Lão già từ đống hàng chồm dậy, niềm nở nói: "Ấy, huynh đệ, đừng có đỏ mắt chứ, cái này của ta là liều chết cướp từ trong biển lửa ra đấy!"

"Mày cút xuống đây cho ông, tao đụ chết mẹ mày!" Ông nội giận mắng.

"Ngươi hay thật đấy, ta một không trêu ngươi, hai không chọc ngươi, dựa vào cái gì mà mắng người?" Lão già độ lượng trách móc ông nội ta.

"Mắng mày à? Lão tử muốn băm mày! Anh em chúng ta kháng Nhật cứu quốc, liều chết với lũ Nhật, tụi mày lại nhân cơ hội hôi của! Đồ súc sinh, súc sinh già! Đậu Quan, súng của mày đâu?"

"Ném xuống dưới bụng ngựa Tây rồi!" Cha nói.

Ông nội tung người nhảy lên đống hàng, vung chân đá văng lão già xuống dưới.

Lão già quỳ sụp xuống đất, van xin: "Bát Lộ đại nhân tha mạng, Bát Lộ đại nhân tha mạng..."

Ông nội nói: "Lão tử không phải Bát Lộ, cũng chẳng phải Cửu Lộ. Lão tử là thổ phỉ Dư Chiêm Ngao!"

"Dư tư lệnh tha mạng, Dư tư lệnh, mấy thứ này có vứt vào lửa cũng thiêu rụi vô ích thôi... Thôn chúng ta đến 'đào khoai lang' không chỉ có một mình ta, đồ có giá trị đều bị lũ trộm cướp sạch rồi, lão già ta chân chậm tay chậm, nhặt nhạnh được chút đồ nát..."

Ông nội nhấc một cái bàn gỗ, nhắm ngay trán hói của lão già giáng xuống. Lão già hét thảm một tiếng, ôm cái đầu đang chảy máu, quay vòng vòng trên đất tìm chỗ chui. Ông nội túm lấy cổ áo hắn, nhấc bổng lên, đối mặt với cái khuôn mặt già đau đớn, nói: "Hảo hán 'đào khoai lang' đây!" Sau đó giáng mạnh một quyền, mặt lão già phát ra tiếng ném nhão nhoét, ngửa mặt ngã ngửa ra đất. Ông nội lại bước tới, nhắm thẳng mặt lão già, đạp một cước tàn nhẫn.

Mẹ dẫn theo cậu út ba tuổi của tôi, trốn trong cái giếng cạn đã một ngày một đêm. Sáng hôm qua, mẹ gánh hai cái chum sành nhỏ ra bờ giếng gánh nước, vừa cúi người xuống, nhìn thấy mặt mình trên mặt nước phẳng lặng, liền nghe thấy tiếng chiêng khua trên tường vây, người gõ mõ canh của thôn là Trương Lỗ lão gia rống lên khản cổ: "Quỷ tử vây thôn rồi — Quỷ tử vây thôn rồi —" Mẹ giật mình, chum sành và đòn gánh rơi tỏm xuống giếng. Mẹ quay người chạy về nhà, chưa đến cửa nhà thì gặp ông ngoại tôi đang giương khẩu súng kíp, bà ngoại tôi đang bồng cậu út và xách một bọc hành lý nhỏ. Kể từ khi đội ngũ của ông nội đánh một trận ở đầu cầu Mực Thủy Hà, người trong thôn đã mơ hồ cảm thấy đại họa sắp giáng xuống, chỉ có ba năm hộ gia đình đã rời đi, số còn lại, trong sự kinh hoàng bất an, vẫn luyến tiếc ngôi nhà nghèo nàn rách nát, luyến tiếc giếng nước đắng giếng nước ngọt, chăn lạnh chăn ấm. Bảy ngày nay, ông nội dẫn cha ra huyện mua đạn, lúc ấy ông nội cứ canh cánh trong lòng việc mua đủ đạn để đi tính sổ với Lãnh Ma Tử - kẻ đã hại ông ra nông nỗi này, hoàn toàn không ngờ người Nhật lại đến tàn sát đẫm máu ngôi làng. Đêm mùng chín tháng Tám, Trương Lỗ lão tiên sinh - người đã phát huy vai trò cốt cán trong quá trình dọn dẹp chiến trường chôn cất tử thi liệt sĩ, một mắt to một mắt nhỏ, khí độ phi phàm, là trí thức cao cấp từng học qua tư thục - đã triệu tập một cuộc họp thôn, động viên mọi người gia cố tường vây đất, sửa sang lại cánh cửa lớn rách nát ở đầu thôn, ban đêm cắt cử người gõ mõ canh trực nhật, lấy tiếng chiêng làm hiệu, hễ nghe tiếng chiêng là toàn thể nam phụ lão ấu trong thôn cùng nhau lên tường vây. Mẹ nói giọng của Trương Lỗ lão tiên sinh khi nói chuyện cực kỳ vang dội, mang theo âm thanh vang rền của đồng thau. Lão tiên sinh nói: Bà con ơi, lòng người đồng lòng thì Thái Sơn cũng dịch chuyển, chỉ cần mọi người đồng lòng, quỷ tử sẽ không thể bước vào thôn.

