Ngày mới đến mang theo bao công việc bận rộn cho gia đình nhà Brinker. Trước hết, tất nhiên họ phải báo cho người cha biết tin về một ngàn guilder. Những tin tốt lành như thế hẳn sẽ không làm ông suy chuyển. Rồi trong khi Gretel chăm chỉ vâng lời mẹ dặn mà "dọn dẹp nhà cửa sạch bong như mới", Hans cùng mẹ hăm hở lên đường, vui vẻ với việc mua sắm than bùn và các món nhu yếu phẩm.
Hans thì thư thái và hài lòng; người mẹ tràn đầy nỗi lo lắng thú vị gây ra bởi những đòi hỏi vô lý của mười ngàn guilder, với những nhu cầu mới mọc lên như nấm sau một đêm. Người phụ nữ hạnh phúc đã nói quá nhiều với Hans trên đường tới Amsterdam và rốt cuộc chỉ mang về những gói nhỏ đến mức Hans phải gãi đầu bối rối khi đứng tựa vào lò sưởi, tự hỏi liệu câu "Túi càng to, dây càng thắt" có trong sách của Jacob Cats và vì thế là đúng, hay đó chỉ là giấc mơ của anh khi còn sốt.
"Con đang nghĩ gì thế, Mắt To?" mẹ anh ríu rít hỏi, gần như đọc được ý nghĩ của anh khi bà bận rộn chuẩn bị bữa tối. "Con đang nghĩ gì thế? Này, Raff, ông có tin được không, thằng bé cứ nghĩ đến chuyện mang một nửa Amsterdam về trên đầu nó đấy. Lạy Chúa! Nó đã định mua cho chúng ta chỗ cà phê đủ để lấp đầy cái lò sưởi này rồi. 'Không, không, con trai,' mẹ bảo nó. 'Đã đầy ắp hàng hóa thì chẳng còn chỗ cho hàng rò rỉ đâu.' Thế mà nó cứ nhìn chằm chằm - phải rồi - y hệt như cái cách nó đang nhìn lúc này đây. Nào, con trai, nhanh nhẹn lên một chút đi. Con cứ đứng thẫn thờ suy nghĩ thế này thì có ngày mọc rễ vào lò sưởi mất thôi. Nào, Raff, đây là ghế của ông ở đầu bàn, đúng chỗ của nó đấy, vì giờ trong nhà đã có một người đàn ông rồi - tôi dám nói điều này ngay trước mặt nhà vua. Phải, đúng rồi, dựa vào Hans đi. Một chỗ dựa vững chãi cho ông đấy! Thằng bé lớn nhanh như thổi, vậy mà dường như mới hôm qua nó còn chập chững biết đi. Ngồi vào đi ông, ngồi vào đi."
"Bà có còn nhớ, vợ hiền," Raff nói, cẩn trọng ngồi xuống chiếc ghế lớn, "chiếc hộp nhạc tuyệt vời đã làm khuây khỏa những giờ làm việc của bà trong ngôi nhà lớn ở Heidelberg không?"
"Có chứ, sao tôi lại không nhớ," người vợ trả lời. "Chỉ cần xoay chìa khóa đồng ba vòng là vật ma thuật đó sẽ phát ra tiếng nhạc chạy dọc sống lưng người nghe. Tôi nhớ rõ lắm. Nhưng, Raff" - giọng bà bỗng trở nên nghiêm trọng - "ông sẽ không bao giờ ném guilder của chúng ta vào một thứ như thế chứ?"
"Không, không, tôi không làm thế đâu, vợ hiền ạ, vì Chúa nhân từ đã ban cho tôi một chiếc hộp nhạc mà chẳng tốn xu nào rồi."
Cả ba người vội vã trao nhau những cái nhìn lo sợ, rồi nhìn về phía Raff. Có phải trí óc ông lại bắt đầu bay bổng nữa rồi không?
"Phải, và là chiếc hộp nhạc mà năm mươi túi tiền cũng không thể mua nổi," Raff khăng khăng. "Nó hoạt động chỉ bằng một cú xoay cán chổi, nó trượt và lướt quanh phòng, nhanh như chớp, mang âm nhạc đi khắp nơi đến nỗi bà sẽ thề là lũ chim đã quay trở lại vậy."
