Ngày thứ năm Jinnie ở lại ngôi nhà của bác thợ giày bắt đầu bằng một đêm lạnh buốt, kèm theo trận bão tuyết dữ dội nhất từng được ghi nhận dọc theo hồ. Nhiều lần, nếu không nhờ những ngọn đồi nhô ra che chắn, những căn lúp xúp của người đi nhặt củi đã bị cuốn bay đi mất. Thực tế là Jinnie vẫn cảm thấy căn lúp xúp rung lên bần bật và chao đảo, và cô hoài nghi khả năng chống chọi của nó trước trận cuồng phong.
Sau bữa sáng, Lafe và Jinnie trò chuyện đầy hào hứng trong cửa hiệu. Người thợ giày để rơi vài chiếc đinh sáng bóng vào lòng bàn tay trước khi trả lời câu hỏi đang làm cô bé bận lòng.
“Chẳng ích gì khi phải bận tâm về điều đó đâu con,” ông nhận xét. “Chúng ta không thể chết đói được đâu.”
“Ước gì cháu có thể làm việc,” Jinnie buồn bã nói, “cháu cá là Peg sẽ sớm quý mến cháu, bởi vì con bé sẽ chẳng phải ra ngoài trời lạnh chút nào. Nhưng chú nghĩ điều đó không tốt cho cháu phải không, Lafe?”
“À, con đâu thể đi đến các nhà máy hay cửa hàng một cách dễ dàng được,” Lafe đáp. “Con thấy đấy, chú của con đang cố gắng tìm kiếm con mà. Chú đã cho con xem bài báo đó sáng nay rồi còn gì, tờ báo viết rằng ông ta thương tiếc con như đã mất tích sau khi tìm thấy bố con qua đời chứ?”
Jinnie gật đầu.
“Vâng, cháu đã đọc nó,” con bé nói.
“Và ông ta không thể lấy tiền của con trong vòng bảy năm. Điều đó khiến ông ta tức điên lên được, dĩ nhiên rồi.”
“Nếu chú ấy để mặc cháu yên thân, cháu sẵn sàng đưa tiền cho chú ấy ngay,” Jinnie rầu rĩ nói.
Lafe lắc đầu.
“Pháp luật sẽ không cho phép con làm thế cho đến khi con đủ tuổi trưởng thành. Không, cô bé ạ, con hoặc là sẽ chết một cái chết tự nhiên hoặc là—một kiểu chết khác, mà con lại là một đứa nhóc khá vạm vỡ để mà chết tự nhiên đấy.”
“Cháu không muốn chết chút nào cả,” Jinnie rùng mình.
Lafe mỉm cười động viên cô bé.
Lafe nói tiếp: “Nếu ông ta tìm thấy con, chú sẽ phải giao con ra. Chú chẳng thể làm gì khác được. Hay là chúng ta cầu nguyện về chuyện đó nhé.”
Một vẻ mặt khao khát hiện lên trên khuôn mặt Jinnie.
“Cầu nguyện có giống điều ước chút nào không hả bác thợ giày?”
“Cũng hơi giống,” ông Grandoken đáp, “chỉ khác ở điểm này—ước điều gì đó là xin xò từ hư vô, từ một ai đó mà con chẳng hề quen biết; còn cầu nguyện chỉ là trò chuyện với một người mà con đã thân quen thôi! Con hiểu chưa?”
“Vâng, cháu nghĩ là mình hiểu,” cô bé đáp. “Cách của chú chủ yếu là cầu nguyện phải không, Lafe?”
“Cầu nguyện mạnh mẽ hơn điều ước nhiều, cháu ạ,” Lafe nói. “Hồi mới bị liệt, chú từng ước muốn rất nhiều điều. Chú chẳng quen biết ai ngoài Peggy cả. Sau đó, chú bắt đầu gắn bó với Chúa, và Ngài đã vô cùng nhân hậu với chú.”
“Ngài cũng nhân hậu với cháu nữa, Lafe, khi đưa cháu đến đây.”
Điều này dường như là một phát hiện đối với Virginia, và trong vài phút, trí óc cô bé sục sôi những niềm hy vọng mới. Bỗng nhiên, cô kéo ghế đối diện với Grandoken.
“Liệu ngày mai có bao giờ trở thành hôm nay không hả bác thợ giày?”
Lafe nhìn cô bé với vẻ mặt trang nghiêm bằng đôi mắt hiền từ và mỉm cười.
