Bây giờ chỉ xem nước Mỹ có thể nhanh chóng điều chỉnh chính sách đối với Trung Quốc hay không, có thể cùng Trung Quốc áp dụng thái độ hợp tác, phá vỡ lớp băng giá, kết thúc mối quan hệ không bình thường này giữa Trung - Mỹ, để thực hiện sự chuyển biến trong quan hệ hai nước. Tôi cho rằng, điều kiện để thực hiện sự thay đổi này đã có hoặc cơ bản đã có rồi.
Mặc dù Trung Quốc hiện nay là nước đông dân nhất thế giới, nhưng đồng thời cũng là một nước nghèo. Quốc lực chúng ta rất yếu, tầm quan trọng của chúng ta đối với nước Mỹ nằm ở chỗ phát huy tác dụng "lấy bốn lạng bạt ngàn cân", nhằm thay đổi cục diện chiến lược Mỹ - Xô.
Tuy nhiên, chế độ chính trị xã hội, ý thức hệ, trình độ phát triển kinh tế, truyền thống lịch sử văn hóa của Trung Quốc và Mỹ đều rất khác biệt, tất yếu sẽ tồn tại vô số mâu thuẫn không thể khắc phục, đây là chuyện bình thường. Ngay cả sau này khi quan hệ Trung - Mỹ bình thường hóa, cũng sẽ không ngừng xảy ra những cục diện xung đột nghiêm trọng. Điều này là do lợi ích căn bản của hai nước quyết định. Nước Mỹ không thể từ bỏ chính sách nghi ngờ và đề phòng lâu dài đối với Trung Quốc. Kiềm chế sự trỗi dậy của Trung Quốc là điều nước Mỹ sẽ không bao giờ thay đổi.
Chu Ân Lai chăm chú lắng nghe bài phát biểu của Lý Đại Vi, đồng thời tỏ ý khẳng định đối với phát biểu của Lý Đại Vi.
Tiếp đó, mọi người lại thảo luận về hoạt động của đoàn đại biểu Trung Quốc tới Liên Hợp Quốc lần này và những tình huống có thể xảy ra; đồng thời cũng thảo luận về việc giam giữ và quản lý tù binh. Các đồng chí ở căn cứ đề nghị, đem tù binh Mỹ, Anh nhốt vào các mỏ như mỏ lộ thiên phía Tây Phủ Thuận, hoặc các công trường xây dựng đường sá, thủy lợi, bắt bọn chúng đi đào than, sửa đường, xây dựng công trình thủy lợi. Điều này cũng phù hợp với nguyên tắc "không làm thì không có ăn", Trung Quốc làm gì có dư lương thực để nuôi đám "đại gia" này. Nếu kẻ nào không muốn làm thì được thôi, dùng một chiếc máy xúc một khối hoặc hai chiếc máy ủi 100 mã lực để đổi lấy một tù binh cấp úy trở xuống, dù là phía chính quyền Mỹ hay gia đình cá nhân người Mỹ đều có thể tiến hành trao đổi kiểu này. Một vài đồng chí lo lắng, việc này không phù hợp với Công ước Geneva, cũng ảnh hưởng đến hình tượng "nước lớn" của chúng ta. Đặng Phong và những người khác tỏ ra không đồng tình với quan điểm này, họ cho rằng đừng có mà không biết tự lượng sức mình, tự đội mũ cao cho chính mình. Thứ nhất, hiện tại chúng ta vốn dĩ không phải là quốc gia ký kết Công ước Geneva, hoàn toàn không cần phải lo lắng về cái gọi là Công ước Geneva gì đó. Thứ hai, thông qua việc cải tạo lao động đối với tù binh, gây áp lực thực sự lên nước Mỹ, để giành được nhiều lợi ích hơn; thứ ba, thông qua trao đổi cũng có thể đổi về hàng vạn chiếc máy móc công trình, như vậy sẽ thúc đẩy công cuộc xây dựng kinh tế trong nước của chúng ta. Đối với cái gọi là "hình tượng nước lớn" lại càng khinh thường. Trung Quốc bao nhiêu năm nay vì cái danh hão "nước lớn" mà chịu thiệt còn chưa đủ sao? Cái gì mà nước lớn, nước lớn có trách nhiệm, đều là nói nhảm cả. Có lần nào trong giao tiếp đối ngoại vì là "nước lớn" mà chiếm được chút hời nào không? Nước lớn không phải do tự phong, mà là do thực lực của chính mình đánh ra, chiến tranh chính là tranh giành lợi ích, dùng thủ đoạn gì không quan trọng, quan trọng là lợi ích, quá trình không quan trọng, quan trọng là kết quả. Tại sao chúng ta không để nó đạt đến mức tối đa chứ?
