Hans Brinker Hay Đôi Giày Trượt Bạc

Lượt đọc: 428 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
The Man With Four Heads

❊ ❊ ❊

Sau khi rời nhà thờ, nhóm thiếu niên dừng chân tại một khu chợ lộ thiên gần đó để chiêm ngưỡng bức tượng đồng Laurens Janszoon Coster, người mà người Hà Lan tin rằng chính là cha đẻ của ngành in ấn. Tuy nhiên, điều này vẫn bị tranh cãi bởi những ai trao vinh dự đó cho Johannes Gutenberg ở Mayence; trong khi đó, nhiều người lại quả quyết rằng Faustus, một đầy tớ của Coster, đã đánh cắp các bản in gỗ của chủ mình vào một đêm Giáng sinh khi ông đang đi lễ nhà thờ, rồi mang theo chiến lợi phẩm cùng bí mật đó chạy trốn đến Mayence. Coster là người gốc Haarlem, và người Hà Lan dĩ nhiên rất tha thiết muốn giành lấy vinh quang về phát minh này cho vị đồng hương lừng lẫy của mình. Một điều chắc chắn là cuốn sách đầu tiên ông in ra hiện đang được thành phố lưu giữ trong một chiếc hộp bạc bọc lụa, và được trưng bày một cách hết sức cẩn trọng như một báu vật vô giá. Người ta kể rằng ông nảy ra ý tưởng in ấn lần đầu tiên khi khắc tên mình lên vỏ cây, rồi sau đó áp một mảnh giấy lên những nét chữ ấy.

Tất nhiên, Lambert và người bạn người Anh của cậu đã thảo luận kỹ lưỡng về chủ đề này. Họ cũng có một cuộc tranh luận khá gay gắt về một phát minh khác. Lambert tuyên bố rằng vinh dự mang kính viễn vọng và kính hiển vi đến với nhân loại thuộc về Metius và Jansen, cả hai đều là người Hà Lan, trong khi Ben kiên quyết khẳng định rằng Roger Bacon, một tu sĩ người Anh ở thế kỷ thứ mười ba, "đã viết ra toàn bộ mọi thứ, thưa ông, những mô tả hoàn hảo về cả kính hiển vi lẫn kính viễn vọng, từ rất lâu trước khi những kẻ kia chào đời."

Tuy nhiên, có một chủ đề mà cả hai đều đồng tình: đó là nghệ thuật ướp muối và muối chua cá trích do William Beukles người Hà Lan phát minh ra, và việc đất nước này tôn vinh ông như một ân nhân dân tộc là hoàn toàn đúng đắn, bởi sự giàu có và tầm quan trọng của nó phần lớn nhờ vào ngành buôn bán cá trích.

"Thật kinh ngạc," Ben nói, "số lượng loài cá này nhiều đến mức khủng khiếp. Tôi không rõ ở đây thế nào, nhưng trên bờ biển nước Anh, ngoài khơi Yarmouth, từng có những đàn cá trích dày đến tận sáu hoặc bảy bộ."

"Đúng là kinh ngạc thật," Lambert đáp, "nhưng cậu có biết từ 'herring' (cá trích) của cậu bắt nguồn từ từ 'heer' trong tiếng Đức, nghĩa là một đội quân, do cách loài cá này luôn xuất hiện với số lượng khổng lồ không?"

Ngay sau đó, khi đi ngang qua một cửa tiệm sửa giày, Ben thốt lên: "Này! Lambert, đây là tên của một trong những vĩ nhân của các cậu trên biển hiệu tiệm sửa giày kìa! Boerhaave. Giá mà là Herman Boerhaave thay vì Hendrick thì thật trọn vẹn biết bao."

Lambert nhíu mày suy tư rồi đáp: "Boerhaave, Boerhaave! Cái tên nghe quen quá; tôi cũng nhớ là ông ấy sinh năm 1668, nhưng những thông tin còn lại thì quên sạch cả rồi, như thường lệ ấy mà. Cậu thấy đấy, có quá nhiều người Hà Lan nổi tiếng nên làm sao một người có thể nhớ hết được. Ông ấy là ai vậy? Ông ấy có hai đầu à? Hay là một trong những tay bơi lội bẩm sinh vĩ đại của các cậu như Marco Polo?"