"Lạy Thánh Bavon!" người vợ thét lên. "Chuyện gì xảy ra với ông thế?"
"Sự an ủi và niềm vui, vợ hiền ạ, đó chính là thứ đang ngự trị trong tôi! Hãy hỏi Gretel đi, hãy hỏi chiếc hộp nhạc nhỏ Gretel của tôi xem hôm nay cha nó có thiếu sự an ủi và niềm vui hay không."
"Không đâu, Mẹ," Gretel cười khúc khích. "Cha cũng là hộp nhạc của CON nữa. Chúng con đã hát cùng nhau suốt nửa thời gian mẹ đi vắng đấy."
"À, ra thế," người vợ nói, lòng nhẹ nhõm hẳn đi. "Nào Hans, con sẽ chẳng ăn hết được miếng xúc xích to như thế đâu, nhưng đừng bận tâm, con yêu, con đã nhịn đói lâu rồi. Đây, Gretel, cầm thêm miếng xúc xích nữa đi. Nó sẽ làm cho má con hồng hào lên đấy."
"Ôi! Ôi, Mẹ," Gretel cười, hăm hở đưa đĩa ra. "Máu không mọc trên má con gái đâu - ý mẹ là hoa hồng ấy. Có phải hoa hồng không hả Hans?"
Trong khi Hans vội vã nuốt chửng một miếng to đùng để kịp trả lời cho câu hỏi đầy chất thơ này, Dame Brinker đã nhanh chóng kết thúc vấn đề: "Chà, hoa hồng hay máu thì với mẹ cũng thế thôi, miễn là sắc đỏ đó hiện lên trên gương mặt tươi tắn của con là được. Mẹ chỉ thấy mệt mỏi và nhợt nhạt là đủ rồi, không cần..."
"Hừ, vợ hiền," Raff vội vàng lên tiếng, "bà lúc này đây còn tươi tắn và hồng hào hơn cả hai đứa nhỏ nhà mình cộng lại ấy chứ."
Lời nhận xét này, mặc dù không phải là bằng chứng hùng hồn cho sự minh mẫn mới hồi phục của Raff, nhưng cũng đem lại cho người vợ sự thỏa mãn vô bờ. Bữa ăn theo đó diễn ra một cách hết sức vui vẻ.
Sau bữa tối, câu chuyện về chiếc đồng hồ lại được nhắc tới và những ký tự bí ẩn cũng được bàn tán kỹ lưỡng.
Hans vừa đẩy chiếc ghế đẩu ra sau, định đi ngay đến nhà Mynheer van Holp, và mẹ anh cũng vừa đứng dậy để cất chiếc đồng hồ vào chỗ ẩn náu cũ, thì họ nghe thấy tiếng bánh xe trên nền đất đóng băng.
Có ai đó gõ cửa, và đồng thời mở cửa bước vào.
"Mời vào," Dame Brinker ấp úng, vội vàng cố giấu chiếc đồng hồ vào trong ngực áo. "Ồ, là ngài đấy ư, mynheer! Chào ngài! Như ngài thấy đấy, cha bọn trẻ đã gần như bình phục rồi. Thật là một nơi tồi tàn để đón tiếp ngài, mynheer, và bữa tối thì vẫn còn chưa dọn dẹp xong."
Bác sĩ Boekman hầu như không để ý đến lời xin lỗi của bà. Ông rõ ràng đang vội.
"Hừm!" ông thốt lên. "Ta thấy mình không cần thiết ở đây nữa rồi. Bệnh nhân đang hồi phục rất nhanh."
"Dạ đúng thế, mynheer," bà vợ kêu lên, "vì chỉ đêm qua thôi chúng tôi vừa tìm thấy một ngàn guilder đã thất lạc suốt mười năm nay."
Bác sĩ Boekman mở to mắt.
"Vâng, thưa mynheer," Raff nói. "Tôi bảo bà nhà kể cho ngài nghe, dù đây là chuyện cần giữ bí mật giữa chúng ta, vì tôi thấy ngài cũng là người kín miệng như bất kỳ ai."
Vị bác sĩ cau mày. Ông chưa bao giờ thích những nhận xét cá nhân.
