Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ Rusk đã đến với tư cách là đặc sứ của Hoa Kỳ.

Rusk chuyển bức thư của Acheson cho Chu Ân Lai, trong thư khẳng định các nội dung trong bản ghi nhớ về quan hệ Trung - Mỹ, bày tỏ hy vọng sớm kết thúc tình trạng chiến tranh giữa hai bên và xác lập bằng hình thức văn bản. Nếu những điều này có thể xác định, ông ta sẽ đến Trung Quốc để ký kết văn kiện này.

Trong thời gian đó, Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ Rusk và Lý Đại Vi đã tổ chức các cuộc mật đàm kéo dài bảy ngày về những vấn đề chưa đạt được sự đồng thuận trong lần trước. Trước khi mật đàm, hai bên đã trao đổi văn bản ủy quyền của chính phủ hai nước.

Về vấn đề Nhật Bản, Mỹ đồng ý để Nhật Bản bồi thường chiến tranh cho Trung Quốc, Trung Quốc sẽ giải trừ công nghiệp nặng và chế tạo thiết bị của Nhật Bản. Các vấn đề bồi thường cụ thể sẽ do phía Trung Quốc và Nhật Bản thương thảo, Mỹ không can thiệp. Trung Quốc công nhận vị thế và vai trò đặc biệt của Mỹ tại Nhật Bản, không có ý kiến gì về việc giữ lại toàn bộ các căn cứ quân sự của quân đội Mỹ tại Nhật Bản. Đồng ý giữ lại lực lượng hải quân với tổng trọng tải dưới 40.000 tấn trên biển Nhật Bản và các căn cứ hải quân ở phía nam vĩ tuyến 37. Các căn cứ không quân phía nam vĩ tuyến 37. Hai bên phản đối bên thứ ba can thiệp vào các vấn đề liên quan đến Nhật Bản, Triều Tiên, đồng thời trao đổi thông tin tình báo liên quan đến mặt này.

Mỹ đồng ý rút toàn bộ nhân viên và trang thiết bị quân sự đóng tại Đài Loan trước ngày 30 tháng 6 năm 1951, hy vọng hai bờ eo biển có thể giải quyết vấn đề Đài Loan thông qua phương thức hòa bình.

Lý Đại Vi nói: "Các ông hy vọng giải phóng Đài Loan trong hòa bình, chúng tôi chỉ có thể nói là phấn đấu giải phóng trong hòa bình. Tại sao lại nói là "phấn đấu"? Bởi vì đây là chuyện từ hai phía, chúng tôi muốn giải phóng hòa bình, nhưng Tưởng Giới Thạch không chịu thì phải làm sao? Thủ tướng của chúng tôi đã công bố Mười phương châm giải quyết vấn đề Đài Loan trong hòa bình vào ngày 1 tháng 1, hẳn là ông đã xem qua rồi. Vậy họ đã thể hiện đủ thành ý chưa?"

Mỹ đồng ý bàn giao quyền quản lý quần đảo Lưu Cầu cho Trung Quốc vào ngày 30 tháng 6 năm 1951. Lực lượng Vũ cảnh Trung Quốc sẽ tiến vào quần đảo Lưu Cầu để thực thi chủ quyền vào lúc 0 giờ ngày 1 tháng 7 năm 1951. Trung Quốc cam kết trong bất kỳ hoàn cảnh nào cũng không cho phép nước thứ ba xây dựng căn cứ quân sự, cơ sở quân sự và đóng quân tại bất kỳ khu vực nào của Trung Quốc, bao gồm cả quần đảo Lưu Cầu và Đài Loan.

Trung Quốc cam kết bắt đầu hồi hương toàn bộ tù binh Mỹ vào ngày 1 tháng 7 năm 1951. Trung Quốc bày tỏ sẵn sàng điều phối quan hệ Triều - Mỹ, sớm giải quyết vấn đề tù binh của hai bên. Hai bên đồng ý duy trì hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên. Không ủng hộ bất kỳ bên nào ở phía nam hay phía bắc bán đảo Triều Tiên phá hoại mối quan hệ ổn định đã được thiết lập trên bán đảo Triều Tiên.

Hai bên cam kết không xâm phạm lợi ích cốt lõi của nhau. Trung Quốc công nhận vai trò đặc biệt của Mỹ tại châu Âu, và đảm bảo giữ thái độ trung lập trong các cuộc xung đột có thể xảy ra giữa Mỹ và Liên Xô.

