Con ngựa chạy lúc nhanh lúc chậm, giữa trưa thì chạy xuống đê sông Mực; đến chiều đã bỏ sông Mực lại sau lưng; khi hoàng hôn buông xuống, ông nội ngồi trên lưng ngựa, nhìn thấy con sông Nước Mặn hẹp hơn sông Mực một nửa, ngoằn ngoèo bò trên vùng đất hoang kiềm. Nước sông như tấm kính mờ màu xám, hắt ra những ánh sáng lờ mờ.

Diệu kế của Huyện trưởng Tào Mộng Cửu hốt trọn ổ đám thổ phỉ vùng đông bắc Cao Mật do ông nội tôi đứng đầu là câu chuyện vào cuối thu năm 1928. Nơi vùng núi hoang vu hẻo lánh ở Hokkaido, Nhật Bản, ông nội đã lặp đi lặp lại vô số lần ký ức thảm thương này. Ông nhớ lại khi mình ngồi trên chiếc xe con "Chevrolet" đen bóng dằn xóc trên con đường gập gềnh vùng đông bắc, bản thân đã đắc ý vênh váo và ngu đần đến mức nào. Ông nghĩ đến việc mình giống như một con chim mồi, dụ tám trăm gã hảo hán vào lưới. Chỉ cần nghĩ đến cảnh tám trăm gã hảo hán này bị súng máy bắn thành tám trăm cái đáy rổ ở một cái rãnh sông hẻo hảnh ngoài phủ Tế Nam là ông lại thấy chân tay lạnh ngắt. Khi ông khoác một cái bao tải rách, dùng tấm lưới rách bắt cá ở một dòng sông cát nông, ông có thể nhìn thấy những làn sóng màu xanh xám đuổi nhau như bờ ruộng trong vịnh biển hình bán nguyệt. Lúc đó ông nhớ đến sông Mực và sông Nước Mặn quê nhà, khi ông đốt cành cây nướng những con cá măng vây nhỏ ở sông cát Hokkaido, Nhật Bản, ông lại nghĩ về trải nghiệm ảm đạm sau khi phạm phải sai lầm nghiêm trọng chôn vùi tính mạng của tám trăm con người...

