Khi bác sĩ Boekman ghé thăm ngôi nhà nhỏ của gia đình Brinker vào ngày hôm sau, ông không khỏi nhận thấy vẻ ấm cúng, dễ chịu của nơi này. Một bầu không khí hạnh phúc như bao trùm lấy ông ngay khi ông vừa mở cửa. Bà Brinker đang ngồi đan lát đầy mãn nguyện bên cạnh giường, chồng bà đang chìm trong giấc ngủ bình yên, còn Gretel thì lặng lẽ nhào bột bánh mì đen ở góc bàn.
Vị bác sĩ không ở lại lâu. Ông chỉ hỏi vài câu đơn giản, có vẻ hài lòng với các câu trả lời, rồi sau khi bắt mạch cho bệnh nhân, ông nói: "Chà, vẫn còn yếu lắm, thưa bà. Quả thật là rất yếu. Ông ấy cần được bồi bổ. Bà có thể bắt đầu cho bệnh nhân ăn. Hèm! Không cần quá nhiều, nhưng đã cho ăn thì phải là đồ bổ dưỡng và tốt nhất."
"Chúng tôi có bánh mì đen và cháo, thưa ông," bà Brinker vui vẻ đáp. "Những thứ đó vẫn luôn phù hợp với ông ấy."
"Không, không!" bác sĩ nói, nhíu mày. "Không được dùng những thứ đó. Ông ấy phải dùng nước cốt thịt tươi, bánh mì trắng sấy khô giòn, rượu Malaga hảo hạng, và... hèm! Người ông ấy trông có vẻ lạnh. Hãy đắp thêm chăn cho ông ấy, loại nào nhẹ và ấm ấy. Cậu con trai đâu rồi?"
"Hans đã vào Broek tìm việc làm rồi ạ, thưa ông. Thằng bé sẽ về sớm thôi. Mời bác sĩ ngồi nghỉ một chút ạ?"
Không rõ là chiếc ghế đẩu gỗ cứng bóng loáng mà bà Brinker mời không mấy hấp dẫn, hay chính bà làm ông thấy ngại, một phần vì bà là phụ nữ, một phần vì vẻ mặt bà bỗng lộ nét lo âu, khổ sở, tôi không rõ nữa. Chỉ biết chắc rằng vị bác sĩ lập dị của chúng ta nhìn quanh một cách vội vã, lẩm bẩm điều gì đó về một "ca bệnh đặc biệt", rồi cúi chào và biến mất trước khi bà Brinker kịp nói thêm lời nào.
Thật lạ là chuyến thăm của vị ân nhân tốt bụng lại để lại một đám mây u ám, vậy mà sự việc lại đúng là như thế. Gretel cau mày, cái cau mày đầy âu lo của trẻ thơ, và giận dữ nhào khối bột bánh mà chẳng buồn ngước nhìn lên. Bà Brinker vội vã chạy đến bên giường chồng, cúi người xuống và òa khóc trong lặng lẽ nhưng vô cùng đau đớn.
Một lát sau, Hans bước vào.
"Mẹ ơi," cậu thì thầm đầy kinh ngạc, "có chuyện gì vậy mẹ? Bệnh của cha lại trở nặng sao?"
Bà quay gương mặt run rẩy về phía cậu, chẳng mảy may cố giấu vẻ đau buồn.
"Phải. Ông ấy đang chết đói... đang tàn tạ dần. Bác sĩ đã nói thế."
Hans tái mặt đi.
"Ý mẹ là sao ạ? Chúng ta phải cho cha ăn ngay lập tức mới được. Gretel, đưa chỗ cháo đây cho anh."
"Không!" người mẹ kêu lên, đầy rối bời nhưng không hề lớn tiếng. "Làm vậy có khi giết chết cha con mất. Những thứ đạm bạc của chúng ta quá khó tiêu đối với ông ấy. Ôi, Hans, cha con sẽ chết... cha con sẽ CHẾT mất nếu chúng ta cứ để ông ăn như vậy. Ông ấy cần thịt, rượu ngọt và một chiếc chăn bông. Ôi, mẹ phải làm sao đây, mẹ phải làm sao đây?" bà nức nở, vặn xoắn hai bàn tay. "Trong nhà chẳng còn lấy một đồng xu nào cả."
