Giống như giữa ngày trời quang mây tạnh lại bất chợt đổ xuống một trận mưa đá — Lò gạch của Tôn Thiếu An đã hỏng rồi! Tất cả số gạch thành phẩm đã phải vất vả lắm mới nung xong, khi ra lò đều không có ngoại lệ, đâu đâu cũng chằng chịt vết nứt, biến thành một đống phế liệu vô dụng.

Toàn bộ vấn đề đều xuất phát từ người đàn ông người Hà Nam mới được thuê với mức lương cao kia. Cái tên bán chậu sành này thực ra hoàn toàn không hiểu gì về kỹ thuật nung gạch, thế nhưng Thiếu An lúc đó đang bận rộn đầu tắt mặt tối lại phó mặc toàn bộ khâu then chốt nắm bắt hỏa hầu nung gạch cho hắn ta, kết quả là dẫn đến đại họa lần này.

Thảm họa này mang tính hủy diệt. Tính toán một cách sơ bộ, tổn thất lên tới hơn năm sáu nghìn đồng. Điều này suýt chút nữa tuyên bố anh đã phá sản! Chưa nói đến chuyện gì khác, mấy chục người trong thôn đã làm việc vất vả ở chỗ anh gần một tháng trời, vậy mà anh đến một xu tiền công cũng không trả được cho mọi người; trong khi bản thân anh còn đang vay ngân hàng một vạn đồng tiền lớn, tiền lãi mỗi tháng gần trăm đồng... Việc đầu tiên mà những con người tuyệt vọng làm, chính là nện cho gã người Hà Nam khoác lác kia một trận nhừ tử. Gã người Hà Nam ngoài việc chịu chút đau đớn ngoài da ra thì chẳng mất mát chút gì — hắn mang theo tháng lương cao ứng trước chuồn thẳng mất dạng.

Chỉ trong vòng một ngày, tất cả những người trong thôn đến làm việc cho Tôn Thiếu An, vừa chửi rủa người khác lại vừa chửi rủa chính mình, chán nản thất vọng tản về nhà nấy. Lúc đi, một số người còn để lại lời nhắn: Cậu Tôn Thiếu An dù thế nào đi nữa cũng phải trả tiền công cho chúng tôi, bằng không, sắp đến vụ gieo lúa mạch rồi, chúng tôi lấy gì mua phân bón đây?

Lúc này, lò gạch từng náo nhiệt tưng bừng chỉ trong chớp mắt đã trông như một bãi tuồng tàn. Người đi sạch, chỉ để lại bãi chiến trường ngổn ngang khắp nơi. Chúng ta đều nhớ rằng, thời điểm khai trương cách đây không lâu, nơi này đã từng có phong quang biết nhường nào!

Giờ phút này, tại nơi chốn chỉ sau một đêm đã lụi tàn này, hai vợ chồng Thiếu An ngồiìn nhau khóc. Bọn họ giống như những vị tướng bại trận bị vứt lại trên chiến trường, cất tiếng khóc ai oán cho cục diện thảm hại không thể cứu vãn.

Tai họa của Tôn Thiếu An lập tức châm ngòi cho một trận hỗn chiến ồn ào khắp thôn Song Hủy. Mỗi người ôm một tâm trạng khác nhau, tấp nập chạy đi truyền tai nhau tin tức này. Người thở dài có, người đồng cảm có, kẻ hả hê vui sướng khi người gặp họa có, kẻ mỉa mai châm chọc nói lời cay nghiệt cũng có. Nghe nói Điền Phúc Đường kích động đến mức bệnh tình trở nặng thêm, một ngày thổ ra một bát đờm đen. Thầy cúng Lưu Ngọc Thăng thì phao tin rằng, vào một đêm nào đó hắn nhìn thấy hướng Tây Nam trên bầu trời xẹt qua một tia hồng quang điềm gãy, biết là tên nhóc Tôn Thiếu An sắp gặp vận hạn rồi...

Khi màn đêm buông xuống, Thiếu An và Tú Liên vẫn chưa trở về. Họ ngồi trên một đống gạch hỏng, gương mặt nhòe nhoét vết nước mắt, lặng thầm không nói năng gì nhìn vầng trăng mới mọc ở phía bên kia sông Đông Lạp.

