Khi Anse cuối cùng cũng chủ động phái người đến mời tôi, tôi nói: "Hắn hành hạ bà ấy cuối cùng cũng đến lúc chấm dứt rồi." Tôi còn nói đây là chuyện tốt, ban đầu tôi còn chẳng muốn đến, vì nhỡ đâu tôi còn chút cách gì đó, biết đâu phải kéo bà ấy quay về nhân thế, lạy Chúa. Tôi nghĩ đạo đức của thiên quốc biết đâu cũng ngu ngốc y như ở trường y vậy, tôi lại nghĩ biết đâu lại là Vernon Tull phái người đến mời tôi, ông ta cứ đợi đến nước sôi lửa bỏng mới chịu đi, cái ông Vernon Tull này, làm việc trước giờ đều vậy, bắt Anse đồng tiền bẻ đôi cũng không nỡ tiêu, ông ta tiêu tiền mình cũng thế thôi. Nhưng trời ngày một tối, khiến tôi thấy rõ mồn một trời sắp đổi, lúc này, tôi hiểu chỉ có thể là Anse, không thể là ai khác đến mời. Tôi biết một người đến tận lúc đại phong cuồng sắp ập đến còn đi mời bác sĩ, chuyện như vậy chỉ có một kẻ xui xẻo tột cùng mới làm ra được. Tôi cũng biết đợi đến lúc Anse nghĩ tới việc mời bác sĩ, thì đã quá muộn rồi.
Đợi đến khi tôi đến bên suối xuống xe buộc ngựa, mặt trời đã lặn sau một dải mây đen, đám mây đen ấy trông như một hàng núi lộn ngược, tựa như có người đổ một xe xỉ than chưa cháy hết sau đám mây, trong không khí không một chút gió. Tôi cách một dặm đã nghe thấy Cash đang cưa gỗ rồi. Anse đứng trên đỉnh vách đá ở cuối con đường nhỏ.
"Ngựa đâu?" Tôi nói.
"Jewel mang đi rồi," hắn nói. "Đằng nào thì người khác cũng không bắt được nó. Tôi thấy ông đành tự đi bộ lên thôi."
"Tôi, cân nặng hai trăm năm mươi pound, bảo tôi tự đi bộ lên?" Tôi nói. "Bảo tôi leo cái vách đá chết tiệt kia?" Hắn đứng cạnh một cái cây. Tệ ở chỗ, Chúa đã phạm sai lầm, để cây cối có rễ nhưng lại để nhà Anse Bundren có chân tay. Chỉ cần Người bắt họ đổi chỗ cho nhau, thì quốc gia này, hay bất kỳ quốc gia nào khác, đều không phải lo lắng về việc cây cối sẽ bị đốn hạ sạch trơn. "Vậy ông định bảo tôi làm sao đây?" Tôi nói. "Ngốc nghếch đứng đây đợi sấm sét cuốn tôi sang tận quận bên cạnh à?" Cho dù có cưỡi ngựa, cũng phải mất mười lăm phút tôi mới băng qua được sườn cỏ leo lên sườn núi đến trước cửa nhà. Con đường nhỏ ấy tựa như một cánh tay bị gãy không biết từ đâu bay tới, ngoằn ngoèo tựa vào dưới chân vách đá. Đã mười hai năm rồi Anse không vào thành. Không biết mẹ già của hắn ngày xưa leo lên núi kiểu gì để mang thai hắn, thật sự là mẹ nào con nấy.
"Vardaman đi lấy dây thừng rồi," hắn nói.
Một lúc sau Vardaman xuất hiện với một sợi dây cày. Nó đưa một đầu dây cho Anse, tự mình vừa tháo vòng dây vừa đi xuống con đường nhỏ.
"Cậu phải giữ cho chắc đấy," tôi nói. "Tôi đã ghi lần khám bệnh này vào sổ rồi, nên dù tôi có lên được hay không thì vẫn tính phí như thường."
"Tôi giữ chặt rồi," Anse nói. "Ông cứ yên tâm mà lên đi."