"Giờ thì, mynheer," Raff tiếp lời, "ngài có thể nhận lấy phần thù lao xứng đáng của mình. Chúa biết ngài đã xứng đáng nhận nó, nếu như việc đưa một kẻ vô dụng như tôi trở lại với thế giới và gia đình có thể được gọi là một việc làm phúc. Hãy bảo bà nhà tôi biết cần phải trả bao nhiêu, mynheer. Bà ấy sẽ vui lòng đưa ngay số tiền đó."
"Thôi, thôi!" vị bác sĩ nói một cách tử tế. "Đừng nhắc đến tiền bạc. Ta có thể tìm thấy rất nhiều thù lao kiểu đó bất cứ lúc nào, nhưng lòng biết ơn thì hiếm lắm. Lời cảm ơn của thằng bé kia," ông nói thêm, gật đầu về phía Hans, "đã là quá đủ thù lao cho ta rồi."
"Chắc hẳn ngài cũng có một cậu con trai của riêng mình," Dame Brinker nói, cảm thấy rất vui khi thấy vị nhân vật lớn này trở nên gần gũi như vậy.
Sự tốt bụng của Bác sĩ Boekman biến mất ngay lập tức. Ông gầm gừ (ít nhất là đối với Gretel thì có vẻ là như vậy), nhưng không thực sự trả lời.
"Xin ngài đừng nghĩ vợ tôi là người hay xía vào chuyện người khác," Raff nói. "Gần đây bà ấy rất đau lòng vì một chàng trai mà gia đình cậu ta đã bỏ đi đâu đó - không ai biết ở đâu - và tôi có một thông điệp dành cho họ từ chàng trai trẻ đó."
"Tên cậu ta là Boomphoffen," bà vợ hăm hở nói. "Ngài có biết gì về gia đình đó không, mynheer?"
Câu trả lời của vị bác sĩ ngắn gọn và cộc lốc. "Phải. Một đám rắc rối. Họ đã đến Mỹ từ lâu rồi."
"Có thể là, Raff," Dame Brinker ngập ngừng nói, "ngài meester (bác sĩ) biết ai đó ở đất nước đó, mặc dù tôi nghe nói họ toàn là những kẻ hoang dã. Nếu ngài ấy có thể chuyển chiếc đồng hồ đến tay nhà Boomphoffen cùng với thông điệp của chàng trai tội nghiệp kia, thì đó quả là một việc phước đức."
"Thôi, vợ hiền, sao cứ quấy rầy vị meester tốt bụng làm gì, khi bao nhiêu người đang hấp hối cần đến ông ấy? Làm sao bà biết chắc là mình nhớ đúng tên?"
"Tôi chắc chắn mà," bà đáp. "Họ có một đứa con trai tên Lambert, và có chữ L cho Lambert và chữ B cho Boomphoffen ở mặt sau, mặc dù đúng là còn có thêm một chữ J lạ lùng nữa, nhưng ngài meester có thể tự mình xem."
Vừa nói, bà vừa rút chiếc đồng hồ ra.
"L.J.B.!" Bác sĩ Boekman kêu lên, lao về phía bà.
Tại sao phải cố gắng mô tả khung cảnh tiếp theo đó làm gì? Tôi chỉ cần nói rằng thông điệp của chàng trai cuối cùng đã được chuyển đến tay cha cậu, được chuyển đến trong lúc vị bác sĩ phẫu thuật vĩ đại đang nức nở như một đứa trẻ.
"Laurens! Laurens của ta!" ông kêu lên, nhìn chằm chằm với ánh mắt khao khát vào chiếc đồng hồ khi cầm nó một cách dịu dàng trong lòng bàn tay. "À, nếu ta biết sớm hơn! Laurens là một kẻ lang thang vô gia cư - lạy Chúa! Thằng bé có thể đang đau khổ, đang chết dần ngay lúc này! Nghĩ xem, này anh, nó đang ở đâu? Con trai ta nói bức thư phải được gửi đến đâu?"
Raff lắc đầu buồn bã.
"Nghĩ đi!" vị bác sĩ khẩn khoản. Chắc chắn ký ức vừa mới được đánh thức nhờ sự giúp đỡ của ông không thể từ chối phục vụ ông trong một thời khắc như thế này.
"Mọi thứ đều tan biến rồi, mynheer," Raff thở dài.