Gretel bĩu môi. Đó là cách duy nhất cô bé có thể bày tỏ sự đồng cảm lúc bấy giờ. Những giọt nước mắt cứ thế rơi lã chã vào khối bột nhào.
"Bác sĩ có nói nhất định cha PHẢI cần những thứ đó không hả mẹ?" Hans hỏi.
"Có, ông ấy nói thế."
"Thôi được rồi, mẹ đừng khóc nữa, CHA SẼ CÓ NHỮNG THỨ ĐÓ. Trước khi trời tối con sẽ mang thịt và rượu về. Mẹ lấy cái chăn trên giường con đi. Con nằm trên rơm cũng được."
"Được, Hans ạ, nhưng cái chăn đó cũng nặng, mà lại mỏng manh quá. Bác sĩ nói ông ấy cần thứ gì đó vừa nhẹ vừa ấm. Ông ấy sẽ không qua khỏi mất. Than bùn của chúng ta sắp hết rồi, Hans ạ. Cha con đã dùng lãng phí lắm, cứ ném vào bếp những lúc mẹ không để ý, ôi người chồng tội nghiệp."
"Không sao đâu mẹ," Hans thì thầm đầy lạc quan. "Nếu cần thì con chặt cây liễu mang đốt, nhưng tối nay thế nào con cũng sẽ mang thứ gì đó về. Chắc chắn PHẢI có việc làm ở Amsterdam, dù ở Broek chẳng có gì. Mẹ đừng sợ, chuyện tồi tệ nhất cũng đã qua rồi. Giờ cha đã tỉnh táo trở lại, chúng ta có thể vượt qua mọi gian khó."
"Ừ!" bà Brinker nức nở, vội vã lau nước mắt. "Con nói đúng thật."
"Tất nhiên rồi. Mẹ nhìn cha xem, cha đang ngủ ngon lành biết bao. Mẹ có nghĩ Chúa sẽ để cha chết đói ngay sau khi Người đã ban cha lại cho chúng ta không? Mẹ à, con TIN CHẮC rằng mình sẽ kiếm đủ những gì cha cần, cứ như thể túi con đang đầy ắp vàng vậy. Nào, mẹ đừng lo lắng nữa nhé." Rồi, sau khi vội vàng hôn mẹ, Hans vơ lấy đôi giày trượt băng và lẻn ra khỏi ngôi nhà.
Tội nghiệp Hans! Dù thất vọng với chuyến đi buổi sáng, và thấy phát ốm vì nỗi lo mới này, cậu vẫn tỏ ra dũng cảm và cố huýt sáo khi bước đi đầy cương quyết với ý định vững vàng sẽ cứu vãn tình thế.
Cảnh túng thiếu chưa bao giờ đè nặng lên gia đình Brinker như lúc này. Đống than bùn gần như đã cạn kiệt, và toàn bộ số bột mì trong nhà đều đang nằm trong khối bột nhào của Gretel. Những ngày qua họ chẳng buồn ăn uống, cũng gần như không nhận ra tình cảnh thực sự của mình. Bà Brinker đã quá chắc chắn rằng bà và các con có thể kiếm tiền trước khi mọi chuyện tồi tệ nhất xảy đến, nên bà đã thả mình vào niềm vui khi chồng hồi phục. Bà thậm chí còn chưa nói với Hans rằng vài đồng bạc lẻ trong chiếc găng tay cũ đã hết sạch từ lâu.
Hans tự trách mình, giờ này, vì đã không gọi bác sĩ khi thấy ông bước lên xe ngựa và phóng nhanh về hướng Amsterdam.