Tôi cũng chẳng hiểu sao mình không quay đầu đi về. Hơn bảy mươi tuổi đầu, nặng hơn hai trăm pound, còn để người ta dùng một sợi dây kéo lên thả xuống. Tôi nghĩ chắc là vì muốn gom đủ năm vạn cái nợ chết trong sổ sách của mình nên mới không cam tâm bỏ cuộc. "Vợ ông bị cái quái gì thế," tôi nói, "sao lại cứ nhất định đổ bệnh trên cái đỉnh núi khỉ ho cò gáy này?"
"Thật xin lỗi," hắn nói. Hắn nới lỏng dây thừng, để nó trượt xuống, xoay người đi về phía căn nhà. Trên đỉnh núi vẫn còn chút ánh sáng, màu của que diêm lưu huỳnh. Mấy tấm ván gỗ kia cũng như từng que lưu huỳnh vậy. Cash không hề quay đầu lại. Vernon Tull nói hắn mang từng tấm ván đến trước cửa sổ cho bà ấy xem để bà ấy bảo có được hay không, thằng bé kia đuổi kịp chúng tôi. Anse ngoái đầu lại nhìn nó. "Dây thừng đâu?" Hắn nói.
"Ngay chỗ vừa nãy ông vứt đấy," tôi nói. "Nhưng đừng quan tâm đến dây thừng nữa. Đằng nào tí nữa tôi cũng phải từ vách đá đó đu xuống. Tôi không muốn gặp bão ở đây. Nếu tôi bị gió cuốn đi, không biết sẽ bị cuốn đi xa đến mức nào nữa."
Cô con gái đứng trước giường, quạt cho bà ấy. Chúng tôi bước vào phòng, cô bé quay đầu nhìn chúng tôi. Mười ngày nay bà ấy cứ như đã chết vậy. Tôi nghĩ cuộc sống của bà ấy trở thành một phần của Anse đã quá lâu rồi, giờ muốn thay đổi cũng không được, nếu như chết cũng được tính là một kiểu thay đổi. Tôi nhớ lúc trẻ tôi tin rằng cái chết là một hiện tượng nhục thể; giờ tôi biết nó chỉ là một tác dụng tinh thần - tác dụng tinh thần của những người mất đi người thân. Những kẻ hư vô chủ nghĩa nói cái chết là kết thúc; những người theo chủ nghĩa căn bản thì nói đó là khởi đầu; thực ra nó chẳng qua chỉ là một người thuê nhà hoặc một gia đình chuyển khỏi căn hộ hoặc một thị trấn mà thôi.
Bà ấy nhìn chúng tôi. Chỉ có hai con mắt dường như đang động đậy. Ánh mắt không giống như dùng cái nhìn hay cảm giác để tiếp xúc với chúng tôi, mà giống như nước phun ra từ ống cao su, khoảnh khắc tiếp xúc, nước dường như hoàn toàn chẳng liên quan gì đến đầu ống, dường như chưa từng ở trong ống vậy. Bà ấy hoàn toàn không nhìn Anse. Bà ấy nhìn tôi, rồi lại nhìn thằng bé. Dưới tấm chăn, thân hình bà ấy còn không to bằng một bó củi khô.
"À, cô Addie," tôi nói. Cô con gái không dừng quạt. "Bà khỏe không, chị cả?" Tôi nói. Gương mặt bà ấy tựa trên gối tiều tụy lắm, chỉ chăm chăm nhìn thằng bé. "Bà chọn đúng lúc để gọi tôi đến thật đấy, bão tố ngay sát nút rồi." Sau đó tôi bảo Anse và thằng bé đi ra ngoài. Lúc đứa trẻ đi ra, bà ấy vẫn luôn nhìn nó. Toàn thân bà ấy ngoài đôi mắt ra, không một chỗ nào cử động.
Lúc tôi ra ngoài, thằng bé và Anse đang ở trên hiên, đứa trẻ ngồi trên bậc thềm, Anse đứng cạnh một cây cột, hắn thậm chí còn không dựa vào đó, hai cánh tay buông thõng hai bên, tóc dựng ngược lên, rối bời, giống như con gà vừa tắm thuốc xong. Hắn ngoái đầu lại, chớp chớp mắt nhìn tôi.
"Sao ông không gọi tôi đến sớm hơn?" Tôi nói.
"Tất cả là vì chuyện này nối tiếp chuyện kia," hắn nói. "Đám ngô đó tôi và lũ trẻ phải chăm sóc gấp, Dewey Dell chăm sóc bà ấy khá tốt, bà con lối xóm đều đến, chủ động đề nghị giúp tôi việc này việc nọ, nên tôi nghĩ..."
