Ăn cơm xong, Đổng Quế Hoa đến nhà họ Cố. Lý Chi Tường cảm thấy toàn thân bủn rủn, hắn nhận lời thu gom đay giúp bác cả, nhưng cũng lười đi. Nằm một lúc lại thấy hoảng hốt, hắn bèn tha thẩn ra đầu ngõ, đằng kia dưới bóng cây có mấy người đang ngồi xổm xem mổ lợn. Lý Chi Tường bước tới, họ cười hỏi: "Mua một cân về nhà gói sủi cảo đi, rẻ hơn ngoài chợ đấy, một trăm sáu một cân cơ mà." Lý Chi Tường chỉ hờ hững hỏi: "Ốm à?" "Không, thịt lợn ngon." "Nhà ai đấy? Giữa trời nắng góa thế này mà mổ lợn gì, nhỡ một ngày không bán hết thì chẳng hỏng à?" Mọi người lại không thèm đáp lời hắn. Hồi lâu, cái tên thanh niên tên là Vương Có Tài ở bên trong mới nói: "Là của đại ca nhà ta. Đại ca nhà ta nghe người ta bảo sắp cộng sản rồi, có mỗi con lợn đấy mà cũng nỡ mổ. Ổng bảo bốn mùa quanh năm chẳng được ăn miếng thịt nào, mọi người cứ nếm thử mùi vị cho biết đi. Bán được thì bán một ít, bán không được thì tự ăn, cho nhiều muối vào một chút là không sao. Chợ có giục mang ra hắn cũng chẳng chịu, bảo tốn cái công ấy làm gì." Câu này ngược lại khiến tất cả đều phì cười. Mọi người nói: "Trong thôn này mà bàn về người giàu, thì còn lâu mới đến lượt anh nhà cậu, đúng là vội cái gì không biết!" Cũng có người nói: "Anh nhà cậu đúng là keo kiệt, cho dù có cộng sản đi nữa thì một con lợn của nhà các người cũng có sá gì. Thôn mình có hơn hai trăm hộ này, không phải bác cả thì là chú em, chẳng lẽ không mời nổi bữa khách hay sao?..."

Lý Chi Tường cũng quên bẵng việc hỏi nhóm người này sao không ra đồng, tự mình lại bỏ đi. Ngoài đường cái chạm mặt Lý Cửu Xương, hứng thú của Lý Cửu Xương vẫn rất cao, hắn gọi: "Đại ca, không ra đồng à? Tối nay lại họp hội bần nông đấy nhé! Anh đến sớm vào đấy!" "Ừ." Lý Chi Tường lười biếng đáp. "Đại ca, phải xốc tinh thần lên mà náo nhiệt vào, đây là lúc người nghèo chúng ta trở thân đấy. Anh đừng tin mấy lời quỷ quái nói rằng cộng sản không sống lâu,..." "Ừ!" Lý Chi Tường nhớ đến lời Lý Thiên Thọ nói với mình hôm qua, hắn nói: "Tiểu Xương đệ này," thế nhưng hắn không nói ra, chỉ nói: "Quân 'Trung Ương' có người Mỹ đấy. Cứ lấy thôn chúng ta ra mà nói, chà, người nghèo tâm tính ngốc nghếch, chúng ta đều là người thật thà, người khác thì có kẻ quạt quạt lông ngỗng, sánh tựa Gia Cát..." Lý Cửu Xương tranh nói tiếp: "Nhổ sạch quạt lông ngỗng của hắn đi, sợ cái gì! Chỉ cần đồng lòng thì chẳng sợ gì cả. Tôi thấy cái khí thế này của anh là không ổn rồi." Lý Chi Tường chưa quyết định có nên nói cho cậu ta biết hay không, Lý Cửu Xương đã bỏ đi, chỉ nói: "Sợ sệt thì không trở thân nổi đâu, tối nay đi họp sớm vào, đổi cái bộ óc ấy đi." Lý Chi Tường cũng không muốn nói thêm nữa, trong lòng thầm nghĩ: "Chà, ta cũng muốn đổi bộ óc chứ lỵ, chỉ là không buông bỏ được thôi, chúng ta là hạng người không thể trở thân nổi đâu."

