Ông nội đỡ lấy bố, bước ra khỏi nhà ông Trương.

Ông nội mang nhiều tâm sự nhìn bố tôi đang nằm mơ màng trong túp lều. Mặt bố quấn gạc trắng, chỉ lộ ra một con mắt láo liên. Trương Tín Nhất tiên sinh lại đến một chuyến, sau khi thay thuốc cho bố xong, ông nói với ông nội: "Dư tư lệnh, vết thương không bị nhiễm trùng, đây chính là đại hỉ." Ông nội hỏi: "Anh nói xem, chỉ còn lại một viên, liệu có ổn không?" Tiên sinh nói: "Tư lệnh, lúc này vẫn chưa lo đến chuyện đó được, lệnh lang bị chó dại cắn, giữ được tính mạng là tốt rồi." Ông nội nói: "Nếu cái đó không dùng được nữa, giữ lại cái mạng thì có ích gì." Trương tiên sinh thấy ông nội lộ vẻ sát khí, bèn ậm ừ lùi bước rời đi.

Lòng ông nội rối bời, xách súng đi ra ngoài, quanh quẩn gần vùngũng trũng đó. Khí thu tiêu điều, sương trắng khắp nơi, mầm cao lương xanh vàng bị sương đánh gục, những chỗ đọng nước thành vũng đã xuất hiện những lớp băng mỏng li ti. Ông nội chợt nhớ, đã là cuối tháng mười, mùa đông giá rét sắp kéo dài, bản thân bệnh tật suy nhược, sống chết của con trai chưa rõ, cửa nát nhà tan, dân chúng lầm than, Vương Quang, Đức Trị lại chết, Quách Dương thọt chân đã bỏ xứ ra đi, cái nhọt trên chân Lưu thị vẫn đang chảy mủ rỉ máu, người mù ngồi lì cả ngày, cô Cận Nhi chẳng biết gì cả, Bát Lộ lôi kéo ông, chi đội Lãnh chèn ép ông, người Nhật lại kết oán với ông... Ông nội chống gậy đứng trên một gò đất bên mép vùng trũng, liếc nhìn khắp đồng hoang xương cốt và cao lương đỏ bị hủy hoại trên mặt đất, tâm tư muôn màng, chán nản, trong lòng ông liên tiếp thoáng qua những ân oán xưa cũ, phú quý vinh hoa, vợ đẹp hầu xinh, ngựa báu súng vàng, hoa thiên tửu địa, đều giống như mây trôi bay đi mất, mấy chục năm đấu đá hơn thua, ghen tuông tranh cộ, đổi lại là cảnh tượng thê lương ngay lúc này. Ông mấy lần đặt tay lên cán súng, rồi lại do dự buông ra.

Mùa thu đông năm 1939, là một giai đoạn vô cùng khó khăn trong lịch sử của ông nội tôi, đội ngũ bị tiêu diệt, vợ yêu bị đánh chết, con trai bị thương nặng, quê hương bị thiêu rụi, ma bệnh lại bủa vây, chiến tranh đã hủy hoại hầu như toàn bộ mọi thứ của ông nội. Ông đối mặt với thi thể con người và thi thể con chó, giống như đối mặt với một búi tơ rối rắm đan xen hàng nghìn mối, càng gỡ càng rối, mãi mà không tìm ra đầu mối. Ông mấy lần đặt tay lên cán súng, muốn từ biệt cái thế giới khốn nạn tột cùng này, nhưng cảm xúc báo thù mãnh liệt đã chiến thắng sự nhút nhát của ông, ông hận người Nhật, hận chi đội Lãnh, lại cũng hận đại đội Giao Cao của Bát Lộ, đại đội Giao Cao từ chỗ ông hốt đi hơn hai mươi khẩu súng, liền biến mất tăm biến mất tích, chẳng nghe nói bọn họ đi chiến đấu với người Nhật, chỉ nghe nói bọn họ gây ma sát với chi đội Lãnh, hơn nữa, ông nội còn hoài nghi, mười lăm khẩu súng "38" nắpm đậy của Nhật mà ông và bố tôi giấu trong cái giếng cạn rồi sau đó đột nhiên biến mất, cũng là do đại đội Giao Cao trộm mất.

