Erasmus Và Thời Đại Cải Cách

Lượt đọc: 661 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Iii. Gửi Robert Fisher

❊ ❊ ❊

Luân Đôn, ngày 5 tháng 12 [1499]

Gửi Robert Fisher, người bạn Anh quốc đang trú ngụ tại Ý, thân ái chào bạn:

... Tôi đã ngập ngừng không ít khi viết thư cho bạn, Robert thân mến, không phải vì lo sợ khoảng cách thời gian và không gian mênh mông kia sẽ làm phai nhạt chút tình cảm nào mà bạn dành cho tôi, mà bởi lẽ bạn đang ở một đất nước nơi ngay cả những bức tường cũng uyên bác và hùng biện hơn hẳn con người quê nhà, khiến cho những gì được coi là bóng bẩy, tinh tế và thú vị ở xứ này lại chẳng thể là gì khác ngoài sự thô kệch, tầm thường và nhạt nhẽo tại nơi đó. Vì vậy, nước Anh chắc chắn đang mong đợi bạn trở về, không chỉ với vốn luật học uyên thâm mà còn phải thông thạo cả tiếng Hy Lạp lẫn tiếng Latin. Lẽ ra bạn cũng đã gặp tôi ở đó từ lâu rồi, nếu người bạn Mountjoy của tôi không đưa tôi về quê nhà cậu ấy ngay khi tôi đã sẵn sàng hành trang cho chuyến đi Ý. Mà thật tình, lẽ nào tôi lại không theo chân một chàng trai lịch thiệp, nhân hậu và đáng mến đến nhường ấy chứ? Tôi xin thề rằng dù cậu ấy có xuống tận địa ngục, tôi cũng sẽ theo. Bạn quả đã tiến cử cậu ấy rất tử tế, nói tóm lại là đã phác họa cậu ấy chính xác đến từng nét; nhưng tin tôi đi, mỗi ngày cậu ấy đều vượt xa cả lời khen của bạn lẫn nhận định của tôi về cậu ấy.

Nhưng bạn hỏi tôi thấy nước Anh ra sao à? Nếu bạn còn chút tin tưởng nơi tôi, Robert yêu quý, thì xin hãy tin lời tôi rằng chưa bao giờ tôi cảm thấy hài lòng đến thế. Tôi đã tìm thấy ở đây một khí hậu vừa dễ chịu lại vừa lành mạnh; hơn thế nữa, nền học vấn nhân văn ở đây không hề theo kiểu cũ kỹ, tầm thường, mà là sự tinh thông sâu sắc, chuẩn xác về văn chương Hy Lạp và Latin cổ đại, đến nỗi giờ đây tôi chẳng còn nhớ nước Ý nữa, trừ việc muốn được tận mắt ngắm nhìn nó mà thôi. Khi lắng nghe người bạn Colet của mình, tôi ngỡ như đang nghe chính Plato đàm đạo. Ai lại không kinh ngạc trước sự hoàn hảo trong kiến thức bách khoa của Grocyn chứ? Còn phán đoán của Linacre thì còn gì nhạy bén, cao quý hay tinh tế hơn? Và có tạo hóa nào từng nhào nặn ra một tính cách dịu dàng, ngọt ngào hay hạnh phúc hơn Thomas More? Nhưng tại sao tôi lại phải liệt kê những người còn lại cơ chứ? Thật kỳ diệu khi thấy mùa màng của văn chương cổ điển đang nở rộ khắp nơi trên mảnh đất này: đó càng là lý do để bạn mau chóng trở về đây. Tình cảm và sự nhớ nhung mà người bạn của bạn dành cho bạn sâu đậm đến mức, chẳng có ai được nhắc đến thường xuyên và vui vẻ như bạn đâu. Chào tạm biệt. Viết vội tại Luân Đôn, ngày 5 tháng 12.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.