Cha nằm sấp bên cạnh ông nội, nhìn các trạm gác đi lại tuần tra bên trong hàng rào thép gai.

Một chiếc xe tải từ phía Tây chạy tới, ống khói to thô phun ra từng chùm đom đóm màu đỏ sậm mạnh mẽ, ánh đèn xe giống như một dòng sông, từ đằng xa ào ào chảy tới, đoạn đường ray không bị bánh xe nghiến qua cũng kêu cọt kẹt.

Ông nội và cha bò đến bên hàng rào thép gai, dùng tay vạch, muốn nặn ra một cái lỗ để chui vào. Thép gai căng cực kỳ chặt, một chùm gai sắt đâm phập vào lòng bàn tay cha. Cha khẽ rên rỉ một tiếng.

Ông nội khẽ hỏi: "Sao thế?"

Cha khẽ đáp: "Bị đâm tay rồi, cha ơi."

Ông nội nói: "Không qua được đâu, về thôi!"

Cha nói: "Giá mà có súng thì tốt."

Ông nội nói: "Có súng cũng không ra được."

Cha nói: "Có súng thì trước tiên bắn nát cái đèn trứng bò!"

Ông nội và cha lùi vào một bóng râm, ông nội với lấy một cục gạch, dùng sức ném lên đường sắt. Trạm gác kêu quái dị một tiếng, bắn một phát súng, đèn pha lập tức quét tới, tiếng súng máy rào rạt như gió thổi làm tai cha điếc đặc một nửa, đầu đạn đánh cho đường sắt bắn tung tóe đom đóm vàng.

Ngày mười lăm tháng Tám, tết Trung thu, chợ lớn huyện Cao Mật. Dù là thời loạn lạc, bách tính vẫn phải sống, sống thì phải ăn mặc, phải mua bán. Người ra kẻ vào nối đuôi nhau. Tám giờ sáng, một tiểu tử tên là Cao Vinh đến cửa Bắc huyện thành lên gác, anh ta kiểm tra nghiêm ngặt người ra kẻ vào. Anh ta cảm thấy tên lính Nhật đối diện nhìn mình với ánh mắt vô cùng không thân thiện.

Một ông lão hơn năm mươi tuổi và một cậu bé mười mấy tuổi, lùa một con dê núi nhỏ từ trong thành đi ra, sắc mặt ông lão đen kịt, mắt thâm sì; còn sắc mặt đứa nhỏ thì đỏ bừng, đổ mồ hôi, trông có vẻ rất căng thẳng.

Người qua lại rất nhiều, đều bị chặn lại ở cửa, Cao Vinh cẩn trọng hỏi han kiểm tra.

"Đi đâu thế?"

"Ra khỏi thành, về nhà!" Ông lão nói.

"Không đi chợ nữa à?"

"Chợ xong rồi, mua được con dê sắp chết bệnh, rẻ."

"Các ông vào thành từ bao giờ?"

"Chiều hôm qua đã vào, ở nhà họ hàng, sáng sớm tinh mơ đã mua dê."

"Bây giờ đi đâu?"

"Ra thành, về nhà."

"Đi đi."

Ông nội và cha lùa con dê nhỏ đó, ra khỏi thành. Bụng con dê núi nặng trịch, nhấc móng khó khăn. Ông nội dùng một chiếc gậy cao lương quất vào mông nó, nó kêu bê bê, quằn quại cái đuôi đầy đau đớn, chạy về phía con đường đất dẫn đến hương Đông Bắc Cao Mật.

Ông nội và cha đào súng từ dưới bia mộ lên.

Cha nói: "Cha ơi, thả con dê núi ra đi?"

Ông nội nói: "Không, lùa nó đi, lùa về làm thịt, hai ông cháu mình ăn tết Trung thu."

Cha và ông nội mãi đến chính ngọ mới lùa về đến đầu làng, lúc họ nhìn thấy từ xa bức tường đất đen cao vây quanh làng đã được tu sửa trong những năm gần đây, thì đã nghe thấy tiếng súng tiếng pháo ác liệt trong làng ngoài làng. Ông nội nhớ lại mối lo ngại của ông Trưởng tộc Trương Nhược Lỗ trước khi đi huyện thành, nhớ lại dự cảm của mình suốt mấy ngày liền, biết rằng tai họa này cuối cùng cũng đã giáng xuống. Ông thầm ăn mừng sự chính xác của việc ra khỏi thành từ sáng sớm, tuy mang rủi ro, nhưng dù sao cũng đã đuổi kịp, làm được gì thì làm vậy thôi.