Vào lúc tảng sáng, ông nội giẫm lên những viên gạch vỡ trên bức tường cao của Sở Cảnh sát phủ Tế Nam, trèo lên đỉnh tường rồi trượt theo vách tường xuống chân tường đầy rác rưởi cỏ khô, làm hai con mèo dại đang đi dạo hoảng sợ chạy mất. Ông lẻn vào một nhà dân, dùng bộ quân phục dạ đen thẳng nếp đổi lấy vài bộ quần áo rách rưới, trà trộn vào đường phố hỗn loạn, nhìn đồng hương, bạn hàng của mình từng người một bị đẩy lên chiếc xe thùng kín. Trên ga tàu lính gác giăng giăng, một luồng sát khí âm u, trên đầu xe thùng kín khói than cuộn trào, ống xả phun ra hơi nước rít lên nhọn hoắt... Ông nội giẫm lên hai thanh ray sắt rỉ sét, đi thẳng về phía nam, đi một ngày một đêm, lúc bình minh, gần một lòng sông cạn, ông ngửi thấy mùi máu nồng nặc. Ông nội giẫm lên chiếc cầu gỗ gãy, nhìn thấy dưới gầm cầu trên những đống đá trắng bệch phủ đầy máu tươi và óc, tám trăm đứa thổ phỉ vùng đông bắc Cao Mật chất thành từng lớp, lấp đầy nửa dòng sông... Ông nội cảm thấy xấu hổ, sợ hãi và thù hận vô cùng. Đứng trên chiếc cầu gãy, khát vọng sống của ông trở nên mãnh liệt kỳ lạ. Chém giết, bị chém giết, ăn thịt người, bị người ăn thịt, cái lối sống xoay chuyển như bánh xe này ông đã chán ngấy rồi. Ông nhớ đến ngôi làng yên bình khói bếp lượn bờn, tay quay giếng kêu kẹt kẹt kéo lên dòng nước giếng trong vắt, một con lừa con lông tím thò mõm vào thùng tranh uống nước, con gà trống đỏ rực đứng trên bức tường đất mọc đầy bụi táo dại cất tiếng gáy cao đón ánh bình minh rực rỡ... Ông nội quyết định về nhà. Từ khi sinh ra ông chỉ quanh quẩn trên mảnh đất đông bắc Cao Mật, đây là lần đầu tiên chạy xa đến thế, ông cảm thấy nhà xa xôi như ở ngoài chân trời. Họ đi tàu hỏa đến Tế Nam, lúc đó nhớ đầu máy chạy thẳng về hướng tây, vậy thì bây giờ chỉ cần đi dọc theo đường sắt về hướng đông thì không sợ không đến được huyện Cao Mật. Ông nội đi dọc theo đường ray, có đôi khi cảm thấy đường ray đâm về hướng khác, ông ngập ngừng nhưng lập tức tỉnh táo lại. Ông nghĩ đến sông lớn Trường Giang còn phải khúc khuỷu, đường sắt do người làm ra sao lại không ngoằn ngoèo. Trên đường sắt đôi khi xuất hiện những con gà trống nhấc chân sau đi đái, đôi khi cũng xuất hiện những con chó mái ngồi xổm đi đái. Khi chiếc tàu hỏa đen kịt lao đến, ông nằm rúc dưới rãnh đường hoặc trong ruộng ngô bên đường, nhìn những chiếc bánh xe màu đỏ hoặc màu đen run rẩy bò qua, đường ray cong queo bị biến dạng dưới bánh xe; tiếng còi tàu rít nhọn xuyên qua những chiếc lá ngô xô lệch và cát bụi cuốn tung hiển hiện ra hình dáng của nó. Tàu hỏa lướt qua, đường ray đau đớn khôi phục lại trạng thái bình thường, đen kịt, xám sáng, như một tâm trạng mâu thuẫn không đành chịu đè nén nhưng cũng không thể trốn tránh sự đè nén. Phân Trung Quốc và phân Nhật Bản nhỏ xuống từ tàu khách bốc ra cùng một mùi hôi thối, vỏ lạc, vỏ hướng dương, giấy vụn găm vào kẽ đà giáo... Ông nội gặp làng xin ăn, gặp sông uống nước, bất kể ngày đêm lao về hướng đông, nửa tháng sau, ông đã nhìn thấy hai tháp pháo lớn quen thuộc trên ga tàu hỏa Cao Mật. Trên ga tàu hỏa, các hào thân huyện Cao Mật đang tiễn đưa cựu Huyện trưởng Tào Mộng Cửu thăng chức Trưởng phòng Cảnh sát tỉnh Sơn Đông. Ông nội thò tay sờ vào hông, hông trống trỗng, ông không biết mình ngã gục xuống đất bằng động tác gì, rất lâu rất lâu sau, cái miệng cắm vào đất đen của ông mới ngửi thấy mùi đất đen nồng nặc máu... Ông nội sau khi suy tính kỹ càng quyết định vẫn không đi thăm bà nội và bố tôi, mặc dù trong những giấc mơ lạnh giá ông đã nhiều lần mơ thấy thân thể trắng như tuyết của bà nội, mơ thấy nụ cười ngây thơ kỳ kỳ quặc quặc của bố tôi, tỉnh dậy trên gương mặt bẩn thỉu của ông dính những giọt nước mắt nóng hổi, trái tim thắt lại đau nhói như bị đấm. Ông biết, khi ngẩng đầu nhìn bầu trời đầy sao ông biết nỗi thương nhớ của mình dành cho vợ con sâu sắc đến nhường nào. Nhưng khi sự việc đến gần, đứng ở đầu làng quen thuộc, ngửi thấy mùi bã rượu thân thương ngập tràn trong đêm tối mờ mịt, ông lại ngập ngừng. Một cái tát rưỡi của bà nội giống như một dòng sông lạnh lẽo chia cắt ông và bà. Bà nội chửi ông: Đồ lừa đực! Đồ heo đực! Khi chửi ông bà nội trợn mắt trề môi, hai tay chống hông, lưng khòm xuống, cổ vươn ra, trong miệng chảy ra máu đỏ tươi... Hình ảnh xấu xa đó khiến tâm trí ông rối bời, ông nghĩ mình sống từng ấy năm chưa từng bị một người phụ nữ nào chửi rủa hung tợn như thế, càng chưa từng bị người phụ nữ nào tát cho một cú. Mặc dù khi ái ân trộm lén với Luyến Nhi trong lòng ông có sự hổ hổ, nhưng sau khi bị chửi mắng đánh đập, sự hổ hổ tan biến, chút khả năng tự kiểm điểm vốn có trong lòng ông đã bị tâm trạng trả thù mạnh mẽ thay thế. Ông danh chính ngôn thuận dẫn Luyến Nhi bỏ đi, chuyển đến Cấm Gia Kou cách làng chúng tôi mười lăm dặm, mua một căn nhà ở lại. Thời gian đó ông biết mình sống không được suôn sẻ, từ nhược điểm của Luyến Nhi ông lại phát hiện ra ưu điểm của bà nội... Bây giờ, sau khi thoát chết trở về, chính đôi chân đã đưa ông đến đây, ông ngửi thấy mùi vị thân thương, trong lòng cảm thấy cay đắng. Ông muốn bất chấp tất cả lao vào khoảng sân đầy ký ức xấu xa và đẹp đẽ đó để tìm lại tình xưa, nhưng tiếng chửi mắng đau đớn đó, hình ảnh xấu xí vươn cổ khòm lưng đó như một hàng rào cao lớn ngăn cản con đường phía trước của ông.

