Ba đội viên đại đội Giao Cao nghiến răng nghiến lợi đâm lưỡi lê vào bụng và ngực của đội trưởng mã đội Thiết Bản Hội đầy tội ác. Ngũ Loạn Tử dùng hai tay nắm chặt nòng súng nóng rực, thân thể rướn lên, tròng mắt đảo ngược một cái, con ngươi đen liền biến mất trong mí mắt. Hàng lông mi dài che phủ đôi mắt xám bạc, từ miệng hắn trào ra dòng máu nóng hổi. Các đội viên đại đội Giao Cao dùng sức rút lưỡi lê bị máu nóng giữ chặt ra. Ngũ Loạn Tử đứng nghiêm một giây, rồi từ từ ngã xuống mương đường, ánh sáng mặt trời chiếu vào tròng trắng mắt như sứ mịn của hắn, khúc xạ ra hai tia sáng yếu ớt mờ nhạt. Ba đội viên đại đội Giao Cao tham lam nhào lên người hắn, cướp lấy khẩu súng hoa cải kiểu Nga đeo trên cổ hắn và khẩu súng sáu kiểu Đức giắt bên hông. Một con thằn lằn bị hàng vạn bàn chân dọa cho hồn xiêu phách lạc, chạy lên ngực hắn, thở dốc không ngừng ngồi xổm đó, máu nhuộm đẫm thân hình xám trắng xù xì của con thằn lằn, trong đôi mắt lạnh lẽo đờ đẫn của nó lóe lên thứ ánh sáng làm người ta kinh hãi đặc trưng của loài bò sát.

Có một hội viên Thiết Bản Hội trẻ tuổi bị bom nổ cụt một chân, ném súng trường và mã tấu xuống trước mặt, đối diện với những đội viên đại đội Giao Cao đang nhào tới, giơ hai tay trắng bệch lên, đôi môi phía trên vừa mọc ra mấy chục chiếc râu tơ mềm mại vểnh lên đáng yêu, đôi mắt nheo lại ngấn giọt nước mắt sợ chết, hắn van xin: "Đức ông... đừng giết tôi... Đức ông... đừng giết tôi..." Đội viên đại đội Giao Cao có đôi mắt màu vàng do dự một chút, thu quả lựu đạn chuẩn bị ném xuống đầu chàng thanh niên lại, cúi người nhặt súng trường và mã tấu trên mặt đất, chưa kịp ngẩng thẳng người lên, đã nghe phịch một tiếng, một cây lao đâm từ bụng chàng thanh niên vào, từ sống lưng đâm ra, đội viên già mắt vàng nhìn thấy chàng thanh niên xinh đẹp như quả dưa chuột non trước mắt run rẩy toàn thân, hai tay nắm chặt cán súng, miệng há to kêu lên: "Mẹ ơi..." Cái đầu trẻ trung xinh đẹp ấy liền gục xuống đôi tay của chính mình. Đội viên mắt vàng tức giận quay người lại, nhìn thấy người đồng đội trúng đạn ở vùng hông — một người trung niên mặt đen kịt, đang đau đớn phủ phục trên cán súng dính liền với chàng thanh niên — lúc anh ta đâm cây lao vào bụng hội viên Thiết Bản Hội, viên đạn súng lục của tên mã binh Thiết Bản Hội bị thương đã bắn thủng thận bên trái của anh ta.

Sự diệt vong của mã đội khiến ý chí chiến đấu của Thiết Bản Hội tan rã, những hội viên Thiết Bản Hội dựa vào sự che khuất của nghi lễ tang lễ để kháng cự ngoan cường lê súng chạy trốn về phía nam, ông nội và Mắt Đen có gào thét thế nào cũng không giữ được đôi chân thỏ đế của các hội viên. Ông nội dài giọng thở dài, một tay dắt cha tôi, khom người xuống, vừa chống trả vừa chạy trốn về hướng sông Mực.