Mọi người thảo luận rất sôi nổi, kéo dài cho đến tận 2 giờ sáng ngày hôm sau.
Trước đây chỉ nghe nói Thủ tướng Chu Ân Lai có sức khỏe đáng kinh ngạc, lần này nhóm người Đặng Phong mới thực sự cảm nhận được điều đó. Sau khi nghỉ ngơi vỏn vẹn ba, bốn tiếng, sáng sớm hôm sau, đoàn Thủ tướng không ăn sáng đã dưới sự tháp tùng của Trần Tinh, đi tham quan, khảo sát các trang trại chăn nuôi lợn, chăn nuôi gà, xưởng thức ăn chăn nuôi và nhà kính nhựa của Nông trường Lam Thiên. Sau khi quay về ăn vội bát cơm sáng, Thủ tướng lập tức trở lại phòng họp khách sạn, lại cùng các đồng chí ở căn cứ nghiên cứu về vấn đề làm thế nào để nhanh chóng khôi phục kinh tế Trung Quốc và xây dựng kế hoạch năm năm lần thứ nhất.
Tại cuộc họp, đồng chí Trần Vân trước tiên giới thiệu về tình hình kinh tế hiện tại: Sau một năm, chúng ta về cơ bản đã khôi phục được hệ thống giao thông vận tải toàn quốc, nhờ sự nỗ lực của toàn thể nhân viên đường sắt, trong vòng một năm đã sửa chữa được hơn 14.000 km đường sắt và 2.715 cây cầu, giúp đường sắt ban đầu cơ bản thông suốt, đường bộ, vận tải thủy và hàng không cũng đã được khôi phục, đóng vai trò quan trọng đối với sự phục hồi nhanh chóng của toàn bộ nền kinh tế.
Sản xuất nông nghiệp cũng đã cơ bản được khôi phục. Hiện nay một nửa số nông thôn cả nước đã hoàn thành cải cách ruộng đất. Trên cơ sở đó, lại hướng dẫn nông dân tổ chức lại trên cơ sở tự nguyện cùng có lợi, đi theo con đường hỗ trợ hợp tác. Thúc đẩy mạnh mẽ sự phục hồi và phát triển của sản xuất nông nghiệp. Đồng thời, phát động rộng rãi quần chúng xây dựng thủy lợi, phòng chống thiên tai, trong vòng một năm đã mở rộng diện tích tưới tiêu khoảng hơn 80 triệu mẫu, thay đổi bước đầu tình trạng đê điều hư hỏng, thiên tai lũ lụt thường xuyên trong thời kỳ Trung Hoa Dân Quốc, trong một năm tổng sản lượng nông nghiệp tăng trung bình 8%.
Trong giai đoạn này, công nghiệp cũng đạt được sự phục hồi và phát triển lớn. Trước tiên là khôi phục sản xuất của các xí nghiệp công nghiệp quốc doanh được thiết lập thông qua việc tịch thu tư bản quan liêu. Dựa vào giai cấp công nhân để nhanh chóng sửa chữa máy móc thiết bị, giúp chúng sớm hoạt động trở lại. Đặc biệt là sự phục hồi và phát triển của khu công nghiệp Đông Bắc đã hỗ trợ hiệu quả cho công cuộc xây dựng công nghiệp toàn quốc. Trong các xí nghiệp công nghiệp, mỏ trên toàn quốc đã tiến hành cải cách dân chủ, cải tạo cơ quan quản lý kinh doanh cũ, bãi bỏ chế độ quản lý bất hợp lý chèn ép công nhân. Thanh lọc các phần tử phản cách mạng ẩn nấp trong các nhà máy, xí nghiệp, thiết lập chế độ quản lý dân chủ xã hội chủ nghĩa. Phát động quần chúng tiến hành cải cách sản xuất, sáng tạo và quảng bá kỹ thuật sản xuất và phương pháp làm việc tiên tiến, đồng thời phát động phong trào tăng gia sản xuất, tiết kiệm và thi đua lao động. Nhiệt tình chính trị và tính tích cực sản xuất của đông đảo công nhân rất cao. Trong một năm, tổng sản lượng công nghiệp toàn quốc tăng 34,8%.
