cũng đã là một sự minh chứng dư dả rồi. Chắc chắn rằng nó mang bản tính thần thánh nhiều hơn là nhân thế; và nào ai có thể cưỡng lại sức mạnh từ cõi thiên đường? Hơn thế nữa, hà cớ gì tôi phải thôi yêu em, khi mà em mãi mãi vẫn là đối tượng cho lòng tôn kính của tôi?

P. S. Theo như tôi tính toán, chúng ta sẽ có khoảng năm hoặc sáu ngày riêng tư trước khi thân mẫu em trở về. Liệu trong khoảng thời gian này, em có thể thực hiện một chuyến hành hương nhỏ đến ngôi nhà vắt sữa được chăng?