Nửa đêm, ông nội lê thân thể mệt mỏi rã rời đến Hàm Thủy Kou. Ông đứng trước căn nhà mua từ hai năm trước, nhìn thấy vầng trăng nửa đêm về sáng treo cao trên bầu trời hướng tây nam. Trời màu xám bạc, trăng màu cam nhạt, trăng khuyết nhưng phần khuyết đó có đường nét mờ mờ có thể nhìn rõ. Quanh trăng rải rác mười mấy ngôi sao cô đơn. Trên nhà, trên đường phủ đầy ánh sáng lạnh lẽo của trăng sao. Thân thể đen đúa, săn chắc, thon dài của Luyến Nhi hiện lên trước mắt ông nội. Ông nội nhớ lại ngọn lửa vàng rực bao quanh thân thể cô và những tia lửa xanh bắn ra từ mắt cô, nỗi nhớ cuồng nhiệt về sự tiếp xúc da thịt làm ông nội quên đi nỗi đau đôi về tâm hồn và thể xác, ông bám vào bức tường lợp ngói. Nhún người lên tường, nhảy vào trong sân.

Ông nội gõ vào khuôn cửa sổ, đè nén niềm kích động, thấp giọng stên hừ:

"Luyến Nhi... Luyến Nhi..."

Trong phòng vang lên một tiếng kinh hô, sau đó là một hồi run rẩy hãi hùng, tiếp đó lại là tiếng sụt sùi như đứt hơi.

"Luyến Nhi, Luyến Nhi, em không nhận ra anh sao? Anh là Dư Chiêm Ngao đây!"

"Anh... anh trai ruột! Anh dọa em em cũng không sợ! Anh là ma em cũng muốn gặp anh! Em biết anh biến thành ma rồi, anh biến thành ma mà vẫn đến thăm em em em trong lòng vui lắm... Rốt cuộc anh vẫn nhớ đến em... Anh đến đi... đến đi..."

"Luyến Nhi, anh không phải là ma, anh còn sống, anh sống sót trốn ra rồi!" Ông nội dùng nắm đấm nện bôm bốp vào cửa sổ, nói: "Em nghe xem, ma có nện vang cửa sổ được không?"

Luyến Nhi ở trong nhà òa lên khóc nấc.

Ông nội nói: "Đừng khóc, để người ta nghe thấy."

Ông nội đi đến trước cửa, chân chưa đứng vững, Luyến Nhi trần truồng như một con cá măng lớn chồm vào lòng ông.