Trải qua sự nỗ lực của nhân dân cả nước, trong vòng một năm ngắn ngủi, nền kinh tế quốc dân đã cơ bản được khôi phục, sản lượng các sản phẩm chủ yếu đã vượt xa sản lượng năm cao nhất trước khi lập quốc.
Đồng thời đời sống nhân dân được cải thiện, tiền lương bình quân của công nhân viên chức toàn quốc tăng khoảng 30%, thu nhập của nông dân các nơi nhìn chung tăng hơn 10%. Tình hình tài chính kinh tế quốc gia cũng đã được cải thiện, tạo điều kiện cần thiết để triển khai xây dựng xã hội chủ nghĩa và cải tạo xã hội chủ nghĩa có kế hoạch.
Tiếp đó, Đặng Phong, Lưu Quân, Lý Đại Vi và những người khác cũng lần lượt nêu ý kiến về việc làm thế nào để đẩy nhanh công cuộc xây dựng kinh tế nước ta.
Đặng Phong cho rằng, sau một năm thời kỳ phục hồi, cơ cấu kinh tế xã hội cũng đã xảy ra thay đổi lớn, đạt được một số thành tích đáng mừng. Trước tiên, việc bãi bỏ đặc quyền của đế quốc tại Trung Quốc là hoàn toàn đúng đắn, nhưng đối với việc kinh doanh hợp pháp của tư bản nước ngoài, chúng ta phải khuyến khích họ tiếp tục kinh doanh. Đồng thời dành cho họ những chính sách ưu đãi nhất định để hỗ trợ họ phát triển tại Trung Quốc, bởi vì chúng ta hiện nay đang cần vốn và kỹ thuật. Chúng ta có thể thông qua liên doanh, hợp tác để tham gia vào, thay đổi bản chất kinh tế và hình thức sở hữu của nó, khiến nó phục vụ tốt hơn cho công cuộc xây dựng kinh tế xã hội chủ nghĩa của chúng ta; đối với tư bản quan liêu thì phải kiên quyết tịch thu, phải dựa theo nhu cầu của quốc gia mà tăng dần đầu tư, dần dần tăng tỉ trọng của kinh tế quốc doanh và kinh tế tập thể trong sản xuất thu nhập quốc dân. Kinh tế quốc doanh phải nắm cái lớn buông cái nhỏ, đối với các tư liệu sản xuất liên quan đến quốc kế dân sinh và các xí nghiệp công nghiệp quân sự liên quan đến an ninh quốc gia thì phải nắm thật chặt trong tay quốc gia, xác lập địa vị lãnh đạo của kinh tế quốc doanh. Đối với tư sản dân tộc phải dành sự hỗ trợ thích hợp, đối với các hình thức kinh tế của họ phải cho phép cùng tồn tại, đóng vai trò bổ sung cho kinh tế quốc doanh, nhưng phải hạn chế quy mô; sau khi triệt để xóa bỏ chế độ sở hữu ruộng đất phong kiến, chúng ta có thể thực hiện chế độ khoán sản phẩm đến hộ gia đình ở nông thôn.
Thủ tướng Chu Ân Lai hỏi chi tiết về vấn đề liên doanh, hợp tác và chế độ khoán sản phẩm đến hộ gia đình ở nông thôn.
Lý Đại Vi giải thích với Thủ tướng về hình thức "liên doanh Trung - nước ngoài, hợp tác Trung - nước ngoài". Hy vọng quốc gia sớm ban hành các luật lệ, quy định liên quan. Đồng thời đưa cho Thủ tướng chiếc USB chứa một số chính sách, quy định khuyến khích đầu tư nước ngoài của hậu thế.