Đúng lúc ấy, ngoài đồng ruộng bên ngoài thôn vang lên một tiếng súng "cốc", lão Môn gõ mõ toác đầu, lảo đảo mấy nhịp rồi ngã nhào xuống chân tường vây. Trên đường phố người ngựa nhốn nháo, loạn thành một cục. Lão tiên sinh Trương Lỗ mặc quần áo gọn gàng đang hô lớn giữa trung tâm phố: "Bà con ơi, đừng hoảng loạn! Cứ theo địa bàn đã phân chia từ trước, mau lên tường vây! Bà con ơi, đừng sợ chết, sợ chết ắt phải chết, không sợ chết thì không chết! Dù chết cũng không được để quỷ tử vào thôn!"

Mẹ nhìn thấy đàn ông đều khom lưng trèo lên tường vây, nằm bò trên vạt dốc tường vây giữa lùm roi trắng dày đặc, đôi chân bà ngoại run lẩy bẩy, dậm chân tại chỗ mà không bước đi nổi, bà khóc lóc gào lên: "Cha nó ơi, cha con Thấm Nhi ơi, lũ trẻ phải làm sao đây?" Ông ngoại xách súng chạy ngược về, nghiêm khắc quát mắng bà ngoại: "Khóc cái gì? Đến nước này rồi, sống chết là một!" Bà ngoại không dám lên tiếng, nước mắt giàn giụa trong hốc mắt. Ông ngoại ngoảnh đầu nhìn bức tường vây đất chưa kịp giao chiến, một tay kéo mẹ tôi, tay kia kéo mẹ của mẹ tôi, chạy ra mảnh vườn rau trồng củ cải bắp cải ở sau nhà chúng tôi. Giữa vườn rau có một cái giếng cạn bỏ hoang, một chiếc guồng quay nước cũ kỹ vẫn còn chống trên miệng giếng. Ông ngoại thò đầu nhìn xuống giếng, nói với bà ngoại rằng: "Dưới giếng hết nước rồi, cứ giấu lũ trẻ ở dưới trước, đợi quỷ tử rút rồi lại đến đón chúng." Bà ngoại như một khúc gỗ, hoàn toàn phục tùng sự sắp xếp của ông ngoại.

