Erasmus Và Thời Đại Cải Cách

Lượt đọc: 661 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
1495-9

❊ ❊ ❊

Đại học Paris—Các truyền thống và trường phái Triết học cùng Thần học—Trường Montaigu—Sự ác cảm của Erasmus với chủ nghĩa kinh viện—Mối quan hệ với nhà nhân văn Robert Gaguin, năm 1495—Cách kiếm sống—Bản thảo đầu tiên của một số tác phẩm giáo dục của ông—Những chuyến đi đến Hà Lan và trở về—Batt và Quý bà xứ Veere—Đến Anh cùng Lãnh chúa Mountjoy: 1499

Đại học Paris, hơn bất cứ nơi nào khác trong thế giới Cơ Đốc giáo, là tâm điểm của những va chạm và đấu tranh giữa các quan điểm và phe phái. Đời sống đại học thời Trung Cổ nói chung vô cùng náo nhiệt và đầy biến động. Chính các hình thức giao lưu học thuật cũng chứa đựng yếu tố dễ gây xung đột: những cuộc tranh luận không hồi kết, những cuộc bầu cử thường xuyên và tính hiếu chiến của sinh viên. Thêm vào đó là những mối bất hòa cũ mới giữa đủ mọi dòng tu, trường phái và hội nhóm. Các trường đại học thành viên tranh đấu lẫn nhau, giới giáo sĩ thế tục bất đồng với giới tu sĩ. Những người theo phái Thomist và Scotist, gọi chung là phái Cổ điển, đã tranh luận tại Paris suốt nửa thế kỷ với phái Terminist, hay phái Hiện đại, những người theo tư tưởng của Ockam và Buridan. Năm 1482, một kiểu hòa bình nào đó đã được thiết lập giữa hai nhóm này. Cả hai trường phái đều đã suy tàn, sa lầy vào những cuộc tranh cãi kỹ thuật khô khan, vào việc hệ thống hóa và chia nhỏ vấn đề, một phương pháp dùng thuật ngữ và từ ngữ mà khoa học và triết học không còn được hưởng lợi gì nữa. Các trường thần học của dòng Đa Minh và dòng Phanxicô tại Paris đang xuống dốc; việc giảng dạy thần học được chuyển giao cho các trường thế tục của Navarre và Sorbonne, nhưng vẫn theo phong cách cũ.

Chủ nghĩa truyền thống phổ quát không ngăn được chủ nghĩa nhân văn thâm nhập vào Paris trong quý cuối cùng của thế kỷ mười lăm. Sự tinh tế trong văn phong Latin và thị hiếu về thơ ca cổ điển cũng tìm thấy những nhà vô địch nhiệt thành ở đây, giống như sự trỗi dậy của chủ nghĩa Platon ở Ý. Các nhà nhân văn ở Paris một phần là người Ý như Girolamo Balbi và Fausto Andrelini, nhưng vào thời đó, một người Pháp được coi là thủ lĩnh của họ, đó là Robert Gaguin, tổng quản dòng Mathurin hay dòng Ba Ngôi, một nhà ngoại giao, nhà thơ và nhà nhân văn người Pháp. Song song với chủ nghĩa Platon mới, một sự hiểu biết rõ ràng hơn về Aristotle cũng thâm nhập vào đây, vốn cũng bắt nguồn từ Ý. Không lâu trước khi Erasmus đến, Jacques Lefèvre d'Étaples đã trở về từ Ý, nơi ông đã gặp gỡ các nhà Platon như Marsilio Ficino, Pico della Mirandola và Ermolao Barbaro, người khôi phục tư tưởng Aristotle. Mặc dù thần học lý thuyết và triết học nói chung vẫn bảo thủ tại Paris, nhưng ở đây cũng như những nơi khác, các phong trào cải cách Giáo hội vẫn không thiếu. Uy tín của Jean Gerson, vị chưởng ấn vĩ đại của trường Đại học (khoảng năm 1400), vẫn chưa bị lãng quên. Nhưng cải cách không có nghĩa là có khuynh hướng rời bỏ giáo lý của Giáo hội; mục tiêu trước hết là phục hồi và thanh lọc các dòng tu, sau đó là xóa bỏ những lạm dụng mà Giáo hội thừa nhận và than phiền là đang tồn tại trong lòng mình. Trong tinh thần cải cách đời sống tâm linh đó, phong trào devotio moderna của người Hà Lan gần đây cũng bắt đầu tạo được ảnh hưởng tại Paris. Người đứng đầu phong trào này là John Standonck vùng Mechlin, người được giáo dục bởi các tu huynh của Đời sống Chung tại Gouda và thấm nhuần tinh thần của họ dưới hình thức khắc nghiệt nhất. Ông là một người khổ hạnh nghiêm khắc hơn cả tinh thần của nhóm Windesheimians, vốn đã nghiêm khắc nhưng vẫn ở mức độ vừa phải; bên ngoài giới giáo hội, tên tuổi ông trở thành biểu tượng cho sự kiêng khem—ông dứt khoát từ chối dùng thịt. Với tư cách là giám quản trường Montaigu, ông đã đặt ra những quy tắc nghiêm ngặt nhất tại đó, thực thi bằng những hình phạt cho dù là lỗi nhỏ nhất. Ông đã sáp nhập vào trường một khu nội trú cho những sinh viên nghèo, nơi họ sống trong một cộng đồng bán tu viện.