“Chắc chắn rồi nhóc con, chắc chắn chứ,” ông khẳng định. “Khi con đã thôi mong ước và trên đời chẳng còn gì để khao khát nữa, thì ngày mai chính là hôm nay.”
Jinnie cười buồn bã. “Sẽ chẳng bao giờ có ngày nào, thưa bác thợ giày, mà cháu không thể nghĩ đến một điều gì đó cháu muốn dành cho bác—và Peg.”
Lafe trầm ngâm một lát trước khi trả lời. Rồi ông nói:
“Chú nhận ra rằng chúng ta luôn hạnh phúc hơn, nhóc ạ, khi ta có một ngày mai để ngóng trông,” ông nói, “bởi vì khi con đã hoàn toàn mãn nguyện, điều gì đó rất dễ vỡ nát. Chú đã từng như thế một lần rồi.”
Ông ngừng lại vài giây.
“Jinnie,” ông thì thầm, “chú chưa kể với con cách chú bị mất đi khả năng đi lại phải không?”
“Vâng, chưa ạ, Lafe.”
“Ừ thì, như chú đang nói đấy, trước kia chẳng có ngày mai nào dành cho chú cả. Chú luôn sống chỉ vì đúng ngày hôm đó. Chú có Peg và thằng bé. Chú có thể làm lụng vì chúng, và thế là đủ. Đó là điều mà nhiều người trên đời này còn chẳng có được.”
Giọng ông chìm dần thành tiếng thì thầm rồi tắt hẳn. Trong khoảnh khắc, ông đang sống trong vẻ vang của sự hữu dụng trong quá khứ. Khuôn mặt nhăn nheo, đầy thành kính bừng sáng như thể vừa được chạm vào bởi những ngón tay thiên thần. Virginia kính cẩn dõi theo ông.
Người thợ giày nói tiếp lát sau: “Tính ra cũng hơn hai năm rồi, hồi đó chú đang làm việc trên một trong những tòa nhà cao tầng ở khu trung tâm. Jimmy Malligan làm việc ngay bên cạnh chú. Jimmy và chú là đôi bạn rất thân. Một ngày nọ, dây thừng ở một giàn giáo bị đứt—ít nhất thì mọi người nói thế. Lúc người ta nhấc bọn chú lên, đôi chân chú chẳng còn đáng một xu—còn Jimmy thì đã chết. ... Nhưng Peg bảo chú vẫn phong độ như xưa.”
Đến đây, ông Grandoken lấy tẩu thuốc ra và quẹt một que diêm. “Nhưng chú đâu còn được như xưa. Vì những ngày ấy Peg chẳng phải làm việc gì. Chúng ta lúc nào cũng có đủ củi sưởi ấm, và không phải sống cảnh thế này. Nhưng, như chú đang nói đấy, chú và Peg chỉ sống qua ngày thôi. Giờ đây, khi chú hy vọng rằng biết đâu mình có thể đi lại được, chú luôn đong đếm cho ngày mai––Peg là người phụ nữ tuyệt vời nhất trên đời.”
Jinnie rùng mình khi một cơn gió thốc làm khung cửa sổ kêu lách cách.
“Cô ấy nấu cháo đặc ngon tuyệt,” cô bé nhận xét.
“Dù sao đi nữa,” Lafe tiếp lời, “chú vẫn may mắn hơn Jimmy, bởi vì cậu ấy đã chết hẳn rồi. Chẳng có hôm nay hay ngày mai nào cho cậu ấy cả, thế mà chú vẫn còn có Peggy.”
“Và cả cửa hiệu này nữa,” cô bé nói thêm, ngước nhìn xung quanh với vẻ ngưỡng mộ.
“Đương nhiên, cả cửa hiệu này nữa,” Lafe đồng tình. “Chú suýt nữa thì quên bén mất cửa hiệu này—ý chú là, trong chốc lát—nhưng chú sẽ chẳng quên nó lâu đâu.”
Ông gõ tẩu cho rơi tàn thuốc rồi bắt tay vào làm việc.
Cả cô bé lẫn người đàn ông đều không nói gì một lúc lâu, và mãi cho đến khi Lafe nghe thấy tiếng Peg đang cằn nhằn một chú mèo con của Milly, ông mới ngừng tiếng búa lộc cộc lại.
“Con không muốn gia nhập câu lạc bộ của chú sao, cháu gái?” ông đánh bạo hỏi.
