Erasmus Và Thời Đại Cải Cách

Lượt đọc: 661 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Danh Mục Minh Họa

❊ ❊ ❊

I. CHÂN DUNG ERASMUS. Tác phẩm của Quentin Metsys. Năm 1517. Rô-ma, Galleria Corsini. Đối diện trang 14

Một nửa của bức tranh hai tấm (diptych), tấm còn lại là chân dung người bạn của Erasmus, Pierre Gilles (Petrus Aegidius), thư ký thành phố Antwerp. Bức tranh hai tấm này đã được gửi cho Sir Thomas More ở Luân Đôn; chân dung Gilles hiện nằm trong bộ sưu tập của Bá tước Radnor tại Lâu đài Longford.

II. QUANG CẢNH ROTTERDAM vào đầu thế kỷ XVI. Bản khắc đương thời, tô màu thủ công. Đối diện trang 15

III. TƯỢNG BÁN THÂN CHÂN DUNG JOHN COLET, Đề án viên nhà thờ St. Paul (1467-1519). Tác phẩm của Pietro Torrigiano. Trường St. Paul, Hammersmith, Luân Đôn. Đối diện trang 30

John Colet, một người bạn thân thiết của Erasmus (xem trang 30-1), là người đã thành lập Trường St. Paul. Người nghệ sĩ, một nhà điêu khắc người Florence, đã hoạt động tại Luân Đôn trong nhiều năm và nổi tiếng nhất với các bức tượng điêu khắc trên một số ngôi mộ hoàng gia ở Tu viện Westminster. Việc quy kết tác phẩm tượng bán thân này cho F. Grossmann (Tạp chí thuộc Viện Warburg và Courtauld, Tập XIII, tháng 7 năm 1950), người đã xác định đây là một bản đúc từ bức tượng bán thân gốc của Torrigiano trên mộ Colet (bị phá hủy trong Đại hỏa hoạn năm 1666) và cũng chỉ ra rằng bản vẽ Colet của Holbein tại Thư viện Hoàng gia ở Lâu đài Windsor (Số 12199) được thực hiện từ đài tưởng niệm đã mất sau khi Colet qua đời.

IV. CHÂN DUNG SIR THOMAS MORE (1477-1535). Đề ngày 1527. Tác phẩm của Hans Holbein. New York, Bộ sưu tập Frick. Đối diện trang 31

Xem thêm bản vẽ Thomas More cùng gia đình của Holbein, Minh họa XXIX.

V. Các bản phác thảo bằng mực bút sắt của Erasmus. Năm 1514. Basle, Thư viện Đại học (MS A. IX. 56). Đối diện trang 46

Những nét vẽ nguệch ngoạc hình đầu quái vật cùng các nét nghệch ngoạc khác được tìm thấy trong bản thảo sao chép của Erasmus về bộ Chú giải Thư tín của Thánh Jerome, hiện được bảo quản tại Thư viện Đại học Basle và do Emil Major ấn hành (Handzeichnungen des Erasmus von Rotterdam, Basle, 1933). Erasmus đã thực hiện bản thảo này không lâu sau khi ông đến Basle vào tháng 8 năm 1514. Tuyển tập Thư tín Thánh Jerome của ông do Froben xuất bản vào năm 1516 (xem trang 90).

VI. Một trang bản thảo của Erasmus. Basle, Thư viện Đại học. Đối diện trang 47

Xem chú thích ở Minh họa V.

VII. Trang tựa của bộ Adagia, do Aldus Manutius ấn hành năm 1508. Đối diện trang 62

Việc in ấn ấn bản này do chính Erasmus giám sát trong chuyến thăm Venice của ông (xem trang 64-5). Trên trang tựa này là huy hiệu của Nhà in Aldus, vốn cũng xuất hiện ở mặt sau huy hiệu tiền thưởng chân dung của Aldus (Minh họa IX).

VIII. QUANG CẢNH VENICE, năm 1493. Bản khắc gỗ. Sau trang 62

Trích từ bộ Weltchronik của Schedel, Nuremberg, 1493.