Ông nội và cha ôm con dê núi sắp chết vào ruộng cao lương. Cha động thủ tháo sợi dây thừng buộc hậu môn con dê. Cha tháo dây thừng, nghĩ đến cảnh tượng ở nhà người phụ nữ nhét đạn vào mông dê, năm trăm năm mươi viên đạn, nhét vào lỗ đít con dê núi, làm bụng con dê trĩu xuống như vầng trăng khuyết. Dọc đường cha cứ nơm nớp lo sợ, lúc thì sợ đạn làm rách bụng dê, lúc lại sợ con dê núi tiêu hóa hết đạn.

Cha xé sợi gai mịn ra, mông dê như một đóa hoa mai, chợt bừng nở, những viên phân dê tích tụ bấy lâu lạch tạch rơi xuống. Con dê núi ị một đống phân, ngã liệt xuống đất. Cha ngạc nhiên nói: "Cha ơi, hỏng rồi, đạn đều biến thành phân dê rồi."

Ông nội xách sừng dê, dựng thẳng con dê lên, rồi xóc lên xóc xuống, những viên đạn sáng lấp lánh từ cái lỗ đít đã mất khả năng co giãn của con dê phun phụt trào ra.

Ông nội và cha nhặt đạn lên, trước tiên nạp đầy buồng đạn, lại nhét vào túi, chẳng màng con dê sống hay chết, từ trong ruộng cao lương, cắt ngang tiến chắp về phía trước làng.

Quỷ lợn đã bao vây kín mít ngôi làng, trong làng khói súng mịt mù, có mấy đốm khói đen đang bốc lên. Cha và ông nội trước tiên nhìn thấy trận địa pháo nhỏ giấu trong ruộng cao lương. Có tổng cộng tám khẩu pháo cối, nòng pháo cao hơn nửa người, miệng pháo to bằng một nắm đấm. Hơn hai mươi tên người Nhật mặc quân phục màu vàng đất đang bắn pháo, một tên quỷ lợn gầy giơ xương cầm lá cờ nhỏ chỉ huy. Phía sau mỗi khẩu pháo đều có một tên quỷ lợn, dạng chân cưỡi lên pháo cối, hai tay túm lấy một quả đạn pháo nhỏ có cánh, sáng loáng. Tên quỷ gầy phất cờ nhỏ một cái, lũ quỷ lợn đồng loạt buông tay, thả đạn pháo rơi vào nòng pháo. Trong nòng pháo vang lên một tiếng, miệng pháo vọt ra một luồng lửa, nòng pháo thụt lùi về sau, một thứ sáng loáng đã bay vút lên trời, kêu chiu chiu, rơi xuống trong vòng vây. Trong vòng vây trước tiên bốc lên tám luồng khói, tiếp theo truyền đến tiếng nổ lớn chập làm một của tám tiếng nổ. Trong những cột khói đó, những thứ đen sì tung tóe ra như hoa nở. Lũ quỷ lại bắn một loạt đạn pháo. Ông nội như từ trong mộng tỉnh lại, vung súng kíp, một phát bắn ngã tên người Nhật cầm cờ nhỏ. Cha nhìn thấy viên đạn xuyên vào cái đầu lâu khô khốc như củ cải khô của tên quỷ gầy, mới ý thức được: Trận chiến bắt đầu rồi. Cậu ta đầu óc ong ong bắn một phát súng, viên đạn đánh vào tấm đế của pháo cối, kêu leng keng một tiếng, rồi lại rẽ ngoặt sang chỗ khác. Tên quỷ điều khiển pháo chộp lấy súng, pằng pằng bắn trả, ông nội kéo cha, luồn lách qua khoảng trống giữa ruộng cao lương chuồn mất.

Người Nhật và Ngụy quân bắt đầu tấn công. Ngụy quân đi trước, khom lưng, luồn qua các khoảng trống cao lương, bắn phá lung tung khắp trời đất, lính Nhật theo sau, lưng cũng khom rất thấp.

Mấy khẩu súng máy kêu cục cục cục cục trong ruộng cao lương. Trên vòng vây im phăng phắc. Đợi đến khi đám Ngụy quân xông đến gần vòng vây, từ trong vòng vây bay ra mấy chục quả lựu đạn chày — ông nội không biết, đây là lựu đạn phế phẩm mà đại gia Nhược Lỗ gom góp tiền ra xưởng quân khí của chi đội Lãnh mua về — lựu đạn đồng loạt phát nổ, Ngụy quân ngã la liệt mấy chục tên, đứa nào chưa bị nổ trúng liền quay đầu chạy, lính Nhật cũng quay đầu chạy ngược lại. Trên vòng vây bật dậy mấy chục người, giương súng kíp súng săn, vội vàng bắn một trận, rồi lại vội vã rụt đầu xuống. Trên vòng vây lại yên tĩnh trở lại.

Sau này, cha và ông nội mới biết, phía bắc làng, phía đông làng, phía tây làng, đều đang diễn ra những trận chiến ác liệt tương tự, lại mang màu sắc hoang đường tương tự.