Nhà bác cả đều đi thu gom đay hết, phụ nữ cũng chẳng biết đi đâu, trên cửa chỉ còn lại chiếc khóa. Người cùng viện kinh ngạc hỏi: "Lý đại ca, anh ốm à? Trông sắc mặt anh trắng bệch thế!"

Lúc hắn quay về, lại ghé sang nhà cô dượng. Dượng là một ông lão khô đét, vừa trét bùn xong mái nhà, từ trên mái trèo xuống, người dính đầy đất. Thấy cháu rể tới, dang rộng hai tay, vội vàng nhường vào trong, vừa nói: "Sao thế, hôm nay rảnh rỗi à? Tiền tu sửa cái nhà này của nhà ta tốn kém phết đấy, quá nát rồi. Đợt trước có trận mưa ấy, dột cho thấy mặt luôn, trong viện mưa to, trong nhà mưa nhỏ, trong viện ngừng mưa rồi mà trong nhà vẫn cứ tí tách mãi không dứt. Ta sớm đã muốn chuyển nhà, đem tiền tu sửa bù vào tiền thuê nhà, thế nào cũng ở rộng rãi hơn. Chỉ là, chà, dượng cháu tuổi già sức yếu thế thôi chứ da mặt mỏng lắm, chẳng mở miệng ra được. Căn nhà này lại là của Thúc gia Điện Khuê, mấy chục năm nay trồng trọt đất nhà người ta, lại là người một nhà, bây giờ người ta cũng đang gặp vận hạn, tường đổ mọi người đẩy, ta không làm mấy cái trò này đâu. Haha, vào nhà ngồi đi, xem thím cháu đang bận rộn mấy việc nghèo túng gì." Lão tự mình bước vào nhà, ngậm một ngụm nước trong gáo, phun lên tay, hai tay liên tục xoa bóp, rửa sạch được một nửa bùn, số còn lại thì lau luôn lên chiếc áo ba lỗ vải xanh cũ kỹ của mình.

Người đàn ông hơn bốn mươi năm trước từng bị gọi là cục bột nếp Hầu Trung Toàn này, bây giờ đã khô đét lại như chiếc bánh ngô kiều mạch cũ, chỉ có hai con ngươi đảo láo liên sáng lấp lánh là vẫn chưa thay đổi hình thù ngày trước.

Vợ của Hầu Trung Toàn cũng cười bước xuống kang: "Chà, quanh năm suốt tháng chỉ bận dăm ba cái việc nghèo hèn này, vá víu mãi mấy thứ rách rưới." Bà ôm một đống vải rách không phân biệt nổi màu sắc, nhét lên đầu kang, lại nói tiếp: "Vợ cháu bây giờ coi như có tiền đồ đấy, chạy đông chạy tây bận rộn mới là việc chính đàng hoàng."

"Mau lên kang ngồi một lát đi, cháu cũng hiếm khi rảnh rỗi, hút điếu thuốc đã." Ông lão rút chiếc tẩu thuốc từ thắt lưng ra đưa cho cháu trai, thấy vẻ mặt không thích nói chuyện của cháu, lại đẩy tẩu thuốc về, bèn tự mình châm lửa, tiện miệng nói:

"Hà, cả đời có mỗi chút sở thích này, cai không được."

Vợ của Hầu Trung Toàn, tức cô của hắn, tối qua vì sợ ông lão nên không đi họp, trong lòng lại cứ thấp thỏm mãi, bà hỏi:

Tối qua vợ cháu đi họp rồi, cháu có đi không? Đã giảng những gì thế? Lại bảo sắp náo loạn thanh toán, chia đều ruộng đất, ai cày nấy hưởng cơ à, có chuyện tốt thế thật á?" Ông lão lại vội vàng nói: "Chà, đàn bà con gái, già rồi mà còn thích hóng hớt, ta nói cái này không dính dáng gì đến bà đâu. Lại còn lèo nhèo đòi đi họp, mặc kệ bản thân nghe có hiểu hay không, có ích gì không chứ. Cứ giữ lấy bổn phận cho xong, bớt quản chuyện bao đồng đi."