IX. HUY HIỆU CHÂN DUNG ALDUS MANUTIUS. Tác phẩm của một nghệ nhân chế tác huy hiệu khuyết danh người Venice. Venice, Museo Correr. Sau trang 62

Ở mặt sau là huy hiệu được Aldus chọn vào năm 1495 phỏng theo một đồng tiền cổ, gồm một chiếc mỏ neo quấn quanh bởi cá heo. Dòng chữ Hy Lạp, σπευδε βραδεος (Hãy tiến chậm thôi), cũng có nguồn gốc cổ đại. Xc. Hill, Corpus of Italian Medals, 1930, Số 536.

X. Một trang từ bản in của tác phẩm Ca ngợi sự ngu ngốc kèm theo bức vẽ của Hans Holbein. Basle, Öffentliche Kunstsammlung (Phòng Tranh). Đối diện trang 63

Bản sao cuốn Laus Stultitiae này, được Holbein trang trí bằng các bức vẽ bên lề vào năm 1515, vào thời điểm đó thuộc quyền sở hữu của Oswald Myconius, một người bạn của Froben. Rõ ràng không phải tất cả các bức vẽ trong sách đều do Hans Holbein thực hiện.

Bức vẽ khắc họa Erasmus đang làm việc bên bàn viết, tờ S.3 mặt trước. Phía trên bản phác thảo nhỏ này có một ghi chú bằng tiếng Latinh do chính tay Myconius viết: 'Khi Erasmus đến đây và nhìn thấy bức chân dung này, ông đã thốt lên: "Chao ôi, nếu Erasmus mà vẫn trông thế này, ông ấy sẽ nhanh chóng tìm được cho mình một người vợ!"'

XI. Một trang từ bản in của tác phẩm Ca ngợi sự ngu ngốc kèm theo bức vẽ của Hans Holbein. Basle, Öffentliche Kunstsammlung (Phòng Tranh). Đối diện trang 78

Xem chú thích ở Minh họa X. Đây là trang cuối cùng của cuốn sách, tờ X.4 mặt trước; bức vẽ cho thấy Nữ thần Ngu ngốc đang bước xuống từ bục giảng sau khi kết thúc bài diễn luận của mình.

XII. NHÀ IN CỦA JOSSE BADIUS. Bản khắc gỗ của Albrecht Dürer, 1520-1. Đối diện trang 79

Josse Badius người vùng Brabant đã thành lập tại Paris Nhà in Ascensian (lấy tên theo quê hương ông, Assche); ông đã in rất nhiều sách của Erasmus. Xem trang 60, 79-83.

XIII. CHÂN DUNG JOHANNES FROBEN (1460-1527). Tác phẩm của Hans Holbein. Khoảng 1522-3. Hampton Court, Sưu tập Hoàng gia. Đối diện trang 86

Về bức chân dung người thợ in, nhà xuất bản kiêm bạn thân của Erasmus này, xin xem Paul Ganz, The Paintings of Hans Holbein, 1950, Danh mục số 33.

XIV. BẢN THIẾT KẾ HUY HIỆU NHÀ IN CHO JOHANNES FROBEN. Tranh màu keo trên vải bạt, điểm vàng. Tác phẩm của Hans Holbein. 1523. Basle, Öffentliche Kunstsammlung (Phòng Tranh). Đối diện trang 87

Huy hiệu vẽ cây gậy của thần Mercury, cùng hai con rắn và một con chim bồ câu, ẩn dụ cho Phúc âm theo thánh Matthew, x. 16: 'Vậy hãy khôn ngoan như rắn và đơn sơ như chim bồ câu.'

XV. ĐÔI BÀN TAY CỦA ERASMUS. Bản vẽ của Hans Holbein. 1523. Paris, Louvre. Đối diện trang 102

Những nghiên cứu này đã được Holbein sử dụng cho các bức chân dung Erasmus hiện trưng bày tại Lâu đài Longford (Minh họa XVI) và bảo tàng Louvre (Minh họa XXVIII).

XVI. CHÂN DUNG ERASMUS Ở TUỔI 57. Đề ngày 1523. Tác phẩm của Hans Holbein. Lâu đài Longford, Bá tước Radnor. Đối diện trang 103

Dòng chữ Hy Lạp, 'Những chiến công của Hercules', ẩn dụ cho quan St của chính Erasmus về cuộc đời ông (xem trang 125). Về bức chân dung này, xin xem P. Ganz, sách đã dẫn, Danh mục số 34.