Họ nhất thời không tài nào hoàn hồn lại trước cú sốc mang tính thảm họa này; nằm mơ họ cũng không ngờ tới, vận mệnh lại xảy ra bước ngoặt mang tính kịch tính như thế. Trước đó, họ hoàn toàn không có bất kỳ sự chuẩn bị tâm lý nào cả!

Thiếu An dùng đôi bàn tay run rẩy miễn cưỡng cuộn một điếu thuốc lào. Tú Liên với gương mặt đầy vết nước mắt nhích lại gần anh, cầm lấy bao diêm từ tay anh, châm lửa cho anh, người thương gục đầu lên đầu gối anh, lại một lần nữa oà khóc nức nở.

Thiếu An thở dài nặng nề, ân cần vuốt ve mái tóc đầy bụi đất của vợ giống như dỗ dành trẻ con.

Anh không tài nào an ủi nổi cô.

Tú Liên khóc một lúc, ngược lại còn quay sang an ủi anh rằng: "Sự việc đã đến nước này, anh... đừng dằn vặt bản thân quá mức. Cố kị sinh bệnh ra, nhà mình lại càng không còn đường sống!"

"Phải làm sao đây..." Gò má Thiếu An co giật đầy đau đớn, không biết là đang hỏi Tú Liên, hay đang tự hỏi chính mình.

"Chẳng lẽ chúng ta không thể gây dựng lại từ đầu sao?" Tú Liên trân trân nhìn chồng dưới ánh trăng hỏi.

Thiếu An ngẩng đầu lên, cười quái dị mấy tiếng về phía bầu trời đầy sao rực rỡ hệt như một kẻ tâm thần.

"Gây dựng lại từ đầu?" Anh nhìn vợ với vẻ đau đớn như đứt từng khúc ruột, "Tiền đâu? Em tính xem, cộng cả tiền vay lẫn tiền công của người thôn mình, nhà mình đã mang một khoản nợ lớn hơn một vạn rồi. Giờ đây hai bàn tay trắng, lấy gì mua than? Lấy gì trả phí vận chuyển? Lấy gì thuê người? Hai vợ chồng mình có thể cáng đáng nổi cái máy này không? Đáng sợ hơn nữa là lò gạch phá sản rồi, tháng nào cũng phải gánh gần trăm đồng tiền lãi ngân hàng. Thêm nữa, chúng ta lấy gì để trả tiền công cho những người trong thôn đã từng làm việc? Trước mắt đây là việc khẩn cấp nhất! Người trong thôn thực ra đang đợi gạo vào nồi đấy..."

"Hay là đi vay tiền tiếp?"

"Trời ơi! Anh đã chẳng còn gan dạ thế nữa rồi." Thiếu An kêu lên. "Hơn nữa, chúng ta đã vay nhiều thế này rồi, bây giờ lại phá sản nữa, quan lại sao có thể cho một kẻ hoàn toàn không có khả năng chi trả vay tiền tiếp cơ chứ?"

"Vậy chúng ta đành bán máy đi thôi?"

"Không!" Thiếu An quát lên với vợ, "Cho dù có bán máy đi, trả nợ nhà nước cũng chẳng đâu vào đâu, huống chi là trả tiền công cho người trong thôn. Sau này chúng ta có thể vực dậy được hay không, còn phải trông cậy vào cỗ máy này đấy! Nếu bán đi, cả đời này chúng ta không còn khả năng mua lại nữa đâu. Tiền vay của nhà nước thì chúng ta cứ ì ra đấy, tháng nào gánh tiền lãi tháng đó là được. Quan trọng nhất bây giờ là, làm thế nào mới có thể trả được tiền công cho những người từng làm việc ở đây..."

Hoàn toàn không có cách nào cả.

Hai người chìm vào vực thẳm đau khổ trong sự im lặng, họ quên cả đói khát, quên cả giấc ngủ, bất lực ngồi trên đống gạch vỡ này, chẳng biết phải làm sao cho phải.

Đêm đã khuya. Mấy đốm đèn cuối cùng bên Kim Gia Lam Hà Vịnh cũng đã tắt lẹm. Ánh trăng lặng lẽ chiếu rọi xuống mặt đất đang chìm trong giấc ngủ tĩnh mịch. Sông Đông Lạp lấp lánh sóng nước bạc trắng, vang lên róc rách chảy xuôi trong lòng lạch. Gió đêm mang theo cái lạnh đầy ắp, mang theo tín hiệu mùa thu sắp tới, thổi lồng lộng từ phía lòng sông lớn tới, lẫn lộn với hương thơm quyến rũ đặc trưng của mùa màng chín sớm...

