Dương Lượng vừa rẽ từ Bắc Nhai ra ngoài tường viện trường tiểu học, đã nghe thấy trong hợp tác xã đối diện tiếng người nhốn nháo cả lên. Anh vội vã bước tới, chỉ thấy bên trong tối thui, bóng người lộn xộn, đồng thời có rất nhiều người đang nói chuyện. Anh chen đến sát bên Trình Nhân, chỉ nghe Trình Nhân nói: "Các người ấy thế đấy! Lúc làm nghĩa vụ gánh vác, bảo các người khai báo hộ khẩu, các người sao không khai. Đến bây giờ thì hay rồi, lại cùng nhau kéo đến hỏi. Nào, mời tất cả các vị đến mà bình luận xem, hai bố con độc thân, cũng phải tính là hai hộ, toàn thôn chúng ta có ngót nghìn nhân khẩu, lẽ nào có thể tính thành ngót nghìn hộ sao?! Các người hận không thể tính cả đứa trẻ còn đang bú sữa vào một hộ, để mà chia cho được hai mẫu ruộng nước. Các người cũng không thèm nghĩ xem, thôn chúng ta có thể có được bao nhiêu mảnh đất chứ! Đây chẳng phải là chuốc thêm phiền phức cho người ta hay sao!"

Người thanh niên đứng ở góc khang, trông có vẻ chỉ mười tám, mười chín tuổi, vẫn không chịu thôi, anh ta biện minh: "Bố tôi cấy đất của Lý Tử Tuấn, tôi cấy đất của Giang Thế Vinh, các người không biết sao? Chúng tôi ngủ chung một chiếc giường, nhưng là làm việc cho hai nhà. Từ lâu chúng tôi đã ai lo việc nấy rồi."

“Cậu mau đi cưới vợ, sinh một đứa con đi, thế chẳng phải là thành ba hộ rồi sao!” Không biết ai ở ngoài cửa cũng hùa vào châm chọc.

“Chứ sao nữa, sáng nay mẹ Lý Chấn Đông đã nói, nhà bà ấy phải tính là năm miệng ăn, bởi vì con dâu bà ấy đã mang thai bảy tháng, đứa bé này cũng phải tính vào chứ. Chúng tôi mới bảo, thế nhỡ mang thai một con mèo hoang thì sao, mụ già ấy tức đến mức nhảy dựng lên.……” Đây là Trương Bộ Cao bên nông hội. Mấy ngày nay đến khai báo hộ khẩu, ai nói là đã chia nhà đều từng tốp từng tốp đến tìm anh ta.

“Hà……” Tiếp theo là một trận cười ồ.

“Các người nông hội không quản à?” Người thanh niên nông dân vẫn chưa chịu khuất phục, tức tối không chịu đi.

“Nông hội tụi tao quản nhiều lắm chứ, cái thứ đó của mày có cứng lên được hay không, nông hội tụi tao còn phải nhúng tay vào quản một chút nữa hay sao?” Trương Bộ Cao đắc ý nói. Mặc dù trong bóng tối không nhìn rõ nét mặt của anh ta, nhưng giọng điệu mang nồng nặc mùi trả đũa. Câu nói này của anh ta khiến cả phòng cười lớn, những người đứng ở xa cũng nghe rõ, đều vang lên những tiếng cười giòn giã.

Người thanh niên cảm thấy bị sỉ nhục, anh ta không thể chịu đựng thêm được nữa, tức giận đùng đùng lao đến trước mặt Trương Bộ Cao, chỉ muốn giơ nắm đấm ra: “Anh bắt nạt người ta, anh cậy thế mình là người của nông hội, anh bắt nạt người ta……”

Dương Lượng đang cảm thấy trò đùa này có chút quá đáng, định bước tới giải vây, thì thấy Hồ Lập Công đã bước ra từ trong đám đông. Hồ Lập Công một tay kéo người thanh niên kia lại, một tay ấn Trương Bộ Cao xuống, nói: “Bà con ơi, đừng nóng giận, câu nói này của lão Trương quả thực nói không hay lắm. Hai bố con các cậu là một nhà hay hai nhà, nông hội tất nhiên phải quản, nông hội phải nói theo đạo lý, không được sợ phiền phức. Chủ nhiệm nông hội! Các anh nông hội vẫn nên thảo luận ra một bản điều lệ, cứ theo điều lệ mà làm việc, có đúng không?”