Hans, quên đi mọi sự phân biệt về đẳng cấp và địa vị, quên đi mọi thứ ngoại trừ việc người bạn tốt của mình đang gặp rắc rối, đã vòng tay ôm lấy cổ vị bác sĩ.
"Con có thể tìm thấy con trai ngài, mynheer. Nếu cậu ấy còn sống, cậu ấy đang ở ĐÂU ĐÓ. Trái đất này không quá lớn đâu. Con sẽ dành trọn mỗi ngày trong đời mình để tìm kiếm. Mẹ đã có thể để con đi rồi. Ngài giàu có, mynheer. Hãy phái con đi bất cứ đâu ngài muốn."
Gretel bắt đầu khóc. Hans đi là đúng, nhưng làm sao họ có thể sống thiếu anh được?
Bác sĩ Boekman không trả lời, ông cũng không đẩy Hans ra. Ánh mắt ông dán chặt một cách lo âu vào Raff Brinker. Đột nhiên ông nhấc chiếc đồng hồ lên và với sự háo hức run rẩy, cố gắng mở nó ra. Chiếc lò xo cứng nhắc cuối cùng cũng chịu nhường bước; vỏ đồng hồ bật mở, để lộ ra một mảnh giấy trong mặt sau có hình chùm hoa lưu ly màu xanh. Raff, nhìn thấy vẻ thất vọng tột cùng thoáng qua trên mặt bác sĩ, vội nói: "Còn có thứ khác trong đó nữa, mynheer, nhưng chàng trai trẻ đã xé nó ra trước khi đưa cho tôi. Tôi thấy cậu ấy hôn lên nó khi cất đi."
"Đó là ảnh mẹ nó," vị bác sĩ rên rỉ. "Bà ấy mất khi nó mới mười tuổi. Tạ ơn Chúa! Thằng bé đã không quên! Cả hai đều chết sao? Không thể nào!" ông kêu lên, bật dậy. "Con ta còn sống. Các người sẽ được nghe câu chuyện của nó. Laurens từng là trợ lý của ta. Do nhầm lẫn, nó đã chia sai thuốc cho một trong những bệnh nhân của ta - một loại thuốc độc chết người - nhưng nó chưa bao giờ được dùng, vì ta đã phát hiện ra sai lầm kịp lúc. Người đàn ông đó chết ngày hôm đó. Ta bị giữ lại với những ca bệnh xấu khác cho đến tận tối hôm sau. Khi ta về đến nhà thì thằng bé đã đi rồi. Laurens tội nghiệp!" vị bác sĩ nức nở, hoàn toàn suy sụp. "Suốt những năm qua, nó chẳng bao giờ nhận được tin tức gì từ ta. Thông điệp của nó thì bị phớt lờ. Ôi, nó hẳn đã phải đau khổ biết bao!"
Dame Brinker đánh bạo lên tiếng. Bất cứ điều gì cũng tốt hơn là nhìn thấy vị meester khóc.
"Thật là một ơn phước khi biết chàng trai trẻ vô tội. À, cậu ấy đã dằn vặt biết bao! Nói với ông, Raff, rằng tội của cậu ấy giống như tội giết người vậy. Ý cậu ấy là việc gửi nhầm thuốc. Tội lỗi gì chứ! Chà, Gretel nhà chúng tôi cũng có thể làm điều đó! Rất có thể chàng trai trẻ tội nghiệp đã nghe tin người đàn ông đó chết - đó là lý do tại sao cậu ấy bỏ đi, mynheer. Cậu ấy nói, ông biết đấy, Raff, rằng cậu ấy không bao giờ có thể quay lại Hà Lan nữa, trừ khi..." - bà ngập ngừng - "ah, thưa ngài, mười năm là một quãng thời gian dài đằng đẵng để chờ đợi nghe tin từ..."
"Suỵt, vợ hiền!" Raff gắt lên.
"Chờ đợi để nghe tin" - vị bác sĩ rên rỉ - "còn ta, như một gã khờ, cứ ngồi lì ở nhà một cách bướng bỉnh, nghĩ rằng nó đã bỏ rơi ta. Ta chưa bao giờ mơ, Brinker, rằng thằng bé đã phát hiện ra sai lầm đó. Ta cứ ngỡ rằng đó là sự nông nổi của tuổi trẻ, sự vô ơn, ham thích phiêu lưu đã khiến nó bỏ đi. Laurens tội nghiệp, tội nghiệp của ta ơi!"