Mùa hè oi ả sắp kết thúc.

Ngọn lửa bùng cháy phừng phừng của lò gạch Tôn Thiếu An cũng theo đó mà lụi tàn.

Đối với một người nông dân bình thường mà nói, muốn vùng lên chiến đấu giữa làn sóng cải cách của thời đại lớn, điều đó cực kỳ không dễ dàng. Mà rơi xuống đôi khi chỉ trong chớp mắt. Những người như Tôn Thiếu An sau này được vinh quang tôn sùng là "doanh nhân nông dân", trong giai đoạn đầu mới khởi nghiệp lại vô cùng mỏng manh. Một nhân tố ngẫu nhiên nào đó, cũng có thể khiến họ rơi vào cảnh sụp đổ; mà cái sự "ngẫu nhiên" khiến họ phá sản ấy lại là hiện tượng thường tình. Bởi vì Trung Quốc và bản thân họ đều đang mò mẫm tiến bước trên một con đường mới đầy rẫy chông gai. Sứt đầu mẻ trán là điều hầu như không thể tránh khỏi. Đây chính là hiện thực mà con người phải đối mặt.

Mà vấn đề nằm ở chỗ, liệu chúng ta có thể sau khi ngã ngụa trên con đường này, sẽ đứng dậy và tiếp tục đi tiếp hay không?

Đương nhiên, chúng ta không hề hoài nghi việc toàn bộ xã hội sẽ phấn chấn tiến bước!

Thế nhưng, người mang tên Tôn Thiếu An ngã xuống vũng bùn này, giờ khắc này lại không thể gượng dậy nổi. Sức lực cá nhân của anh không tài nào giúp bản thân vực dậy từ trận thảm họa bất ngờ ập đến này.

Giờ khắc này, anh chán nản ngồi trên đống gạch vỡ, giống như một chú chim nhỏ bị bão táp đánh gãy cánh, run lẩy bẩy trong gió đêm. Cho dù anh có kiên cường đến đâu, thì suy cho cùng anh cũng chỉ là một người nông dân bình thường ở thôn Song Hủy. Anh có bản lĩnh gì để chống lại đòn giáng tàn nhẫn thế này của số phận chứ?

Đương nhiên, chúng ta đều nhớ rõ, người thanh niên có tính cách phi phàm này, trong những tai họa hết lần này đến lần khác trước kia chưa từng gục ngã, mà đều xốc lại dũng khí khổ chiến không ngừng để gầy dựng cơ nghiệp. Nhưng khi đó anh nghèo rớt mồng tơi, tuy đau khổ về tinh thần nhưng cũng chẳng có gánh nặng gì lớn. Giờ đây, anh bất ngờ gánh trên lưng ngần ấy nợ nần, quả thực đè nén đến mức thở không ra hơi!

Tôn Thiếu An và vợ ngồi ở lò gạch đã phá sản của họ, đau đớn đến mức muốn chết đi sống lại cho đến tận nửa đêm.

Họ chợt nhìn thấy, người cha lưng còng dáng cao lớn, hai tay chắp sau lưng bước đi trên con đường cái quan được ánh trăng chiếu rọi trắng xóa, rẽ vào con đường mòn ở sườn dốc phía trước, cứ thế đi thẳng đến trước mặt họ.

Người cha lặng lẽ đứng đó, phì phạch hút thuốc lào. Ánh lửa trong nõ điếu lúc tỏ lúc mờ.

"Về thôi, mẹ con nấu cơm xong rồi..." Ông cất lời nói với họ.

Nước mắt lại một lần nữa trào ra khỏi khóe mắt Thiếu An, lăn dài trên đôi gò má phờ phạc tiều tụy của anh. Những lúc thế này, chỉ có người thân thiết nhất mới không vứt bỏ anh! Anh biết, cha mẹ bây giờ cũng đang vì tai họa của anh mà ruột gan đau như cắt, nghĩ lại sau khi ra ở riêng, anh thực ra chẳng chăm sóc cho hai cụ được bao nhiêu; mà hiện tại bản thân lại ngã quỵ xuống đất không gượng dậy nổi, lại để cha mẹ phải lo lắng sợ hãi theo mình...