"Đừng nói chuyện tiền nong nữa," tôi nói. "Ông nghe tôi nói vì một người tạm thời không gom đủ tiền mà làm khó người ta bao giờ chưa?"
"Cũng không phải vì tiếc tiền," hắn nói. "Tôi chỉ là cứ luôn tính toán... Đằng nào bà ấy cũng đi rồi, phải không?" Thằng nhóc con nghịch ngợm kia ngồi trên bậc cao nhất, dưới ánh sáng màu lưu huỳnh trông gầy gò nhỏ bé hơn bao giờ hết. Cái nơi này của chúng tôi chính là có cái bệnh đó: tất cả mọi thứ, khí hậu và mọi thứ khác, đều kéo dài quá lâu. Cũng như dòng sông của chúng ta, đất đai của chúng ta vậy: vẩn đục, chậm chạp, cuồng bạo; sinh mệnh của những con người được hình thành và tạo ra ở đây cũng khó lòng thỏa mãn và u uất y như vậy. "Tôi rất rõ," Anse nói. "Tôi càng ngày càng rõ. Ý bà ấy đã quyết rồi."
"Đáng lẽ phải vậy từ lâu rồi mới đúng," tôi nói, "có một đứa không ra gì —" Hắn ngồi trên bậc cao nhất, gầy gò nhỏ bé, mặc chiếc quần bảo hộ lao động đã bạc màu, không hề động đậy. Tôi bước ra hắn nhìn tôi, lại nhìn Anse. Bây giờ hắn không nhìn chúng tôi nữa. Nó cứ ngồi như thế.
"Ông đã nói với bà ấy chưa?" Anse nói.
"Tại sao phải nói?" Tôi nói. "Tại sao tôi phải phí công sức đi nói chứ?"
"Bà ấy tự sẽ biết thôi. Điều này tôi rất rõ, bà ấy vừa nhìn thấy ông là biết rồi, giống như viết giấy trắng mực đen vậy. Ông chẳng cần phải nói với bà ấy. Đầu óc bà ấy..."
Cô gái phía sau chúng tôi gọi: "Cha." Tôi nhìn bà ấy, nhìn gương mặt bà ấy.
"Ông tốt nhất nên nhanh lên," tôi nói.
Khi chúng tôi bước vào phòng, bà ấy đang nhìn ra cửa. Bà ấy liếc nhìn tôi. Ánh mắt bà ấy tựa như ngọn đèn tàn leo lắt lúc dầu sắp cạn. "Bà ấy muốn ông đi đi," cô gái nói.
"Ôi, Addie," Anse nói, "ông ấy lặn lội từ Jefferson đến chữa bệnh cho bà, bà lại...?" Bà ấy nhìn tôi. Tôi có thể cảm nhận được ý nghĩa trong ánh mắt của bà ấy. Giống như bà ấy dùng ánh mắt để đẩy tôi ra vậy. Tôi từng thấy ánh mắt như thế này ở những người phụ nữ khác. Từng thấy họ đuổi những người mang lòng cảm thông và thương xót chân thành đến giúp đỡ ra khỏi phòng, lại chỉ khư khư giữ lấy những kẻ chẳng ra gì, nhưng trong mắt họ, họ chẳng qua chỉ là trâu là ngựa làm việc quần quật mà thôi. Đây chắc là cái gọi là tình yêu vượt qua cả hiểu biết của con người nhỉ. Đó là một loại lòng tự tôn, một ham muốn cuồng nhiệt muốn che đậy trạng thái trần trụi bi thảm kia, chúng ta vốn dĩ đến với thế giới này là trần trụi, cũng trần trụi bước vào phòng phẫu thuật, lại cố chấp, cuồng nhiệt trần trụi quay về với đất mẹ. Tôi rời khỏi phòng. Dưới hiên, tiếng cưa của Cash phát ra tiếng ngáy đều đều cưa từng chút một vào trong tấm ván gỗ. Một lúc sau, cô gái kia đang gọi tên cậu ta, giọng cô bé chói tai và rất to.
"Cash," cô bé nói; "Gọi anh đấy, Cash!"