Ông nội nằm trên giường đất, ngơ ngác nhìn trần nhà dán giấy. Trong hai tháng, ông thậm chí chưa từng bước chân ra khỏi cửa, mỗi ngày Luyến Nhi đều truyền đạt lại những lời bàn tán trên đường về đám thổ phỉ vùng đông bắc Cao Mật cho ông nghe, vì vậy mỗi ngày ông đều chìm đắm trong việc hồi tưởng lại kịch bản đại thảm kịch này. Khi hồi tưởng đến một số chi tiết, ông lại nghiến răng ken kẹt vì căm hờn. Ông nghĩ mình đánh nhạn cả đời cuối cùng lại bị nhạn mổ mù mắt. Ông hoàn toàn có vô số cơ hội lấy mạng con chó già Tào Mộng Cửu, nhưng rốt cuộc lại tha cho nó. Lúc này ông lại liên tưởng đến bà nội tôi. Mối quan hệ cha nuôi con nuôi nửa thật nửa giả giữa bà và Tào Mộng Cửu là một nguyên nhân quan trọng khiến ông mắc bẫy, ông vì hận Tào Mộng Cửu mà hận bà. Có lẽ bà và Tào Mộng Cửu đã sớm thông đồng với nhau, cùng giăng bẫy hại ông. Đặc biệt là khi nghe Luyến Nhi nói, Luyến Nhi nói với ông nội tôi, anh trai ruột ơi, anh không quên được cô ta, nhưng cô ta đã sớm quên anh rồi, sau khi anh bị tàu hỏa chở đi, cô ta đã đi theo tên cầm đầu Hội Thiết Bản là Hắc Nhãn rồi, ở Hàm Thủy Kou mấy tháng nay rồi, đến nay vẫn chưa về. Luyến Nhi vừa nói vừa xoa nắn xương sườn của ông nội. Ông nội nhìn thân thể màu đen không biết chán của cô, một sự chán ghét lờ mờ nảy sinh. Ông từ tấm thân màu đen trước mắt này nghĩ đến thân thể trắng như tuyết của bà, nghĩ đến buổi chiều oi ả mấy năm trước, ông bế bà đặt lên chiếc áo tơi lớn trải dưới bóng râm cao lương rậm rạp.

Ông nội gập người ngồi dậy, nói: "Khẩu súng đó của anh còn không?"

Luyến Nhi hoảng sợ ôm lấy cánh tay ông nội, nói: "Anh muốn làm gì?"

Ông nội nói: "Anh đi giết mấy con chó tạp chủng này!"

"Chiêm Ngao! Anh trai ruột, anh không thể đi giết người nữa đâu! Cả đời này anh đã giết bao nhiêu người rồi!" Luyến Nhi nói.

Ông nội đạp một đạp vào bụng Luyến Nhi, nói: "Em bớt dài dòng đi, lấy súng ra đây!"

Luyến Nhi uất uất nức nở, tháo đường khâu gối, thò tay móc ra khẩu súng bao hai đầu đó.

Ông nội và bố cùng cưỡi một con ngựa đen, đi theo sau Ngũ Loạn Tử - hội viên trẻ tuổi của Hội Thiết Bản mưu lược trong lòng, phi nước đại nửa ngày, nhìn thấy sông Nước Mặn lấp lánh xám xịt, nhìn thấy vùng đất hoang kiềm trắng xóa hai bên bờ sông Nước Mặn, mặc dù cảm xúc bị những lời khoác thác của Ngũ Loạn Tử khích động cực độ vẫn chưa nguội lạnh, nhưng vẫn nhớ lại cảnh tượng quyết đấu với Hắc Nhãn bên bờ sông Nước Mặn —