Tú Liên cũng đứng dậy, khuyên Thiếu An về nhà.

Thế là, hai vợ chồng ủ rũ cúi đầu đi theo cha, rời khỏi lò gạch.

Trăng sáng vằng vặc, mặt đất sáng lấp lánh như bạc như nước. Cảnh đêm đẹp đẽ nhường ấy, mà lòng người lại xám xịt nhường này!

Người mẹ trên chiếc bếp ở ngôi nhà mới của họ, đã làm xong mì trứng, run rẩy bưng bát cơm đang bốc nghi ngút khói lên kang. Thiếu An và Tú Liên đều không có tâm trạng nuốt trôi, mỗi người chỉ gắp ăn vài đũa mì.

Người mẹ dùng vạt áo lau nước mắt, nói với họ rằng: "Dù thế nào đi nữa, vẫn phải ăn cơm chứ..."

Lão gia Tôn Ngọc Hậu ngồi xổm ở góc nhà, đầu cúi thấp, hút thuốc từ nãy đến giờ. Bàn tay cầm nõ điếu thuốc của ông đang run rẩy nhẹ nhàng. Những đòn giáng phải chịu đựng suốt một đời, từ lâu đã khiến ông nghe gió thổi cỏ lay cũng khiếp vía trước bất kỳ thảm họa nào mà gia đình phải đối mặt, thế nhưng ông lại không ngờ rằng con trai nay lại gây ra một vạ lớn thế này. Quá đáng sợ! Khoản nợ hơn một vạn, đừng nói là ông và con trai, cho dù có dốc sức thằng Hổ Tử cũng trả không nổi!

Mặc dù mấy năm nay cuộc sống gia đình ông ngày càng khấm khái, nhưng một quan điểm số mệnh vẫn luôn chi phối thế giới tinh thần của lão gia Tôn Ngọc Hậu. Ông nhớ lúc cha ông còn sống, đã từng nói đi nói lại với ông rằng, phần mộ tổ tiên nhà họ Tôn chôn phải quỷ nghèo, cho nên số nghèo là thứ không thể thay đổi được. Xem ra, cha ông nói vẫn đúng. Cái tên Mễ Âm Dương đã chết ở trấn Mễ gia kia, lại ăn nói xằng bậy bảo rằng phong thủy trạch viện nhà bọn họ là tốt nhất thôn Song Hủy. Tốt cái con khỉ khô ấy! Nhìn đi, phong thủy tốt này nay đã mang lại cho bọn họ tai họa gì cơ chứ!

Thực ra, lúc Thiếu An quyết định làm lớn cái lò gạch, trong lòng ông già này đã đánh trống liên hồi rồi. Sự bảo thủ cố chấp của con trai khiến ông lúc đó không có dũng khí cản trở nó thực hiện đại sự vĩ đại ấy; mà cái đầu óc cổ hủ đần độn của ông, thì làm sao có thể nhìn thấu giúp nó những nguy hiểm ẩn giấu đằng sau cơ chứ?

Ông chỉ không tham gia cái "lễ châm lửa" náo nhiệt bừng bừng của con trai mà thôi. Đối với ông, trong cuộc sống xuất hiện bất hạnh, đó mới là chuyện thường tình và tự nhiên, một khi quá mức náo nhiệt và may mắn, ngược lại ông sẽ sinh ra một nỗi sợ hãi và lo lắng khó tả. Giờ đây, sự sợ hãi và lo lắng của ông cuối cùng đã trở thành hiện thực.

Ôn lại "lời dạy" của người cha năm xưa, lão gia Tôn Ngọc Hậu lại một lần nữa khẳng định chắc nịch: Bất hạnh của nhà họ Tôn là do số trời đã định. Con trai tôi ơi! Có cái ăn cái mặc là quá tốt rồi, mày tại sao phải làm ầm ĩ náo động cõi đời này làm gì chứ? Nhìn xem, con người có thắng nổi số trời không? Mày đấy! Mày đấy! Mày muốn làm việc tốt cho người trong thôn, mọi người tung hô mày thành cứu tinh của họ; thế nhưng, bây giờ, họ đều thành chủ nợ của mày rồi! Mày xem, vẫn là hai nhà Điền Phúc Đường và Kim Tuấn Sơn là tính toán cao tay. Người ta đều tính toán cho cảnh ngộ của bản thân, ai thèm quan tâm chuyện thiên hạ làm gì? Mày đã không ở trong đảng, lại chẳng phải lãnh đạo, mày tại sao cứ phải mưu cầu lợi ích cho mọi người trong thôn làm gì cơ chứ? Giờ đây, người ta ngoài việc đến tận cửa đòi nợ ra, còn ai thèm quan tâm sống chết của mày nữa...