Erasmus đã được Giám mục Cambray giới thiệu đến người này. Mặc dù không tham gia cộng đồng sinh viên nghèo—khi ấy ông đã gần ba mươi tuổi—nhưng ông đã phải nếm trải tất cả những thiếu thốn của hệ thống đó. Chúng khiến giai đoạn đầu lưu trú tại Paris của ông trở nên cay đắng và gieo rắc trong ông một sự ác cảm sâu sắc, vĩnh viễn đối với sự kiêng khem và khắc khổ. Liệu ông có đến Paris vì điều này không—để trải nghiệm lại những ảnh hưởng ảm đạm và chán chường của tuổi trẻ dưới một hình thức nghiêm ngặt hơn?

Mục đích Erasmus đến Paris chủ yếu là để lấy bằng tiến sĩ thần học. Điều này không quá khó với ông: là một tu sĩ, ông được miễn học các môn khoa bảng, và kiến thức cùng trí tuệ, nghị lực đáng kinh ngạc đã giúp ông chuẩn bị cho các kỳ thi và tranh luận bắt buộc trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, ông đã không đạt được mục tiêu này tại Paris. Thời gian lưu trú của ông, với những gián đoạn, kéo dài lần đầu tiên đến năm 1499 và sau đó tiếp tục, đã trở thành một giai đoạn đầy khó khăn và bực bội đối với ông, một cuộc đấu tranh để tiến thân bằng mọi phương cách nhục nhã vốn không thể tránh khỏi vào thời đó; đồng thời cũng là sự thành công chớm nở, nhưng lại không mang lại cho ông sự thỏa mãn.

Nguyên nhân đầu tiên dẫn đến những thất bại của ông là về thể chất; ông không thể chịu nổi cuộc sống khắc nghiệt tại trường Montaigu. Những quả trứng hỏng và phòng ngủ tồi tàn đã hằn sâu trong ký ức ông suốt cả cuộc đời; ông cho rằng chính tại đó, ông đã mắc phải mầm mống căn bệnh sau này. Trong cuốn Colloquia, ông đã hồi tưởng với sự ghê tởm về hệ thống kiêng khem, thiếu thốn và trừng phạt của Standonck. Dẫu sao, ông cũng chỉ ở đó cho đến mùa xuân năm 1496.