Jinnie ngẩng phắt lên.
“Dĩ nhiên là cháu muốn chứ,” cô bé hăng hái nói. “Đó là câu lạc bộ gì thế ạ?”
Niềm tin của cô bé đối với người thợ giày lớn đến mức nếu Lafe ra lệnh cho cô bước vào nơi nguy hiểm, cô cũng chẳng mảy may do dự.
“Hãy nói cho cháu biết về câu lạc bộ đi, Lafe,” cô lặp lại.
“Được chứ,” Lafe đáp. “Lại đây và bắt tay nào! Tất cả những gì con phải làm để trở thành thành viên câu lạc bộ của chú là ‘Hạnh phúc bất chấp’ và tin rằng mọi chuyện xảy ra đều là vì những điều tốt đẹp nhất.”
Một vẻ ngơ ngác hiện lên trong đôi mắt xanh nghiêm túc của cô bé.
“Cháu rất hạnh phúc,” cô bé thở dài, “và cháu rất vui được gia nhập câu lạc bộ của chú, nhưng cháu chỉ không hiểu nó có nghĩa là gì thôi.”
Người thợ giày phớt lờ trong chốc lát. Ông đang nhìn ra ngoài cửa sổ với vẻ đăm chiêu, mơ màng về một quá khứ năng động, thì Jinnie vô tình làm rơi chiếc búa khỏi bàn. Lafe Grandoken liếc nhìn về phía cô bé.
“Chú hạnh phúc bất chấp—” ông lẩm bẩm. Rồi ông đột ngột dừng lại, và sự do dự của ông khiến cô bé phải hỏi lại:
“Hạnh phúc bất chấp?” với ngữ điệu đi lên. “Điều đó có nghĩa là gì hả Lafe?”
Lafe bắt đầu làm việc một cách cuồng nhiệt.
“Nó có nghĩa thế này thôi, nhóc ạ. Chú có một câu lạc bộ nhỏ của riêng mình, và chú đặt tên cho nó là ‘Hạnh phúc bất chấp’.” Mắt ông rưng rưng sương mờ khi thì thầm, “Hạnh phúc bất chấp mọi thứ không được như ý muốn của mình. Hạnh phúc bất chấp việc không thể đi lại—hạnh phúc bất chấp việc Peg phải làm lụng vất vả.”
Virginia ngước đôi mắt nghiêm nghị, khôngmỉm cười nhìn người đàn ông.
“Cháu cũng muốn vào câu lạc bộ của chú, Lafe,” cô bé chậm rãi nói. “Cháu cần phải được hạnh phúc bất chấp rất nhiều thứ, giống như chú vậy, thưa bác thợ giày.”
Một đoàn tàu dài chạy xình xịch lướt qua. Jinnie tiến ra cửa sổ và nhìn ra ngoài. Khi tiếng động cơ và tiếng gầm rú của đoàn tàu ngớt hẳn, cô quay phắt lại.
“Bác thợ giày,” cô nói với giọng trầm trầm, “cháu đã nghĩ rất nhiều kể từ ngày hôm qua.”
“Lại đây kể cho chú nghe nào, cháu gái,” Lafe nói.
Cô bé ngồi xuống, dịch chiếc ghế lại gần ông hơn một chút, tỳ khuỷu tay lên đầu gối và vùi chiếc cằm lúm đồng tiền vào lòng bàn tay.
“Theo chú, Lafe, nếu một cô bé tin vào các thiên thần, liệu có ai làm tổn thương được cô bé ấy không?”
“Chú biết là không đời nào, nhóc ạ, điều đó đúng y như Thiên đàng vậy.”
“Vậy thì, tại sao cháu lại không thể ra ngoài làm việc?”
Lafe khựng lại và nhìn qua cặp kính lão.
Ông trích dẫn: “Peggy bảo rằng, ‘Bàn tay nào cũng phải làm phần việc của mình’.”
Jinnie co rúm người lại đầy đau khổ. Cô nhặt mấy chiếc đinh dưới sàn nhà lên. Đó chỉ là cái cớ để có việc làm nhằm che giấu sự lúng túng của mình.
Người thợ giày để cô bé tự bận rộn như thế một lúc. Rồi ông nói:
“Ngồi lên ghế và quấn chăn vào đi, Jinnie. Chú muốn nói chuyện với con.”
Cô bé làm theo lời dặn, ngồi yên lặng cho đến khi người đàn ông cất lời.