XVII. QUANG CẢNH BASLE. Bản khắc gỗ. Đối diện trang 134

Trích từ bộ Chronik của Johann Stumpf, 1548.

XVIII. Trang tựa sách Tân Ước, do Froben in năm 1520. Do Hans Holbein thiết kế. Đối diện trang 135

XIX. NGÔI NHÀ CỦA ERASMUS TẠI ANDERLECHT GẦN BRUSSELS. Đối diện trang 150

Từ tháng 5 đến tháng 11 năm 1521, Erasmus đã lưu trú tại đây với tư cách khách của người bạn ông, vị kinh sĩ Pierre Wichmann. Ngôi nhà được xây dựng vào năm 1515 dưới biểu tượng con Thiên nga. Nơi đây nay là một bảo tàng lưu giữ vô số di vật về Erasmus và thời đại của ông.

XX. Căn phòng được Erasmus dùng làm phòng làm việc trong thời gian lưu trú tại Anderlecht. Đối diện trang 151

XXI. CHÂN DUNG MARTIN LUTHER TRONG Y PHỤC TU SĨ. Bản khắc của Lucas Cranach. 1520. Đối diện trang 158

XXII. CHÂN DUNG ULRICH VON HUTTEN (1488-1523). Bản khắc gỗ khuyết danh của Đức. Đối diện trang 159

XXIII. NGÔI NHÀ 'ZUM WALFISCH' TẠI FREIBURG-IM-BREISGAU. Đối diện trang 174

Khi Erasmus đến Freiburg vào năm 1529, ông được Hội đồng Thành phố mời đến sinh sống tại ngôi nhà này, vốn được xây dựng cho Hoàng đế Maximilian. Xem trang 176.

XXIV. CHÂN DUNG HỒNG Y HIERONYMUS ALEANDER. Bản vẽ. Arras, Thư viện. Đối diện trang 175

Một trong số 280 bức vẽ chân dung được sưu tập trong tập bản thảo có tên Recueil d'Arras.

XXV. CHÂN DUNG ERASMUS. Tác phẩm của Hans Holbein. 1531-2. Basle, Öffentliche Kunstsammlung (Phòng Tranh). Đối diện trang 190

'Rất có thể Holbein đã vẽ bức tranh tròn nhỏ này nhân dịp đến thăm Erasmus tại Freiburg' (P. Ganz, sách đã dẫn).

XXVI. ERASMUS ĐỌC CHO THƯ KÝ VIẾT THƯ. Bản khắc gỗ, 1530. Đối diện trang 191

Bản khắc gỗ cho thấy một Erasmus tuổi già đang đọc cho thư ký Gilbertus Cognatus chép lại tại một căn phòng thuộc Đại học Freiburg. Trích từ bộ Effigies Desiderii Erasmi Roterdami ... & Gilberti Cognati Nozereni, Basle, Joh. Oporinus, 1533.

XXVII. HUY HIỆU CHÂN DUNG ERASMUS. Tác phẩm của Quentin Metsys. 1519. Luân Đôn, Bảo tàng Anh. Đối diện trang 206

Mặt sau khắc biểu tượng của Erasmus, Terminus, cùng châm ngôn Concedo nulli, cả hai đều được khắc trên nhẫn ký niêm phong của ông. Về cách giải thích của chính Erasmus, xin xem bức thư của ông, trang 246-8. Dòng chữ Hy Lạp có nghĩa là, 'Những bài viết của ông sẽ phác họa nên hình ảnh chân thực hơn về ông'.