Trong khi đó, ông đã bắt đầu các nghiên cứu thần học của mình. Ông tham dự các bài giảng về Kinh Thánh và Sách Các Câu (Book of the Sentences), cuốn cẩm nang thần học thời Trung Cổ và vẫn là cuốn sách được sử dụng thường xuyên nhất. Ông thậm chí còn được phép giảng một vài bài về Kinh Thánh tại trường. Ông đã thuyết một vài bài giảng để vinh danh các Thánh, có lẽ là tại tu viện St. Geneviève gần đó. Nhưng tâm trí ông không đặt vào những điều này. Những sự tinh vi của các trường phái không thể làm ông hài lòng. Sự ác cảm đối với tất cả chủ nghĩa kinh viện, thứ mà ông bác bỏ bằng một sự lên án bao trùm, đã bén rễ trong tâm trí ông—một tâm trí dù rộng mở nhưng luôn phán xét bất công những gì nó không dung nạp được. 'Những nghiên cứu đó có thể khiến một người trở nên bảo thủ và hiếu thắng; liệu chúng có thể khiến anh ta trở nên khôn ngoan không? Chúng làm kiệt quệ tâm trí bằng một sự tinh vi khô khan và cằn cỗi, mà không hề làm phong phú hay truyền cảm hứng cho nó. Bằng cách nói lắp bắp và những vết nhơ của văn phong không thuần khiết, họ làm biến dạng thần học vốn đã được làm giàu và tô điểm bởi sự hùng biện của người xưa. Họ làm mọi thứ trở nên phức tạp trong khi cố gắng giải quyết mọi thứ.' Với Erasmus, 'Scotist' trở thành một thuật ngữ tiện lợi cho tất cả các nhà kinh viện, hay đúng hơn, cho bất cứ thứ gì đã lỗi thời và cổ hủ. Ông thà mất toàn bộ tác phẩm của Scotus còn hơn là các tác phẩm của Cicero hay Plutarch. Ông cảm thấy đọc những tác phẩm này thì tốt hơn, trong khi ông đứng dậy từ việc nghiên cứu chủ nghĩa kinh viện với thái độ lạnh nhạt đối với đức hạnh thực sự, nhưng lại bị kích động vào một tâm trạng thích tranh cãi.

Chắc chắn rằng, sẽ rất khó để Erasmus tìm thấy thời hoàng kim của triết học và thần học kinh viện trong chủ nghĩa truyền thống khô khan đang ngự trị tại Đại học Paris. Từ những cuộc tranh luận mà ông nghe tại Sorbonne, ông chẳng mang về được gì ngoài thói quen chế giễu các tiến sĩ thần học, hay như cách ông luôn gọi họ một cách mỉa mai bằng tước hiệu tôn vinh: Magistri nostri (Các bậc thầy của chúng ta). Ông ngồi ngáp dài giữa 'những người Scotist thánh thiện đó' với đôi lông mày nhíu lại, đôi mắt trợn ngược và gương mặt bối rối, và khi trở về nhà, ông viết một mẩu chuyện viễn tưởng đầy thiếu tôn trọng gửi cho người bạn trẻ Thomas Grey, kể cho cậu ấy nghe cách ông ngủ giấc ngủ của Epimenides cùng với các nhà thần học Sorbonne. Epimenides đã thức dậy sau giấc ngủ bốn mươi bảy năm, nhưng phần lớn các nhà thần học hiện tại của chúng ta sẽ không bao giờ tỉnh giấc. Epimenides có thể đã mơ thấy gì? Còn gì khác ngoài những sự tinh vi của phái Scotist: những cái bản chất (quiddities), những hình thức (formalities), v.v.! Chính Epimenides đã được tái sinh trong Scotus, hay đúng hơn, Epimenides là nguyên mẫu của Scotus. Bởi chẳng phải chính ông ta cũng viết những cuốn sách thần học, nơi ông thắt những nút thắt tam đoạn luận mà chính ông cũng không bao giờ có thể tháo gỡ được sao! Sorbonne lưu giữ tấm da của Epimenides được viết đầy những ký tự bí ẩn, như một lời sấm truyền mà con người chỉ có thể nhìn thấy sau khi đã mang tước hiệu Magister noster trong mười lăm năm.