Lão gia Tôn Ngọc Hậu chốc chốc lại dùng tay quẹt nước mũi trong lên mép giày. Ông ngồi xổm ở góc nhà lòng như lửa đốt suy trước nghĩ sau, bị đòn giáng tai họa của con trai đánh cho không ngóc đầu lên nổi.

Ngọn đèn nhỏ như hạt đậu trên đầu kang, lặng lẽ soi rọi bốn gương mặt sầu khổ của hai thế hệ. Trong lò một bầu không khí chết chóc ê chề.

Ngoài nhà, vầng trăng đã dịch chuyển ra phía sau ngọn núi ở Điền gia Ngật Lão, một nửa ngôi làng bị bóng đêm sâu thẳm bao trùm. Đằng xa, những chú gà trống đang cao hứng đồng ca bài ca thứ ba của đêm nay.

Tôn Ngọc Hậu và vợ thở dài, lặng lẽ không nói năng gì trở về chỗ ở của họ; họ lo lắng cho người mẹ già và đứa cháu nội nhỏ tuổi đã ngủ say từ lâu bên đó.

Sau khi cha mẹ đi rồi, Thiếu An và Tú Liên đều không cởi quần áo mà ngã lăn ra chiếc kang đất của họ. Cặp vợ chồng hoạn nạn này không kìm được mà ôm chặt lấy nhau. Toàn thân họ mỏi nhừ đau nhức, tựa như vừa đi một quãng đường rất dài. Haizzz! Đứng trước tai họa, họ càng cảm nhận sâu sắc tình nghĩa phu vợ gắn bó keo sơn với nhau quý giá biết nhường nào.

Ngày mai, họ sẽ phải làm thế nào đây?

Thiếu An ôm vợ, đau đớn lải nhải nói: "Tiền công của người trong thôn, trước khi gieo lúa mạch dù thế nào đi nữa cũng phải trả cho họ một ít. Bằng không, chúng ta còn mặt mũi nào sống ở thôn Song Hủy nữa? Mọi người tín nhiệm anh, mới đầu quân vào nhà chúng ta. Nếu họ đi Hoành Nguyên làm thuê ngắn hạn, cũng đã kiếm đủ tiền mua phân bón gieo lúa mạch rồi... Thế nhưng, chúng ta lấy gì trả tiền công cho người ta đây!"

Tú Liên trầm mặc một lúc, đột nhiên nghiêm túc nói với chồng: "Sự tình đến nước này rồi, em cũng đã nghĩ kỹ, chỉ có thể để em về nhà mẹ đẻ một chuyến, xem có thể bảo anh rể cho nhà mình vay chút tiền trước hay không. Hữu Lâm làm xưởng giấm trong thôn, rút nhiều thì không ra được, khoảng một nghìn đồng chắc là vẫn được đấy..."

Thiếu An nghe vợ nói vậy, liền "vù" một cái ngồi bật dậy. Anh biết ơn nhìn Tú Liên đang nằm ngửa, dường như tìm lại được một chút tia hy vọng sống trong sự tuyệt vọng hoàn toàn. Anh nói: "Có hơn một nghìn đồng, chúng ta trả trước cho mọi người một ít tiền công, như vậy họ mới có thể gom góp mua được phân bón gieo lúa mạch... Hay là thế này, hai vợ chồng mình cùng về nhà bên đấy!"

“Anh không được đi. Nhà mình dẫu sao cũng còn một bãi chiến trường ngổn ngang thế này, cần có người trông nom. Hơn nữa, sắp thu hoạch mùa màng rồi, một mình bố cũng không xoay sở xuể đâu.” Tú Liên hiểu chuyện khuyên chồng.

