Khi người thợ đóng giày tiếp tục công việc, Virginia nhặt vài chiếc đinh nhỏ vương vãi trên sàn rồi ngồi xuống.

– Cháu có muốn nghe điều gì về ta và Peggy không, cô bé? – ông hỏi – Và cháu có tin lời ta nói không?

Jinnie gật đầu đầy tin tưởng. Con bé đã sớm quý mến người thợ đóng giày, và tình cảm ấy càng sâu sắc hơn khi nó khẳng định:

– Chẳng có điều gì chú kể mà cháu lại không tin đâu, thợ giày ạ!

Lafe chậm rãi đặt búa xuống với vẻ trang nghiêm.

– Ta là một người Ít-ra-en, – ông thông báo.

– Thế nghĩa là gì ạ? – cô bé hỏi, lập tức bị thu hút.

Người thợ đóng giày nhìn qua cặp kính và mỉm cười.

– Là một người Do Thái, chỉ là một người Do Thái bình thường thôi.

– Cháu cũng chẳng biết người Do Thái là gì cả, – Jinnie thành thật nhận.

Lafe dò dẫm tìm lời để diễn tả ý mình.

– Người Do Thái, – một lát sau ông nói tiếp – là một trong số những đứa con được Chúa chọn lựa. Ý ta là những kẻ được Ngài chọn để mà tin tưởng.

– Tin vào điều gì ạ?

– Tin tất cả những gì Chúa phán sẽ xảy ra, – Lafe cung kính giải thích.

– Và chú tin điều đó chứ, thợ giày?

– Chắc chắn rồi, nhóc con; chắc chắn chứ.

Người thợ giày nhìn thấy một câu hỏi phản chiếu trong đáy đôi mắt màu hoa violet.

– Và suy nghĩ như thế làm chú hạnh phúc hả chú Lafe? Nó làm chú mỉm cười theo cái cách chú hay cười với những cô bé không nhà cửa phải không?

Khi đặt câu hỏi này một cách chân thành, Jinnie gợi cho người thợ đóng giày hình ảnh một đóa hoa đẹp đẽ vươn cái đầu kiêu hãnh về phía mặt trời. Trong đời đối mặt với những người trẻ tuổi, ông chưa từng thấy một cô bé nào thế này.

– Nó làm ta hạnh phúc hơn bất cứ thứ gì trên đời! – ông vui vẻ đáp. – Điều kỳ diệu là ta sẽ chẳng thể biết đến điều đó nếu không mất đi đôi chân. Ta sẽ kể cho cháu nghe, cô bé.

Jinnie ngoan ngoãn ngồi dịch lại.

– Ngày xửa ngày xưa, – ông Grandoken bắt đầu – Chúa dẫn một nhóm người Do Thái rời khỏi một thị trấn nơi nhà vua đang tra tấn họ...

Đôi mắt người lắng nghe tối lại vì đồng cảm.

– Họ bị bắt phải làm rất nhiều điều cay đắng; cả lũ trẻ và phụ nữ nữa.

Jinnie chồm người lên, dùng những ngón tay mảnh dẻ phủ lên bàn tay chai sạn của ông.

– Chú từng có đứa con nào chưa, Lafe? – con bé bạo dạn hỏi.

Một bóng đen thoáng hiện trên khuôn mặt người đàn ông.

– Rồi chứ, – ông ngập ngừng nói. – Ta và Peggy từng có một đứa con trai — một thằng bé tóc xoăn — một đứa bé Do Thái. Peggy luôn để ta gọi nó là đứa bé Do Thái, dù nó mang một nửa dòng máu Ai-len.

– Ồ! – Jinnie thốt lên rạng rỡ.

– Khi đó ta là một thanh niên to lớn, nhóc ạ, với đôi chân khỏe mạnh, vững chãi. Ban đêm, mỗi khi đi làm về, ta thường bồng bế thằng bé đi khắp nơi.