Từ những bức tranh biếm họa như thế này đến các Sorbonistres (bọn Sorbonne) và Barbouillamenta Scoti (những nét vẽ nguệch ngoạc của Scotus) của Rabelais không còn xa nữa. 'Người ta nói rằng,' Erasmus kết luận bài diễn thuyết của mình, 'không ai có thể hiểu được những huyền bí của khoa học này nếu đã từng có ít nhất một chút giao du với các Nàng Thơ hay các Nữ thần Duyên dáng. Tất cả những gì bạn đã học về bonae literae (văn chương hay) đều phải học lại từ đầu; nếu bạn đã uống nước từ suối Helicon, trước tiên bạn phải nôn hết chỗ nước đó ra. Tôi cố gắng hết sức để không nói bất cứ điều gì theo khẩu vị Latin, và không có gì duyên dáng hay dí dỏm; và tôi đã bắt đầu có tiến bộ, và có hy vọng rằng một ngày nào đó họ sẽ công nhận Erasmus.'

Không chỉ sự khô khan của phương pháp và sự cằn cỗi của hệ thống mới khiến Erasmus ghê tởm. Đó còn là những phẩm chất trong chính tâm trí ông, vốn dù rộng mở và nhạy bén đến đâu, cũng không có xu hướng đào sâu vào các suy đoán triết học hay giáo điều. Vì không chỉ chủ nghĩa kinh viện đẩy ông ra xa; chủ nghĩa Platon thời trẻ và chủ nghĩa Aristoteles được Lefèvre d'Étaples làm mới lại cũng không thu hút được ông. Hiện tại, ông vẫn là một nhà nhân văn có thiên hướng thẩm mỹ, với nền tảng là khuynh hướng Kinh Thánh và đạo đức, dựa chủ yếu vào việc nghiên cứu vị thánh Jerome yêu thích của mình. Trong một thời gian dài, Erasmus tự coi mình, và cũng tự giới thiệu mình, là một nhà thơ và một nhà hùng biện, thuật ngữ sau này ông dùng để chỉ cái mà chúng ta gọi là một nhà văn.

Ngay khi đến Paris, ông hẳn đã tìm cách liên lạc với trụ sở của chủ nghĩa nhân văn văn học. Vị tu sĩ người Hà Lan vô danh đã giới thiệu bản thân bằng một bức thư dài (không còn lưu giữ) đầy lời ca tụng, kèm theo một bài thơ được trau chuốt kỹ lưỡng, gửi cho vị tổng quản, không chỉ của dòng Ba Ngôi mà đồng thời là của các nhà nhân văn Paris, Robert Gaguin. Vị nhân vật vĩ đại này đã trả lời rất tử tế: 'Từ mẫu thơ trữ tình của anh, tôi kết luận rằng anh là một học giả; tình bạn của tôi luôn sẵn sàng dành cho anh; đừng quá hào phóng trong lời khen ngợi của anh, điều đó trông giống như sự nịnh hót vậy'. Mối quan hệ thư từ vừa mới bắt đầu thì Erasmus đã tìm thấy một cơ hội tuyệt vời để giúp đỡ nhân vật lẫy lừng này và đồng thời, dưới bóng danh tiếng của ông, tự giới thiệu mình với công chúng độc giả. Vấn đề này cũng rất quan trọng vì nó cho chúng ta cơ hội, lần đầu tiên, nhận thấy mối liên hệ luôn tồn tại giữa sự nghiệp của Erasmus với tư cách là một nhà văn và học giả, và các điều kiện kỹ thuật của nghệ thuật in ấn thời bấy giờ.