Đại đội Giao Cao dũng mãnh thiện chiến nhặt lấy vũ khí mà Thiết Bản Hội vứt bỏ, như mọc thêm cánh, vừa hô vang vừa đuổi cùng giết tận dọc đường, Đại đội trưởng Giang Tiểu Cước vẫn xông lên ở phía trước nhất. Ông nội nhặt một khẩu súng trường Tam Bát thức do Nhật sản xuất bị một hội viên đang hốt hoảng trốn chạy vứt đi, nằm bò sau một đống phân, giật chạc súng, đẩy đạn lên nòng — sau tiếng súng đầu tiên, ông nội liền tháo cánh tay bị thương ra khỏi cổ — đem báng súng tì vào bờ vai đang ê ẩm sưng phồng vì thương tích, trái tim đập cuồng loạn nối liền với bờ vai ông nội, cái đầu của Giang Tiểu Cước cứ nhảy nhót trên đầu ruồi khẩu súng. Để chắc ăn, ông nội quyết định bắn vào ngực bụng hắn. Ông nội nổ súng, cùng lúc tiếng súng vang lên, cha nhìn thấy hai tay Giang Tiểu Cước dang rộng rồi chúi đầu ngã nhào về phía trước. Đại đội Giao Cao đắc ý quên mình luống cuống nằm rạp xuống, nhân cơ hội này, ông nội dắt cha, giẫm lên lớp đất đen đang bốc khói phì phì, đi đuổi theo đội ngũ đang tan rã.

Phát súng này của ông nội đã bắn bị thương mắt cá chân của Giang Tiểu Cước, quân y bò lên băng bó cho hắn. Trung đội trưởng bò sang nhìn hắn, sắc mặt hắn vàng vợt, mồ hôi đầm đìa, nhưng vẫn nói một cách chém đinh chặt sắt: "Nhanh lên, đừng quan tâm đến tôi, đuổi theo! Đi thu súng! Không được để sọt một khẩu súng nào, xông lên! Các đồng chí!"

Các đội viên đại đội Giao Cao đang phủ phục trên mặt đất dưới sự cổ vũ của Giang Tiểu Cước, đều vùng dậy, nghênh đón những loạt đạn thưa thớt bắn tới, hổ báo xông lên. Những hội viên Thiết Bản Hội sức cùng lực kiệt, dứt khoát không chạy nữa, họ vứt bỏ đạn dược, đứng chờ đầu hàng.

"Bắn đi, nổ súng bắn đi!" Ông nội gầm lên.

Một hội viên Thiết Bản Hội chất phác nói: "Hội trưởng, đừng chọc giận bọn họ nữa, bọn họ chỉ muốn súng thôi, trả lại cho họ đi, tụi tao về nhà trồng cao lương đây."

Mắt Đen bắn một phát súng, đến cả cọng lông người cũng chẳng chạm tới, ngược lại lại rước về một trận càn quét dữ dội bằng ba khẩu súng hoa cải của đại đội Giao Cao, ba hội viên Thiết Bản Hội trúng đạn bị thương, một hội viên Thiết Bản Hội bị bắn chết, ba khẩu súng hoa cải này là do ông nội bắt cóc Lãnh Ma Tử đổi lấy, đổi về để chuẩn bị giết người, vứt đi, lại biến thành công cụ kẻ khác dùng để giết mình. Lãnh Ma Tử kiếm đâu ra đám súng hoa cải này, quỷ mới biết được.

Mắt Đen còn muốn nổ súng, liền bị một hội viên Thiết Bản Hội vạm vỡ ôm ngang lưng lại. Hội viên đó nói: "Thôi đi, hội trưởng, đừng chọc đám chó điên này nữa."

Đại đội Giao Cao đã áp sát, ông nội nhìn đám tiểu tử xấu đến mức đáng yêu này, đành bất lực buông nòng súng xuống.

Lúc này, phía sau đê sông Mực, súng máy kêu lên như chó sủa. Trận chiến tàn khốc hơn, từ sớm đã chờ đợi Thiết Bản Hội và đại đội Giao Cao ở phía sau con đê.