Ông ngoại cởi sợi dây thừng trên trục guồng, thắt chặt vào eo mẹ tôi — trên đầu vang lên một tiếng rít sắc bén chói tai, một vật đen sì kêu quái dị rơi vào chuồng lợn nhà hàng xóm, một tiếng nổ lớn kinh thiên động địa, tựa như mọi thứ đều bị xé toạc, trong chuồng lợn bốc lên một cột khói mỏng manh, mảnh đạn, phân bùn, thân thể lợn văng tung tóe khắp nơi, một chiếc chân lợn rơi ngay trước mặt mẹ, gân trắng trên chân lợn co rút lại như con vắt — đây là tiếng pháo đầu tiên mà người mẹ mười lăm tuổi nghe được trong đời. Con lợn chưa bị bom thổi chết gào thét điên cuồng, bay ra khỏi bức tường chuồng cao. Mẹ và cậu út sợ hãi khóc thét lên. Ông ngoại nói: "Quỷ tử nã pháo rồi! Thấm Nhi, con mười lăm tuổi rồi, chuyện gì cũng biết cả, con ở dưới giếng trông chừng em cho cẩn thận, quỷ tử rút đi là tía lại đến đón con." Đạn pháo của quỷ tử lại phát nổ trong làng, ông ngoại quay tời guồng, thả mẹ xuống giếng. Chân mẹ chạm phải những viên gạch vỡ và đất sụt ở đáy giếng, bốn bề tối đen như mực, chỉ có ở rất cao trên đầu có một khoảng sáng bằng chiếc cối xay, trong ánh sáng xuất hiện khuôn mặt của ông ngoại. Mẹ nghe thấy ông ngoại thét lên: "Cởi dây thừng ra đi." Mẹ cởi sợi dây ở eo ra, nhìn sợi dây từ từ kéo ngược lên miệng giếng. Mẹ nghe thấy tía má mình cãi nhau ở miệng giếng, nghe thấy tiếng pháo của quỷ tử gầm rú, nghe thấy tiếng khóc của má. Mẹ lại nhìn thấy khuôn mặt của ông ngoại xuất hiện trong khoảng sáng, ông ngoại đang gọi: "Thấm Nhi, đỡ cho chắc vào, em con xuống đây."

Mẹ nhìn thấy cậu út ba tuổi của tôi bị thắt lưng buộc lủng lẳng giữa người đang quẫy đạp tứ chi, khóc oe oét được thả xuống. Sợi dây thừng mục nát căng thẳng run rẩy. Trục guồng kêu cót két. Bà ngoại thò gần như nửa thân trên xuống giếng, gọi tên cậu út đang giãy giụa khóc lóc của tôi: "An Tử, A An nhỏ của tôi..." Mẹ nhìn thấy những giọt nước mắt lấp lánh trên khuôn mặt bà ngoại, từng giọt rơi xuống giếng cạn, dây thừng cuối cùng đã thả hết, chân cậu út chạm đất, giang hai tay khóc thét hướng về khuôn mặt đang thò xuống giếng của bà ngoại: "Má, con muốn lên trên, con không, con không xuống đâu, con muốn lên trên má ơi má ơi..."

Mẹ nhìn thấy bà ngoại dùng sức kéo thừng giếng lên, mẹ nghe thấy bà ngoại vừa khóc vừa nói: "An Tử... cục cưng của ta... con ruột của ta..."

Mẹ nhìn thấy bàn tay to của ông ngoại kéo bà ngoại đứng lên, tay bà ngoại vẫn nắm chặt dây thừng không buông. Ông ngoại dùng sức đẩy bà ngoại một cái. Mẹ nhìn thấy bà ngoại lảo đảo ngã sang một bên, dây thừng rơi thẳng xuống, cậu út ngã nhào vào lòng mẹ.

Mẹ nghe thấy ông ngoại gầm lên: "Đàn bà khốn kiếp! Mày mặc kệ chúng nó lên đây chịu chết à? Mau lên tường vây, quỷ tử vào thôn rồi, ai sống nổi nữa?"

— Thấm Nhi — An Tử — Thấm Nhi — An Tử — Mẹ nghe thấy tiếng gọi của bà ngoại vọng lại từ rất xa. Lại một tiếng pháo nổ, đất trên thành giếng lả tả rơi xuống. Sau tiếng pháo, tiếng của bà ngoại không còn nghe thấy nữa, chỉ còn lại khoảng trời bằng chiếc cối xay đó, cùng chiếc guồng quay cũ kỹ trên bầu trời, đè nặng lên đầu mẹ và cậu út.

Cậu út vẫn đang khóc, mẹ cởi sợi dây thừng buộc ngang eo thằng bé, dỗ dành: "An Tử ngoan, em ngoan, đừng khóc nữa, khóc nữa là gọi quỷ tử đến đấy, quỷ tử mắt đỏ móng tay xanh, hễ nghe thấy trẻ con khóc là mò ra..."

