Bologna, ngày 28 tháng Mười [1507]
Gửi Aldus Manutius ở Rome, thân ái chào ông:
Thưa Manutius uyên bác, tôi vẫn thường ước gì những ánh quang mà ông đã rọi chiếu vào nền văn học Hy Lạp và Latinh — không chỉ bằng nghệ thuật in ấn và những kiểu chữ tuyệt mĩ của ông, mà còn bằng trí tuệ lỗi lạc cùng học thức phi thường — cũng mang lại cho ông một khoản lợi nhuận tương xứng. Về mặt danh tiếng, cái tên Aldus Manutius chắc chắn sẽ còn lưu truyền mãi trong muôn đời hậu thế trên môi của tất cả những ai tôn thờ văn chương thánh thiện; và ký ức về ông — cũng như danh tiếng của ông bây giờ — sẽ không chỉ rạng ngời mà còn được yêu mến và trân trọng, bởi vì tôi nghe nói ông đang dốc sức phục hưng và truyền bá những tác giả chân chính với sự chuyên cần tột độ nhưng lại chẳng thu về lợi lộc bao nhiêu. Ông đang gánh vác những lao nhọc thực sự tựa như chiến công của Hercules, những công sức thật hiển hách và chắc chắn sẽ mang lại cho ông vinh quang bất tử, nhưng ngặt nỗi lúc này lại mang lại lợi ích cho kẻ khác nhiều hơn là cho chính ông. Tôi nghe nói ông đang in các tác phẩm của Plato bằng con chữ Hy Lạp; rất nhiều học giả đang sốt sắng chờ đợi cuốn sách ấy. Tôi rất muốn biết ông đã in những tác giả y học nào rồi; tôi mong ông có thể cho ra mắt bộ sách của Paul of Aegina. Tôi tự hỏi điều gì đã ngăn cản ông phát hành Tân Ước từ lâu lắm rồi — một công trình mà chắc chắn sẽ làm say lòng cả những tầng lớp bình dân (nếu tôi đoán không lầm), và đặc biệt là tầng lớp của tôi, tức là giới thần học.
Tôi gửi tới ông hai vở bi kịch mà tôi đã cả gan dịch thuật, còn thành công hay không thì chính ông sẽ là người phán định. Thomas Linacre, William Grocyn, William Latimer, Cuthbert Tunstall, những người bạn của ông cũng như của tôi, đã đánh giá rất cao chúng; chính ông thừa nhận rằng họ quá uyên bác để có thể bị lừa dối trong phán đoán của mình, và quá chân thành để phải nịnh bợ một người bạn — trừ phi tình cảm họ dành cho tôi đã làm lu mờ phần nào sự minh mẫn ấy; còn những người Ý mà tôi từng cho xem bản dịch thử nghiệm này cũng không hề chê bai nó. Tác phẩm đã được Badius in ấn, ít nhất là thành công về phía ông ta, theo như ông ta viết, vì ông ta nay đã bán hết sạch số bản in đến mức vô cùng mãn nguyện. Nhưng danh tiếng của tôi lại chẳng vì thế mà rạng danh hơn, bởi vì bản in đầy rẫy những lỗi lầm, và quả thực ông ta đang ngỏ ý muốn sửa chữa ấn bản đầu tiên ấy bằng cách in một ấn bản thứ hai. Dù vậy, tôi lại sợ rằng ông ta sẽ chữa lợn lành thành lợn què, đúng như câu nói của người đời về Sophocles. Tôi sẽ coi như công sức lao động của mình đã đạt đến cõi bất tử nếu chúng được xuất hiện dưới những con chữ của xưởng in nhà ông, đặc biệt là những kiểu chữ nhỏ, đẹp đẽ nhất trong số đó. Điều đó sẽ giúp cho cuốn sách trở nên vô cùng nhỏ gọn và việc ấn loát được hoàn tất với chi phí thấp nhất. Nếu ông thấy thuận tiện để đảm nhận công việc này, tôi sẽ cung cấp cho ông một bản thảo đã được sửa lỗi, do người mang thư này trao tận tay, hoàn toàn miễn phí, trừ việc có lẽ ông muốn gửi tặng tôi một vài bản in để làm quà cho bạn bè.
Tôi đã chẳng ngần ngại tự gánh vác rủi ro và chi phí để tiến hành việc xuất bản, ngặt một nỗi tôi phải rời khỏi nước Ý chỉ trong vài tháng tới: thế nên tôi rất muốn mọi việc được hoàn tất càng sớm càng tốt; thực chất đây cũng chẳng phải là công việc quá mười ngày. Nếu ông cứ khăng khăng bắt tôi phải nhận một hoặc hai trăm bản sách, dẫu cho vị thần tài lộc vốn chẳng mấy khi ưu ái tôi và việc chuyên chở kiện hàng ấy sẽ vô cùng bất tiện, tôi cũng sẽ không từ chối, miễn là ông định giá công sức ấy bằng một con ngựa.
Chúc ông an lành, thưa Aldus uyên bác, và xin hãy coi Erasmus là một trong những người luôn cầu chúc những điều tốt đẹp nhất cho ông.
Nếu xưởng in của ông có bất kỳ tác giả hiếm nào, tôi rất biết ơn nếu ông có thể thông báo cho tôi — những người bạn học giả người Anh của tôi đã nhờ tôi tìm kiếm chúng. Nếu ông quyết định không in các vở bi kịch ấy, phiền ông hãy trả lại bản thảo cho người đưa thư để mang về lại cho tôi nhé.