Gaguin là một con người toàn diện và cuốn sách giáo khoa Latin về lịch sử nước Pháp của ông, De origine et gestis Francorum Compendium (Bản tóm tắt nguồn gốc và các chiến công của người Frank), đang được in. Đó là mẫu vật đầu tiên của nghệ thuật viết sử nhân văn tại Pháp. Người thợ in đã hoàn thành công việc vào ngày 30 tháng 9 năm 1495, nhưng trong số 136 trang, có hai trang vẫn để trống. Điều này là không được phép theo quan niệm thời đó. Gaguin bị ốm và không thể giúp gì được. Bằng cách dàn trang khéo léo, người thợ sắp chữ đã xoay xở để lấp đầy trang 135 bằng một bài thơ của Gaguin, các dòng thông tin cuối sách (colophon) và hai bài ca tụng của Faustus Andrelinus cùng một nhà nhân văn khác. Ngay cả khi đó vẫn cần thêm nội dung, và Erasmus đã lao vào chỗ trống, cung cấp một bức thư tán tụng dài, lấp đầy hoàn toàn khoảng trống thừa của trang 136.[2] Bằng cách này, tên tuổi và văn phong của ông đột nhiên được biết đến rộng rãi bởi công chúng, những người quan tâm đến tác phẩm lịch sử của Gaguin, và đồng thời ông có thêm một lý do để nhận được sự bảo trợ của Gaguin, người rõ ràng đã không bỏ qua những phẩm chất đặc biệt trong cách hành văn của Erasmus. Rằng lịch sử của ông sau này vẫn được biết đến chủ yếu vì nó đã trở thành bước đệm cho Erasmus, thì Gaguin khó lòng có thể dự đoán trước được.

Mặc dù Erasmus lúc này, với tư cách là người theo phe Gaguin, đã được giới thiệu vào thế giới của các nhà nhân văn Paris, nhưng con đường dẫn đến danh vọng, vốn gần đây đã bắt đầu đi qua máy in, vẫn chưa hề dễ dàng đối với ông. Ông đã đưa tác phẩm Antibarbari cho Gaguin xem, người này đã ca ngợi chúng, nhưng không có gợi ý nào về việc xuất bản. Một tập thơ nhỏ bằng tiếng Latin của Erasmus đã được xuất bản tại Paris năm 1496, dành tặng cho Hector Boys, một người Scotland mà ông đã quen biết tại Montaigu. Nhưng những tác phẩm quan trọng hơn mà ông thực hiện trong thời gian ở Paris đều được in muộn hơn nhiều.

Trong khi sự giao du với những người như Robert Gaguin và Faustus Andrelinus có thể rất đáng trân trọng, thì nó lại không mang lại lợi nhuận trực tiếp. Sự hỗ trợ từ Giám mục Cambray cũng ít ỏi hơn mong đợi của ông. Vào mùa xuân năm 1496, ông bị ốm và rời Paris. Đầu tiên đến Bergen, ông nhận được sự chào đón nồng hậu từ người bảo trợ của mình, vị giám mục; và sau đó, khi đã hồi phục sức khỏe, ông đi đến Hà Lan thăm bạn bè. Ông nói rằng ý định của ông là ở lại đó. Tuy nhiên, chính những người bạn lại thúc giục ông quay lại Paris, điều mà ông đã làm vào mùa thu năm 1496. Ông mang theo thơ của William Hermans và một bức thư từ nhà thơ này gửi cho Gaguin. Một nhà in đã được tìm thấy để in thơ và Erasmus cũng đã kết nối người bạn và cũng là nhà thơ đồng nghiệp của mình với Faustus Andrelinus.