"Nhưng bây giờ ngài đã biết hết mọi chuyện rồi, mynheer," Hans thì thầm. "Ngài biết cậu ấy vô tội, rằng cậu ấy yêu ngài và người mẹ quá cố. Chúng con sẽ tìm thấy cậu ấy. Ngài sẽ gặp lại cậu ấy, thưa meester kính mến."
"Chúa ban phước cho con!" Bác sĩ Boekman nói, nắm lấy tay cậu bé. "Có thể đúng như con nói. Ta sẽ thử - ta sẽ thử - và, Brinker, nếu bất cứ lúc nào một tia hồi ức nhỏ nhoi nhất về nó hiện về với ông, ông sẽ gửi tin cho ta ngay nhé?"
"Chúng tôi nhất định sẽ làm vậy!" tất cả mọi người, trừ Hans, đều kêu lên. Lời hứa thầm lặng của Hans hẳn đã làm vị bác sĩ hài lòng ngay cả khi những người khác không lên tiếng.
"Đôi mắt của con trai bà," ông nói, quay sang Dame Brinker, "kỳ lạ thay lại giống hệt mắt con trai ta. Lần đầu tiên ta gặp nó, ta đã tưởng như chính Laurens đang nhìn ta vậy."
"Vâng, mynheer," người mẹ tự hào đáp. "Tôi đã nhận thấy ngài rất quý mến thằng bé."
Trong giây lát, vị meester dường như chìm vào suy tư, rồi, tự trấn tĩnh lại, ông nói bằng một giọng mới. "Hãy tha lỗi cho ta, Raff Brinker, vì sự xúc động này. Đừng cảm thấy bận tâm vì ta. Ta rời khỏi nhà ông hôm nay với tư cách là một người hạnh phúc hơn bất kỳ lúc nào trong nhiều năm qua. Ta có thể cầm chiếc đồng hồ này đi chứ?"
"Chắc chắn rồi, ngài phải cầm lấy, mynheer. Đó là tâm nguyện của con trai ngài."
"Cũng phải thôi," vị bác sĩ đáp, nhìn báu vật của mình với một cái cau mày lạ lùng, vì gương mặt ông không thể từ bỏ ngay thói quen xấu trong chốc lát, "cũng phải thôi. Và giờ ta phải đi đây. Bệnh nhân của ta không cần thuốc men gì cả, chỉ cần sự bình yên và vui vẻ, và ở đây có thừa cả hai thứ đó. Chúa ban phước cho các bạn tốt của ta! Ta sẽ luôn biết ơn các bạn."
"Cầu mong Thiên đường cũng ban phước cho ngài, mynheer, và cầu mong ngài sớm tìm thấy chàng trai trẻ," Dame Brinker chân thành nói, sau khi vội vã lau mắt bằng góc tạp dề.
Raff thốt lên một tiếng "Amen!" đầy chân tình, còn Gretel thì ném một cái nhìn đầy khao khát và mong mỏi về phía vị bác sĩ đến nỗi ông phải vỗ đầu cô bé khi quay người rời khỏi ngôi nhà tranh.
Hans cũng đi ra ngoài.
"Khi nào cần con phục vụ, mynheer, con luôn sẵn sàng."
"Được lắm, chàng trai," Bác sĩ Boekman trả lời với vẻ dịu dàng khác lạ. "Hãy bảo họ ở trong đó, đừng nói gì về chuyện vừa mới xảy ra. Trong lúc này, Hans, khi con ở bên cha cậu ấy, hãy quan sát tâm trạng ông ấy. Con rất tinh ý. Bất cứ lúc nào ông ấy cũng có thể đột nhiên kể cho chúng ta biết thêm điều gì đó."
"Ngài cứ tin ở con, mynheer."
"Chào nhé, chàng trai!" vị bác sĩ kêu lên khi ông nhảy lên chiếc xe ngựa sang trọng của mình.
Aha! Hans nghĩ khi chiếc xe lăn bánh đi, vị meester này có nhiều sức sống hơn mình tưởng đấy.