Đôi mắt người thợ đóng giày ánh lên niềm ký ức, nhưng rồi tối sầm lại gần như ngay tức khắc.

– Nhưng rồi một ngày nọ... – ông ngập ngừng.

Khoảng lặng khiến cô bé bật kêu lên.

– Và một ngày nọ... sao nữa ạ? – con bé gặng hỏi.

– Nó chết; thế thôi, – và Lafe thẫn thờ nhìn ra những đường ray phủ đầy tuyết.

Jinnie dịu dàng hỏi:

– Và chú đã chôn cất nó chứ?

– Có chứ, và lỗi lầm phần lớn là ở ta, Jinnie. Ta không cách nào bù đắp cho Peggy được nữa, nhưng tương lai hãy còn dài.

– Thế chú sẽ làm cho cô ấy hạnh phúc chứ? – cô bé thốt lên.

– Có, – Lafe nói – và lẽ ra ta có thể làm điều đó từ lâu, nhưng ta đã không chịu lắng nghe những tiếng gọi.

Vẻ ngơ ngác kinh ngạc thoáng qua nét mặt cô bé. Có phải những tiếng gọi của linh hồn, những tiếng gọi trong rừng thông mà Lafe đang nhắc tới không? Con bé phải hỏi lại mới được.

– Tiếng gọi của Chúa từ Thiên đàng, – ông đáp lại thắc mắc của con bé. – Chúng vang lên mỗi đêm, nhưng ta không chịu lắng nghe, cho đến một ngày đứa con trai của ta bị cướp mất. Lúc đó ta lại nghe thấy một tiếng gọi khác, giục giã ta phải nói cho mọi người biết sự thật về Chúa. Nhưng ta đã sợ hãi và hèn nhát.

Người thợ đóng giày rơi vào suy tư trầm ngâm, trong khi Virginia dùng mũi giày khều qua khều lại một chiếc đinh nhỏ trên sàn. Con bé tự nhủ sẽ không khóc nữa, nhưng thứ gì đó trong giọng nói trầm buồn ấy khiến cổ họng nó nghẹn lại. Sau khi người đàn ông im lặng hồi lâu, nó giục:

– Sau đó thì sao hả Lafe?

– Sau đó, – người thợ đóng giày lặp lại, thẳng người lên – sau đó đôi chân ta hỏng hẳn và rồi... và rồi...

Vô cùng tái mặt, Virginia bước lại chỗ người thợ đóng giày và tựa đầu vào vai ông.

– Và rồi, con bé ngoan ạ, – ông thở khàn khàn – ta đã tin, và ta biết chắc chắn như khi ta đang sống đây, Chúa đã sai Đấng Cứu Thế đến vì tất cả mọi người; rằng trong tình yêu của một người cha nhân từ — Lafe ngước mắt lên — không có ranh giới nào giữa người Do Thái và ngoại đạo. Tất cả đều bình đẳng trước Ngài. Chỉ là có kẻ đi con đường này, người đi con đường khác để đến với Ngài, thế thôi.

Đó hoàn toàn là những ý niệm mới mẻ đối với Virginia. Trong suốt cuộc đời non trẻ của mình, chưa từng có ai trò chuyện với nó về những điều như thế. Quả thật, từ ngôi nhà trên đồi vào những buổi sáng Chủ nhật quang đãng, nó vẫn nghe thấy tiếng chuông nhà thờ đinh đang cất lên lời chào mừng khàn đợt gửi đến những người nông dân, nhưng nó chưa từng đặt chân qua cánh cửa nhà thờ lần nào. Giờ đây, nó tiếc nuối vì đã bỏ lỡ cơ hội ấy. Nó muốn lĩnh hội ý nghĩa mà người thợ đóng giày muốn truyền đạt. Nhận ra vẻ mặt căng thẳng của con bé, Grandoken tiếp tục:

– Đó chỉ là một sự hiểu lầm giữa một vài người Do Thái khi họ đóng đinh Đấng Cứu Thế lên cây thập giá. Chứ thuở ấy, rất nhiều người Ít-ra-en đã tin vào Ngài. Ta là một trong những người Do Thái có đức tin ấy đây, Jinnie.