Ông nội giắt khẩu súng bao, cưỡi một con lừa đực lớn chạy suốt một buổi sáng, đến Hàm Thủy Kou. Ông buộc con lừa ở một cây giẻ ngoài làng, để con lừa gặm vỏ cây. Ông kéo chiếc mũ dạ rách xuống một chút che lông mày, sải bước chạy vào làng. Hàm Thủy Kou là một ngôi làng rất lớn, ông nội không hỏi đường, xông thẳng về phía mấy dãy nhà lợp ngói cao lớn giữa làng. Cuối thu đầu đông, trong làng có mười mấy cây hạt dẻ treo những chiếc lá vàng khô đung đung trong gió. Gió không lớn nhưng sắc lẹm có lực. Ông nội xông vào đại viện nhà ngói, vừa lúc gặp buổi hội họp của Hội Thiết Bản chưa tan. Trong một gian đường lớn lát gạch vuông, trên bức tường đối diện treo một bức tranh lớn màu vàng xám, trên tranh vẽ một ông lão mặt mũi kỳ lạ cưỡi một con hổ vằn rực rỡ. Dưới tranh cúng tế một số đồ vật kỳ kỳ quặc quặc (sau này ông nội mới nhìn rõ những đồ vật đó có móng vuốt khỉ, xương đầu gà, mật heo phơi khô, đầu mèo, móng guốc lừa), trong làn hương trầm lượn bờn, một người quanh mắt có nốt ruồi ngồi trên một miếng sắt tròn dầy, tay trái xoa chỏm đầu trọc lóc trên đỉnh đầu, tay phải bịt khe mông, cất giọng cao sảng đọc thần chú: "À ma lai à ma lai sắt đầu sắt tay sắt linh đài sắt gân sắt xương sắt đan đài sắt lòng sắt gan sắt phổi đài gạo sống đúc thành trại tường sắt dao sắt súng sắt làm gì được thân sắt cưỡi hổ Tổ sư gấp gấp như sắc lệnh à ma lai à ma lai à ma lai..."

Ông nội nhận ra đây chính là Hắc Nhãn nổi danh lẫy lừng, nửa người nửa yêu vùng đông bắc Cao Mật.

Hắc Nhãn đọc xong thần chú, vội vã đứng dậy, hướng về phía vị Tổ sư thân sắt cưỡi hổ dập đầu ba cái, sau đó quay lại ngồi trên tấm sắt, hai tay nắm đấm, giấu toàn bộ mười cái móng tay vào trong nắm đấm. Hắn chĩa cằm về phía một đám hội viên Hội Thiết Bản ngồi trong đại đường. Các hội viên Hội Thiết Bản đều dùng tay trái xoa chỏm đầu, tay phải bịt khe mông, nhắm mắt lại, đồng thanh hô lớn, lặp lại thần chú mà Hắc Nhãn vừa đọc. Tiếng hô à ma lai... à ma lai... đó vang dội vang vang như tiếng hát, ông nội cảm thấy trong đại đường quỷ khí lượn bờn, ngọn lửa tức giận trong lòng không tự chủ được giảm đi một nửa — ban đầu ông định bắn lén Hắc Nhãn — sự ghê tởm tột cùng đối với Hắc Nhãn đã pha thêm vài phần kính sợ.

Các hội viên Hội Thiết Bản đồng thanh tụng xong thần chú, lại cùng nhau dập đầu với lão yêu cưỡi hổ, sau đó đứng dậy, tự nhiên xếp thành hai hàng dọc đông đúc, di chuyển đến trước mặt Hắc Nhãn. Trước mặt Hắc Nhãn có một cái vại lớn màu đỏ tương, trong vại ngâm gạo cao lương sống, ông nội đã sớm nghe nói Hội Thiết Bản ăn gạo sống, bây giờ cuối cùng mới nhìn thấy, mỗi hội viên Hội Thiết Bản đều nhận từ Hắc Nhãn một bát gạo sống, húp ừng ực hết sạch, sau đó đi đến trước bàn thờ, lần lượt cầm lấy những móng khỉ, móng lừa, xương đầu gà đó xoa xoa lên chỏm đầu trọc.

Đợi đến khi nghi thức của Hội Thiết Bản hoàn tất, mặt trời trắng đã pha sắc đỏ, ông nội hướng về bức tranh lớn đó bắn một phát súng, trên mặt lão yêu cưỡi hổ bị bắn thủng một lỗ. Hội Thiết Bản vỡ tổ, tỉnh táo lại trong chốc lát, cùng nhau lao ra, vây chặt ông nội vào giữa.

"Mày là ai, gan thỏ đế mà to vậy!" Hắc Nhãn cất tiếng chửi lớn.

Ông nội lùi về phía một bức tường gạch, dùng họng súng đang bốc khói đẩy chiếc mũ dạ rách lên một chút, nói: "Tổ tiên Dư Chiêm Ngao của mày đây!"

Hắc Nhãn nói: "Mày còn chưa chết sao?"

Ông nội nói: "Muốn nhìn mày chết trước!"