Lưu thị tuổi ngoài bốn mươi, dung mạo coi như xinh xắn đến mép vùng trũng tìm ông nội, bà dùng ánh mắt trìu mến mơn trớn mái đầu bạc trắng của ông nội, dùng bàn tay thô ráp nắm lấy cánh tay ông nội, nói: "Huynh đệ, đừng ngồi đây nghĩ ngợi khổ sở nữa... Về thôi, cổ nhân có câu 'trời không đường cùng của ai', ăn thật no uống thật mạnh thở thật sâu, dưỡng bệnh cho tốt rồi tính tiếp..."

Ông nội xúc động nhìn dung mạo nhân từ của người phụ nữ này, gọi một tiếng: "Tẩu tử..." Nước mắt suýt trào ra.

Lưu thị mơn trớn cái lưng gù của ông nội, nói: "Nhìn xem, người mới bốn mươi tuổi, bị hành hạ thành cái dạng gì thế này..."

Lưu thị dìu ông nội đi về, ông nội nhìn cái chân đi tập tễnh của bà, ân cần hỏi: "Chân của cô đỡ hơn chút nào chưa?"

Lưu thị nói: "Miệng vết thương đã khép rồi, chỉ là cái chân này nhỏ hơn cái chân kia thôi."

Ông nội nói: "Sẽ mọc to ra được mà."

Lưu thị nói: "Vết thương của Đậu Quan tôi thấy chắc không đáng ngại đâu."

"Tẩu tử," ông nội hỏi, "cô nói xem, một viên liệu có còn dùng được không?"

Lưu thị nói: "Tôi thấy được, tỏi một nhánh càng cay."

Ông nội nói: "Thật sự được chứ?"

Lưu thị nói: "Cái tiểu thúc tử nhà tôi sinh ra vốn chỉ có một quả, chẳng phải vẫn sinh một đợt trai gái đấy thôi."

Ông nội nói: "Ồ."

Ban đêm, ông nội vùi cái đầu mệt mỏi vào lồng ngực ấm áp của Lưu thị, Lưu thị dùng bàn tay lớn đó mơn trớn cơ thể gầy gò trơ xương của ông nội, thì thầm nhỏ nhẹ: "Huynh đệ... huynh còn được không... còn sức không... huynh đừng sầu nữa, làm tôi đi, trong lòng có thấy nhẹ nhõm hơn chút nào không..."

Ông nội hít hà hơi thở chua ngọt phả ra từ miệng Lưu thị, lập tức chìm vào giấc ngủ say.

Mẹ mãi mãi không quên cảnh tượng Trương tiên sinh dùng chiếc nhíp kẹp lấy khối cầu dẹt màu đỏ tía đó. Trương tiên sinh giơ khối cầu đó lên trước mắt ngắm nghía một lúc, rồi ném vào chiếc chậu đựng đầy bông bẩn, da thịt nát bét. Một khối cầu dẹt trên người Đậu Quan đã bị Trương tiên sinh ném vào chậu đựng đồ bẩn. Hôm qua là bảo bối, hôm nay đã vào chậu đồ bẩn. Mẹ đã hơn mười lăm tuổi, bắt đầu hiểu biết sự đời, cô vừa thẹn vừa sợ. Lúc chăm sóc bố, nhìn cái "con gà" bị quấn gạc của bố, tim cô đập thình thịch, mặt lúc thì nóng bừng, lúc thì đỏ bừng.

Sau đó cô phát hiện Lưu thị ngủ cùng ông nội tôi.

Lưu thị nói với cô: "Cận Nhi, em mười lăm tuổi rồi, không còn nhỏ nữa, em vạch quần Đậu Quan ra xem đi, nó cứng lên được, thì nó chính là đàn ông của em rồi."

Mẹ xấu hổ đến mức suýt khóc.

Vết thương của bố đã cắt chỉ.

Bố nằm trong túp lều ngủ, mẹ len lén lẻn vào, cô đi nhẹ nhàng, da mặt nóng bừng. Cô quỳ xuống bên cạnh bố, nhẹ nhàng kéo quần bố xuống. Dưới ánh trăng, mẹ nhìn thấy "con gà" của bố vì bị thương mà trở nên vô cùng xấu xí, trên đầu "con gà" mang theo vẻ biểu cảm hoang dã bất chấp sống chết, điên cuồng. Cô cẩn thận dùng bàn tay đẫm mồ hôi nắm lấy nó, cảm thấy nó dần nóng lên, dần phồng lên trong lòng bàn tay cô, và đập thình thịch trong tay cô giống như nhịp tim. Bố mở bừng mắt, liếc liếc nói: "Cận Nhi, em làm gì thế?"