Lũ quỷ lại bắt đầu bắn pháo, đạn pháo bắn chuẩn xác vào hai cánh cửa lớn bọc sắt, một phát một lỗ, lại một phát một lỗ, bùm bùm một loạt pháo, cửa lớn bị nổ cho nát bét, trước cửa mở ra một cái lỗ lớn.

Ông nội và cha lại tập kích pháo binh của giặc. Ông nội bắn bốn phát, có hai tên lính giặc ngã gục. Cha bắn một phát. Mục tiêu cha nhắm tới là một tên quỷ lợn đang cưỡi nòng pháo, hai tay túm đạn pháo. Để cho chắc ăn, cha dùng hai tay nắm chặt khẩu Browning, nhắm vào tấm lưng rộng của tên quỷ bóp cò, nhưng cha lại thấy viên đạn chui thẳng vào lỗ đít tên quỷ. Tên quỷ sững người, thân mình ngả về phía trước, đè bẹp miệng pháo, một tiếng nổ lớn ầm vang. Cha nảy lên nảy xuống trên mặt đất, trên đầu rào rào tiếng động. Tên quỷ đó bị đánh gãy làm đôi, pháo cối bị nổ nát nòng, một cái khóa nòng nóng bỏng bay đi mấy chục mét, rơi ngay trước đầu cha, thiếu chút nữa đã đập chết cha.

Nhiều năm về sau, cha vẫn không thể quên phát súng chiến quả huy hoàng này.

Cửa lớn vòng vây làng bị nổ nát, một đội kỵ binh Nhật, vung vẩy mã tấu, xông thẳng vào trong làng. Cha vừa sợ hãi ba phần vừa ngưỡng mộ bảy phần nhìn những con đại mã béo tốt oai phong lẫm liệt đó. Cây cao lương lộn xộn vướng chân ngựa, quẹt mặt ngựa, ngựa ngoại cau mày nhảy nhót lung tung, rất khó chạy nhanh. Khi đội kỵ binh xông đến lỗ cửa lớn, tất cả ngựa chen chúc vào nhau, lộc cộc lầm rầm, giống như vào chuồng ngựa. Từ hai bên lầu cửa, vô số bừa sắt cày gỗ, gạch vỡ ngói vụn bay xuống, đại khái còn có cả cháo cao lương nóng bỏng, đám kỵ binh vừa kêu ré lên vừa ôm lấy đầu, những con ngựa ngoại sợ hãi lồng lên giậm vó, con thì chui vào trong làng, con thì chạy trốn quay lại.

Ông nội và cha nhìn thấy thảm cảnh tấn công của kỵ binh, trên mặt đều nở nụ cười kỳ quái.

Sự quấy rối của ông nội và cha đã rước lấy từng đàn từng lũ Ngụy quân. Sau đó đội kỵ binh cũng tham gia càn quét. Đã mấy lần mã tấu của Nhật chém bổ xuống với ánh sáng lạnh lẽo ngay trên đầu cha, nhưng đều bị cây cao lương cản lại. Da đầu ông nội bị một viên đạn cày toét ra một đường rãnh. Cây cao lương mọc dày đặc đã cứu mạng ông nội và cha. Họ bị đuổi chạy trốn như thỏ sát mặt đất. Đến xế chiều, ông nội và cha chạy đến bên bờ sông Mực.

Ông nội và cha điểm lại đạn dược, rồi lại chui vào ruộng cao lương. Họ đi về phía trước chừng một dặm đường. Thì nghe thấy phía trước có tiếng thét lớn: Đồng chí ơi — xông lên — xông lên — đả đảo đế quốc Nhật Bản —

Sau tiếng hô khẩu hiệu, kèn quân sự lại cất lên tí tít tà tà. Hình như có hai khẩu súng máy nặng đang kêu cục cục trong ruộng cao lương.

Ông nội và cha vô cùng phấn khích, lao đầu chạy bay đi theo tiếng súng máy nặng đó. Đến gần nhìn lại, bóng người không có một ai, chỉ thấy trên cây cao lương buộc hai cái thùng phuy dầu hỏa bằng sắt tây, trong thùng có hai dây pháo đang nổ đì đùng.

Tiếng kèn quân sự và tiếng khẩu hiệu lại vang lên ở ruộng cao lương bên cạnh.

Ông nội cười nhạt một tiếng, nói: "Bát Lộ đất, chỉ biết dùng chiêu này."

Thùng phuy sắt tây kêu đùng đùng, chấn động cho hạt cao lương đã già rơi lả tả xuống.