Vị thế của một người muốn sống bằng lao động trí óc vào thời điểm đó không hề dễ dàng và không phải lúc nào cũng đàng hoàng. Ông ta hoặc phải sống nhờ vào các khoản lợi tức nhà thờ hoặc nhờ vào các nhà bảo trợ danh giá, hoặc cả hai. Nhưng việc có được một khoản lợi tức như vậy là rất khó và các nhà bảo trợ thì không ổn định và thường gây thất vọng. Các nhà xuất bản chỉ trả phí nhuận bút đáng kể cho các tác giả nổi tiếng. Theo quy định, tác giả nhận được một số lượng bản sao tác phẩm của mình và đó là tất cả. Lợi thế chính của ông đến từ việc đề tặng tác phẩm cho một nhân vật danh giá nào đó, người có thể đáp lại bằng một món quà hậu hĩnh. Có những tác giả đã thực hành việc đề tặng cùng một tác phẩm nhiều lần cho những người khác nhau. Erasmus sau này đã tự bảo vệ mình một cách rõ ràng khỏi sự nghi ngờ đó và ghi chép cẩn thận có bao nhiêu người trong số những người ông tôn vinh bằng một lời đề tặng đã không cho gì hoặc cho rất ít.

Do đó, nhu cầu đầu tiên đối với một người trong hoàn cảnh của Erasmus là tìm được một Maecenas (người bảo trợ). Với các nhà nhân văn, Maecenas gần như đồng nghĩa với người trả tiền. Dưới tiêu đề Ne bos quidem pereat (Đừng để ngay cả con bò cũng phải chết), Erasmus đã đưa ra một mô tả về cách thức đàng hoàng để có được một người bảo trợ. Do đó, khi cách hành xử của ông trong những năm này xuất hiện trước mắt chúng ta, không ít lần, như một tinh thần chèo kéo thiếu đàng hoàng, chúng ta không nên đánh giá nó theo những tiêu chuẩn hiện nay của chúng ta. Đây là những năm tháng yếu đuối của ông.

Khi trở lại Paris, ông không còn ở trọ tại Montaigu nữa. Ông cố gắng kiếm sống bằng cách dạy học cho các chàng trai giàu có. Con trai của một thương gia người Lübeck, Christian và Henry Northoff, những người ở cùng với một người tên Augustine Vincent, là học trò của ông. Ông soạn những bức thư tuyệt đẹp cho họ, dí dỏm, trôi chảy và phảng phất chút hương thơm. Đồng thời, ông dạy hai thanh niên người Anh, Thomas Grey và Robert Fisher, và nảy sinh tình cảm yêu mến sâu đậm dành cho Grey đến mức dẫn đến rắc rối với người giám hộ của chàng trai, một người Scotland, người mà Erasmus vô cùng bực bội.

Paris đã không bỏ lỡ cơ hội thực hiện ảnh hưởng tinh tế của mình lên Erasmus. Nó làm cho văn phong của ông trở nên trau chuốt và lấp lánh một cách kiểu cách—ông giả vờ khinh thường những sản phẩm quê mùa thời trẻ của mình ở Hà Lan. Trong khi đó, các tác phẩm mà sau này ảnh hưởng của chúng sẽ lan rộng ra toàn thế giới bắt đầu hình thành, nhưng chỉ vì lợi ích của một vài độc giả. Chúng vẫn chưa được in ấn. Đối với anh em nhà Northoff, ông đã soạn cuốn cẩm nang nhỏ về đàm thoại lịch sự (bằng tiếng Latin), Familiarium colloquiorum formulae (Các công thức đối thoại thân mật), hạt nhân của tác phẩm nổi tiếng thế giới Colloquia. Đối với Robert Fisher, ông đã viết bản thảo đầu tiên của De conscribendis epistolis (Về cách viết thư), một bài luận lớn về nghệ thuật viết thư (thư từ Latin), và có lẽ cả phần diễn giải tác phẩm Elegantiae (Sự tao nhã) của Valla, một chuyên luận về tiếng Latin thuần túy, vốn là ngọn hải đăng văn hóa đối với Erasmus thời trẻ. De copia verborum ac rerum (Về sự phong phú của từ ngữ và sự vật) cũng là một sự trợ giúp như vậy cho người mới bắt đầu, để cung cấp cho họ vốn từ vựng và vô số cách diễn đạt; và cả những mầm mống của một tác phẩm lớn hơn: De ratione studii (Về phương pháp học tập), một cẩm nang sắp xếp các khóa học, cũng nằm trong cùng dòng đó.

