Khi tôi trở lại thì đã mười giờ tối, hai con ngựa của Peabody bị cột phía sau chiếc xe tải lớn. Chúng đã kéo chiếc xe bốn bánh từ nơi xảy ra tai nạn về, Quick tìm thấy nó đang nằm ngửa, vắt ngang qua một con mương cách con suối một dặm. Nó bị kéo ra khỏi đường ngay tại chỗ con suối đó, nơi mà trước đây đã có cả chục chiếc xe khác gặp nạn. Chính Quick là người tìm thấy. Anh ta bảo nước sông đã dâng cao và vẫn đang tiếp tục dâng. Anh ta bảo nước đã ngập qua cả dấu nước cao nhất mà anh ta từng thấy trên các trụ cầu. "Cây cầu đó không chịu nổi mực nước lớn thế này đâu," tôi nói. "Đã có ai báo chuyện này cho Anse chưa?"
"Tôi đã báo cho ông ta rồi," Quick nói. "Ông ta bảo ông ta nghĩ hai cậu thanh niên kia chắc đã nghe tin rồi, giờ này chắc họ đang dỡ hàng và quay về. Ông ta bảo họ có thể chở quan tài qua cầu."
"Tốt nhất ông ta đừng qua cầu mà cứ tiếp tục đi, cứ chôn bà ấy ở New Hope đi cho rồi," Armstid nói. "Cây cầu đó già cỗi quá rồi. Tôi thì chẳng dại gì mà đem mạng sống của mình ra đùa giỡn với nó."
"Ông ta đã hạ quyết tâm đưa bà ấy đến Jefferson rồi," Quick nói.
"Vậy thì tốt nhất là ông ta nên đi càng nhanh càng tốt," Armstid nói.
Anse đón chúng tôi ở cửa. Ông ta đã cạo râu, nhưng cạo không khéo lắm. Có một vết cắt dài trên cằm, ông ta mặc chiếc quần chỉ dành cho ngày Chủ nhật, khoác một chiếc áo sơ mi trắng, cổ áo cài khuy kín mít. Chiếc áo sơ mi mềm mại dán sát vào cái lưng gù của ông ta, làm ông ta trông càng gù hơn. Áo sơ mi trắng lại có hiệu ứng như vậy, và mặt ông ta trông cũng khác ngày thường. Giờ đây ông ta nhìn thẳng vào mắt chúng tôi, rất uy nghiêm, trên mặt ông ta có một vẻ bi kịch, điềm tĩnh và kín đáo. Khi chúng tôi bước lên hiên nhà, gạt bùn trên giày, ông ta bắt tay chúng tôi. Chúng tôi mặc quần áo ngày Chủ nhật nên có chút cứng nhắc, quần áo chúng tôi sột soạt, lúc ông ta chào hỏi, không ai trong chúng tôi dám ngước nhìn ông ta.
"Đức Giê-hô-va đã ban cho," chúng tôi nói.
"Đức Giê-hô-va đã ban cho."
Thằng bé không có ở đó. Peabody kể cho chúng tôi nghe nó đã vào bếp thế nào, phát hiện Cora đang nấu con cá, liền la hét lao vào cào cấu bà, khiến Dewey Dell đành phải xách nó ra nhà kho nhốt lại. "Hai con ngựa của tôi không sao chứ?" Peabody hỏi.
"Không sao," tôi bảo ông ấy. "Sáng nay tôi còn cho chúng ăn đây. Xe ngựa của ông trông cũng ổn. Không bị hư hại gì cả."
"Không phải ai giở trò đấy chứ," ông ấy nói. "Tôi thực sự muốn biết lúc lũ ngựa chạy mất thì thằng bé đang ở đâu."
"Nếu xe có chỗ nào hỏng, tôi có thể giúp ông sửa," tôi nói.
