Đó là chuyện lúc trời sắp tối. Chúng tôi đang ngồi trên hiên thì một chiếc xe ngựa chạy đến trên con đường cái, bên trong ngồi năm người, lại có thêm một người cưỡi ngựa theo sau. Một người giơ tay chào, nhưng họ đi ngang qua cửa tiệm mà không dừng lại.
"Đó là ai vậy?" McCallum hỏi: Tôi không nhớ nổi tên trước của ông ta: dù sao cũng là anh em song sinh của Rafe; chính là người đó.
"Đó là nhà Bundren, sống ở chỗ quá New Hope một chút," Quick nói. "Jewel đang cưỡi con ngựa bán ra từ nhà Snopes."
"Tôi còn không biết đám ngựa đó lại vẫn còn một con," McCallum nói. "Tôi cứ tưởng người bên các anh sau đó đã tìm cách tống khứ hết chúng rồi chứ."
"Anh cứ thử cưỡi con ngựa đó xem," Quick nói. Chiếc xe ngựa tiếp tục đi về phía trước.
"Tôi dám chắc ông già Long nhà anh sẽ không cho không hắn con ngựa đâu," tôi nói.
"Tất nhiên là không," Quick nói. "Ông ấy mua từ tay cha tôi." Chiếc xe vẫn tiếp tục đi. "Chắc chắn là họ chưa hề nghe tin gì về cái cầu," ông ấy nói.
"Rốt cuộc họ đến bên này để làm gì?" McCallum nói.
"Chắc là chôn vợ xong, tiện thể nghỉ một ngày cho thoải mái thôi, tôi nghĩ vậy," Quick nói. "Chắc là đi vào thị trấn, tôi đoán là cái cầu bên phía Tull cũng bị nước cuốn trôi rồi. Tôi nghĩ là họ vẫn chưa nghe tin về cái cầu ở đây đâu."
"Vậy thì họ phải mọc cánh mới qua nổi," tôi nói. "Tôi ước chừng từ đây đến cửa sông Ish-ha-ta-wa không còn cái cầu nào đâu."
Trên chiếc xe của họ còn chở đồ đạc. Nhưng Quick ba ngày trước vừa đi dự đám tang, chúng tôi đương nhiên không nghĩ đến nơi nào khác, chỉ cảm thấy họ rời nhà đi như vậy là hơi muộn, hơn nữa chắc chắn là chưa nghe tin về chuyện cái cầu. "Tốt nhất anh nên gọi họ lại," McCallum nói. Đúng là quỷ quái, tên của ông ta ngay trên đầu lưỡi, nhưng thế nào cũng không nhớ ra được. Thế là Quick gọi lớn, họ dừng lại, Quick đi đến trước xe ngựa để báo cho họ.
Ông ấy quay lại cùng họ. "Họ muốn đến Jefferson," ông ấy nói. "Cái cầu bên phía nhà Tull cũng bị nước cuốn trôi rồi." Cứ như thể chúng tôi chưa biết chuyện này vậy, mặt ông ấy trông hơi kỳ quặc, nhất là quanh lỗ mũi, nhưng cả gia đình đó chỉ ngồi yên ở đó, Bundren, cô gái và đứa nhỏ ngồi trên ghế xe, Cash và đứa thứ hai, cái người mà mọi người hay bàn tán ấy, ngồi trên một tấm ván vắt ngang tấm chắn đuôi xe, người còn lại thì cưỡi trên con ngựa đốm. Nhưng tôi nghĩ đến lúc này thì họ đã quen rồi, bởi vì khi tôi nói với Cash rằng họ đành phải vòng lại New Hope và làm thế nào là tốt nhất, cậu ta chỉ thản nhiên nói một câu: "Tôi thấy chúng tôi đến được đó."
Tôi là người không thích lo chuyện bao đồng. Tôi chủ trương để mỗi người muốn làm gì thì làm. Nhưng sau khi tôi bàn với Rachel chuyện trong số họ chẳng có ai thạo việc để lo liệu cho bà ấy, lại còn gặp đúng lúc thời tiết nóng nực tháng Bảy, vân vân và vân vân, sau đó, tôi lại đến kho thóc, muốn khuyên bảo Bundren.
"Tôi đã hứa với bà ấy rồi," ông ta nói. "Bà ấy đã quyết tâm phải làm thế này cho bằng được."