Mẹ kinh hãi kêu lên một tiếng, cắm cổ chạy đi, đâm sầm vào ông nội tôi đang chuẩn bị bước vào túp lều.

Ông nội giữ chặt bả vai cô, hỏi: "Sao thế, Cận Nhi?"

Mẹ oa lên khóc. Cô hất tay ông nội ra, cắm cổ chạy mất.

Ông nội chui vào túp lều.

Ông nội chạy ra khỏi túp lều như phát cuồng, tìm thấy Lưu thị, túm lấy đôi bầu ngực của bà, dùng sức gié xé, miệng nói những lời lộn xộn: "Là tỏi một nhánh! Là tỏi một nhánh!"

Ông nội ngửa mặt lên trời, bắn liền ba phát súng, sau đó chắp hai tay, lớn tiếng gào thét:

"Ông trời có mắt!"

Ông nội dùng đốt ngón tay đập vào vách tường. Ánh nắng chiếu xiếc vào. Chiếu lên chiếc sảnh kháng được lau chùi sáng bóng bày những món đồ nặn đất Cao Mật. Trên cửa sổ trắng dán đầy những bức giấy cắt do chính tay bà nội cắt với bố cục khéo léo, hoa văn đổi mới. Năm ngày sau, mọi thứ ở đây đều sẽ biến thành tro bụi trong khói lửa chiến tranh. Bây giờ là mười tháng tám năm 1939, ông nội co quắp một cánh tay bị thương, mang trên người đầy mùi xăng, từ đường cái trở về. Ông và bố cùng nhau chôn khẩu súng máy ổ quay Nhật Bản đó dưới cây xoan đào trong sân, lại vào nhà tìm số bạc tiền mà bà nội cất giấu.

Vách tường phát ra tiếng kêu trống rỗng, ông nội rút súng ra, dùng cán súng đập vào vách tường, một cú đập thủng một cái lỗ. Ông nội thò tay vào, lôi ra một chiếc túi vải nhỏ màu đỏ, lắc lắc, kêu lủng lẳng, đổ lên sảnh đếm thử, năm mươi đồng bạc trắng.

Ông nội cất kỹ số bạc trắng, nói: "Đi thôi, con trai."

Bố hỏi: "Cha, đi đâu ạ?"

Ông nội nói: "Vào huyện mua đạn, tính sổ với Lãnh Ma Tử."

Bố và ông nội đi tới phía bắc thành huyện, mặt trời ngả về tây, đường sắt Giao Tế nằm giữa những khóm cao lương xanh um như một con rồng dài, đoàn tàu màu đen lạch cạch bò qua bò lại, từng cụm khói than vàng sậm quần quanh trên ngọn cao lương, đường ray sáng lóa chói mắt, giống như vảy rồng. Tiếng thét chói tai của xe lửa khiến bố sợ hãi run rẩy, cậu nắm chặt lấy tay ông nội.

Ông nội kéo bố, đi đến trước một ngôi mộ cao lớn, trước mộ có một tấm bia đá trắng cao chừng hai người, những nét chữ dẹt trên bia đã bị phong hóa đến mức khó phân biệt ngang dọc, xung quanh mộ có mấy cây bách già hai người ôm không xuể, tán cây đen sì, không gió cũng đang rên rỉ vi vu. Ngôi mộ bị cây cao lương đỏ như máu vây quanh, giống như một hòn đảo đen ngòm.

Ông nội đào một cái hố trước bia mộ, đặt khẩu súng lục Tự Lai Đức vào đó. Bố cũng đặt khẩu súng lục Browning của mình vào đó.

Bố và ông nội bước qua đường sắt, nhìn thấy cái cổng thành cao lớn. Trên lầu cổng thành treo cao một lá cờ Nhật Bản, mặt trời đỏ trên cờ tương phản với mặt trời đỏ ngả về tây, trông vừa rực rỡ vừa tươi tắn. Hai bên cửa tò mò đứng hai tên lính gác, bên trái là lính Nhật, bên phải là lính Trung Quốc. Lính Trung Quốc tra hỏi lục soát bách tính, lính Nhật cầm súng đứng đó, nhìn lính Trung Quốc lục soát người Trung Quốc.