Sau đó, Giám đốc Nông trường Lam Thiên - Trần Tinh giới thiệu với Thủ tướng về chế độ khoán sản phẩm đến hộ gia đình, một sáng kiến của người Trung Quốc hậu thế: "Chế độ khoán sản phẩm đến hộ gia đình là một hình thức trách nhiệm sản xuất nông nghiệp trong đó nông hộ lấy gia đình làm đơn vị để nhận khoán ruộng đất và các tư liệu sản xuất, nhiệm vụ sản xuất từ tổ chức tập thể. Đặc điểm cơ bản của nó là trong khi bảo lưu sự quản lý thống nhất cần thiết của kinh tế tập thể, tập thể giao khoán ruộng đất và các tư liệu sản xuất khác cho nông hộ, hộ nhận khoán dựa trên quyền hạn do hợp đồng khoán quy định, tự chủ đưa ra quyết định kinh doanh, và trên cơ sở hoàn thành nhiệm vụ của quốc gia và tập thể thì chia sẻ thành quả kinh doanh, phương pháp thông thường là chia ruộng đất cho nông hộ kinh doanh theo tỷ lệ nhân khẩu hoặc sức lao động dựa trên nguyên tắc kết hợp trách nhiệm, quyền lợi và lợi ích. Hộ nhận khoán ký hợp đồng khoán với tổ chức kinh tế tập thể. Hình thức cụ thể là khoán trắng đến hộ. Các hộ nhận khoán nộp thuế nông nghiệp cho nhà nước, bán các sản phẩm theo hợp đồng đặt mua, cũng như nộp các khoản trích nộp công cộng như quỹ công tích, quỹ phúc lợi cho tập thể. Sản phẩm còn lại đều thuộc sở hữu của chính nông dân. Tư liệu sản xuất chính trong chế độ khoán sản phẩm đến hộ gia đình vẫn thuộc sở hữu tập thể; về phân phối vẫn thực hiện nguyên tắc phân phối theo lao động; trong hoạt động sản xuất kinh doanh, tập thể và gia đình có phân có hợp. Giống như tôi nhận khoán Nông trường Lam Thiên, ruộng đất là của nhà nước, tôi mỗi năm phải hoàn thành nhiệm vụ nhân giống tốt mà Viện Khoa học xã hội giao cho, tất nhiên họ cũng phải cung cấp một số hỗ trợ kỹ thuật cần thiết, ở nông trường chúng tôi có đặt một Trạm làm việc của tiến sĩ nghiên cứu và quảng bá hạt giống thuộc Viện Nông nghiệp - Viện Khoa học xã hội. Tôi mỗi năm nộp thuế nông nghiệp cho nhà nước, bán sản phẩm theo hợp đồng đặt mua, cũng như nộp cho nông trường các khoản trích nộp công cộng như quỹ công tích, quỹ phúc lợi, sau khi trả lương cho tất cả nhân viên, đóng bảo hiểm 5 loại 1 khoản, thì tất cả những gì còn lại đều thuộc sở hữu của tôi."
Đồng chí Trần Vân hỏi: "Thứ cậu gọi là bảo hiểm 5 loại 1 khoản là gì?"
"5 loại bảo hiểm" chỉ năm loại bảo hiểm, bao gồm bảo hiểm hưu trí, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm tai nạn lao động và bảo hiểm thai sản; "1 khoản" chỉ quỹ dự phòng nhà ở. Trong đó bảo hiểm hưu trí, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp, ba loại bảo hiểm này là phí bảo hiểm do doanh nghiệp và cá nhân cùng đóng góp, bảo hiểm tai nạn lao động và bảo hiểm thai sản hoàn toàn do doanh nghiệp chi trả. Cá nhân không cần đóng. "5 loại bảo hiểm" là bắt buộc theo luật, mỗi đơn vị sử dụng lao động đều bắt buộc phải đóng. Còn "1 khoản" không phải bắt buộc theo luật, là đơn vị sử dụng lao động căn cứ vào tình hình của doanh nghiệp mình để quyết định có đóng cho nhân viên hay không", Trần Tinh trả lời.
