Nhậm phó quan cởi thắt lưng, cùng với khẩu súng lục Browning, ném phịch vào ngực Dư tư lệnh. Nhậm phó quan chắp tay vái dài, nói một tiếng: "Tư lệnh, hai đàng rộng đất!" rồi sải bước bước ra khỏi sân nhà tôi.
Dư tư lệnh cầm súng, nhìn bóng lưng Nhậm phó quan, nghiến răng nghiến lợi nói: "Mẹ kiếp nhà mày, một thằng oắt con học sinh, mà cũng muốn cai quản lão tử! Lão tử ăn mười năm bánh kẹp mặn, chưa từng có ai dám phách lối như thế."
Bà nội nói: "Chiêm Ngao, không thể để Nhậm phó quan đi được, ngàn quân dễ kiếm, một tướng khó tìm."
"Đàn bà biết cái quái gì!" Dư tư lệnh bực bội nói.
"Cứ ngỡ anh là một hảo hán, nào ngờ cũng chỉ là một kẻ vô tích sự!" Bà nội nói.
Dư tư lệnh giật chốt súng, nói: "Cô sống chán rồi phải không?"
Bà nội xé toạc áo ngực, để lộ bộ ngực trắng ngần như nắm phấn, nói: "Bắn đi!"
Bố kêu lên một tiếng mẹ, nhào vào ngực bà nội tôi.
Dư Chiêm Ngao nhìn cái đầu ngay ngắn của bố tôi, nhìn gương mặt hoa nhường nguyệt thẹn của bà nội tôi, không biết bao nhiêu chuyện cũ ùa về trong tâm trí. Anh thở dài một hơi, cất súng đi, nói: "Mặc lại tử tế cái áo vào!" rồi tay cầm roi ngựa, bước ra sân, cởi chú ngựa tơ tuấn tú từ cọc buộc ngựa, không kịp yên cương, phóng thẳng ra bãi tập.
Các đội viên lười nhác tựa vào tường, thấy Dư tư lệnh đến, liền đứng nghiêm ngay ngắn, không một ai dám ho he.
Dư Đại Nha bị trói thắt hai tay, buộc vào một gốc cây.
Dư tư lệnh nhảy xuống ngựa, bước đến trước mặt Dư Đại Nha, nói: "Ông làm phản thật đấy à?"
Dư Đại Nha nói: "Ngao tử, cởi trói cho lão tử, lão tử không thèm làm ở chỗ mày nữa!"
Các đội viên trợn tròn những con mắt lớn nhỏ khác nhau, nhìn Dư tư lệnh.
Dư tư lệnh nói: "Thúc, cháu muốn xử bắn thúc."
Dư Đại Nha gầm lên: "Đồ nghiệt chủng, mày dám bắn cả thúc ruột cơ à? Nghĩ lại ơn nghĩa thúc đối với mày xem, bố mày chết sớm, là thúc kiếm tiền nuôi hai mẹ con mày, nếu không có tao, mày sớm đã thành mồi cho chó rồi!"
Dư tư lệnh giơ roi quất một nhát lên mặt Dư Đại Nha, mắng một tiếng: "Đồ khốn!" Tiện đà quỳ sụp cả hai gối xuống đất, nói: "Thúc, Chiêm Ngao mãi mãi không quên ơn nuôi dưỡng của thúc, sau khi thúc chết, cháu sẽ chịu tang mặc áo gai cho thúc, vào các dịp lễ tết, cháu sẽ đến quét dọn mộ phần cho thúc."
Dư tư lệnh xoay người nhảy lên lưng ngựa, quất một roi vào mông ngựa, phi mã đuổi theo hướng Nhậm phó quan vừa bước đi, tiếng móng ngựa lộc cộc đã làm rung chuyển cả một thế giới.