Ông nội vừa qua đường sắt liền cõng bố lên, hạ thấp giọng nói: "Giả vờ đau bụng, rên rỉ lên."

Bố rên rỉ hai tiếng, nhỏ giọng hỏi: "Cha, cứ rên thế này ạ?"

Ông nội nói: "Động tĩnh lớn hơn chút nữa."

Bọn họ theo dòng người vào thành tiến đến cửa tò mò. Lính Trung Quốc quát lớn một tiếng: "Người thôn nào, vào thành làm gì?"

Ông nội với giọng chết chóc nói: "Ở bãi cá phía bắc thành, đứa nhỏ mắc bệnh đau ruột thắt, vào thành tìm Ngô tiên sinh chữa trị."

Bố mải nghe ông nội và lính gác đối thoại, quên mất việc rên rỉ. Ông nội véo mạnh vào đùi cậu một cái, bố kêu ầm lên.

Lính gác khoát tay, cho ông nội đi vào.

Đi đến chỗ vắng vẻ, ông nội tức giận nói: "Đồ khốn, sao không rên rỉ?"

Bố nói: "Cha, cha véo đau quá!"

Ông nội dẫn bố, từ một con ngõ nhỏ rải đầy xỉ lò đi xuyên hướng về phía ga xe lửa. Ánh nắng mờ ảo. Không khí vẩn đục. Bố nhìn thấy bên cạnh nhà ga cũ kỹ xây hai tòa lô cốt cao lớn, lá cờ Nhật Bản màu trắng trên lô cốt ngưng tụ một cụm máu đỏ ở chính giữa, hai tên lính Nhật dắt chó sói đang máy móc đi đi lại lại trên sân ga, mấy chục hành khách muốn đi tàu có người ngồi có người đứng, xếp hàng bên ngoài hàng rào sắt. Một người Trung Quốc mặc áo đen xách chiếc đèn đỏ, đứng trên sân ga, tiếng xe lửa hú truyền đến từ phía đông. Da dưới chân bố đều run lẩy bẩy, hai con chó sói đó sủa về phía đoàn tàu đang chạy tới. Một bà lão bán thuốc lá hạt dưa đi lững thững lang thang bên cạnh những hành khách đó. Xe lửa xình xịch thở dốc, dừng lại ở sân ga. Bố nhìn thấy xe lửa kéo theo hơn hai mươi chiếc thùng dài, hơn chục chiếc phía trước vuông vức, có cửa sổ có cửa ra vào; hơn chục chiếc phía sau không có mái che, một số thứ chéo ngoe được che bằng bạt lớn màu xanh lá cây. Trên tàu đứng mấy tên quỷ tử, lải nhải chào hỏi với đám quỷ tử trên sân ga.

Bố nghe thấy một tiếng súng sắc bén, truyền đến từ cánh đồng cao lương phía bắc đường sắt, một tên quỷ tử cao lớn trên tàu hàng, cơ thể lảo đảo, cắm đầu ngã nhào xuống dưới toa tàu. Trên lô cốt vang lên tiếng còi báo động như sói hú, hành khách đang xuống tàu và chưa lên tàu chạy tán loạn, chó sói sủa điên cuồng, súng máy trên lô cốt ào ào bắn quét về phía bắc. Xe lửa vội vàng khởi động, từng cụm khói đen bay tán loạn, tro than bay mù mịt trên sân ga. Ông nội nắm tay bố, nhanh như cắt rẽ vào một con ngõ nhỏ u ám.

Ông nội đẩy một cánh cửa khép hờ, bước vào một cái sân nhỏ. Dưới hiên nhà treo một chiếc đèn lồng giấy nhỏ, màu đỏ, phát ra ánh sáng đỏ thần bí ngắn và yếu. Một người phụ nữ bôi phấn trát son không rõ tuổi dựa cửa đứng, đôi môi đỏ chót lộ ra hai hàm răng trắng khít, khuôn mặt đầy nụ cười, mái tóc đen nhánh bù xù, bên mai cài lệch một cành hoa lụa.