Tôi nhận ra một kẻ lười biếng, một người không thích vận động, một khi đã bắt đầu động đậy thì sẽ quyết tâm tiếp tục động đậy, cũng giống như khi ông ta không động đậy thì quyết tâm không nhúc nhích một bước vậy, dường như thứ ông ta thực sự ghét không phải là chính việc vận động, mà là sự bắt đầu và kết thúc. Nếu có chuyện gì xảy ra khiến cho việc bắt đầu và kết thúc trở nên khó khăn, ông ta lại tỏ vẻ đắc ý. Ông ta ngồi trên xe ngựa, còng lưng, chớp chớp mắt, nghe chúng tôi kể cái cầu bị cuốn trôi trong chớp mắt như thế nào, nước dâng cao ra sao, nếu như ông ta không tỏ vẻ đắc ý như thể chính ông ta làm nước sông dâng lên, thì tôi không phải là người.
"Anh nói nước sông cao hơn bất cứ lúc nào anh từng thấy ư?" ông ta nói. "Đây là ý Chúa đấy," ông ta nói. "Tôi đoán đến sáng mai cũng không rút đi bao nhiêu đâu," ông ta nói.
"Tốt nhất các người nên ở lại đây qua đêm nay," tôi nói, "sáng mai sớm hãy lên đường đi New Hope." Tôi hoàn toàn là xót xa cho hai con la gầy trơ xương kia. Tôi nói với Rachel, tôi bảo, "Này, chẳng lẽ em muốn anh chặn họ ở ngoài trời tối sao? Họ cách nhà tám dặm đấy. Anh còn có thể làm gì nữa," tôi nói. "Dù sao cũng chỉ ở lại một đêm, họ ở trong kho thóc thôi, trời sáng là họ nhất định sẽ lên đường." Vì thế tôi bảo họ: "Các người tối nay cứ ở lại đây, sáng mai sớm các người có thể quay về New Hope. Công cụ của tôi có sẵn, lũ trẻ nếu muốn, ăn tối xong có thể đi làm ngay, đào hố trước," lúc này tôi phát hiện cô gái nhỏ đang trừng mắt nhìn tôi. Nếu mắt cô ta là hai khẩu súng lục, tôi đã chẳng còn ở đây mà nói chuyện nữa. Nếu mắt cô ta không phun lửa về phía tôi, tôi xin làm cún con. Sau đó tôi đến kho thóc đến gần họ, cô ta đang nói rất hăng, hoàn toàn không chú ý đến việc tôi đã đến bên cạnh.
"Ông đã hứa với bà ấy rồi," cô ta nói. "Ông đã hứa, bà ấy mới buông tay ra đi đấy. Bà ấy hoàn toàn tin tưởng ông. Nếu không làm theo, ông sẽ bị trời phạt đấy."
"Ai nói ta không định thực hiện lời hứa chứ?" Bundren nói. "Lòng ta trước mặt bất cứ ai cũng đều ngay thẳng."
"Tôi chẳng quan tâm lòng ông thế nào đâu," cô ta nói. Cô ta phát ra một giọng thì thầm, nói rất nhanh. "Ông đã hứa với bà ấy rồi. Ông phải làm cho bằng được. Ông——" lúc này cô ta nhìn thấy tôi, liền dừng lại, đứng đó không động đậy. Nếu mắt cô ta là hai khẩu súng lục, tôi đã chẳng còn ở đây mà nói chuyện nữa. Sau đó tôi nhắc đến suy nghĩ của mình với Anse, ông ta liền nói:
"Tôi đã hứa với bà ấy rồi. Bà ấy nhất quyết muốn làm như vậy."
"Nhưng tôi nghĩ bà ấy muốn mẹ mình được chôn ở gần đây, như vậy bà ấy có thể——"
"Tôi đang nói đến Addie," ông ta nói. "Addie nhất định muốn làm như vậy."
Thế là tôi bảo họ đánh xe ngựa vào kho thóc, vì trời trông sắp mưa đến nơi rồi, bữa tối cũng sắp chuẩn bị xong. Nhưng họ không muốn vào nhà ăn cơm. "Tôi cảm ơn anh," Bundren nói. "Chúng tôi không muốn làm phiền anh. Trong giỏ chúng tôi còn chút đồ ăn. Chúng tôi có thể xoay xở được."
"Chuyện này ấy mà," tôi nói, "đã đành là ông tôn trọng phụ nữ như vậy, tôi cũng không thể khác được. Nếu khách đến nhà chúng tôi đúng giờ ăn cơm mà lại không chịu ngồi chung bàn ăn với chúng tôi, vợ tôi sẽ cho là khách khinh thường cô ấy."
Thế là cô gái nhỏ đi vào bếp giúp Rachel. Lúc này Jewel đến trước mặt tôi.