Cậu út nín khóc, trừng tròn xoe hai con mắt đen láy, nhìn khuôn mặt mẹ tôi. Trong cổ họng thằng bé vẫn nấc cụt từng tiếng 'cốc cốc', đôi bàn tay nhỏ mập mạp ấm hổi ôm chặt lấy cổ chị gái. Tiếng pháo trên trời nổ ầm ầm, súng máy súng trường cũng vang lên thành một mảng, sột soạt một trận, sột soạt lại một trận. Mẹ ngửa mặt nhìn trời, dốc sức lắng nghe động tĩnh trên giếng, mẹ mơ hồ nghe thấy tiếng gầm giận dữ của Trương Lỗ đại gia và tiếng cãi vã của người trong thôn. Đáy giếng ẩm ướt lạnh lẽo, một góc thành giếng bị sụt, lộ ra vách đất trắng cùng một số rễ cây. Trên mặt những viên gạch ở thành giếng chưa sụt mọc đầy một lớp rêu xanh ngắt. Cậu út cựa quậy trong lòng mẹ mấy cái, lại sụt sùi khóc lóc, cậu út nói: "Chị ơi... em muốn má... em muốn lên trên..."

"An Tử, em ngoan... Má theo tía đi đánh quỷ tử rồi, đánh lui quỷ tử là sẽ đến đón chúng ta lên..." Mẹ an ủi cậu út, bản thân cũng không kìm được mà nức nở theo, hai chị em ôm chặt lấy nhau, khóc thành một cục.

Từ khoảng trời tròn đang dần sáng lên đó, mẹ biết trời lại sáng rồi, đêm dài đằng đẵng cuối cùng cũng qua đi. Dưới giếng yên tĩnh đến mức khiến mẹ sợ hãi. Mẹ nhìn thấy một tia sáng đỏ chiếu lên vách giếng ở vị trí rất cao cách xa mình, mặt trời mọc rồi. Mẹ dốc sức lắng nghe, trong thôn tĩnh lặng gần như dưới giếng, chỉ có thỉnh thoảng, như ảo giác, từ trên bầu trời lăn qua tiếng gầm rú tựa sấm động. Mẹ không biết trong ngày mới này, tía và má có đến bờ giếng không, có kéo cô và em trai lên giếng không, kéo lên thế giới ngập tràn ánh nắng không khí lưu thông. Kéo lên thế giới không có rắn cổ hoa u ám và cóc tía gầy guộc đen đúa. Chuyện sáng hôm qua, ngỡ như đã trôi qua từ rất lâu rất lâu rồi, mẹ cảm thấy mình ở dưới giếng đã nửa đời người rồi. Mẹ nghĩ, tía ơi, má ơi, hai người mà không đến nữa, hai chị em con sắp chết ở dưới giếng rồi. Mẹ vô cùng oán hận tía má mình, ném con gái con trai xuống giếng rồi biến mất tăm mất tích, chẳng thèm quan tâm con cái sống chết ra sao. Mẹ nghĩ, gặp lại tía má nhất định sẽ làm ầm ĩ một trận thật lớn, xả hết nỗi oan ức đầy bụng này. Mẹ nào đâu biết rằng, khi mẹ đang oán hận cha mẹ, thì mẹ của mẹ - bà ngoại của tôi - đã bị đạn pháo cối vỏ đồng của người Nhật xé xác thành năm mảnh; tía của mẹ - ông ngoại của tôi - vì để lộ thân thể quá nhiều trên tường vây nên đã bị loạt đạn bắn chuẩn xác của người Nhật hất bay cả đỉnh đầu (mẹ từng nói với tôi, lính Nhật bốn mươi năm về trước đều là thiện xạ).

Mẹ thầm cầu nguyện không thành tiếng: Tía! Má! Hai người mau đến đây đi! Con đói lắm, khát lắm, em bệnh rồi, không đến nữa là hủy hoại đứa nhỏ mất!