Đàn bà vào trong nhà rồi. Chúng tôi có thể nghe thấy tiếng họ trò chuyện và tiếng quạt. Tiếng quạt phành phạch, phành phạch, phành phạch vang lên, họ nói không ngừng nghỉ, tiếng nói chuyện như một đàn ong vo ve trong thùng nước. Đàn ông nán lại trên hiên, tán gẫu vài câu không đầu không đuôi, chẳng ai nhìn ai.
"Chào anh, Vernon," họ nói. "Chào anh, Tull."
"Có vẻ còn mưa nữa."
"Chắc chắn là còn mưa."
"Chắc chắn rồi, mấy anh bạn. Còn phải mưa to nữa cơ."
"Mưa đến thì dữ dội thật."
"Lúc đi thì lại chậm chạp thôi. Anh cứ đợi mà xem."
Tôi vòng ra sau nhà. Cash đang trám lại những lỗ thủng mà thằng bé đã khoan trên nắp quan tài. Anh ta đang gọt những cái chốt gỗ để lấp lỗ thủng, gọt từng cái một, gỗ rất ướt nên không dễ làm. Đáng lẽ anh ta có thể cắt một vỏ hộp thiếc để che lỗ thủng đi, người khác sẽ chẳng ai để ý đến sự khác biệt giữa hai thứ. Cũng chẳng ai quan tâm đâu, ít nhất là vậy. Tôi thấy anh ta mất cả tiếng đồng hồ để gọt một cái chốt gỗ, như thể anh ta đang làm việc chạm khắc thủy tinh vậy, trong khi thực ra anh ta hoàn toàn có thể nhặt đại vài mẩu gỗ rồi đóng vào lỗ thủng là xong chuyện.
Sau khi xong việc, tôi quay lại trước nhà. Đàn ông đã rời xa ngôi nhà một chút, người thì ngồi trên hai đầu tấm ván, người thì ngồi trên giá cưa, chính nơi này tối qua chúng tôi đã đóng quan tài, người ngồi, người xổm. Whitfield vẫn chưa đến.
Họ ngước nhìn tôi, đôi mắt họ đang dò hỏi.
"Sắp xong rồi," tôi nói. "Anh ta đang chuẩn bị đóng nắp quan tài lại đây."
Ngay khi họ đứng dậy, Anse bước ra cửa, nhìn chúng tôi, và chúng tôi quay lại hiên nhà. Chúng tôi lại cẩn thận gạt bùn trên giày một lần nữa, lề mề ở cửa, nhường người khác vào trước. Anse đứng trong cửa, trang nghiêm và kín đáo. Ông ta phẩy tay, dẫn chúng tôi vào trong phòng.
Họ đặt bà ấy vào quan tài theo thế đảo ngược. Cash làm chiếc quan tài hình chuông, như thế này: từng mộng và bề mặt ghép nối đều được làm nghiêng, được bào nhẵn, các khe hở khít khao như mặt trống, tinh xảo như một hộp đựng kim chỉ. Họ đặt bà ấy nằm đảo ngược đầu chân trong quan tài, để không làm nhăn quần áo của bà. Đó là chiếc váy cưới của bà, gấu váy nhiều nếp gấp, họ đặt bà đảo ngược đầu chân để tà váy có thể xòe ra, họ còn cắt một mảnh mùng làm tấm voan che mặt cho bà, để không lộ ra cái lỗ thủng bị khoan trên mặt.
Khi chúng tôi đi ra ngoài thì Whitfield đến. Người ông ta ướt sũng đến tận thắt lưng, còn dính đầy bùn đất. "Chúa thương xót gia đình này," ông ta nói. "Tôi đến muộn vì cây cầu đã bị cuốn trôi rồi. Tôi đã đi đến chỗ bãi cạn cũ, cưỡi ngựa lội nước qua, may mà Chúa phù hộ tôi. Hãy để ân điển của Người giáng xuống gia đình này."
Chúng tôi quay lại chỗ giá đỡ và tấm ván, ngồi hoặc xổm xuống.