Cuối cùng, ông nói: “Chú đoán là con đang bắt đầu có lòng tin rồi, và nếu con tin, thì cả một thế giới đầy những ông chú cũng chẳng thể làm tổn thương con được đâu. Peg bảo rằng con phải làm việc nếu muốn ở lại, và nếu con có lòng tin––”
Jinnie run rẩy đứng dậy.
“Cháu biết là mình sẽ ổn thôi,” cô bé kêu lên. “Cháu chỉ biết chắc rằng việc chú cháu mình có niềm tin sẽ giữ cho cháu được an toàn.”
Sự háo hức của cô bé khiến Lafe kéo cô lại gần mình.
“Con có thể hò hét thật to không?” ông hỏi.
Cô bé ném cho ông một cái nhìn tò mò.
“Cháu làm được chứ ạ.”
“Con có thể đi trên những con đường băng giá––”
“Ôi, cháu khỏe lắm chứ bộ,” Jinnie cắt lời, cúi xuống ngắm nghía bản thân.
Lafe trầm ngâm nói: “Chú biết khối đứa nhóc kiếm được ra tiền đấy.”
“Chúng làm gì ạ?”
“Nhặt củi trong đầm lầy phía sau những căn lúp xúp kìa. Vài đứa trong số đó kiếm tiền nuôi cả gia đình đấy.”
“Bán củi ư! Và ngoài đó có rất nhiều củi phải không Lafe?”
“Nhiều lắm,” Lafe đáp.
Bán củi! Từng từ ngữ ấy, mới mẻ, tuyệt diệu và đầy tính hành động, vang lên trong tâm hồn Jinnie tựa những tiếng chuông ngân vang ngọt ngào. Những đợt sóng cảm xúc chưa từng có vỗ về đầy mê đắm trái tim thiếu nữ của cô. Nếu mỗi ngày cô mang về một ít tiền, Peggy sẽ đối xử tử tế hơn với cô. Cô có thể làm được; cô chắc chắn mình làm được. Cô bị kéo khỏi những suy nghĩ đang xoay mòng mòng bởi giọng nói của người thợ giày.
“Con có làm được không, nhóc? Mọi người có thể nghĩ tên con là Jinnie Grandoken mà.”
Jinnie nghẹn ngào đáp lời.
“Và biết đâu cháu có thể kiếm được mười xu một ngày.”
“Chú nghĩ con làm được đấy, Jinnie, và có Lafe ở đây sẵn sàng giúp con này.”
Virginia Singleton cảm thấy hơi choáng váng. Cô ngồi xuống, trái tim dưới lớp áo len đập nhanh gấp đôi nhịp đập bình thường của một thiếu nữ. Lafe vừa mở ra trước mắt cô một con đường dẫn đến sự hữu dụng và vinh quang mà ngay cả trong những giấc mơ tuổi trẻ cô cũng chưa từng thấy xuất hiện.
“Gọi Peg lại đây,” Lafe nói.
Chẳng mấy chốc Peg đã đứng trước mặt họ với vẻ mặt đầy thắc mắc.
“Con nhóc chuẩn bị đi làm đây,” Lafe thông báo. “Chúng ta đã tìm được cách để giữ ông chú của nó khỏi truy lùng rồi.”
Bà Grandoken đưa mắt nhìn chồng rồi nhìn Virginia.
Cô bé thốt lên, nhìn người vợ của bác thợ giày đầy van nài: “Cháu muốn được làm việc như những người khác.”
Peggy giũ mạnh hai tay lên tạp dề, và thoáng qua nét mặt bà là một biểu cảm khó dò mà Lafe đã học được cách đọc vị, nhưng lại khiến người mới đến phải sợ hãi.
Ôi, Jinnie khao khát được làm điều gì đó để giúp đỡ cả hai người họ biết bao! Ngay lúc này đây, khi có vẻ như cô sắp có ích và chăm chỉ lao động, Jinnie lại càng yêu quý họ hơn. Cô sắp được đi làm, và văng vẳng trong bộ óc năng nổ của cô là tiếng âm thanh của những đồng xu lẻ cùng ánh lấp lánh của bạc.
“Cháu muốn làm việc, Peggy,” cô khẩn khoản, “và cháu sẽ kiếm thật nhiều tiền cho cô.”