Mẹ nghe thấy trên tường vây, có lẽ không phải trên tường vây, vang lên một hồi tiếng chiêng yếu ớt, sau tiếng chiêng, có tiếng người gọi: "Còn ai không — còn ai không — quỷ tử rút rồi — Dư tư lệnh tới rồi —"

Mẹ ôm cậu út đứng dậy, dùng cái cổ họng đã khản đặc gào thét tuyệt vọng: "Có — có người — chúng tôi ở dưới giếng đây — mau đến cứu người với —" Mẹ vừa hét, vừa rảnh ra một tay lay động sợi dây guồng, quằn quậy mất chừng một canh giờ, đôi tay ôm em trai của mẹ buông thõng xuống lúc nào không hay, em trai rơi phịch xuống đất, thều thào rên rỉ mấy tiếng rồi im bặt không tiếng động. Mẹ áp sát vào vách giếng, trượt dài người xuống tận đáy, ngồi phịch xuống những viên gạch vụn lạnh ngắt như một thây ma. Mẹ tuyệt vọng rồi.

Cậu út bò lên đầu gối mẹ, rên rỉ vô hồn: "Chị... em muốn má..."

Lòng mẹ dâng lên một nỗi chua xót, vươn hai tay ôm chầm lấy cậu út vào lòng, nói: "An Tử... Tía và má không cần chúng ta nữa rồi... Hai chị em mình chết dưới giếng rồi..."

Toàn thân cậu út nóng rực, mẹ ôm thằng bé cứ như ôm lấy một lò than.

"Chị... em khát..."

Mẹ nhìn thấy ở một góc đáy giếng, có một vũng nước bẩn xanh ngắt nhỏ xíu, chỗ đó trũng xuống, tối tăm hơn nơi mẹ đang ngồi, trong nước có con cóc gầy trơ xương đang ngồi xổm, trên lưng cóc chi chít những nốt sùi đen sì to bằng hạt đậu, miếng da màu vàng nhạt dưới cằm con cóc phập phồng bất an, đôi mắt lồi của cóc phẫn nộ trừng trừng nhìn mẹ tôi. Cơ thể mẹ co giật, nhắm nghiịt hai mắt lại. Bản thân cô cũng khô cổ rát họng, nhưng cô nghĩ dù có khát chết thì cô cũng tuyệt đối không uống vũng nước bẩn ngâm cóc nhái đó.

Cơn sốt của cậu út bắt đầu từ chiều hôm qua. Thằng bé gần như không ngừng khóc từ lúc xuống đáy giếng, khóc mãi đến khi lạc cả giọng, khàn đặc, hệt như tiếng kêu của một con mèo con sắp chết.

Sáng hôm qua, mẹ trải qua trong sự hoảng sợ và cuống cuồng, hoảng sợ đến từ tiếng súng pháo vang rền trong và ngoài thôn, cuống cuồng đến từ việc em trai quẫy đạp liều mạng. Mẹ năm mười lăm tuổi thân hình vẫn còn rất mảnh khảnh, bình thường ôm cục thịt em trai đã thấy hơi quá sức, huống chi thằng bé còn cứ ngẩng đầu quẫy đạp ngược ngạo. Mẹ từng giáng cho mông nó một bạt tai, và cậu út khốn nạn tột cùng của tôi chẳng khách khí chút nào mà cắn cho mẹ tôi một miếng.

Sau khi phát sốt, cậu út mụ mị mê man, mềm nhũn ra, mẹ ôm thằng bé ngồi trên những viên gạch góc cạnh rõ mệt, mông bị cấn tê rần đau nhức, hai chân cũng mất hết cảm giác. Tiếng súng lúc thưa lúc dày, nhưng chưa từng dừng lại. Ánh nắng từ vách giếng phía tây chầm chậm xoay chuyển, dịch sang vách giếng phía đông, dưới giếng tối sầm lại. Mẹ biết, mình đã ngồi dưới giếng tròn một ngày rồi, tía và má thế nào cũng phải đến chứ? Mẹ dùng tay sờ khuôn mặt nóng hầm hập của cậu út, cảm thấy hơi thở hắt ra từ mũi em trai nóng như ngọn lửa, cô sờ thấy trái tim nhỏ bé đang đập loạn nhịp của em trai, nghe thấy tiếng rít khò khè trong lồng ngực em. Thoáng cái cô nghĩ đến việc em trai có lẽ sắp chết, toàn thân lập tức run rẩy, thế là cô dùng sức xua đi ý nghĩ đó. Cô tự an ủi mình: Sắp rồi, sắp rồi, trời tối rồi, đến chim sẻ én còn về tổ nghỉ ngơi, tía và má sắp đến rồi đây.