Lý Chi Tường cũng vội vã đáp: "Nhà cháu ở nhà cứ như được phong vương ấy, cứ làm như mụ ta giỏi giang lắm không bằng. Cháu cũng mù tịt chẳng rõ, rốt cuộc là nên cho đi, hay là không nên. Cô dượng ơi, hai bác nói xem, chuyện họp hành thế này rốt cuộc sẽ thế nào đây? Lời người trong thôn đủ kiểu, nhiều lắm ạ." Lý Chi Tường cảm thấy tìm được một người có thể bàn bạc, trong lòng chốc lát thấy nhẹ nhõm hơn đôi chút.

"Cháu hỏi ta à," ông lão sờ sờ mấy cọng râu ngắn, liếc mắt nhìn khuôn mặt hai người, đoạn bật cười: "Hà, không được rồi, cái bộ óc này của ta lỗi thời rồi. Bây giờ là thế giới mới, thế giới mới có biện pháp mới, tối hôm qua người ta đồng chí nói hay biết bao nhiêu! Có điều nào không tính toán cho người nghèo chứ? Chỉ có điều — chà, cái đời này của ta coi như tiêu tơi rồi. Thím cháu, em họ, em dâu cháu đều phản đối lão già này đấy, nếu không có ta, tụi nó đã sớm trở thân, phát tài rồi, hà... Cháu vẫn cứ theo vợ cháu đi, nó là người có năng lực; bây giờ gà mái cũng gáy sáng, nam nữ bình quyền, hà..."

“Cái này gọi là hỏi đường nhằm ngay đầu người mù rồi. Trong thôn này còn ai không biết cô dượng đã đem một mẫu rưỡi đất của Hầu Điện Khuê trả lại cho người ta nữa? Cháu mà hỏi ổng, ổng khắc sẽ bảo: ‘Cứ giữ lấy cái mệnh nô lệ của mày đi, không có gì ăn thì thắt chặt dây lưng vào.’ Ừ, lá cây rơi xuống còn sợ đập chết người, có gì mà phải nói nữa cơ chứ, ừ!” Bà cô ngày thường vốn không đấu lại ông lão, hôm nay nhân lúc có mặt cháu trai liền bắt đầu càu nhàu, nhắc lại cái chuyện cũ khó chịu nhất ấy.

Lý Chi Tường nghe hai người già này, người này nói thế này, người kia lại nói thế nọ, trong lòng lại đâm ra khó xử. Hắn nhớ đến sự cố chấp của ông lão Hầu Trung Toàn này, nhớ đến sự bất bình của người trong thôn đối với ông, ai nấy đều mắng ông là thây ma, chẳng có chút hơi hướm con người nào cả, hắn bèn nói với ông rằng người trong thôn bảo nếu ông chịu đứng ra đòi quyền lợi thì Hầu Điện Khuê chắc chắn phải đền cho ông mười mẫu đất và một căn nhà.

Bà vợ liền phụ họa hùa theo, “Ừ, chứ sao nữa, ừ, ừ.” Bà còn dùng ánh mắt dò xét trên khuôn mặt ông lão, muốn tìm kiếm ở đó chút hận thù, hay dẫu chỉ là một chút ký ức cũng được. Thế nhưng bà đã thất vọng, ông lão chẳng có chút biểu cảm nào, ông cắt ngang lời Lý Chi Tường.

“Chà, toàn là chuyện cũ, đừng nhắc nữa.” Rõ ràng ông đã chẳng còn chút hứng thú nào với cuộc trò chuyện này. Ông bước xuống kang, dọn dẹp đống dụng cụ trét nhà vừa rồi. Lý Chi Tường đành phải đứng lên. Bà cụ trong lòng vô cùng buồn bã, tiễn cháu trai ra tận cửa, nhỏ giọng dặn dò rằng chập tối bà sẽ sang thăm vợ chồng Quế Hoa, bảo hắn đừng thèm để ý đến ông dượng làm gì, lão già này chẳng phải người tốt lành gì sất.