Sau mùa thu năm ba chín mưa dầm dề là mùa đông giá rét cắt da cắt thịt năm ba chín. Những con chó do cha, mẹ cùng với những người đồng đội mưu trí dũng cảm của họ dùng đạn bắn chết, dùng lựu đạn đánh chết nằm chồng chất trong vũng nước ẩm ướt đông cứng lại với những gốc cao lương đổ ngang dọc. Những con chó bị lựu đạn cánh hoa do Nhật sản xuất nổ chết trong lòng sông Mực, chết vì tranh giành tình địch tranh giành quyền lãnh đạo mà tàn sát lẫn nhau đông cứng lại với đám cỏ nước héo úa dọc khắp dòng sông. Đám quạ bị cơn đói hành hạ dùng chiếc mỏ cứng màu tím mổ vào xác chó đã đông cứng cứng ngắc, chúng giống như từng đám mây đen, bay lượn qua lại giữa lòng sông và vũng nước. Sông Mực đã đóng một lớp băng dày, trên mặt băng gần xác chó, chi chít phân xanh do lũ quạ bài tiết. Trong vũng nước cũng đóng từng mảng băng trắng, rong rêu trong vũng nước, những khối băng và mặt đất liên kết với nhau, bước trên lớp băng trắng như thế, băng trắng sẽ vỡ tan lách tách. Trong mùa đông đằng đẵng, trong ngôi làng tiêu điều, ông nội, cha, mẹ và Lưu thị đang ẩn náu. Mối quan hệ giữa Lưu thị và ông nội đã bị cha và mẹ biết được, họ hoàn toàn không hề có chút phản cảm nào với chuyện này. Sự chăm sóc của Lưu thị dành cho ông nội, cha và mẹ trong những ngày tháng khó khăn đó, mấy chục năm sau vẫn được người nhà chúng tôi ghi nhớ khắc sâu. Trên "gia đường trục tử" hiện tại của chúng tôi, ghi chép một cách huy hoàng tên của Lưu thị. Vị trí của bà xếp sau Liên Nhi, Liên Nhi xếp sau bà nội, bà nội xếp sau ông nội.

Một bên hòn dái của cha bị con chó đỏ nhà tôi ngoạm đứt xong, ông nội rơi vào trạng thái tuyệt vọng tột cùng. Lưu thị an ủi ông nội, nói "tỏi một nhánh" càng cay hơn. Thiến Nhi — mẹ tôi dưới sự ngầm đồng ý của Lưu thị, đã khêu gợi cái con cu nhỏ bé xù xì trở nên xấu xí kỳ dị vì bị thương của cha, chứng minh rằng hương khói nhà họ Dư sẽ không bị đứt đoạn, ông nội nghe tin mừng đến phát cuồng, chạy ra ngoài lều tranh, ngẩng nhìn bầu trời xanh nhạt chắp tay cầu nguyện. — Đây đều là những câu chuyện vào cuối thu, lúc đó trên bầu trời xuất hiện những đàn nhạn xếp hàng ngay ngắn bay về phía nam, trong vũng nước bắt đầu xuất hiện những khối băng hình răng chó, vài trận gió tây bắc thổi qua, mùa đông lạnh giá hiếm có trong lịch sử bắt đầu.

Cái lều tranh mà ông nội và những người khác trú ngụ, nhét đầy lá cao lương khô; cái lều tranh nấu ăn, tích trữ rất nhiều gạo cao lương. Để bổ sung dinh dưỡng, tăng cường thể chất, nâng cao mức độ khỏe mạnh, ông nội và cha thường xuyên ra ngoài săn chó. Họ mặc chiếc quần da chó chiếc áo da chó do Lưu thị khâu, đội chiếc mũ da chó do Lưu thị và mẹ cùng làm, phục kích sau gò đất phía sau vũng nước. Những con chó hoang đến vũng nước ăn xác chết, đều là những kẻ vô tổ chức vô kỷ luật. Từ sau khi con chó đỏ nhà tôi bị bắn hạ, loài chó ở hương Đông Bắc Cao Mật liền biến thành những tên tản binh du dũng, không bao giờ kết thành đàn lớn nữa. Thế giới loài người vào mùa thu tưởng chừng như bị loài chó thống trị thì đến mùa đông lại đảo ngược lại một lần nữa, nhân tính chiến thắng cẩu tính, con đường nhỏ màu xám trắng do đàn chó giẫm ra cũng dần dần hòa lẫn làm một với mảnh đất đen xung quanh, chỉ có dựa vào trí nhớ và sự tưởng tượng, mới có thể lờ mờ phân biệt được những con đường gập ghềnh để lại khi chúng hoành hành ngang dọc thế giới.