Ánh nắng trên vách giếng biến thành màu vàng cam, rồi lại chuyển sang màu đỏ sẫm, một con dế trốn trong kẽ gạch kêu rả rích, một bầy muỗi đậu trong kẽ gạch cũng khởi động động cơ, bắt đầu bay lượn. Lúc này, mẹ nghe thấy tiếng súng liên thanh gần bức tường vây, tựa như phía bắc thôn người ngựa la hét, tiếp theo phía nam thôn vang lên tiếng súng máy như cuồng phong. Sau tiếng súng, tiếng người tiếng móng ngựa ùa vào thôn như thủy triều. Trong thôn nhốn nháo như một nồi cháo chè, từng đợt tiếng móng ngựa và tiếng bước chân người chạy qua chạy lại ngay xung quanh miệng giếng, mẹ nghe thấy tiếng quỷ tử gầm thét ục ục. Cậu út phát ra tiếng rên rỉ đau đớn, mẹ bịt miệng thằng bé lại, bản thân cũng nín thở. Cô cảm thấy khuôn mặt em trai đang quay qua quay lại dưới lòng bàn tay mình, cô nghe thấy trái tim mình đập thình thịch như tiếng trống. Sau đó ánh nắng tắt ngấm, mẹ nhìn từ miệng giếng lên thấy một khoảng trời đỏ rực một màu. Tiếng lửa lép bép, tro tàn lơ lửng trên miệng giếng. Trong tiếng lửa có tiếng trẻ con khóc và tiếng thét chói tai của phụ nữ, không biết là cừu hay bò đang kêu thảm thiết. Mẹ dù ngồi dưới giếng, vẫn ngửi thấy mùi khét lẹt tanh tưởi.

Mẹ cũng không biết mình đã run rẩy dưới ánh lửa bao lâu, khái niệm thời gian đã không còn thuộc về cô nữa, nhưng cô vô cùng nhạy bén cảm nhận được những chuyện đã xảy ra trong khoảng thời gian qua. Từ khoảng trời đang dần xám xịt đó, cô biết ngọn lửa sắp tắt rồi. Vách giếng nhấp nhô sáng tối trong ánh lửa yếu ớt. Trong thôn ban đầu còn có tiếng súng lác đác và tiếng nhà cửa đổ sập vang dội, sau đó chỉ còn lại sự tĩnh lặng; trong khoảng trời tròn của mẹ, xuất hiện vài vì sao mờ ảo không chút ánh sáng.

Mẹ ngủ thiếp đi trong cái lạnh rồi lại tỉnh giấc trong cái lạnh, mắt cô đã thích nghi với bóng tối dưới giếng, ngẩng đầu nhìn thấy bầu trời xanh ngắt buổi sáng và dải ánh nắng dịu dàng chiếu lên vách giếng, cô hoa mắt chóng mặt. Hơi ẩm dưới giếng khiến quần áo cô ướt sũng, cô lạnh thấu xương, bèn ôm chặt lấy em trai, cơn sốt cao của em trai từ nửa đêm về sáng đã hạ bớt một chút, nhưng vẫn nóng hơn cô rất nhiều. Mẹ nhận được sự ấm áp từ người cậu út của tôi, cậu út nhận được sự mát mẻ từ người mẹ, mẹ và cậu út trong cuộc sống đáy giếng đằng đẵng thực sự đã nương tựa vào nhau mà sống. Lúc đó mẹ không hề biết ông ngoại bà ngoại đã sớm qua đời, vẫn đang mòn mỏi ngóng chờ khuôn mặt của cha mẹ xuất hiện ở miệng giếng, luôn kỳ vọng âm thanh quen thuộc chấn động vách giếng phát ra một chuỗi tiếng vang vọng, nếu không thì liệu mẹ có thể kiên cường trụ lại ba ngày ba đêm trong cái giếng cạn đó hay không, chỉ có quỷ mới biết.

