Cơn bão mà tôi đã mô tả trong chương trước chỉ là một ví dụ điển hình cho những cơn giông tố diễn ra hằng ngày trong suốt nhiều năm trời. Dù bầu trời có quang đãng đến đâu, nó vẫn luôn có nguy cơ kéo mây đen ùn ùn từ phía này sang phía khác; sấm chớp ập đến bất ngờ khiến đám trẻ không kịp trở tay, chẳng biết làm thế nào cho phải.
“Rồi ông biết đấy,” Ernest nói với tôi cách đây không lâu khi tôi nhờ cậu kể lại nhiều hơn những hồi ức thời thơ ấu để phục vụ cho câu chuyện của tôi, “chúng tôi hồi đó hay phải học thuộc lòng các bài thánh ca của bà Barbauld; chúng được viết bằng văn xuôi, và có một bài viết về con sư tử bắt đầu bằng câu: ‘Hãy lại đây, ta sẽ cho con thấy thế nào là sức mạnh. Sư tử rất mạnh; khi nó vươn mình ra khỏi hang, khi nó lắc bờm, khi tiếng gầm của nó vang lên thì gia súc ngoài đồng chạy tán loạn, còn lũ thú hoang trong sa mạc đều ẩn nấp, bởi nó thật đáng sợ.’ Khi lớn hơn một chút, tôi thường đem những lời này ra nói với Joey và Charlotte mỗi khi nhắc đến cha mình, nhưng họ luôn tỏ thái độ giáo điều và bảo rằng tôi thật hư hỏng.”
“Một lý do lớn khiến các gia đình mục sư thường không hạnh phúc là vì người mục sư hầu như luôn có mặt ở nhà hoặc lảng vảng quanh quẩn. Bác sĩ thì dành nửa thời gian để đi thăm bệnh nhân; luật sư hay thương gia đều có văn phòng bên ngoài, nhưng mục sư lại chẳng có nơi làm việc chính thức nào để đảm bảo ông ta phải rời khỏi nhà trong nhiều giờ liền vào những thời điểm cố định. Những ngày tươi đẹp nhất của chúng tôi là khi cha tôi đi mua sắm ở Gildenham suốt cả ngày. Chúng tôi ở cách nơi đó vài dặm, và các việc cần nhờ vả cứ chất đống trong danh sách của cha tôi cho đến khi ông gom lại để dành hẳn một ngày đi giải quyết tất cả. Ngay khi ông vừa quay lưng đi, bầu không khí dường như nhẹ nhõm hẳn; và ngay khi cửa sảnh mở ra đón ông trở lại, cái thứ luật lệ với phương châm ‘chớ đụng vào, chớ nếm, chớ cầm nắm’ lại đè nặng lên chúng tôi. Điều tồi tệ nhất là tôi chẳng bao giờ tin tưởng được Joey và Charlotte; chúng có thể đi cùng tôi một đoạn rồi quay đầu, thậm chí đi hết quãng đường rồi lương tâm lại trỗi dậy, thôi thúc chúng đi mách lẻo với cha mẹ. Chúng thích chạy trốn cùng phe với tôi đến một mức độ nào đó, nhưng bản năng của chúng lại luôn hướng về phía những kẻ săn đuổi.”
“Có vẻ như,” cậu tiếp tục, “gia đình chỉ là di sản của một nguyên lý được thể hiện logic hơn ở loài động vật cộng sinh—mà loài động vật cộng sinh lại là một dạng sống vốn không tương thích với sự phát triển cao cấp. Nếu là tôi, tôi sẽ áp dụng cách tự nhiên đã làm với loài cộng sinh vào cấu trúc gia đình loài người, và chỉ giới hạn nó ở những chủng tộc thấp kém và ít tiến bộ hơn mà thôi. Chắc chắn bản thân tự nhiên chẳng hề có tình yêu vốn có nào dành cho chế độ gia đình cả. Hãy thử thăm dò các dạng sống mà xem, ông sẽ thấy nó chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ bé đến nực cười. Loài cá đâu có cần đến gia đình mà chúng vẫn sống rất ổn đấy thôi. Loài kiến và loài ong, vốn đông đúc hơn con người rất nhiều, cứ thản nhiên chích cho cha mình chết, và còn có thói quen cắt xẻ tàn bạo chín phần mười số con cái được giao phó, vậy mà ta có thể tìm đâu ra những cộng đồng được tôn trọng hơn thế? Lại nói đến chim cu gáy—có loài chim nào mà chúng ta yêu quý hơn nó không?”
Tôi nhận ra cậu đang lạc đề khỏi những hồi ức của chính mình nên cố gắng kéo cậu quay lại, nhưng vô ích.