"Tôi biết kiểu gì cầu cũng bị trôi mà," Armstid nói.
"Nó ở đó đã lâu lắm rồi, cây cầu này," Quick nói.
"Phải nói là Chúa để nó ở đó mới đúng," Bác Billy nói. "Hai mươi lăm năm nay, tôi chưa từng nghe có ai cầm búa sửa chữa lấy một lần."
"Nó được xây bao lâu rồi, bác Billy?" Quick hỏi.
"Nó được xây vào... để tôi nghĩ xem nào... năm một tám tám tám," Bác Billy nói. "Tôi nhớ là vì Peabody là người đầu tiên qua cầu, hôm đó ông ấy đến nhà tôi đỡ đẻ cho Jody."
"Nếu cứ mỗi lần vợ anh đẻ một đứa mà tôi đều qua cầu một lần thì nó sập lâu rồi, Billy," Peabody nói.
Chúng tôi đều cười, âm thanh chợt lớn lên, rồi lại đột ngột im bặt. Chúng tôi đều hơi tránh ánh mắt của người khác.
"Không biết có bao nhiêu người từng qua cây cầu này rồi sẽ chẳng bao giờ qua được bất kỳ cây cầu nào nữa," Houston nói.
"Lời này không sai," Littlejohn nói. "Đúng là như vậy thật."
"Lại thêm một người không thể qua cầu nữa rồi, không bao giờ qua được nữa," Armstid nói. "Họ chở bà ấy vào thành phố bằng xe bò phải mất hai ba ngày. Họ phải mất cả tuần, đưa bà ấy đến Jefferson rồi mới quay về được."
"Tại sao Anse lại vội vã muốn đưa bà ấy đến Jefferson bằng được thế nhỉ?" Houston hỏi.
"Ông ta đã hứa với bà ấy," tôi nói. "Bà ấy muốn làm thế. Bà ấy nhất định phải làm thế."
"Anse cũng nhất định phải làm thế," Quick nói.
"Phải đấy," Bác Billy nói. "Đúng là có những người như vậy, cả đời cái gì cũng tặc lưỡi cho qua, bỗng dưng hạ quyết tâm phải làm cho bằng được một việc, rồi gây ra biết bao phiền toái vô tận cho tất cả những người quen biết ông ta."
"Hừ, giờ chỉ có Chúa mới đưa bà ấy qua sông được thôi," Peabody nói. "Anse thì không làm nổi đâu."
"Tôi nghĩ Chúa sẽ làm thế," Quick nói. "Ngài vẫn luôn chăm lo cho Anse suốt bấy lâu nay mà."
"Lời này không sai," Littlejohn nói.
"Chăm lo lâu như vậy giờ thì muốn bỏ cũng không được rồi," Armstid nói.
"Tôi nghĩ ông ta cũng như tất cả mọi người quanh đây thôi," Bác Billy nói. "Chăm lo lâu như vậy giờ thì muốn bỏ cũng không được rồi."
Cash đi ra. Anh ta đã thay một chiếc áo sơ mi sạch sẽ; tóc anh ta ướt sũng, chải chuốt gọn gàng xõa xuống trán, bóng loáng và đen nhánh, như thể vừa được sơn lên đầu vậy. Anh ta ngồi xổm xuống giữa chúng tôi một cách cứng đờ, chúng tôi chăm chú nhìn anh ta.
"Thời tiết thế này cậu thấy khó chịu lắm nhỉ, đúng không?" Armstid nói.
Cash không nói một lời.
"Xương từng gãy rồi thì lúc nào cũng có cảm giác," Littlejohn nói. "Người từng gãy xương lúc nào cũng dự báo được ngày âm u mưa gió."
"Cash coi như còn may mắn, gặp chuyện này mà chỉ gãy có một cái chân," Armstid nói. "Không khéo là cậu ta liệt giường cả đời rồi. Cậu ngã từ độ cao bao nhiêu xuống thế, Cash?"