Nhìn lại lịch sử gia đình mình, tôi phát hiện những nhân vật cốt cán trong nhà tôi đều có nhân duyên không thể cắt đứt với những hang động u ám, mẹ là khởi đầu, ông nội là đạt đến đỉnh cao, tạo nên kỷ lục sống hang động lâu dài của loài người văn minh đương đại, cha là kết thúc, một dấu chấm hết không mấy vẻ vang — xét về mặt chính trị — một kết cục vô cùng huy hoàng — xét từ góc độ con người — đến lúc đó cha sẽ vung cánh tay độc duy nhất may mắn còn lại, nghênh đón ánh bình minh, bay về phía mẹ, anh, chị, và tôi.

Mẹ bên ngoài lạnh buốt, bên trong khô cháy như lửa, từ sáng hôm qua đến nay, cô chưa hề ăn cũng không uống. Cơn khát bắt đầu hành hạ cô từ khi ngọn lửa thiêu rụi ngôi làng vào tối qua. Nửa đêm cơn đói đạt đến cao trào tột độ. Gần sáng dạ dày như cuộn lại thành một cục, ngoài cơn đau thắt chặt ra thì chẳng còn cảm giác gì khác. Giờ đây khi nghĩ đến đồ ăn, cô thậm chí còn có cảm giác buồn nôn. Lúc này, điều khiến cô khó chịu nhất chính là cơn khát, cô cảm thấy phổi của mình đã kêu sột soạt như chiếc lá cao lương khô khốc được phơi nắng, khí quản cũng co thắt cứng đờ, đau đớn khó lòng chịu đựng. Cậu út mím mở đôi môi đã rộp nước rồi nứt nẻ, lại một lần nữa nói: "Chị ơi... em khát..." Mẹ không dám nhìn khuôn mặt tiều tụy của cậu út, cô cũng chẳng còn lời nào để dỗ dành thằng bé nữa. Suốt một ngày một đêm, những lời hứa hẹn mà mẹ dành cho cậu út đều tan thành mây khói, ông ngoại bà ngoại chậm chạp mãi không xuất hiện khiến mẹ vừa lừa dối em trai vừa tự lừa dối chính mình. Tiếng chiêng mơ hồ trên tường vây đã sớm biến mất, trong thôn thậm chí không có cả tiếng chó sủa. Mẹ nghĩ, ông ngoại bà ngoại có lẽ đã chết rồi, có lẽ đã bị quỷ tử Nhật Bản bắt đi rồi. Hốc mắt cô cay xè, nhưng nước mắt đã cạn khô từ lâu. Vẻ đáng thương của em trai đã khiến mẹ trưởng thành hơn. Cô thoáng quên đi nỗi đau thể xác, đặt em trai lên những viên gạch, tự mình đứng dậy, quan sát vách giếng. Vách giếng đương nhiên là ẩm ướt, rêu phong cũng lộ ra sức sống mãnh liệt, nhưng chúng không thể giải khát, cũng không thể ăn được. Mẹ ngồi xổm xuống, nhấc một viên gạch lên, rồi lại nhấc thêm một viên nữa, những viên gạch nặng trịch, tựa như chứa đầy nước, một con rết màu đỏ tươi, mọc mấy chục cái chân nhỏ, ngoe nguẩy đầu đuôi chui ra từ kẽ gạch, mẹ giật mình nhảy sang một bên, nhìn con rết giương bày hai hàng chân hoa cả mắt, bò lên phía trên con cóc, tìm một kẽ gạch rồi chui tọt vào trong. Mẹ không dám nhấc gạch nữa, hơn nữa cũng không dám ngồi xuống, bởi vì, cái chuyện xui xẻo xảy ra vào sáng hôm qua đó, đã khiến cô nhận thức được rằng mình đã là một thiếu nữ rồi.