Jinnie thở dài:

– Cháu ước gì mình là người Do Thái, thợ giày. Thế thì cháu cũng sẽ suy nghĩ giống chú, phải không?

– Ồ, cháu đâu cần phải là người Do Thái mới tin được, – Lafe đáp. – Việc đó dễ như trở bàn tay ấy mà.

Người thợ giày què quặt ấy đã lấp đầy trái tim non trẻ của con bé niềm khát khao sâu sắc muốn giúp đỡ ông và được ông giúp đỡ.

– Chú sẽ dạy cho cháu tất cả về chuyện đó chứ, Lafe? – lát sau con bé nài nỉ.

– Chắc chắn rồi! Chắc chắn rồi! Cháu thấy đấy, sự tình là thế này: Những kẻ phàm phu tục tử bình thường — những kẻ có tâm địa hẹp hòi — chẳng ưa gì giống người Do Thái như ta. Ta đang sống giữa một lũ người như thế ở đây. Hầu hết bọn họ đều là thợ chặt củi ngắn. Khi ta ngộ ra về người đàn ông trên cây thập giá, ta đã lớn tiếng tuyên bố điều đó cho tất cả bọn họ nghe... Còn cháu là một người trong số họ. Cháu là một kẻ ngoại đạo, Jinnie.

Cô bé buồn bã nói:

– Cháu tiếc quá.

– Ồ, cháu không cần phải tiếc đâu. Con Peg cũng thế, nhưng trên tâm hồn nó đã khắc ấn triện của Chúa lớn chẳng kém gì những người phụ nữ thuộc dòng dõi Áp-ra-ham, I-sác và Gia-cốp — mà ta không chừng nó còn lớn hơn một chút nữa ấy chứ.

Người đàn ông tiếp tục công việc, liên tục nhặt đinh từ miệng ra đóng vào giày một cách nhanh chóng, đều đặn. Peg là tia sáng duy nhất rọi r chiếu qua những ngày tháng tuyệt vời trong quá khứ của ông. Cô là mắt xích duy nhất gắn kết ông thật chặt chẽ với một tương lai hữu ích.

Virginia vô thức đếm từng chiếc đinh được đóng vào lớp da, và khi chiếc cuối cùng biến mất, con bé cất lời:

– Lúc nào chú cũng hạnh phúc khi đang cười thế ạ? Sao chú lại cứ cười — khi — ngay cả khi... – nó ngập ngừng, nín thở rồi nói nốt – ngay cả khi bà Peggy sủa mắng.

Một tiếng cười đầy thích thú phát ra từ đôi môi người thợ đóng giày.

– Đó là vì ta hiểu rõ bà ấy, cô bé ạ, – ông nói. – Này nhé, hồi ta mới ngộ ra việc Chúa nhân từ cai quản cả người Do Thái lẫn ngoại đạo như nhau, ta đã kể cho con Peg nghe, và ôi chao, nó nhảy cẫng lên ngay giữa nhà thế nào chứ. Nó bảo ta đang nhúng tay vào những thứ mà những bộ óc uyên bác đã mất cả triệu năm mới sắp xếp ổn thỏa.

– Nhưng ta thì biết chắc chắn điều đó, – ông tiếp lời. – Tình yêu của Chúa ngự trị ngay trong tim cháu, ngay ở đó này... – Ông cúi người, nhẹ nhàng chạm vào người cô bé.

Con bé ngước lên đầy ngạc nhiên.

Nó thì thầm, vừa ngước mắt nhìn lên:

– Cháu nghe nói Ngài ngự trên một chiếc ngai cao vời vợi trên Thiên đàng, và Ngài sẽ giận tím mặt khi loài người hư hỏng.

Lafe mỉm cười, lắc đầu rồi cầm lấy chiếc búa.