Lúc xử bắn Dư Đại Nha, bố có mặt ở đó chứng kiến. Dư Đại Nha bị thằng Câm và hai đội viên giải đến đầu làng phía tây, pháp trường được chọn ở bên bờ một vũng nước hình trăng lưỡi liềm, nơi đọng những vũng nước đen ngòm hôi thối, sinh sôi vô số muỗi mòng dòi bọ. Trên vơ vực vũng nước sừng sững một cây liễu nhỏ lá ngả vàng. Dưới vũng nước cóc nhái kêu lộp bộp, bên cạnh một nhúm tóc rối tung, nằm chiếc giày rách của phụ nữ.
Hai đội viên áp giải Dư Đại Nha lên bờ vực, buông tay ra, nhìn thằng Câm. Thằng Câm quăng khẩu súng trường từ trên vai xuống, kéo búa súng, viên đạn lên nòng nghe lách cách.
Dư Đại Nha quay người lại, đối mặt với thằng Câm, mỉm cười. Bố phát hiện nụ cười của ông ta hiền từ nhân hậu, giống như một vành hoàng hôn ảm đạm.
"Thằng Câm huynh đệ, cởi trói cho ta đi, ta không thể mang theo dây thừng mà chết được!"
Thằng Câm suy nghĩ một lúc, xách súng tiến lên, rút dao găm từ thắt lưng ra, xoẹt xoẹt xoẹt ba năm nhát, cắt đứt sợi dây thừng mảnh. Dư Đại Nha duỗi hai tay, quay người lại, hét lớn: "Bắn đi, Câm huynh đệ, ngắm cho chuẩn huyệt vị, đừng để tao phải chịu tội!"
Bố cho rằng con người ta vào khoảnh khắc cận kề cái chết, đều khiến người ta phải kính trọng. Dư Đại Nha dẫu sao cũng là cốt thịt của hương thôn Đông Bắc Cao Mật chúng ta, ông ta phạm tội tày đình, tội chết khó dung, nhưng trước khi chết lại thể hiện ra khí phách anh hùng đáng có, bố bị ông ta cảm động đến mức lòng bàn chân nóng ran, chỉ hận không thể nhảy cẫng lên.
Dư Đại Nha quay mặt về phía vũng nước hôi thối, nhìn xuống vũng nước dưới chân, nơi mọc hoang mấy chiếc lá sen xanh, một nhành hoa sen dại gầy gò trắng muốt, rồi lại nhìn ra vương cao lương rực rỡ ánh sáng ở bên kia vũng nước, ngửa cổ cất cao giọng hát: "Cao lương đỏ rồi, cao lương đỏ rồi, giặc lùn tới rồi, giặc lùn tới rồi, nước mất, nhà tan rồi..."
Súng của thằng Câm giơ lên rồi hạ xuống, hạ xuống rồi giơ lên.
Hai đội viên nói: "Thằng Câm, nói hộ tư lệnh vài câu đi, tha cho ổng đi!"
Thằng Câm chống súng, lắng nghe Dư Đại Nha hát bài hát lộn xộn không đầu không cuối đó.
Dư Đại Nha quay người lại, trợn trừng mắt giận dữ, quát lớn: "Bắn đi, huynh đệ! Lẽ nào lại muốn tao tự kết liễu đời mình chắc?"
Thằng Câm giơ súng lên, ngắm nghía phần trán thô ráp như miếng ngói vỡ của Dư Đại Nha, siết cò.
Bố nhìn thấy vầng trán của Dư Đại Nha nứt toác ra giống như mảnh ngói vỡ, ngay sau cảnh tượng đập vào mắt là tiếng súng trầm đục lọt vào tai. Thằng Câm cúi đầu trong tiếng súng, một làn khói súng trắng muốt nhả ra từ nòng súng. Thân thể Dư Đại Nha bất động chừng hai cái chớp mắt, rồi giống như một khúc gỗ, ngã nhào xuống vũng nước với tốc độ chóng mặt.
Thằng Câm kéo súng bỏ đi. Hai đội viên lẽo đẽo theo sau.