"Ông ấy có BỐN cái đầu," Ben cười đáp, "vì ông ấy là một đại bác sĩ, một nhà tự nhiên học, một nhà thực vật học và một nhà hóa học lỗi lạc. Hiện giờ trong đầu tôi toàn là thông tin về ông ấy, vì tôi vừa đọc tiểu sử của ông vài tuần trước."

"Vậy thì hãy rót ra một chút cho tôi nghe đi," Lambert nói, "nhưng đi nhanh lên, không chúng ta sẽ lạc mất những cậu bạn khác đấy."

"Được thôi," Ben tiếp lời, rảo bước nhanh hơn và nhìn mọi thứ đang diễn ra trên con phố đông đúc với vẻ đầy thích thú, "vị bác sĩ Boerhaave này là một 'anspewker' vĩ đại."

"Một cái gì vĩ đại cơ?" Lambert gầm lên.

"Ồ, xin lỗi nhé. Tôi đang nghĩ đến người đàn ông đội mũ xếp ở đằng kia. Ông ta là một 'anspewker' mà, phải không?"

"Phải. Ông ấy là một 'aanspreeker' (người báo tin tang), nếu đó là điều cậu định nói. Nhưng còn người bạn có bốn cái đầu của cậu thì sao?"

"Ừm, như tôi định nói lúc nãy, vị bác sĩ ấy đã trở thành một đứa trẻ mồ côi không một xu dính túi vào năm mười sáu tuổi, không học hành cũng chẳng có bạn bè—"

"Khởi đầu nghe hay nhỉ!" Lambert chen ngang.

"Này, đừng ngắt lời tôi. Cậu ấy là một đứa trẻ mồ côi nghèo khó không nơi nương tựa ở tuổi mười sáu, nhưng nhờ kiên trì, chăm chỉ và quyết tâm chiếm lĩnh tri thức, cậu ấy đã tự mở đường cho mình, và theo thời gian đã trở thành một trong những người uyên bác nhất châu Âu. Tất cả những—cái gì thế kia?"

"Ở đâu? Ý cậu là gì?"

"Thì cái tờ giấy dán trên cánh cửa đối diện đó. Cậu không thấy à? Hai ba người đang đọc nó kìa. Tôi đã để ý thấy vài tờ giấy như thế kể từ khi ở đây."

"Ồ, đó chỉ là một bản tin sức khỏe thôi. Ai đó trong nhà đang ốm, và để tránh việc người ta cứ đến gõ cửa liên tục, gia đình dán thông báo về tình trạng của bệnh nhân lên một tấm biển treo ngoài cửa để những người bạn đến hỏi thăm nắm được tình hình—một phong tục rất hợp lý, tôi tin là vậy. Chẳng có gì lạ cả. Tiếp tục đi nào. Cậu đã nói, 'Tất cả những'—rồi bỏ lửng tôi ở đó."

"Tôi định nói," Ben tiếp tục, "là tất cả những—tất cả những—người ở đây ăn mặc trông buồn cười làm sao, thật đấy! Nhìn những người đàn ông và phụ nữ đội mũ hình nón đường kia kìa. Rồi nhìn người phụ nữ phía trước chúng ta với chiếc mũ rơm trông như cái xẻng xúc đất, thuôn nhọn về phía sau xem. Cậu đã bao giờ thấy thứ gì hài hước đến thế chưa? Và cả đôi guốc gỗ khổng lồ kia nữa—tôi thề đấy, cô ấy thật là một mỹ nhân?"

"Ồ, họ chỉ là người nhà quê thôi," Lambert nói, có phần thiếu kiên nhẫn. "Tốt hơn là cậu hãy quên lão Boerhaave đi hoặc không thì nhắm mắt lại cho xong."

"Ha! ha! Được rồi, tôi ĐỊNH nói là tất cả những nhân vật lớn thời bấy giờ đều tìm đến vị giáo sư vĩ đại này. Ngay cả Peter Đại đế, khi đến Hà Lan từ Nga để học đóng tàu, cũng thường xuyên tham dự các bài giảng của ông. Vào thời điểm đó, Boerhaave đã là giáo sư y khoa, hóa học và thực vật học tại Đại học Leyden. Ông ấy đã trở nên rất giàu có nhờ công việc bác sĩ của mình, nhưng ông thường nói rằng người nghèo mới là những bệnh nhân tuyệt vời nhất, vì Chúa sẽ là người trả công cho họ. Cả châu Âu đều yêu mến và tôn vinh ông. Tóm lại, ông nổi tiếng đến mức một vị quan lại ở Trung Quốc từng gửi một bức thư đề gửi 'Boerhaave lẫy lừng, bác sĩ tại châu Âu,' và lá thư đó đã đến tay ông mà không gặp bất kỳ khó khăn nào."