– Không, – ông nói. – Không, không! Ngài ở ngay quanh ta, Ngài ở ngay quanh cháu, và mọi thứ một người làm hay có được đều xuất phát từ Ngài.

Suy nghĩ của Virginia quay trở lại một sự việc ở miền quê.

– Ngài có giúp một đứa nhóc đánh tơi bời một đứa nhóc khác khi đứa nhóc đó đang bắt nạt một đứa nhỏ hơn không?

Đôi mắt con bé vô cùng nghiêm túc và chan chứa thắc mắc, khiến người thợ đóng giày phải cúi đầu xuống. Dù chết ông cũng không đời nào cười trước câu hỏi ngây ngô của Virginia. Ông lúng túng không biết đáp sao, nhưng một lát sau liền nói:

– À, chú nghĩ giúp đỡ những kẻ nhỏ con hơn mình là chuyện đúng đắn, nhưng quậy phá gây sự với ai đó thì không phải là điều hay ho nhất trên đời đâu.

Jinnie quả quyết:

– Ồ, cháu có bao giờ tẩn đứa nào đâu. Cháu chỉ muốn tìm hiểu thế thôi mà.

Người thợ đóng giày gặng hỏi:

– Thế cháu làm gì khi những đứa trẻ khác đánh đập bọn nhỏ hơn?

Jinnie đáp:

– Chỉ xô chúng ngã nhào xuống đất rồi ngồi đè lên đầu lên cổ chúng thôi, mặc kệ chúng chứ!

Lafe chậm rãi ngước mắt lên.

Bằng giọng trầm trầm, ông bắt đầu:

– Ta đang tự hỏi không biết mình có dám dạy cho cháu một bài học không, cô bé.

Virginia háo hức đáp lại:

– Cháu ước gì chú dạy! Cháu thích mọi điều chú kể lắm.

– Ờ, ta đang tự hỏi không biết cháu có biết thề thốt chửi thề là tội lỗi không?

Một cơn đau nhói thót lên ngực con bé tựa như phát súng. Nó đã làm tổn thương người bạn của mình rồi.

Nó hoảng hốt thốt lên:

– Tội lỗi? Tội lỗi á? Chú bảo chửi thề là tội lỗi hả thợ giày?

Lafe gật đầu. Ông khẳng định:

– Chắc chắn rồi, tội lỗi ghê gớm lắm.

Virginia hít một hơi thật sâu.

– Cháu không hề biết điều đó, – con bé lẩm bẩm. – Cha bảo rằng điều đó không lịch sự, nhưng chuyện đó thì có sá gì. Sao nó lại là tội lỗi hả chú?

Lafe đặt hai chiếc đinh vào vị trí trên đế da rồi đóng thật sâu xuống; sau đó ông lại đặt búa xuống.

– Cháu còn nhớ chuyện ta kể sáng nay về người đàn ông có các thiên thần, những vị thiên thần áo trắng lượn lờ quanh mặt đất để giúp đỡ mọi người không?

Virginia đáp:

– Có ạ.

– Ờ, Ngài phán rằng đó là tội lỗi.

Một cái nhìn kính cẩn đầy sợ hãi hướng về phía người đàn ông.

– Chính Ngài đã bảo chú thế hả Lafe?

– Đúng vậy, – Lafe nói. – Chẳng phải vấn đề lịch sự hay không lịch sự gì cả, mà đích thị là tội lỗi tày đình. Hiểu chưa nhóc?

Jinnie cúi gằm mặt đáp:

– Vâng, thợ giày, giờ thì cháu hiểu rồi. Trước kia chẳng có ai ngoài Matty từng bảo cháu bất cứ điều gì. Mà chắc là cô ấy cũng chẳng biết gì nhiều về các thiên thần đâu.