“Thật ngu ngốc,” cậu nói, “khi một người cứ nhớ về những chuyện đã xảy ra từ hơn một tuần trước, trừ phi đó là chuyện vui, hoặc trừ phi người ta muốn tận dụng nó vào việc gì đó.”
“Những người khôn ngoan thường giải quyết xong phần lớn cái chết của chính mình ngay khi còn sống. Một người ở tuổi ba mươi lăm không nên hối tiếc vì mình đã không có một tuổi thơ hạnh phúc hơn, cũng như không nên hối tiếc vì mình đã không được sinh ra là một hoàng tử dòng dõi hoàng tộc vậy. Anh ta có thể đã hạnh phúc hơn nếu gặp may mắn hơn thời thơ ấu, nhưng biết đâu được, nếu điều đó xảy ra, có khi lại có chuyện gì khác ập đến cướp đi mạng sống của anh ta từ lâu rồi. Nếu phải sinh ra lần nữa, tôi vẫn muốn được sinh ra tại Battersby, với cùng người cha người mẹ đó, và tôi sẽ chẳng thay đổi bất cứ điều gì đã xảy ra với mình.”
Sự việc thú vị nhất mà tôi nhớ được về thời thơ ấu của cậu là vào khoảng năm lên bảy tuổi, cậu nói với tôi rằng cậu sắp có một đứa con tự nhiên. Tôi hỏi lý do tại sao cậu lại nghĩ vậy, và cậu giải thích rằng cha mẹ luôn bảo cậu là chẳng ai có con trước khi kết hôn cả, và vì tin điều đó nên cậu chẳng hề nghĩ đến việc có con cho đến khi lớn lên; nhưng gần đây cậu đọc cuốn lịch sử nước Anh của bà Markham và bắt gặp cụm từ “John of Gaunt có vài đứa con tự nhiên”, thế nên cậu đã hỏi cô giáo dạy kèm của mình đứa con tự nhiên là gì—chẳng lẽ tất cả những đứa trẻ đều là tự nhiên cả sao?
“Ôi, cháu yêu,” cô ấy nói, “đứa con tự nhiên là đứa trẻ mà một người có trước khi kết hôn.” Từ đó, một cách logic, cậu suy luận rằng nếu John of Gaunt có con trước khi kết hôn, thì cậu, Ernest Pontifex, cũng có thể có con như thế, và cậu rất mong tôi sẽ chỉ cho cậu biết mình nên làm gì trong hoàn cảnh đó.
Tôi hỏi cậu đã phát hiện ra điều này từ bao giờ. Cậu bảo khoảng hai tuần rồi, và cậu không biết phải tìm đứa trẻ đó ở đâu, vì nó có thể đến bất cứ lúc nào. “Ông biết đấy,” cậu nói, “em bé đến bất ngờ lắm; tối đi ngủ, sáng hôm sau đã thấy một đứa trẻ rồi. Nhỡ nó chết vì lạnh nếu chúng ta không để ý tìm nó thì sao. Cháu hy vọng đó sẽ là một bé trai.”
“Và cháu đã kể cho cô giáo về chuyện này chưa?”
“Rồi ạ, nhưng cô cứ lảng tránh và không giúp cháu: cô bảo nhiều năm nữa nó mới đến, và cô hy vọng là khi đó nó cũng không đến.”
“Cháu có chắc là mình không hiểu nhầm chỗ nào không?”
“Ồ, không đâu ạ; vì bà Burne, ông biết đấy, có ghé đây vài ngày trước, và cháu bị gọi ra để cho bà ấy nhìn. Rồi mẹ giữ cháu ở khoảng cách xa và hỏi: ‘Bà Burne này, thằng bé là con của ông Pontifex hay là của tôi?’ Tất nhiên, mẹ không thể hỏi như thế nếu cha không tự mình có những đứa trẻ được. Cháu cứ tưởng người đàn ông thì có tất cả các bé trai còn phụ nữ thì có các bé gái; nhưng chắc không phải vậy, nếu không thì mẹ đã chẳng nhờ bà Burne đoán; thế rồi bà Burne lại nói: ‘Ồ, tất nhiên nó là con ông Pontifex rồi,’ và cháu không hiểu lắm ý bà ấy khi nói ‘tất nhiên’ là thế nào: có vẻ như cháu đã đúng khi nghĩ rằng chồng thì có tất cả bé trai còn vợ thì có tất cả bé gái; cháu ước gì ông giải thích cho cháu hiểu rõ về chuyện này.”
Tôi khó mà làm được việc đó, nên đành tìm cách chuyển chủ đề sau khi đã trấn an cậu hết mức có thể.