"Hai mươi tám foot bốn inch rưỡi, đại khái là vậy," Cash nói. Tôi xê lại gần cậu ta.
"Đứng trên ván gỗ ướt rất dễ bị trượt chân," Quick nói.
"Thật là quá xui xẻo," tôi nói. "Nhưng lúc đó cậu cũng chẳng còn cách nào khác."
"Đều tại mấy bà đàn bà đó thôi," cậu ta nói. "Tôi đóng quan tài là có tính đến sự cân bằng cho bà ấy đấy. Tôi đóng chiếc quan tài đó theo đúng kích thước và cân nặng của bà ấy."
Nếu cứ gặp ván ướt là trượt chân, thì trước khi cái thời tiết quỷ quái này qua đi, chẳng biết còn bao nhiêu người phải ngã nữa.
"Lúc đó cậu cũng chẳng còn cách nào khác mà," tôi nói.
Tôi chẳng quan tâm người khác có ngã hay không. Tôi quan tâm đến bông và ngô của mình.
Peabody cũng chẳng quan tâm người khác có ngã hay không. Thế nào, bác sĩ?
Điều đó là chắc chắn rồi. Sớm muộn gì cũng bị nước lũ cuốn sạch sành sanh. Có vẻ tai họa luôn là thứ không thể tránh khỏi.
Điều đó là đương nhiên rồi. Nếu không thì làm sao đồ đạc có giá trị được. Nếu chẳng có chuyện gì xảy ra mà ai ai cũng được mùa lớn, anh nghĩ nông sản còn đáng để trồng nữa không?
Haiz, nếu tôi mà muốn nhìn thấy thành quả lao động của mình bị nước lũ cuốn sạch, thì mới là lạ đấy, đó là thứ tôi đổ mồ hôi sôi nước mắt mới trồng ra được mà.
Điều đó rõ rành rành ra đấy. Chỉ có kẻ nào tự mình hô mưa gọi gió được thì mới không bận tâm đến việc thấy mùa màng bị nước cuốn trôi.
Kẻ có thể hô mưa gọi gió là ai nhỉ? Người như thế thì mắt mũi màu gì chứ?
Đúng rồi. Là Chúa làm cho mùa màng lớn lên. Ngài thấy khi nào thích hợp thì Ngài làm lũ lụt cuốn nó đi.
"Lúc đó cậu cũng chẳng còn cách nào khác mà," tôi nói.
"Đều tại mấy bà đàn bà đó thôi," cậu ta nói.
Trong nhà, mấy người đàn bà bắt đầu hát. Chúng tôi nghe thấy câu đầu tiên vang lên, khi cảm thấy đã bắt nhịp được, tiếng hát bắt đầu lớn dần lên. Chúng tôi đứng dậy, đi về phía cửa, bỏ mũ ra, nhổ thuốc lá đang nhai trong miệng đi. Chúng tôi không bước vào trong. Chúng tôi dừng lại ở bậc thềm, chen chúc thành một đám, mũ cầm trong tay buông thõng phía trước hoặc sau, một chân bước lên trước, cúi đầu xuống, ánh mắt không nhìn sang bên cạnh thì nhìn vào chiếc mũ trên tay, không thì nhìn xuống đất, thi thoảng ngước lên nhìn trời, rồi nhìn vào khuôn mặt trang trọng, nghiêm túc của người khác.