Đó là một cuộc sống không chắc chắn và bất an. Vị giám mục không hỗ trợ nhiều. Erasmus không có sức khỏe tốt và liên tục cảm thấy chán nản. Ông lập kế hoạch cho một chuyến đi đến Ý, nhưng không thấy nhiều cơ hội thực hiện chúng. Vào mùa hè năm 1498, ông lại đi đến Hà Lan và gặp vị giám mục. Ở Hà Lan, bạn bè của ông không mấy hài lòng với việc học hành của ông. Người ta lo ngại rằng ông đang mắc nợ ở Paris. Những lời đồn đại hiện tại về ông không thuận lợi. Ông thấy vị giám mục, trong sự bận rộn chuẩn bị khởi hành đi Anh làm nhiệm vụ, trở nên cáu kỉnh và đầy phàn nàn. Càng ngày càng rõ ràng rằng ông sẽ phải tìm một người bảo trợ khác. Có lẽ ông có thể quay sang Quý bà xứ Veere, Anna xứ Borselen, người mà Batt, người bạn trung thành và hay giúp đỡ của ông, hiện đã nhận làm việc cho bà, với tư cách là gia sư cho con trai bà, tại lâu đài Tournehem, giữa Calais và Saint Omer.

Sau khi trở lại Paris, Erasmus tiếp tục cuộc sống cũ, nhưng đó là sự nô lệ đáng ghét đối với ông. Batt có một lời mời ông đến Tournehem, nhưng ông vẫn chưa thể chịu đựng được việc rời Paris. Tại đây, hiện ông có một học trò là Lãnh chúa trẻ Mountjoy, William Blount. Điều đó có nghĩa là ông có hai mũi tên cho cây cung của mình. Batt được thúc giục chuẩn bị cơ sở cho ông với Anna xứ Veere; William Hermans được giao nhiệm vụ viết thư cho Mountjoy, trong đó ông phải ca ngợi tình yêu văn chương của vị lãnh chúa trẻ. 'Anh nên thể hiện một sự chính trực uyên bác, tán dương tôi, và đề nghị các dịch vụ của anh một cách tử tế. Tin tôi đi, William, danh tiếng của anh cũng sẽ được hưởng lợi từ đó. Anh ấy là một chàng trai trẻ có quyền lực lớn đối với người dân của mình; anh sẽ có một người để phân phối các tác phẩm của anh ở Anh. Tôi cầu xin anh hết lần này đến lần khác, nếu anh yêu tôi, hãy ghi lòng tạc dạ điều này.'

Chuyến thăm Tournehem diễn ra vào đầu năm 1499, theo sau là một chuyến đi khác đến Hà Lan. Kể từ đó, Anna xứ Veere được coi là người bảo trợ của ông. Ở Hà Lan, ông gặp người bạn William Hermans và nói với ông ấy rằng ông nghĩ đến việc rời đi Bologna sau lễ Phục sinh. Chuyến đi Hà Lan là một sự bất an và hối hả; ông vội vã trở lại Paris để không bỏ lỡ bất kỳ cơ hội nào mà tình cảm của Mountjoy có thể mang lại cho ông. Ông làm việc chăm chỉ với các tác phẩm khác nhau mà ông đang viết, chăm chỉ như sức khỏe cho phép sau chuyến hành trình khó khăn trong mùa đông. Ông bận rộn thu thập tiền bạc cho chuyến đi đến Ý, nay đã bị hoãn lại đến tháng Tám. Nhưng rõ ràng Batt không thể kiếm được cho ông nhiều như ông hy vọng, và vào tháng 5, Erasmus đột ngột từ bỏ kế hoạch Ý và rời đi Anh cùng Mountjoy theo yêu cầu của vị lãnh chúa này.

[2] Allen số 43, trang 145, nơi các chi tiết của vụ việc được trình bày với sự sắc sảo đặc biệt và các kết luận được rút ra liên quan đến niên đại thời gian lưu trú của Erasmus tại Paris.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.