"Đại ca!" Người phụ nữ đó nũng nịu nói, "Làm tư lệnh rồi là quên béng mất muội muội luôn." Cô ta dính vào người ông nội làm nũng.

"Ngoan ngoãn chút đi, trước mặt con trai tao đấy." Ông nội nói.

"Hôm nay không có thời gian đôi co với anh! Mối quan hệ bên phía Ngũ huynh đệ vẫn đang kéo chứ?"

Người phụ nữ đó hậm hực bước ra, cài cửa lớn lại, lại hạ đèn lồng đỏ từ dưới hiên nhà xuống. Bước vào nhà, bĩu môi nói: "Ngũ huynh đệ bị cục cảnh vệ bắt rồi!"

Ông nội nói: "Tống Thuận của cục cảnh vệ chẳng phải là kết bái huynh đệ của Ngũ huynh đệ sao?"

Người phụ nữ nói: "Anh tưởng loại bạn rượu bạn thịt này mà đáng tin chắc! Bên Thanh Đảo xảy ra chuyện một cái, lão nương ở đây giống như ngồi trên mũi dao mà sống qua ngày vậy."

"Ngũ huynh đệ sẽ không khai ra cô đâu, thằng nhóc đó miệng lưỡi cứng lắm, năm xưa từng đi qua chảo dầu nóng chỗ Tào Mộng Cửu rồi." Ông nội nói.

"Anh đến đây làm gì? Nghe nói anh đánh đoàn xe ô tô của Nhật Bản à?"

"Thiệt thòi lớn! Tao đụ chết mẹ ruột Lãnh Ma Tử."

"Anh đừng dây dưa với bọn họ, đám người đó đứa nào cũng ranh ma quỷ quái, anh đấu không lại đâu."

Ông nội sờ từ lưng ra túi bạc trắng đó, ném phịch lên bàn, nói: "Đưa năm trăm viên, loại đít đỏ ấy."

Lại đít đỏ với đít xanh gì chứ, Ngũ huynh đệ cứ xảy ra chuyện là chỗ tôi sớm đã khô két rồi, lão nương lại không biết đẻ ra đạn."

"Cô bớt giở trò với tôi đi! Năm mươi đồng này cô cứ tiêu trước đi, cô nghĩ xem, Dư Chiêm Ngao từng đối xử tệ với cô bao giờ chưa?"

"Đại ca của tôi ơi," người phụ nữ nói, "anh đang nói cái gì thế này, muội với anh có phải người ngoài đâu."

"Cô đừng chọc tôi nổi giận!" Ông nội lạnh lùng nói.

"Các người không ra khỏi thành được đâu." Người phụ nữ nói.

"Cô đừng quản nữa. Cho năm trăm hạt lớn, lại cho thêm năm mươi hạt nhỏ."

Người phụ nữ đó bước ra sân nghe ngóng động tĩnh, một lát sau liền bước vào nhà. Cô ta đẩy một cánh cửa bí mật trên vách tường, lấy ra một hộp đạn súng lục vàng óng ánh.

Ông nội tìm một chiếc túi, đựng đầy đạn, buộc vào eo, nói: "Đi đây!"

Người phụ nữ ngăn anh lại, nói: "Anh định đi thế nào?"

Ông nội nói: "Từ chỗ ga xe lửa ấy, bò qua đường sắt."

Người phụ nữ nói: "Không được đâu, chỗ đó có lô cốt, có đèn pha, có chó, có lính gác."

Ông nội cười lạnh: "Thử xem sao đã, không được thì quay lại."

Ông nội và bố dọc theo con ngõ tối tăm, lẻn đến gần ga xe lửa, ở đây không có tường thành. Bọn họ trốn ở góc tường tiệm rèn, nhìn sân ga sáng trưng như ban ngày, lính gác đứng la liệt trên sân ga. Ông nội thì thầm vào tai bố, kéo bố vòng trở lại phía tây. Phía tây nhà ga là một bãi hàng lộ thiên, lưới sắt kéo dài từ chỗ nhà ga thẳng đến đầu tường thành. Đèn pha trên lô cốt quét qua quét lại, chiếu mười mấy đường ray sáng chói lóa. Trên bãi hàng dựng một cái cột cao, trên cột thắp một bóng đèn điện lớn hình quả trứng bò, sáng rực màu xanh ngọc, chiếu vạn vật đổi màu.