"Đương nhiên rồi," tôi nói, "cỏ khô trên mái che anh cứ việc dùng. Lúc anh cho la ăn thì cũng cho con ngựa đó ăn luôn đi."
"Phần ngựa ăn tôi muốn trả tiền cho anh," cậu ta nói.
"Sao lại thế?" tôi nói. "Ai dùng chút cỏ khô cho ngựa ăn thì tôi cũng chẳng để bụng đâu."
"Tôi muốn trả tiền cho anh," cậu ta nói; tôi còn tưởng cậu ta muốn loại thức ăn chăn nuôi đặc biệt nào chứ.
"Sao lại cần đặc biệt?" tôi nói. "Chẳng lẽ nó không ăn cỏ khô và ngô sao?"
"Là cần nhiều hơn bình thường," cậu ta nói. "Tôi luôn cho nó ăn nhiều hơn một chút, tôi không muốn nó nợ ân tình của ai cả."
"Thức ăn chăn nuôi chỗ tôi không bán đâu, nhóc à," tôi nói. "Nếu nó ăn hết chỗ trên mái che, sáng mai sớm tôi sẽ giúp cậu chuyển chỗ trong kho thóc lên xe ngựa."
"Nó chưa bao giờ nợ ân tình của ai cả," cậu ta nói. "Tôi thà trả tiền cho anh còn hơn."
Nếu hỏi tôi muốn thế nào, thì cậu cũng chẳng đời nào ở đây đâu, tôi đã định nói với cậu ta như vậy. Nhưng tôi chỉ nói: "Vậy thì hãy để nó bắt đầu nợ ân tình người khác đi. Thức ăn chăn nuôi chỗ tôi không bán."
Rachel dọn xong bữa tối, liền cùng cô gái nhỏ đi trải giường. Nhưng họ chẳng ai chịu vào. "Bà ấy đã mất mấy ngày rồi, chắc sẽ không đòi hỏi ai phải câu nệ như vậy đâu," tôi nói. Tôi cũng tôn trọng người đã khuất như bất kỳ ai, nhưng các người cũng nên tôn trọng thi thể của chính người chết chứ, thi hài một người phụ nữ để trong quan tài bốn ngày rồi, cách tốt nhất để bày tỏ sự kính trọng với bà ấy là nhanh chóng cho bà ấy được an nghỉ. Nhưng họ nhất quyết không chịu.
"Làm vậy là không phù hợp," Bundren nói. "Tất nhiên, nếu lũ trẻ muốn lên giường ngủ, tôi nghĩ tôi có thể ngồi canh bà ấy một đêm. Tôi cũng chưa đến mức ngay cả chút khổ này cũng không chịu vì bà ấy."
Thế là tôi quay lại kho thóc, họ đang ngồi xổm trên mặt đất xung quanh chiếc xe ngựa, tất cả đều ở đó. "Ít nhất cũng phải để đứa nhỏ vào nhà ngủ một lát chứ," tôi nói. "Còn cô nữa, tốt nhất cũng vào trong đi," tôi nói với cô gái kia. Tôi không có ý định can thiệp vào chuyện riêng của họ. Dù tôi nghĩ thế nào, cũng không nhớ ra mình từng làm chuyện gì liên quan đến cô ta trước đây.
"Thằng bé đã ngủ rồi," Bundren nói. Họ đã đặt nó vào máng gỗ trong một gian chuồng ngựa trống, để nó ngủ ở đó.
"Vậy thì cô vào đi," tôi nói với cô gái kia. Nhưng cô ta vẫn không nói một lời. Họ chỉ ngồi xổm ở đó. Bạn gần như không nhìn rõ họ. "Mấy cậu trẻ thì sao?" tôi nói. "Ngày mai các cậu còn phải bận rộn cả ngày đấy." Một lúc sau, Cash nói: "Tôi cảm ơn anh. Chúng tôi xoay xở được."
"Chúng tôi không muốn nợ ân tình người khác," Bundren nói. "Tôi cảm ơn anh từ tận đáy lòng."
Vì thế tôi để mặc họ ngồi xổm ở đó. Tôi nghĩ sau bốn ngày thì họ cũng quen rồi. Nhưng Rachel không chịu.
"Thật là quá vô lý," cô ấy nói. "Quá vô lý."
"Ông ta thì làm được gì chứ?" tôi nói. "Ông ta đã hứa với bà ấy rồi."
"Ai nói ông ta chứ?" cô ấy nói. "Ai thèm quản ông ta?" cô ấy nói, giọng ngày càng cao. "Tôi chỉ hy vọng anh và ông ta và tất cả đàn ông trên thế giới này, các người lúc chúng tôi còn sống thì hành hạ chúng tôi, lúc chúng tôi chết rồi lại không coi chúng tôi ra gì, kéo lê chúng tôi đi khắp cả——"
"Được rồi, được rồi," tôi nói. "Em lại nổi cáu rồi!"