Bài hát kết thúc; giọng hát run rẩy của mấy người đàn bà dừng lại trong một âm trầm dày dặn, càng lúc càng nhỏ dần. Whitfield bắt đầu nói. Giọng ông ta nghe có vẻ lớn hơn cả con người ông ta, như thể hai thứ này chẳng phải là một. Như thể bản thân ông ta là một chuyện, còn giọng nói lại là một chuyện khác, họ như thể cưỡi hai con ngựa khác nhau lội qua bãi cạn để vào nhà vậy, một người thì người ngợm dính đầy bùn đất còn người kia thì quần áo chẳng hề ướt, vừa đắc ý lại vừa vô cùng sầu muộn. Trong phòng có người bật khóc. Âm thanh nghe như thể mắt và tiếng của người đó đều lộn ngược vào trong, đang lắng nghe vậy; chúng tôi di chuyển, dồn trọng tâm sang chân kia, chạm phải ánh mắt của người khác nhưng lại giả vờ như không có chuyện gì xảy ra.
Cuối cùng Whitfield cũng ngừng nói. Đàn bà lại bắt đầu hát. Trong bầu không khí đặc quánh, giọng họ như được sinh ra từ chính không khí ấy, trôi nổi, tụ họp lại, kết thành những điệu nhạc bi thương và an ủi. Khi bài hát kết thúc, những âm thanh này dường như không hề biến mất. Dường như chúng chỉ ẩn nấp trong không trung, chỉ cần chúng tôi cử động là chúng lại xuất hiện xung quanh chúng tôi, vừa buồn bã lại vừa an ủi người nghe. Lúc đó đàn bà đã hát xong, chúng tôi đội mũ vào, động tác cứng đờ như thể chúng tôi chưa từng bao giờ đội mũ trước đây vậy.
Trên đường về nhà, Cora vẫn hát không ngừng. "Tôi đang tiến về phía Chúa của tôi và phần thưởng của tôi," bà hát, bà ngồi trên chiếc xe bò, khăn choàng quấn trên vai, tay cầm ô, mặc dù trời không hề mưa.
"Bà ấy coi như đã nhận được phần thưởng của mình rồi," tôi nói. "Bất kể bà ấy đi đâu, thì chí ít cũng đã thoát khỏi Anse Bundren, đó chính là phần thưởng của bà ấy rồi." Bà ấy nằm trong cái hộp đó ba ngày, đợi Darl và Jewel về nhà, lấy một chiếc bánh xe mới, quay lại chỗ chiếc xe đang mắc kẹt dưới mương. Hãy dùng súc vật của tôi đi, Anse, tôi nói.
Chúng tôi đợi súc vật của mình, ông ta nói. Bà ấy sẽ yêu cầu như thế. Bà ấy xưa nay luôn là người đàn bà hay cằn nhằn.
Ngày thứ ba họ trở về, họ chở bà ấy lên xe và lên đường, đã quá muộn rồi. Các anh đành phải đi đường vòng qua cây cầu nhà Samson. Các anh phải mất một ngày mới đến đó được. Từ đó đến Jefferson còn bốn mươi dặm nữa. Hãy dùng súc vật của tôi đi, Anse.
Chúng tôi vẫn đợi súc vật của mình thôi. Bà ấy sẽ yêu cầu như thế.
Chúng tôi nhìn thấy thằng bé cách nhà Bundren khoảng một dặm, nó đang ngồi bên cạnh một cái ao bùn. Theo tôi biết thì ao bùn đó chẳng bao giờ có cá cả. Nó quay đầu nhìn chúng tôi, đôi mắt tròn xoe, rất an tĩnh, mặt nó khá bẩn, cần câu vắt ngang trên đầu gối. Cora vẫn đang hát thánh ca.
"Hôm nay chẳng phải là ngày tốt để câu cá đâu," tôi nói. "Cháu về nhà với bọn ta đi, sáng sớm mai ta sẽ đưa cháu ra bờ sông bắt cá, nhiều lắm."
"Trong này có một con," nó nói. "Dewey Dell nhìn thấy rồi."
"Cháu đi với bọn ta đi. Ra sông bắt cá là nhất rồi."
"Ở đây có mà," nó nói. "Dewey Dell đã nhìn thấy rồi."
"Tôi đang tiến về phía Chúa của tôi và phần thưởng của tôi," Cora hát.