“Bàn tay nào cũng phải làm phần việc của mình,” Peg lạnh lùng nhận xét, liếc nhìn những ngón tay mảnh khảnh của cô bé. Chúng trông thật nhỏ nhắn, thật chưa từng quen với việc nặng nhọc, khiến bà phải quay đi.
Một cảm giác bứt rứt, siết chặt bất ngờ tấn công bà, nhưng chỉ một phút sau bà lại quay mặt đối diện với cô bé.
“Nếu mày làm thế, tiểu thư ạ, đừng có õng ẹo đi lại như thể mày sở hữu cả cái vùng Đường Thiên Đàng này, bởi vì chẳng có gì đáng tự hào về mày đâu, dù mày có làm gì đi nữa. Mày có tự sinh ra được mình đâu.”
Đến cửa, bà quay lại và dặn dò: “Mày phải có một quai đeo vai để chằng củi, và không được mang quá nặng một lúc đâu. Nó có thể làm hỏng lưng mày đấy.”
Jinnie nấc lên: “Cháu sẽ cẩn thận ạ, và biết đâu cháu có thể giúp làm quai đeo nữa, phải không Lafe?”
Một tiếng đồng hồ sau, Jinnie đang luồn cây kim dài qua một miếng da bò dai ngách. Cô đang làm chiếc quai đeo để bán củi ngắn, và chưa từng có một cô bé nào cảm thấy hạnh phúc hơn thế.
Peg không bình luận gì khi đứng nhìn Lafe lắp quai đeo qua vai cô. Thật ra, người phụ nữ chẳng có gì để nói khi đôi mắt màu hoa cà cứ đăm đăm nhìn mình đầy dò hỏi. Peggy nghĩ đến cơn đói chắc chắn sẽ ập đến nếu mọi đôi tay đều nhàn rỗi, thế nên bà lẩm bẩm ngụy biện: “Chẳng có gì bằng việc làm quen với một thứ.”
“Đây là một chiếc quai đẹp lắm phải không Lafe?” cô bé hỏi, “Nó gần như tốt bằng một chiếc xe kéo ấy chứ.”
“Con không thể dùng xe kéo trong lùm cây rậm được,” Lafe giải thích. “Đó là lý do vì sao những người đi nhặt cành cây phải dùng quai đeo.”
“Cháu hiểu rồi,” Jinnie thì thầm.
Khi người thợ giày và cô bé lại chỉ còn ở bên nhau, họ có một cuộc trò chuyện vô cùng nghiêm túc. Họ quyết định rằng từng xu Jinnie kiếm được sẽ dùng để làm giàu cho ngôi nhà, và mắt cô bé sáng lên khi nghe người thợ giày liệt kê những thứ sẽ mang lại sự ấm no cho họ.
Những suy nghĩ tuyệt vời nhất đến tô điểm cho thế giới tinh thần của cô bé, giờ đây vươn dài từ cửa hiệu thợ giày đến đầm lầy, qua một phần thành phố rồi quay trở lại. Nó mang sắc hồng rực rỡ, tươi sáng, lấp lánh những đồng xu cắc và xu năm xu mà cô dự định sẽ kiếm được. Tất cả vinh quang của cô sẽ đến nhờ chiếc quai da của người đi nhặt cành cây ấy. Cô cúi xuống nhìn nó với cái hất đầu đầy kiêu hãnh. Jinnie đang lấy lại tinh thần độc lập từng ngự trị trong cô khi cô lang thang một mình trên những ngọn đồi mãi tận phía bắc.
“Cháu tự hỏi không biết có những ngày cháu kiếm được mười lăm xu không,” cô nhận xét lúc ngồi vào bàn ăn tối sau đó.
“Kiếm được mười xu là chúng mày giỏi lắm rồi, và mày với Lafe chắc sẽ vỡ òa vì sung sướng nếu làm được thế đấy,” Peg cáu kỉnh quát. “Lạy Chúa, tao phát ốm lên được khi nghe tụi mày khoác lác. Đi ngủ đi nhóc, nếu ngày mai mày còn phải đi làm.”
Jinnie chìm vào giấc ngủ với giấc mơ tay đầy những xu cắc và túi rủng rỉnh những xu năm xu. Cô vừa cúi xuống nhặt ít tiền rơi trên vỉa hè thì giọng Peg vang lên bên tai,
Bà bảo: “Nhóc ơi, sáng rồi đấy, và đây là ngày làm việc đầu tiên của mày. Mau xốc lại cái thân lười biếng rồi thay đồ đi.”