Cha và cứ hai ngày lại săn chó một lần, mỗi lần chỉ bắn chết một con. Thịt chó đại nhiệt đại bổ đảm bảo dinh dưỡng và nhiệt lượng, khiến cha và ông nội vào mùa xuân năm thứ hai tinh thần phơi phới, thể lực tràn trề. Bộ da chó lột ra được đóng đinh lên những bức tường đổ vách nát trong thôn, nhìn từ xa, giống như những bức tranh tường tươi đẹp. Vào mùa xuân năm 40, cơ thể cha vọt cao thêm hẳn hai nắm đấm, chủ yếu là nhờ ơn ăn thịt chó. Là thịt chó béo. Những con chó ăn xác người đóng băng con nào con nấy béo múp míp; cha ăn thịt chó béo suốt cả mùa đông, cũng tương đương với việc ăn gián tiếp thịt người chết suốt cả mùa đông. Cha sau này lớn lên thành một gã đại hán lực lưỡng, hơn nữa ra tay giết người không chớp mắt, có liên quan đến việc ăn gián tiếp thịt người chết suốt mùa đông này hay không?

Đương nhiên thỉnh thoảng họ cũng đổi gió. Ông nội dẫn cha ra vũng nước săn nhạn.

Lúc mặt trời lặn họ bắt đầu xuất phát, trốn trong đám cây cao lương khô xơ xác, nhìn một vầng mặt trời lớn như chiếc bánh huyết bầu dục từ từ chìm xuống, lớp băng trắng trên vũng nước như được phun lên một lớp máu đỏ, thi thể con người hoặc thi thể chó ban ném nửa nổi nửa chìm trên mặt nước giờ đây nửa nổi nửa chìm trên mặt băng, chó chết nhe răng trợn mắt, người chết cũng nhe răng trợn mắt. Đàn quạ ăn no nê vẫy đôi cánh đỏ rực bay về thôn, trên những cây cao ở đó có tổ của chúng. Đóm ma trơi màu xanh trong vũng nước chớp chớp nhấp nháy nhảy lên — mấy chục năm sau, giữa ban ngày u ám, đều có ma trơi nhấp nháy, thời điểm đó là cao trào náo ma trơi — chỉ có mười mấy đóm như vậy, vô cùng đáng yêu. Ông nội và cha mặc nguyên một bộ đồ da chó, phần da trắng hướng vào trong, lông hướng ra ngoài, ba phần giống người bảy phần giống chó. Cha thèm ăn vô độ, ăn từng miếng bánh ngô to, trong bánh kẹp thịt chó rắc đầy hạt muối. Ông nội bảo hắn bớt chép miệng lại, sợ bị đàn nhạn đang bay là là ở tầm thấp nghe thấy. Ông nội nói thính giác của loài nhạn rất nhạy bén, xuôi chiều gió nghe mười dặm ngược chiều gió nghe năm dặm. Cha không tin cho lắm, tiếp tục ăn bánh kẹp thịt chó, nhưng tiếng chép miệng thì không còn nữa. Mặt trời đã lặn xuống, giữa trời đất bao trùm một tầng sương mỏng màu tím, băng trắng chớp lóa thứ ánh sáng mờ mịt vô hồn, đàn hồng nhạn kia có hơn bốn mươi con, vừa lượn vừa kêu cạc cạc. Tiếng nhạn thê lương, thật là thê lương, cha nghĩ đến bà nội tôi, mẹ của hắn. Từ hậu môn cha xì ra một hơi, cực kỳ thối. Ông nội bịt mũi thấp giọng nói: "Mày ăn ít thôi!" Cha cười nói: "Rắm chó thối." Ông nội véo cha một cái, nói: "Đánh cho mày một trận đồ con hoang!" Đàn nhạn bay sát mặt băng, vươn cổ thõng chân, không kêu nữa, từng phiến lông