Hai bên đồng ý văn kiện này sẽ không được giải mật trong vòng năm mươi năm.

Cuối cùng, đại diện chính phủ hai nước đã long trọng ký tên vào bản "Trung - Mỹ Bắc Kinh mật ước" tuyệt mật này.

Sau đó, Chu Ân Lai cũng đã hồi âm bức thư của Acheson: Về nguyên tắc đồng ý với các nội dung trong bản ghi nhớ về quan hệ Trung - Mỹ. Hoan nghênh Ngoại trưởng Acheson đến thăm Trung Quốc vào thời điểm thuận tiện.

Rusk lại trao đổi với phía Trung Quốc về một số vấn đề cụ thể liên quan đến chuyến thăm Trung Quốc của Acheson.

Trước khi trở về, Chu Ân Lai đã tháp tùng Lãnh đạo tối cao tiếp đón đặc sứ Mỹ Rusk.

Trong buổi gặp mặt, Lãnh đạo tối cao nói cười vui vẻ, hài hước hóm hỉnh. Sau vài câu xã giao, Lãnh đạo tối cao nói với Rusk: "Ông chạy đến Trung Quốc lần này, cả thế giới sẽ chấn động đấy." Rusk cười đáp: "Chính lịch sử đã chọn tôi, để tôi nắm lấy bàn tay của hai quốc gia vĩ đại. Tôi vô cùng cảm ơn Trung Quốc vĩ đại. Cảm ơn sự tiếp đón của ngài."

Lãnh đạo tối cao nói: "Người Trung Quốc nói 'hòa vi quý'. Tháng 2 năm ngoái, chúng tôi đã ký "Hiệp ước hữu nghị, đồng minh và tương trợ Trung - Xô" với Liên Xô, về điều này các ông người Mỹ có chút ý kiến, liền giở trò 'ba mũi tên cùng bắn' về phía chúng tôi, một là Triều Tiên, hai là Đài Loan, ba là Việt Nam. Chúng tôi và Liên Xô có đường biên giới dài hàng ngàn cây số, dùng hình thức hiệp ước để cố định hóa quan hệ hữu nghị hợp tác Trung - Xô, chuyện này có gì không tốt? Chúng tôi là quốc gia mới nổi, khó khăn nhiều, nhỡ có việc gì thì cũng có người giúp đỡ, như vậy sẽ thuận tiện cho chúng tôi rảnh tay tiến hành công việc xây dựng trong nước." Chu Ân Lai cũng cười nói với Rusk: "Nhưng chúng tôi cũng không thể trách các ông được, quốc tế vốn phổ biến coi các nước xã hội chủ nghĩa là một khối thống nhất, các nước phương Tây cũng là một khối thống nhất, giờ thì biết tình hình không phải như vậy rồi đấy thôi."

Lãnh đạo tối cao nói tiếp: "Cho nên các ông người Mỹ đừng căng thẳng. Mỹ là nước lớn, lại còn một đám đàn em, nếu không cần hòa bình thì tất cả đều chẳng được an ổn. Các ông muốn hòa bình, chúng ta liền đàm phán, lần này các ông đàm phán rất tốt. Đàm phán bao giờ cũng tốt hơn đánh nhau. Chúng tôi cần môi trường hòa bình, cần bạn bè. Tháng 6 năm 49, Stuart nhờ người nhắn lời với tôi rằng: Mỹ có thể cho chính phủ mới vay một lần 5 tỷ đô la Mỹ, điều kiện là Trung Quốc mới phải giữ thái độ trung lập, không được hoàn toàn thân Xô. Ngày 15 tháng 3 năm ngoái, Ngoại trưởng Acheson của các ông trong bài diễn văn về chính sách Trung Quốc của Mỹ cũng nói: Trung Quốc không nên nhận viện trợ vay vốn từ Liên Xô mà nên nhận từ Mỹ, nhưng Trung Quốc phải duy trì quan hệ Trung - Mỹ ngày trước." Lãnh đạo tối cao rít một hơi thuốc rồi nói tiếp: "Chúng tôi cần giúp đỡ, nhưng kiểu giúp đỡ có kèm theo điều kiện như vậy thì không tốt. Người Trung Quốc chú trọng ơn nghĩa, người kính ta một thước, ta kính lại một trượng, nếu ông kèm theo điều kiện thì đó không còn là giúp đỡ nữa, mà thành mua bán rồi." Ông gạt tàn thuốc vào gạt tàn rồi nói tiếp: "Trước đây hai bên chúng ta thiếu sự giao lưu, cũng không có kênh liên lạc. Hai bên đều có chút hiểu lầm, điều này cũng là bình thường. Thế cũng tốt. Không đánh không quen mà. Đánh một cái, liền đánh chúng ta đến gần nhau. Chuyện xấu đã biến thành chuyện tốt. Ông về chuyển lời với Tổng thống Truman, bất kể ông ấy đến với thân phận gì, tôi đều luôn hoan nghênh đến Trung Quốc."