Bố và đám trẻ con nơm nớp lo sợ ùa đến bên bờ vũng nước, đứng ở trên cao nhìn xuống Dư Đại Nha đang nằm ngửa mặt lên trời dưới vũng nước. Trên mặt ông ta chỉ còn lại một cái miệng lành lặn nguyên vẹn, đỉnh đầu bay mất, óc dính bết hai bên tai, một con mắt bị chấn động văng ra khỏi hốc, giống như hạt nho to, treoòng tòng bên tai. Khi thân thể ông ta rơi xuống, làm bùn nhão bắn tung tóe, nhánh hoa sen trắng gầy guôc kia bị gãy cọng, vương mấy sợi tơ trắng, vắt vẻo bên bàn tay ông ta. Bố ngửi thấy mùi hương thoang thoảng của hoa sen.
Sau đó, Nhậm phó quan kiếm được một cỗ quan tài gỗ bách lót lụa vàng bên trong, bên ngoài quét dầu thông dày bằng đồng tiền, tẩm niệm mai táng Dư Đại Nha chu đáo, mộ phần được xây dưới cây liễu nhỏ bên bờ vũng nước hôm đó. Ngày đưa tang, Nhậm phó quan mặc áo đen phẳng lì, đầu tóc chải chuốt sáng bóng. Tay trái anh ta quấn một dải lụa đỏ. Dư tư lệnh mặc áo gai chịu tang, gào khóc thảm thiết. Vừa ra khỏi đầu làng, anh ta dùng sức đập vỡ một chiếc chậu sành mới tinh lên viên gạch.
Hôm đó, bà nội quấn cho bố tôi một dải khăn tang trắng — bản thân bà nội cũng mặc áo gai chịu tang, bố tay cầm một gậy gỗ liễu tươi, đi theo sau lưng Dư tư lệnh và bà nội. Bố tận mắt nhìn thấy cảnh những mảnh vỡ của chậu sành bắn tung lên từ viên gạch, liền liên tưởng đến cảnh cái đầu lâu của Dư Đại Nha cũng nứt toác ra giống như mảnh ngói. Bố lờ mờ dự cảm rằng giữa hai lần vỡ vụn cực kỳ giống nhau này ẩn chứa một mối liên hệ tất yếu mang tính bản chất. Sự việc này chạm trán với sự việc kia, rồi sẽ xuất hiện cảnh tượng thứ ba.
Bố không rơi một giọt nước mắt nào, lạnh lùng quan sát đoàn người đưa tang. Khi đoàn đưa tang đứng quây thành một vòng tròn dưới gốc cây liễu, cỗ quan tài nặng trĩu ấy, được mười sáu thanh niên lực điền kéo lấy hai đầu của tám sợi dây thừng to bằng cổ tay, nhẹ nhàng hạ xuống huyệt mộ sâu thẳm. Dư tư lệnh bốc một nắm đất, lạnh lùng ném xuống nắp quan tài sáng bóng, vang lên một tiếng "bịch", làm rung động lòng người. Mấy người cầm cuổng xúc những khối đất đen lớn, lấp đầy huyệt mộ, chiếc quan tài kêu lên đầy phẫn nộ, dần dần chìm nghỉm trong lớp đất đen. Đất đen đắp cao lên, lấp đầy huyệt mộ, nhô lên mặt đất, gồ lên thành một cái gò lớn hình chiếc bánh bao. Dư tư lệnh rút súng ra, chĩa lên bầu trời phía trên cây liễu, bắn liền ba phát. Những viên đạn nối đuôi nhau xuyên qua tán lá, đánh rơi mấy chiếc lá vàng mỏng như lông mày, xoay tròn bay lượn trong không trung. Ba vỏ đạn sáng lấp lánh rớt xuống vũng nước hôi thối, một đứa bé trai nhảy ùm xuống vũng nước, lội bì bõm giẫm lên lớp bùn xanh, nhặt vỏ đạn đi. Nhậm phó quan rút súng lục Browning, bắn ngắt quãng ba phát. Đạn Browning ra khỏi nòng, cất lên tiếng hú như gà gáy, lao vút lên bầu trời vùng cao lương. Dư tư lệnh và Nhậm phó quan mỗi người cầm khẩu súng đang bốc khói, bốn mắt nhìn nhau. Nhậm phó quan gật đầu, nói: "Đại anh hùng tự có phong lưu!" Sau đó đút súng vào thắt lưng, sải bước đi về phía làng.