Có lẽ có sự nhầm lẫn nào đó, cậu nghĩ. Bác sĩ chắc hẳn phải biết là chúng tôi làm gì có tiền mà mua thịt với rượu ngọt; vậy mà trông cha rất yếu... cha thật sự rất yếu. MÌNH PHẢI kiếm việc làm thôi. Nếu Mynheer van Holp đã từ Rotterdam về, mình có thể kiếm được khối việc để làm. Nhưng cậu chủ Peter đã bảo mình hãy báo cho cậu ấy biết nếu có bất cứ việc gì cậu ấy có thể giúp đỡ. Mình sẽ đi gặp cậu ấy ngay. Ôi, giá mà bây giờ là mùa hè!
Trong suốt lúc đó, Hans vội vã hướng về phía con kênh. Chẳng mấy chốc đôi giày trượt đã vào chân, và cậu lướt nhanh về phía dinh thự của Mynheer van Holp.
"Cha cần có thịt và rượu ngay lập tức," cậu lẩm bẩm, "nhưng làm sao mình có thể kiếm đủ tiền để mua chúng ngay hôm nay đây? Không còn cách nào khác ngoài việc đi gặp cậu chủ Peter như mình ĐÃ HỨA. Món quà là thịt và rượu thì đáng là bao đối với cậu ấy chứ? Khi cha đã được ăn uống, mình có thể chạy ngay xuống Amsterdam và kiếm đồ cho ngày mai."
Rồi những suy nghĩ khác ập đến—những ý nghĩ khiến tim cậu đập mạnh và đôi má nóng bừng lên vì một nỗi xấu hổ mới. Đó là ĐI ĂN XIN, dù nói giảm nói tránh thế nào đi nữa. Chưa có ai trong gia đình Brinker từng làm người ăn xin cả. Mình sẽ là người đầu tiên sao? Liệu người cha tội nghiệp của mình vừa mới hồi sinh lại phải biết tin gia đình đã đi xin xỏ bố thí sao—người cha, vốn luôn khôn ngoan và cần kiệm như vậy? "Không," Hans kêu lên thành tiếng, "thà bán chiếc đồng hồ đi còn hơn vạn lần."
Ít nhất mình có thể cầm cố nó lấy tiền, ở Amsterdam! cậu nghĩ, rồi quay đầu lại. Đó sẽ không phải là điều nhục nhã. Mình có thể tìm việc làm ngay và chuộc nó về. Không, có lẽ mình thậm chí có thể NÓI VỚI CHA VỀ CHUYỆN ĐÓ!
Ý nghĩ cuối cùng này khiến cậu thiếu niên nhảy cẫng lên vì vui sướng. Tại sao lại không, nói chuyện với cha chứ? Giờ cha đã là một con người tỉnh táo rồi. Ông ấy có thể tỉnh dậy, Hans nghĩ, hoàn toàn tỉnh táo và được nghỉ ngơi—có thể bảo chúng mình rằng chiếc đồng hồ chẳng quan trọng gì đâu, cứ bán nó đi! Và Hans gần như bay lướt trên mặt băng.
Chỉ vài phút sau, đôi giày trượt lại đung đưa trên cánh tay cậu. Cậu đang chạy về phía ngôi nhà nhỏ.
Mẹ cậu ra đón cậu ở cửa.
"Ôi, Hans!" bà reo lên, gương mặt rạng rỡ vì vui sướng, "tiểu thư đã đến đây cùng với cô hầu gái. Cô ấy đã mang đến mọi thứ—thịt, thạch, rượu và bánh mì—cả một giỏ đầy! Sau đó bác sĩ cũng đã cử một người từ trong thị trấn đến mang theo nhiều rượu hơn cùng với một chiếc giường và chăn đệm tử tế cho cha con. Ôi! Cha con sẽ khỏe lại thôi. Chúa phù hộ cho họ!"
"Chúa phù hộ cho họ!" Hans lặp lại, và lần đầu tiên trong ngày, đôi mắt cậu nhòe đi vì nước mắt.