Đội kỵ binh của giặc và từng đàn Ngụy quân vừa bắn súng vừa bao vây tới. Ông nội kéo cha lùi về phía sau. Mấy tên Bát Lộ giắt lựu đạn ở lưng khom lưng chạy tới. Cha nhìn thấy một tên Bát Lộ cầm súng quỳ xuống đất, chĩa súng vào khóm cao lương đang lắc lư loạn xạ do ngựa ngoại đâm vào, tiếng súng rách nát như vỡ một cái vạc đất. Tên Bát Lộ bắn xong kéo khóa nòng hất vỏ đạn ra, làm thế nào cũng không kéo nổi. Một con ngựa ngoại lao tới, cha nhìn thấy tên lính Nhật trên lưng ngựa múa một đường mã tấu sáng loáng, chém bổ xuống đầu tên Bát Lộ đó, tên Bát Lộ vứt súng cắm cổ chạy, ngựa ngoại đuổi theo hắn, mã tấu Nhật chém đầu hắn làm đôi, óc bắn tung tóe lên lá cao lương. Hai mắt cha tối sầm, mềm nhũn ngã xuống đất.

Cha và ông nội bị kỵ binh Nhật đánh tan tác. Mặt trời đã đè nặng lên ngọn cao lương, trong ruộng cao lương đã xuất hiện từng đám bóng tối lớn, ba con cáo nhỏ lông xù chậm chạp di chuyển từ trước mặt cha, cha vươn tay tóm lấy cái đuôi to đáng yêu của một con cáo nhỏ, lập tức nghe thấy từ trong bụi cao lương phát ra một tiếng tru tức giận tột độ, một con cáo già lông đỏ nhanh như chớp nhảy vọt ra, nhe nanh múa vuốt, uy hiếp cha. Cha hoảng loạn thả cáo nhỏ ra, cáo già dẫn cáo nhỏ bỏ đi.

Tiếng súng đều vang lên ở ba hướng đông, tây, bắc của làng, phía nam làng tỏ ra vô cùng yên tĩnh. Cha ban đầu gọi khẽ, sau đó thì gọi lớn lên. Ông nội không trả lời. Mây mù xui xẻo bò lên đỉnh tim cha, cậu lo lắng chạy về nơi phát ra tiếng súng. Ánh sáng trong ruộng cao lương càng yếu hơn, những bông cao lương tắm mình trong ánh hoàng đạo tụ tập đáng sợ trên đầu cậu. Cha khóc.

Trong quá trình tìm kiếm ông nội, cha đã đụng phải ba cái xác của quân Bát Lộ, bọn họ đều bị mã tấu chém chết, khuôn mặt lúc chết của họ trông dữ tợn đáng sợ trong bóng tối mờ ảo. Cha xông vào một đám người, bọn họ đều là dân thường áo vải, cầm dây thừng đòn gánh, nơm nớp lo sợ ngồi xổm trong ruộng cao lương.

Cha hỏi: "Các người có thấy bố tao không?"

Bọn họ hỏi: "Đứa nhỏ, làng đã mở ra chưa?"

Cha nghe ra giọng Cao Mật của bọn họ. Cha nghe thấy một ông lão lải nhải dặn dò con trai mình: "Ngân Trụ, Ngân Trụ, nhớ lấy, vỏ bông rách cũng phải lấy, trước tiên đi kiếm một cái nồi tám vàm, cái nồi nhà mình sớm đã thủng rồi."

Đôi mắt đục ngầu của ông lão giống như hai bãi nước mũi dính chặt trong hốc mắt. Cha không rảnh để ý đến bọn họ, tiếp tục chạy về phía bắc. Khi đến gần ngôi làng, cảnh tượng từng xuất hiện lặp đi lặp lại trong giấc mơ của bà nội, trong giấc mơ của ông nội, trong giấc mơ của cha đã xuất hiện. Tiếng súng ba mặt đông, bắc, tây của làng nổ đùng đoang, nam phụ lão ấu trong làng, giống như một thủy triều ồn ào, trào ra từ cửa vòng vây, tràn vào ruộng cao lương trũng trước làng.

Một trận tiếng súng cuồng phong vang lên ngay trước mắt cha, cha nhìn thấy vô số viên đạn, bay lượn như châu chấu làm chủ ruộng cao lương trước làng. Nam thanh nữ tú già trẻ chạy ra ngoài, cùng với cây cao lương, đều bị bắn gục. Máu tươi văng ra, nhuộm đỏ cả một nửa bầu trời. Cha há hốc mồm, ngồi bệt xuống đất, cậu nhìn thấy khắp nơi đều là máu, khắp nơi đều là mùi tanh nồng của máu.

Người Nhật đã vào làng.

Ánh hoàng đạo nhuốm đẫm máu người vừa lặn xuống núi, vầng trăng máu tháng Tám âm lịch liền nhô lên từ trong bụi cao lương.

Cha tôi nghe thấy tiếng gọi hạ thấp giọng của ông nội tôi:

— Đậu Quan!