Bố phát hiện cánh tay đang cầm súng của Dư tư lệnh từ từ giơ lên, nòng súng hướng theo bóng lưng của Nhậm phó quan. Những người đưa tang vô cùng kinh ngạc, nhưng không một ai dám ho he. Nhậm phó quan hoàn toàn không hay biết, ngẩng cao đầu sải bước, điềm đạm nhịp nhàng, đi ngược chiều vầng thái dương đang xoay tròn như bánh răng cưa, tiến về phía làng. Bố nhìn thấy khẩu súng lục trong tay Dư tư lệnh rung lên một cái. Bố hầu như không nghe thấy tiếng súng nổ ấy, nó quá đỗi yếu ớt, quá đỗi xa xôi. Bố nhìn thấy viên đạn này bay lững lờ ở tầng không trung thấp, sượt qua mái tóc đen nhánh của Nhậm phó quan. Nhậm phó quan đầu không ngoảnh lại, vẫn duy trì bước đi đều đặn nhịp nhàng tiếp tục tiến bước. Bố nghe thấy từ phía Nhậm phó quan truyền đến tiếng huýt sáo bằng môi, giai điệu vô cùng quen thuộc, chính là bài 'Cao lương đỏ rồi, cao lương đỏ rồi!'. Bố tôi rưng rưng ngấn lệ. Nhậm phó quan đi càng lúc càng xa, bóng dáng càng lúc càng cao lớn. Dư tư lệnh lại bắn thêm một phát nữa. Phát súng này chấn động trời đất, đường bay của viên đạn và tiếng súng vang lên cùng một lúc được bố tôi cảm nhận. Viên đạn bắn trúng vào ngọn cao lương, cây cao lương đổ sụp xuống. Trong quá trình rơi chậm rãi của bông cao lương, lại một viên đạn nữa bắn tan nát nó. Bố ngẩn ngơ cảm thấy Nhậm phó quan đã ngắt một bông hoa rau dại màu vàng bên vệ đường, đưa lên mũi ngửi một hồi lâu.
Bố từng kể với tôi, Nhậm phó quan tám phần là người của Đảng Cộng sản, ngoại trừ trong hàng ngũ Đảng Cộng sản ra, rất khó tìm được những hảo hán thuần chủng nhường này. Chỉ tiếc là Nhậm phó quan anh hùng đoản mệnh, ba tháng sau khi anh ta ngẩng cao đầu sải bước thể hiện phong thái oai phong lẫm liệt của một đại anh hùng, lại tự cướp cò bắn chết chính mình khi đang lau chùi khẩu súng lục Browning ấy. Viên đạn bắn từ mắt trái vào, xuyên qua tai phải, một bên mặt của anh ta dính đầy thứ bột màu xanh thép, tai phải rỉ ra ba năm giọt máu đen, mọi người nghe thấy tiếng súng xông vào thì anh ta đã đổ oặt xuống đất chết ngắc rồi.
Dư tư lệnh nhặt khẩu súng lục Browning của Nhậm phó quan lên, im lặng hồi lâu.
Bà nội gánh một gánh bánh kẹp mặn, vợ Vương Văn Nghĩa gánh hai thùng canh đậu xanh, vội vã rảo bước về phía cầu sông Mực. Ban đầu họ định đi tắt qua ruộng cao lương, đâm thẳng về hướng đông nam, nhưng sau khi bước vào ruộng cao lương mới phát hiện gánh đồ trên vai nhích từng bước khó nhọc. Bà nội nói: "Thím à, đi đường chính đi, chậm mà chắc."