– Ờ, – Lafe tiếp tục câu chuyện của mình – Chúa đã trao đứa con trai bé bỏng Giê-su của Ngài cho một người đàn ông vô cùng tốt bụng và một người phụ nữ tuyệt vời — tuyệt vời chẳng kém gì con Peg — để nuôi dưỡng. Và Giô-sép đã bồng bế đứa bé cũng giống như ta từng bồng bế bé Lafe ngày trước, rồi chẳng bao lâu sau khi lớn lên, Người đã làm những việc mà Cha Ngài trên Thiên đàng mong muốn. Vị Chúa nhân từ đã giúp Giô-sép và Ma-ri đem Đấng Cứu Thế đến đối mặt trực tiếp với chúng ta — cả người Do Thái lẫn ngoại đạo.

Virginia nghiêm trang thì thầm:

– Với cả chú và cháu á?

Người thợ đóng giày trầm giọng lặp lại:

– Với cả chú và con nữa, đứa trẻ ngoan ạ.

Virginia bước ra bên cửa sổ và gõ nhịp lên ô kính. Do thói quen thuần túy, người thợ đóng giày cúi đầu ngậm những chiếc đinh ghim vào kẽ răng. Ông làm việc đó một cách máy móc; tâm trí ông đang bận nghĩ về tương lai. Trong bức tranh sự kiện mà Lafe đã tự vạch ra cho bản thân và con Peg, chỉ có duy nhất một đấng cứu giúp, và mỗi ngày trôi qua lại có thêm một minh chứng mới làm cho niềm tin của ông thêm phần rực rỡ. Giữa lúc ông đang trầm ngâm suy nghĩ, Jinnie quay trở lại chỗ ngồi của mình.

– Thợ giày, chú làm ơn việc này được không?

Lafe đồng ý:

– Chắc chắn rồi.

– Hãy cứ tin chắc là tối nay cô Peggy sẽ mang được hai đô-la về đi.

– Ta đã tin điều đó từ lâu rồi con bé ạ, và thể nào con bé ấy cũng sẽ lấy được tiền về thôi. Đó là một ơn phước của việc có đức tin. Không ai và không thế lực nào có thể ngăn cản cháu nhận lấy những gì thuộc về mình.

Virginia nhớ lại những chiếc răng nanh nhoe nhóp của bà Grandoken, bèn nhận xét:

– Bà Peggy không nghĩ thế đâu ạ.

– Không, hiện giờ thì chưa, nhưng ta tin rồi bà ấy sẽ nghĩ thế. Cháu thấy tình hình ở cái tiệm này rồi đấy. Mọi người quanh đây đều nghèo khó. Ta tin tưởng tất cả bọn họ, cả người Do Thái lẫn ngoại đạo, nhưng con Peg thì nghĩ ta phải nhận được tiền ngay khoảnh khắc công việc vừa hoàn tất. Thế nhưng ta thừa biết chẳng ai có thể chiếm đoạt tiền của ta được, nên ta cứ dỗ dành cho đến khi bà ấy thôi không cằn nhằn nữa. Đó là lý do ta biết tiếng sủa của bà ấy dữ dội hơn cú cắn nhiều. Cháu còn nhớ chuyện chiếc bánh quy ta kể chứ?

Virginia đáp:

– Vâng, và cháu mong chuyện tiền nong cũng chỉ là dọa suông thôi; lỡ bà ấy không lấy được tiền thì sao ạ?

Lafe quả quyết khẳng định:

– Bà ấy sẽ lấy được thôi.

Ngay trước giờ đi ngủ, Lafe thì thầm vào tai Jinnie:

– Peggy mang được hai đồng về rồi đấy! Ta đã bảo với cháu thế mà. Chúa thật nhân từ, con bé ạ, và tất cả chúng ta đều có Ngài ngự trị trong tâm hồn như nhau.

Và đêm đó, khi không khí mỗi lúc một lạnh buốt, Virginia Singleton, tiểu thư con nhà quyền quý, đã chìm vào giấc ngủ mệt mỏi giữa vòng vây của những kẻ đang chiến đấu với cuộc đời.