Thiếu An không ngờ vào lúc thế này, cái đầu của Tú Liên lại bình tĩnh hơn cả anh. “Vậy em định khi nào lên đường?” Anh hỏi vợ.

“Còn chờ gì nữa chứ! Sáng mai ra là em chuẩn bị bắt xe đi rồi.”

Thiếu An dịu dàng cúi người xuống, lại một lần nữa ôm chặt lấy người thương, hôn hết lần này đến lần khác lên mái tóc bù xù như cỏ bồng của cô.

Hai vợ chồng nhất thời không sao ngủ được. Họ dứt khoát trổ dậy, thu dọn hành lý đi Sơn Tây cho Tú Liên.

Để tránh việc Hổ Tử quấy khóc đòi bám theo Tú Liên, họ chuẩn bị không báo cho bên bố mẹ biết trước; đợi Tú Liên đi rồi, Thiếu An lại nghĩ dối câu gì đó gạt con trai. Tú Liên cũng sẽ không ở lại Sơn Tây lâu đâu, dù có mượn được tiền từ chỗ anh rể hay không, cô cũng sẽ nhanh chóng quay về thôi — cô vẫn vướng bận cái gia đình đống nợ đần này.

Sớm tinh mơ, hai vợ chồng đã ra khỏi cửa.

Bên ngoài ba phần rạng đông, bảy phần tối tăm.

Trên đường cái đã có ô tô chạy qua.

Tầm rạng sáng, cuối cùng họ cũng chặn được một chiếc xe đi Liễu Lâm. Lúc Thiếu An nhìn vợ một mình lên xe đi mất, anh đau đớn ôm đầu ngồi xổm ở vệ đường suốt một hồi lâu...

Mấy ngày sau, một số dân làng từng làm việc cho anh, dắt díu nhau đến nhà anh, ấp úng kể lể nỗi khổ của họ, hy vọng anh trả tiền công cho họ, trong mắt mọi người, Thiếu An cho dù có phá sản đi chăng nữa, thì chút tiền công này của họ chắc vẫn có thể trả được. Đương nhiên, đối với mỗi người bọn họ mà nói, thì quả thực cũng chẳng có bao nhiêu tiền, nhưng mấy chục người cộng lại, thì lại là một khoản tiền vô cùng khổng lồ, Tôn Thiếu An trừ phi bán chiếc máy làm gạch đi, bằng không hoàn toàn không có khả năng chi trả khoản nợ này.

Anh bây giờ chỉ đành bày ra một bộ dạng đáng thương, an ủi mọi người rằng, vợ anh đã sang nhà bố vợ mượn tiền rồi, một khi mượn về được, nhất định sẽ giải quyết nhu cầu cấp bách trước mắt cho mọi người trước. Mọi người vì nể uy quyền trước kia của anh, chỉ đành thở dài chờ đợi vợ anh từ Sơn Tây trở về, trong đó cũng có vài người, đã không còn cung kính với anh như trước nữa, trong miệng bắt đầu nói ra những lời châm chọc mỉa mai. Thiếu An không đủ sức ra oai cường thế, chỉ đành nhẫn nhịn. Bất cứ lúc nào, ở vào vị thế của kẻ thất bại, thì đành phải ngậm đắng nuốt cay chịu đựng nhục nhã mà thôi.

Đúng vậy, chỉ sau một đêm ngắn ngủi, rất nhiều người đã dùng một ánh mắt khác để nhìn Tôn Thiếu An. Thực tế đã chứng minh, nhân vật từng làm mưa làm gió rùm beng mấy năm nay này, xem ra cũng chỉ có thế mà thôi! Đại đa số dư luận ở thôn Song Hủy đều cho rằng, tên nhóc này muốn vực dậy từ trận tai họa này là điều hầu như không thể!

Trong hoàn cảnh hiện tại như thế này, bản thân Tôn Thiếu An cũng thừa nhận phán quyết mà dư luận dành cho anh. Điều duy nhất có thể an ủi anh là, mấy ngày sau, người vợ yêu quý cuối cùng cũng mượn về được hơn một nghìn đồng từ nhà mẹ đẻ ở Sơn Tây, giúp anh có thể trả chút ít tiền công cho những người từng làm việc trong thôn, tạm thời xoa dịu được một cuộc khủng hoảng đang nước sôi lửa bỏng...