Bà nội và vợ Vương Văn Nghĩa, giống như hai chú chim lớn tung cánh, di chuyển vô cùng sung mãn giữa bầu không gian trống trải. Bà nội đã thay một chiếc áo màu đỏ thẫm, mái tóc đen trên đầu được chải chuốt bóng loáng bằng dầu chải đầu. Vợ Vương Văn Nghĩa nhỏ nhắn lanh lẹ, tay chân tháo vát. Lúc Dư tư lệnh chiêu binh mãi mã, chị ta đưa Vương Văn Nghĩa đến nhà tôi, nhờ bà nội giúp đỡ nói hộ vài câu để giữ Vương Văn Nghĩa ở lại làm du kích. Bà nội nhận lời ngay. Dư tư lệnh cả nể thể diện của bà nội nên đã thu nhận Vương Văn Nghĩa. Dư tư lệnh hỏi Vương Văn Nghĩa: "Mày có sợ chết không?" Vương Văn Nghĩa nói: "Sợ." Vợ anh ta liền nói: "Tư lệnh, ổng nói sợ tức là không sợ, máy bay Nhật đã bom ba đứa con nhà tui thành những mảnh vụn rồi." Vương Văn Nghĩa bẩm sinh không phải là chất lính, phản ứng chậm chạp, không phân biệt được trái phải, khi tập luyện đội ngũ trên bãi tập, không biết đã bị Nhậm phó quan đòn roi bao nhiêu lần. Vợ anh ta liền hiến cho anh ta một mưu kế, bảo anh ta cầm một đoạn cọng cao lương trong tay phải, hễ nghe thấy khẩu lệnh quay phải thì quay về phía tay cầm cọng cao lương đó. Sau khi gia nhập quân ngũ, Vương Văn Nghĩa không có vũ khí, bà nội liền lấy khẩu súng kíp của nhà đưa cho anh ta.
Họ bước lên con đê sông Mực uốn lượn, chẳng bận tâm ngắm nhìn những đóa hoa vàng nở rộ triền đê và rặng cao lương đỏ như máu mọc dày đặc ngoài đê, cứ cắm cổ rảo bước về hướng đông. Vợ Vương Văn Nghĩa chịu khổ quen rồi, còn bà nội thì hưởng phúc quen rồi. Bà nội mồ hôi nhễ nhại, còn vợ Vương Văn Nghĩa thì đến một giọt mồ hôi cũng không đổ.
Bố đã chạy về đến đầu cầu từ lâu. Bố báo cáo với Dư tư lệnh rằng bánh kẹp mặn chốc lát là tới nơi, Dư tư lệnh hài lòng giáng cho bố một cái tát vào đầu. Đa số các đội viên nằm ngửa trong ruộng cao lương, ngửa lỗ mũi phơi nắng. Bố chán ngắt không có việc gì làm, liền rẽ sang ruộng cao lương phía tây đường, đi xem thằng Câm bọn chúng đang làm gì. Thằng Câm đang cẩn thận mài con dao bản to, bố tay tì lên khẩu Browning giắt ở thắt lưng, đứng trước mặt thằng Câm, trên mặt nở nụ cười của kẻ chiến thắng. Nhìn thấy bố tôi, thằng Câm nhe răng cười hề hề. Có một đội viên đã ngủ thiếp đi, ngáy rất to. Những người không ngủ cũng ủ rũ nằm đó, không một ai thèm nói chuyện với bố. Bố lại nhảy lên mặt đường lớn, mặt đường lộ ra màu trắng ngả vàng, vẻ mặt phờ phạc mệt mỏi. Bốn chiếc bừa liên hoàn chắn ngang đường ấy, những đầu răng bừa nhọn hoắt chĩa thẳng lên trời, bố nghĩ chắc bọn chúng cũng đã đợi đến mức sốt ruột lắm rồi. Cây cầu đá nằm phục trên mặt nước, giống như một bệnh nhân mới khỏi