Hắc Nhãn nói: "Cái đồ đó của mày mà bắn chết được tao sao? Anh em, lấy dao ra!"

Một hội viên Hội Thiết Bản cầm đến một khẩu dao đồ tể, Hắc Nhãn nín một hơi, ra hiệu cho hội viên đó. Ông nội nhìn thấy con dao nhọn sắc bén đó chém lên cái bụng trần của Hắc Nhãn như chém vào gỗ cứng, kêu bôm bốp, trên bụng Hắc Nhãn chỉ để lại một vài vệt trắng.

Các hội viên Hội Thiết Bản đồng thanh tụng chú: "À ma lai à ma lai à ma lai sắt đầu sắt tay sắt linh đài... sắt thân cưỡi hổ Tổ sư gấp gấp như luật lệnh à ma lai... à ma lai... à ma lai..."

Trong lòng ông nội thầm kinh ngạc, ông chưa từng nghĩ trên đời này lại thực sự có người đao thương không nhập, ông nghĩ đến trong thần chú của hội viên Hội Thiết Bản, toàn thân đều thành sắt cả rồi, duy chỉ có điều không nói đến sắt mắt.

"Tròng mắt của mày có đỡ được đạn của tao không?" Ông nội hỏi.

"Bụng của mày có đỡ được một dao của tao không?" Hắc Nhãn hỏi ngược lại ông nội.

Ông nội biết bụng mình tuyệt đối không đỡ được con dao đồ tể sắc bén đó; ông cũng biết, mắt của Hắc Nhãn cũng không thể đỡ được đạn súng bao.

Các hội viên Hội Thiết Bản đều lấy đao thương kiếm kích từ trong đại đường ra, lăm lăm vây quanh ông nội.

Ông nội biết trong khẩu súng bao của mình chỉ còn chín viên đạn, sau khi bắn chết Hắc Nhãn, đám hội viên Hội Thiết Bản như chó dại cũng sẽ băm mình thành thịt vụn.

"Hắc Nhãn, thấy mày cũng tính là một nhân vật, ông đây giữ lại cho mày hai cái bóng đái đó! Mày giao con dâm phụ đó cho tao, chuyện hai ta coi như xong!" Ông nội nói.

"Cô ta là của mày sao? Mày gọi cô ta cô ta có thưa không? Mày danh chính ngôn thuận cưới cô ta sao? Góa phụ không chồng chó không chủ, ai nuôi là của người đó! Mày khôn hồn thì mau cút, đừng trách Hắc gia không khách khí!" Hắc Nhãn nói.

Ông nội giơ khẩu súng bao lên. Các hội viên Hội Thiết Bản cũng giơ cao những binh khí lóe ánh sáng lạnh. Ông nội nhìn những hội viên Hội Thiết Bản đang lẩm nhẩm thần chú kia, nghĩ, một mạng đổi một mạng!

Đúng lúc này bà nội tôi ở ngoài đám đông cất tiếng cười khẩy. Họng súng trong tay ông nội hạ xuống.

Bà nội bế bố tôi, đứng trên một bậc đài đá, tắm mình trong ánh mặt trời chếch về hướng tây, toàn thân tỏa ra hào quang. Tóc bà đen bóng, gương mặt hồng hào thắm thiết, đôi mắt sáng quắc, dáng vẻ thực sự vừa đáng yêu vừa đáng hận.

Ông nội nghiến răng nghiến lợi chửi: "Đồ đĩ!"

Bà nội không chút khách khí nói: "Đồ lừa đực! Đồ heo đực! Đồ hạ tiện, anh chỉ hợp ngủ với con tày gái thôi!"

Ông nội nâng họng súng lên.

Bà nội nói: "Anh bắn đi! Anh bắn chết tôi đi! Bắn chết cả con trai tôi luôn đi!"

"Cha nuôi!" Bố tôi gọi một tiếng.

Họng súng của ông nội lại một lần nữa hạ xuống.

Ông nhớ lại buổi trưa đỏ rực trong ruộng cao lương xanh ngắt đó. Nhớ lại con lừa đen lún trong bùn ngoài cửa sổ, nhớ lại thân thể trắng nõn nằm trong lòng Hắc Nhãn.