Sau khi về nước, Rusk khi báo cáo với Ngoại trưởng Acheson và Truman, lúc nhắc đến ấn tượng về Lãnh đạo tối cao Trung Quốc, đã nói: "Tôi chưa từng gặp người nào có ý chí tập trung cao độ và không chút che đậy như ông ấy, trên người ông ấy tỏa ra một thứ khí phách áp đảo tất cả mà ông có thể cảm nhận được."

Ngày 23 tháng 3 năm 1951, Ngoại trưởng Mỹ Acheson thăm Trung Quốc, trao đổi ý kiến với phía Trung Quốc về việc chấm dứt tình trạng chiến tranh giữa hai bên tại Triều Tiên, quan hệ giữa hai nước Trung - Mỹ và các vấn đề quốc tế mà hai bên cùng quan tâm. Phía Trung Quốc đánh giá cao việc Tổng thống Mỹ Truman và Ngoại trưởng Acheson có thể thuận theo trào lưu lịch sử, phá vỡ ranh giới lĩnh vực ý thức hệ, thiết lập nên một hình mẫu quan hệ quốc tế kiểu mới.

Ngoại trưởng Mỹ Acheson thuận nước đẩy thuyền nói: "Một người cầm lái vĩ đại nhất định phải thuận theo trào lưu, nếu không anh ta sẽ bị nhấn chìm."

Khi hai bên bàn đến vấn đề Mỹ đóng quân tại châu Á, Chu Ân Lai nhấn mạnh: "Hơn một trăm năm qua, Trung Quốc chịu thiệt hại sâu sắc từ sự xâm lược của các cường quốc phương Đông và phương Tây, Trung Quốc hiện nay sẽ không xâm lược bất kỳ quốc gia nào, tương lai cũng sẽ không xâm lược bất kỳ quốc gia nào, Trung Quốc vĩnh viễn không xưng bá. Trung Quốc vĩnh viễn cũng sẽ không đóng quân dù chỉ một binh một tốt ở nước ngoài."

Acheson nói: "Mỹ không có dã tâm lãnh thổ đối với châu Á, ông tin chắc rằng Trung Quốc đối với Mỹ cũng không có dã tâm lãnh thổ. Đây là nền tảng tồn tại để thiết lập quan hệ hợp tác giữa hai nước. Tuy nhiên, Acheson cho rằng: một số khu vực, như Nhật Bản, nếu Mỹ rút lui, sẽ xuất hiện "chân không", sẽ bị Liên Xô lợi dụng sơ hở."

Sau bốn ngày hội đàm, hai bên căn cứ theo "Bản ghi nhớ về quan hệ Trung - Mỹ" và "Trung - Mỹ Bắc Kinh mật ước", đưa ra một bản thông cáo mơ hồ, che đậy toàn bộ các vấn đề thực chất.

Khi viết bản thông cáo chung này, hai bên có một số bất đồng. Trung Quốc cho rằng nên ghi rõ ràng tất cả các vấn đề vào thông cáo chung, còn Mỹ lại một mực kiên trì rằng chỉ cần phát đi một bản thông cáo mơ hồ là được. Họ cho rằng: Khi hội nghị giữa các nước không ảnh hưởng đến tiền đồ thế giới, chúng ta có thể viết rõ ràng tất cả vấn đề. Nhưng, cuộc hội đàm của chúng ta đang nhận được sự chú ý của toàn thế giới, và sẽ tạo ra ảnh hưởng to lớn đến toàn thế giới, hơn nữa ảnh hưởng này sẽ kéo dài nhiều năm. Đối với những cuộc hội đàm như vậy, nếu chúng ta làm như thế thì sẽ là vô trách nhiệm, nó cũng sẽ gây ra sự chao đảo dữ dội cho toàn thế giới. Hơn nữa, giữa các nước lớn từ trước đến nay vẫn luôn làm như vậy.