bệnh hiểm nghèo. Sau đó bố ra ngồi bên bờ đê. Lúc thì cậu nhìn đông, lúc nhìn tây, lúc nhìn dòng nước chảy dưới sông, lúc lại nhìn đàn vịt trời. Phong cảnh dưới sông rất đẹp, mỗi một cọng rêu đều mang sự sống, ẩn giấu trong mỗi con sóng nhỏ đều là những bí mật. Bố nhìn thấy mấy đống xương trắng không biết là của la hay ngựa được bao bọc bởi những cụm rong nước cực kỳ sum suê. Bố lại nhớ đến hai con la đen lớn nhà tôi. Mùa xuân, trên cánh đồng từng đàn thỏ rừng phi nước đại, bà nội cưỡi la, tay cầm súng săn rượt đuổi thỏ rừng, bố ngồi trên la, ôm chặt lấy eo bà nội. Con la làm thỏ rừng giật mìnhhoảng hốt, bà nội nổ súng bắn ngã thỏ rừng. Lúc về nhà, trên cổ con la lúc nào cũng treo một tràng thỏ rừng. Giữa kẽ răng hàm của bà nội, giắt một hạt bi sắt nhỏ bằng hạt gạo cao lương, đó là thứ bị giắt vào khi ăn thịt thỏ rừng, có cạy thế nào cũng không lấy ra được. Bố lại nhìn thấy lũ kiến trên bờ đê. Một đàn kiến màu đỏ sậm, đang vội vã vận chuyển đất. Bố đặt một cục đất vón cục vào giữa đàn kiến, những con kiến bị cản đường không chịu đi vòng, mà gắng sức leo qua. Bố nhặt cục đất lên, ném xuống sông, dòng nước bị cục đất làm vỡ tung, nhưng nước sông chẳng phát ra tiếng động nào cả. Lúc này giữa trưa đứng bóng, dưới sông bốc lên mùi tanh nồng ngập ngụa, chỗ nào cũng lóe lên ánh sáng, chỗ nào cũng kêu xèo xèo. Bố cảm thấy, giữa đất trời bao la đượm đầy thứ bột màu đỏ của cao lương, đượm đầy hương thơm của rượu cao lương. Bố ngả người nằm vật xuống bờ đê, ngay vào khoảnh khắc ấy, tim cậu thắt lại một cái thật mạnh, mãi sau này cậu mới hiểu ra rằng, hóa ra mọi sự chờ đợi rồi cũng sẽ có kết quả, khi kết quả ấy xuất hiện, lại vô cùng bình thường giản dị, tự nhiên phóng khoáng. Bố phát hiện ra, trên con đường cái quan bị kẹp giữa hai hàng cao lương đỏ rực, có bốn con quái vật hình bọ cánh cứng màu xanh đậm đang im lặng bò tới.
"Xe ô tô." Bố tôi lầm bầm một câu, không một ai thèm để ý đến cậu.
"Xe ô tô của giặc!" Bố nhảy dựng lên, đờ đẫn nhìn những chiếc xe ô tô lao đến như sao xẹt. Phía đuôi xe kéo theo một vệt đuôi màu vàng cháy dài ngoằng, trên đầu xe lập lòe ánh sáng chói lọi trắng xóa.
"Xe ô tô đến rồi!" Câu nói của bố giống như một nhát dao, tựa hồ chém gãy tất cả mọi người, trong ruộng cao lương bao trùm một bầu không khí tĩnh lặng ngây dại.
Dư tư lệnh hào hứng gầm lên một tiếng: "Mấy thằng em vợ, cuối cùng cũng đến rồi, các đồng chí, chuẩn bị sẵn sàng, tao bảo khai hỏa là khai hỏa."
Phía tây con đường, thằng Câm vỗ mông nhảy cẫng lên. Mấy chục tên đội viên, đều khom lưng, cầm vũ khí, bò rạp lên sườn dốc bờ đê.