cánh cọ vào nhau, rào rào vang lên. Ông nội và cha đều nín thở, nhìn con nhạn đầu tiên hạ xuống, rồi cả đàn nhạn nối đuôi nhau hạ xuống. Lũ nhạn di chuyển vụng về trên mặt băng, cách chỗ ông nội và cha trốn chỉ có mười bước chân. Sau đó đàn nhạn tụ lại một đống, quả nhiên có một con nhạn đứng trơ trọi một mình ngoài đàn, ngẩng đầu ưỡn ngực, trông giống như tên lính gác đang làm nhiệm vụ. Trời đất vàng óng ánh, giống như màu vỏ quýt, sau đó lại biến thành màu xám sắt, rồi trời tối sầm lại. Bảy tám ngôi sao sáng lên, cũng lấp lánh chớp nháy, trên mặt băng quả nhiên không nhìn thấy ánh sao, đàn nhạn biến thành một khối bóng mờ ảo. Ông nội châm chiếc ống sắt giấu bên trong đang bén lửa đốt cháy cọng cao lương làm sáng lên, con nhạn gác gôn phát báo động, đàn nhạn giật mình tỉnh giấc, giật mình tỉnh giấc là bay, hoàn toàn không giống như lời đồn trong truyền thuyết. Truyền thuyết nói rằng: Người săn nhạn trốn kỹ, hơ sáng một nén hương đang cháy, nhạn gác gôn kêu, đàn nhạn tỉnh lại, quan sát một lúc, thấy không có động tĩnh gì, tiếp tục ngủ, cứ làm như thế ba lần, đàn nhạn tưởng nhạn gác gôn báo tin giả tình hình địch, bèn cùng nhau nhào tới mổ con nhạn đó, nhân lúc hỗn loạn, thợ săn nhạn nhào tới, có thể bắt sống được rất nhiều con nhạn. Truyền thuyết này thoạt nhìn có vẻ có lý nhưng thực tiễn chứng minh hoàn toàn không linh nghiệm. Có lẽ trong một vạn lần thì may ra gặp được một hai lần chăng. Truyền thuyết này chơi rất vui, khá đặc sắc, nhưng không đặc sắc bằng thuật "câu nhạn" do cha tôi thiết kế, cha nói với mẹ tôi trong lều tranh: "Thiến Nhi, chúng ta đi câu nhạn đại bàng đi, dùng kim bẻ cong thành một cái lưỡi câu lớn, trên lưỡi câu treo một miếng thịt chó chín, lưỡi câu nối với dây câu dài, con nhạn thứ nhất nuốt câu, từ lỗ đít lòi ra, con nhạn thứ hai nuốt câu lại lòi ra, con thứ ba thứ tư đều như thế, con thứ năm thứ sáu thứ tám... sau đó kéo cần câu, câu được cả đàn nhạn lên, em thấy có hay không?" Mẹ nói: "Anh ăn thịt chó đến nỗi lú lẫn rồi!" Lúc đàn nhạn hoảng hốt bay đi, cha nhào tới, dường như vươn tay là có thể túm được chân nhạn, rốt cuộc vẫn không túm được. Trên mặt cảm nhận được làn gió mát do cánh nhạn quạt ra. Hôm sau mang súng đi, chốc lát đã bắn được ba con nhạn, mang về vặt sạch lông, mổ bụng ruột, cho vào nồi nấu. Nấu chín rồi, bốn người quây quần bên nồi cơm ăn thịt nhạn, mẹ kể lại "thuật câu nhạn" của cha, mọi người cùng nhau cười lớn. Đêm nay có gió, gió thổi qua cánh đồng, thổi cho cọng cao lương xào xạc vang lên, trên bầu trời cao có tiếng chim nhạn cô độc kêu vang. Đằng xa có tiếng chó sủa mờ ảo. Thịt nhạn có vị cỏ xanh tươi mát, thịt rất thô, mùi vị vô cùng bình thường.