XXVIII. CHÂN DUNG ERASMUS. Sau năm 1523. Tác phẩm của Hans Holbein. Paris, Louvre. Đối diện trang 207

XXIX. THOMAS MORE VÀ GIA ĐÌNH. Bản phác thảo mực bút sắt của Hans Holbein, 1527. Basle, Öffentliche Kunstsammlung (Phòng Tranh). Đối diện trang 238

'Bức chân dung, có lẽ được đặt vẽ nhân dịp sinh nhật lần thứ năm mươi của vị học giả, khắc họa ông quây quần bên đại gia đình đông đúc của mình. Đây là ví dụ đầu tiên về một bức chân dung nhóm mang tính thân mật, không mang tính tôn giáo hay nghi lễ, được vẽ ở phía bên này dãy Alps. Vào thời điểm đó, Thomas More đang sống tại điền trang của ông ở Chelsea cùng người vợ thứ hai là Alice, người cha, người con trai duy nhất cùng vị hôn thê của anh, ba người con gái đã lập gia đình, mười một người cháu và một người họ hàng, Margaret Giggs. Người họa sĩ, người được người bạn Erasmus giới thiệu cho ông, cũng đang tận hưởng lòng hiếu khách tại đây.' (P. Ganz, sách đã dẫn, Danh mục số 175).

Bức tranh gốc đã thất lạc; một bản sao do Richard Locky thực hiện, đề năm 1530, hiện ở Nostell Priory. Bản vẽ đã được More gửi cho Erasmus tại Basle nhằm giới thiệu gia đình mình, vì mục đích đó mà tên tuổi và tuổi tác đã được ghi chú lên tranh. Trong hai bức thư gửi Sir Thomas và con gái ông, đề ngày 5 và 6 tháng 9 năm 1530, Erasmus đã gửi lời cảm ơn nồng nhiệt: "Tôi không thể diễn tả bằng lời nỗi niềm hân hoan sâu sắc khi họa sĩ Holbein trao tận tay bức tranh vẽ toàn thể gia đình anh, một tác phẩm thành công mỹ mãn đến mức nếu được ở bên anh thì tôi cũng khó lòng mà nhìn anh rõ hơn thế." (Allen, tập 8, Số 2211-2).

Hãy so sánh thêm bức chân dung bằng văn xuôi của Erasmus về Sir Thomas More trong bức thư gửi Hutten, trang 231-9.

XXX. CHÂN DUNG ERASMUS. Bản vẽ than chì của Albrecht Dürer, đề ngày 1520. Paris, Louvre. Đối diện trang 239

Được vẽ tại Antwerp, trong chuyến hành trình của Dürer tới vùng Netherlands. Khi nhận được tin giả về vụ sát hại Luther vào dịp Lễ Hiện Xuống năm 1521, Dürer đã viết trong nhật ký của mình rằng: "Hỡi Erasmus xứ Rotterdam, ngài đang ở đâu? Hãy lắng nghe, hỡi Hiệp sĩ của Chúa Kitô, hãy giương giáp cùng Chúa Kitô, bảo vệ chân lý và giành lấy mão triều thiên tử vì đạo cho chính mình!"

XXXI. CHÂN DUNG ERASMUS. Bản khắc của Albrecht Dürer, đề ngày 1526. Đối diện trang 246

Trong cuốn Nhật ký Hành trình tới Netherlands, Dürer đã ghi chép vào cuối tháng 8 năm 1520 rằng: "Tôi đã vẽ lại chân dung Erasmus xứ Rotterdam một lần nữa", nhưng ông không nhắc rõ mình đã thực hiện bức chân dung đầu tiên vào lúc nào. Tác phẩm trước đó được cho là thực hiện cách đó một tháng, và trùng khớp với bức vẽ ở bảo tàng Louvre (Minh họa XXX). Bức vẽ này được chính Erasmus nhắc tới trong bức thư gửi Pirckheimer năm 1525 (trang 240); trong một bức thư trước đó gửi cùng người bạn này (1522), ông cho biết Dürer đã bắt đầu vẽ ông vào năm 1520. Bản vẽ chân dung thứ hai đã thất lạc; do đó không thể chứng minh được rằng bức chân dung thứ hai này được thực hiện bằng bút kim loại — như người ta vẫn thường mặc định — chứ không phải bằng than chì, hay bản khắc được in lại ở đây được thực hiện dựa trên nền tảng đó.

XXXII. TERMINUS. Biểu tượng của Erasmus. Bản vẽ mực bút sắt của Hans Holbein. Basle, Öffentliche Kunstsammlung (Phòng Tranh). Đối diện trang 247

Trang chính: CHÂN DUNG TRANG TRÍ ERASMUS CÙNG BIỂU TƯỢNG TERMINUS CỦA ÔNG. Bản khắc của Hans Holbein, 1535.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.