"Lạy Chúa tôi! Đó mới đúng là nhân vật của công chúng. Các cậu ấy dừng lại rồi kìa. Sao thế, Đội trưởng van Holp, tiếp theo chúng ta đi đâu?"

"Chúng tôi định đi tiếp," Van Holp nói. "Mùa này ở Bosch chẳng có gì để xem cả. Bosch là một khu rừng cao quý, Benjamin à, một công viên tráng lệ nơi có những cái cây tuyệt mỹ nhất được pháp luật bảo vệ. Cậu hiểu chứ?"

"Ya!" Ben gật đầu khi vị đội trưởng tiếp tục nói.

"Trừ khi tất cả các cậu muốn ghé thăm Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên, chúng ta có thể quay lại kênh đào lớn. Nếu có nhiều thời gian hơn thì đưa Benjamin lên Cầu thang Xanh cũng rất thú vị."

"Cầu thang Xanh là gì vậy, Lambert?" Ben hỏi.

"Đó là điểm cao nhất của các cồn cát. Từ đó cậu có thể ngắm nhìn đại dương bao la, đồng thời cũng là cơ hội tuyệt vời để thấy các cồn cát này kỳ diệu đến thế nào. Người ta khó mà tin được gió lại có thể vun đắp cát thành những hình thù đáng kinh ngạc như vậy. Nhưng để đến đó thì phải đi qua Bloemendal, một ngôi làng không mấy xinh đẹp và cách đây khá xa. Cậu thấy sao?"

"Ồ, tôi sẵn sàng đi bất cứ đâu. Riêng tôi thì muốn thẳng tiến đến Leyden hơn, nhưng chúng ta sẽ làm theo lời đội trưởng—đúng không Jacob?"

"Ya, dat ish goot (ừ, thế thì tốt)," Jacob nói, người đang thực sự muốn chợp mắt hơn là leo Cầu thang Xanh.

Vị đội trưởng nghiêng về ý định đi Leyden hơn.

"Cách đây bốn dặm đường dài. Tổng cộng là mười sáu dặm Anh đấy, Benjamin. Chúng ta không có thời gian để lãng phí nếu cậu muốn đến đó trước nửa đêm. Quyết định nhanh đi, các cậu—Cầu thang Xanh hay Leyden?"

"Leyden," họ trả lời, và chỉ trong chớp mắt đã ra khỏi Haarlem, vừa đi vừa chiêm ngưỡng những chiếc cối xay gió cao chót vót như những tòa tháp và những ngôi nhà đồng quê xinh xắn khi bỏ lại thành phố phía sau lưng.

"Nếu cậu thực sự muốn ngắm Haarlem," Lambert nói với Ben sau khi họ trượt băng trong im lặng một lúc, "cậu nên ghé thăm nơi này vào mùa hè. Đây là nơi tuyệt vời nhất thế giới về các loài hoa đẹp. Những lối đi quanh thành phố thật tuyệt mỹ; và 'khu rừng' với những dặm dài cây du cao quý, xanh tốt mơn mởn, là một cảnh tượng khó quên. Cậu không cần phải cười đâu, anh bạn, khi tôi nói 'xanh tốt mơn mởn' (nguyên văn: in full feather). Tôi đã nghĩ đến những chiếc lông vũ đung đưa rồi nói nhầm một chút. Nhưng cây du Hà Lan là nhất; đó là loài cây cao quý nhất trên trái đất, Ben à—nếu cậu không tính đến cây sồi Anh."

"Phải," Ben nghiêm trang nói, "NẾU không tính đến cây sồi Anh." Và trong vài khoảnh khắc, cậu gần như không nhìn rõ con kênh vì hình ảnh Robby và Jenny cứ chập chờn nhảy múa trước mắt cậu.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.