Đã nghe thấy tiếng gầm rú vo vo của ô tô. Bố phục sấp bên cạnh Dư tư lệnh, giương cao khẩu súng lục Browning nặng trịch, cổ tay nóng rát mỏi nhừ, lòng bàn tay đẫm mồ hôi dính nhớp, chỗ hổ khẩu tự nhiên giật thót lên một cái, tiếp theo đó là giật liên hồi thình thịch. Bố kinh ngạc nhìn miếng da thịt to bằng hạt mơ ấy nhịp nhàng giật giật, cứ như thể bên trong đang ẩn giấu một chú chim non sắp phá vỏ chui ra. Bố không muốn cho nó giật nữa, nhưng vì dùng sức, khiến cho cả cánh tay rung lên bần bật. Dư tư lệnh ấn mạnh vào lưng cậu một cái, miếng thịt đang giật liền khựng lại, bố đổi khẩu súng lục Browning sang tay trái, năm ngón tay tay phải co quắp, mãi vẫn không duỗi thẳng ra được.
Xe ô tô phóng vụt đến gần, lớn dần lên, hai con mắt to bằng móng ngựa đằng trước đầu xe phóng ra từng luồng ánh sáng trắng. Tiếng động cơ gầm rú như tiếng gió trước cơn giông, mang theo một thứ cảm giác kích động xa lạ, áp bức lòng người. Đây là lần đầu tiên trong đời bố nhìn thấy ô tô, bố thầm đoán không biết loại quái vật này ăn cỏ hay ăn cám, uống nước hay uống máu, chúng chạy còn nhanh hơn cả hai con la chân thon trẻ trung khỏe mạnh nhà tôi. Những chiếc bánh xe tròn xoe như mặt trăng quay tít mù, bụi vàng tung bay mù mịt. Dần dần đã nhìn rõ những thứ trên xe. Khi tiến sát đến cây cầu đá, ô tô từ từ giảm tốc độ, làn khói vàng cuồn cuộn lướt qua đuôi xe lên tới đầu xe, mập mờ che khuất hơn hai mươi người mặc trang phục màu vàng mơ, trên đầu đội mũ sắt sáng bóng ở chiếc xe đầu tiên — mãi sau này bố mới biết chiếc mũ sắt ấy gọi là mũ sắt phòng không. — Vào năm 1958 trong chiến dịch đại luyện thép, cái nồi gang nhà chúng tôi đã bị trưng thu mất, anh trai tôi đã lén nhặt trộm một chiếc mũ sắt từ bãi phế liệu sắt thép về, treo lên bếp than để đun nước nấu cơm. Bố đắm chìm ngắm nghía chiếc mũ sắt đang biến đổi màu sắc trong làn khói lửa, trong đôi mắt sắc xanh lộ ra vẻ bi tráng của con ngựa già nua nằm phục bên máng cỏ. Trên hai chiếc xe ô tô ở giữa, chở những bao tải trắng tinh cao như núi nhỏ, còn chiếc xe ô tô cuối cùng thì giống hệt chiếc xe đầu tiên, đứng hơn hai mươi tên lính Nhật đầu đội mũ sắt.
Xe ô tô tiến sát đến bờ đê, những chiếc bánh xe đang quay chậm rãi trông có vẻ cao lớn cồng kềnh, cái đầu xe ô tô vuông vức, trong mắt bố trông giống như cái đầu cào cào to lớn vô song. Bụi vàng dần loãng đi, phần đuôi xe ô tô ì ạch phả ra làn khói màu xanh đậm.
Bố cố hết sức rụt cổ lại, một thứ cảm giác lạnh buốt chưa từng có từ lòng bàn chân xộc thẳng lên bụng, tụ lại thành một cục ở bụng, tạo ra sức ép lớn, bố cảm thấy buồn tiểu, nước tiểu kích thích đến mức đầu chim cứ gật liên hồi, cậu dùng sức vặn vẹo mông, để kìm hãm dòng nước sắp sửa trào ra. Dư tư lệnh nghiêm giọng quát: "Đồ ranh con, đừng có nhúc nhích!"
Bố đành chịu chết, đành gọi một tiếng cha nuôi, xin phép xuống dưới để đi tè.