Mùa đông qua đi, mùa xuân tới. Gió đông nam ấm áp thổi suốt một đêm, hôm sau, trong sông Mực đã vang lên tiếng băng nứt vỡ lách tách. Trên cây liễu rủ đột nhiên nhú ra những nụ non nhỏ bằng hạt gạo, hoa đào cũng hé nở những nụ hoa hồng phấn, én về sớm bay lượn trong vũng nước, trên lòng sông, từng đàn thỏ hoang đuổi theo nhau giao phối, mầm cỏ đã ngả màu xanh. Sau mấy trận mưa xuân mịt mờ như khói như sương, ông nội và cha đã cởi bỏ bộ đồ da chó. Trên mảnh đất đen ở hương Đông Bắc Cao Mật, ngày đêm rạo rực âm thanh khởi động của vạn vật sinh trưởng.

Ông nội và cha với cơ bắp đầy đặn không thể ở yên trong lều tranh được nữa, họ lang thang trên đê sông Mực, dạo bước trên cầu đá sông Mực, đứng trang nghiêm trước ngôi mộ của bà nội và các đội viên của ông nội.

Bố, chúng ta đi đầu quân cho Bát Lộ đi, cha nói.

Ông nội lắc đầu.

Chúng ta đi đầu quân cho chi đội Lãnh?

Trưa hôm đó, ánh sáng mặt trời rực rỡ chưa từng có, trên trời không một bóng mây, ông nội và cha đứng trước mộ bà nội, không nói được một câu nào.

Từ đằng xa nhìn thấy từ bờ đê phía bắc đầu cầu phía đông, lóc cóc chạy tới bảy con ngựa lười biếng, trên lưng ngựa cưỡi bảy kẻ mặt mày đầy vẻ quỷ khí, đều cạo trọc một nhúm tóc ở trán, kẻ cầm đầu là một gã đại hán da ngăm đen, quanh mắt phải mọc một vòng nốt ruồi đen. Hắn chính là Mắt Đen, trùm Thiết Bản Hội hương Đông Bắc Cao Mật. Từ hồi ông nội còn làm thổ phỉ, Mắt Đen đã nổi danh lừng lẫy. Hồi đó thổ phỉ và Thiết Bản Hội nước sông không phạm nước giếng, ông nội từ trong thâm tâm vốn coi thường hắn.

Bảy con ngựa đi tới bờ đê trước mộ bà nội, Mắt Đen kìm cương ngựa, ngựa dừng lại, lắc bờm, cúi đầu gặm cỏ khô ven đê.

Bàn tay ông nội vô thức ấn lên nắp chiếc súng lục Oa Ba sáng loáng do Nhật sản xuất.

Mắt Đen ngồi vững trên lưng ngựa, nói: "Là anh đấy à, Dư tư lệnh!"

Tay ông nội run run, nói: "Là lão tử đây!"

Ông nội trân trân dùng ánh mắt thách thức nhìn chằm chằm Mắt Đen. Mắt Đen cười ngu ngốc mấy tiếng, từ trên ngựa nhảy xuống, đứng ở vị thế cao nhìn xuống trên bờ đê, nhìn ngôi mộ của bà nội nói: "Chết rồi à?"

Ông nội nói: "Chết rồi!"

Mắt Đen tức giận nói: "Mẹ kiếp, người phụ nữ tốt thế nào mà vào tay anh cũng bị hủy hoại!"

Trong mắt ông nội phun ra lửa.

"Hồi đó, nếu để cô ấy đi theo lão tử, thì đã không có ngày hôm nay!" Mắt Đen nói.

Ông nội rút súng lục Oa Ba ra, chĩa thẳng vào Mắt Đen chuẩn bị nổ súng.

Mắt Đen thong thả nói: "Có bản lĩnh thì đi trả thù cho cô ta đi, bắn chết tao chỉ có thể tính là anh hẹp hòi tiểu khí thôi!"