"Anh đừng chạm vào tôi!" cô ấy nói. "Đừng chạm vào tôi!"
Đàn ông đúng là không hiểu nổi phụ nữ. Tôi sống cùng người này suốt mười lăm năm rồi, nếu nói tôi hiểu thấu cô ấy thì tôi là kẻ ngốc! Tôi cũng biết rõ giữa chúng tôi có nhiều chuyện không vui, nhưng tôi chưa bao giờ nghĩ lý do hờn dỗi lại là một cái xác chết đã chết được bốn ngày, mà còn là xác phụ nữ nữa chứ. Họ thực sự biết cách tự làm khổ mình, không giống đàn ông, biết nhẫn nhịn cam chịu, tùy cơ ứng biến.
Vì thế tôi nằm trên giường, nghe tiếng mưa bắt đầu rơi, nghĩ đến họ ở bên đó, ngồi xổm quanh chiếc xe ngựa, những hạt mưa rơi trên mái nhà, lại nghĩ đến Rachel ở bên đó thút thít, cứ sụt sùi khóc, một lúc sau, dù cô ấy đã ngủ rồi, tôi dường như vẫn nghe thấy cô ấy đang khóc, lại còn ngửi thấy mùi đó, dù tôi biết rõ mình không thể nào ngửi thấy. Tôi thậm chí không chắc mình có ngửi thấy hay không, hoặc là có phải vì dù sao cũng biết đó là cái gì nên tự cho rằng mình ngửi ra được hay không.
Thế nên sáng hôm sau tôi hoàn toàn không đến đó. Tôi nghe thấy họ đang thắng xe, tiếp đó vào lúc tôi biết chắc họ sắp khởi hành, tôi bước ra cửa trước men theo con đường đi về phía cầu, cho đến khi tôi nghe thấy xe ngựa ra khỏi sân, vòng ngược lại hướng New Hope. Lúc này tôi quay vào nhà, Rachel lại nhảy dựng lên với tôi, vì tôi đã không đến kho thóc mời họ vào nhà ăn sáng. Chuyện của đàn bà đúng là không hiểu nổi. Bạn vừa hiểu rõ ý họ là thế này, lập tức đã phải quay ngoắt một trăm tám mươi độ, hơn nữa còn phải tự cho rằng mình đáng bị ăn đòn, sao lúc nãy lại có suy nghĩ như vậy.
Nhưng tôi vẫn cảm thấy mình ngửi thấy mùi đó. Thế nên tôi kết luận đó không phải là mùi hôi, mà là vì tôi biết nó từng ở đó nên mới cảm thấy có, con người chẳng phải thường bị đánh lừa như vậy sao? Nhưng khi tôi đến gần kho thóc thì biết ngay là không ổn. Khi tôi bước vào lối đi tôi thấy một thứ. Lúc tôi vào nó có vẻ đang khom người, tôi ban đầu còn tưởng là một trong số họ ở lại chưa đi, sau đó tôi nhìn rõ đó là gì. Đó là một con kền kền. Nó ngoái đầu lại nhìn thấy tôi liền đi dọc lối ra ngoài, dang rộng chân, lông hơi dựng lên, trước tiên ngoái đầu từ bên vai này nhìn tôi, tiếp đó lại nhìn từ bên kia, trông chẳng khác nào một ông già hói. Nó ra khỏi cửa liền bắt đầu bay. Bay một hồi lâu mới lên được không trung, không khí âm u, nặng nề, như thể chứa đầy hơi mưa.
Nếu họ nhất quyết muốn đi Jefferson, tôi đoán họ buộc phải vòng qua Mount Vernon, giống như McCallum vậy. Ông ta chắc là ngày kia có thể về đến nhà, ông ta còn đang cưỡi ngựa đấy. Như vậy họ chỉ còn cách thị trấn mười tám dặm thôi. Nhưng có lẽ cái cầu này cũng sẽ bị nước cuốn trôi, để cho ông ta hiểu đây là ý chỉ và quyết định của Chúa.
Cái ông McCallum đó. Ông ta làm ăn buôn bán đứt quãng với tôi cũng đã mười hai năm rồi. Ông ta từ nhỏ tôi đã biết, quen thuộc cái tên của ông ta như chính tên của tôi vậy. Nhưng lạy Chúa, tôi lại chẳng thể nào thốt ra nổi.