“Đúng, đồng chí Hồ nói đúng,” Trình Nhân cũng cảm thấy ban nãy náo loạn không hay lắm, vội vàng ra dọn dẹp cục diện, anh quay sang người thanh niên kia nói: “Cậu về đi, chuyện của cậu và bố cậu, đợi nông hội chúng ta bàn bạc rồi sẽ thông báo cho cậu.”

Trương Bộ Cao đã nhân cơ hội chuồn ra gian ngoài, người thanh niên nông dân kia đành không tiện nói thêm nữa, nhưng cũng không chịu lùi bước ngay, anh ta đứng ì ở đó không nhúc nhích.

“Cậu họ gì?” Hồ Lập Công bèn hỏi anh ta.

“Tụi cháu họ Quách, tên là Quách Phú Quý, bố cháu tên là Quách Bách Nhân.”

“Hai bố con các cậu đều là tá điền à?”

“Vâng, họ đều cấy đất của người khác, bố anh ấy cấy tám mẫu ruộng bậc thang của Lý Tử Tuấn, anh ấy cấy mười mẫu đất khô hạn của Giang Thế Vinh, một người ở đầu nam, một người ở đầu đông, cách nhau mười dặm đường.” Trong đám đông không biết là ai đã thay anh ta trả lời.

Hồ Lập Công lại nói với Quách Phú Quý: “Cậu cấy đất của Giang Thế Vinh, cậu phải tìm Giang Thế Vinh để tính sổ; bố cậu cấy đất của Lý Tử Tuấn, thì phải tìm Lý Tử Tuấn để tính sổ. Một hộ khẩu hay hai hộ khẩu không quan trọng, cậu có hiểu không?”

Những người bên cạnh liền hùa theo lời của Hồ Lập Công: “Đúng vậy! Oan có đầu, nợ có chủ, ai tính nấy, chẳng phải là xong rồi sao?”

“Tụi cháu không biết tính, cháu là hội viên, nông hội sao không tính hộ tụi cháu? Bố cháu lại càng không được.”

“Muốn tính sổ thì dễ thôi, cậu không biết, tôi dạy cho, chỉ cần cậu dám đi; nông hội chỉ có thể giúp đỡ cậu, chứ không thể làm thay cho cậu, cậu hiểu chưa?”

“Cháu đi một mình á?”

“Cậu sợ à?”

“Cháu một mình nói không lại.”

“Vậy thì, cậu rủ thêm vài người nữa đi,……” Hồ Lập Công đang định hỏi xem còn những ai là tá điền của Giang Thế Vinh, thì Trình Nhân đã bước ra cắt ngang lời anh, “Các người chen chúc ở đây làm gì thế, không mua đồ thì đi ra ngoài, đây là hợp tác xã cơ mà!” Trình Nhân vừa lớn tiếng hét, vừa ngầm dùng cùi chỏ huých Dương Lượng, rồi tiện tay đẩy người thanh niên kia. Có những người lần lượt đi ra ngoài. Nhậm Thiên Hoa thắp một ngọn đèn dầu lạc đi vào gian trong. Dương Lượng nhìn thấy có một người chừng ba mươi tuổi đang đứng ở cửa phòng, hai con mắt tròn xoe đảo quanh bốn phía, gượng gạo nở một nụ cười lấy lòng, muốn bước vào nhưng lại chần chừ do dự. Hồ Lập Công cũng chú ý đến anh ta, hỏi: “Anh tìm ai?”

“Ấy,…… không tìm ai cả, chủ nhiệm, các anh,……”

“Đây là thôn trưởng Giang của chúng ta.” Lý Xương đứng bên cạnh Hồ Lập Công lên tiếng.

“Ấy…… Tôi chính là Giang Thế Vinh, từ trước năm ngoái đồng chí Chương Phẩm đã thường xuyên đến nhà tôi, còn ở lại nhà tôi nữa……” Anh ta nhỏ giọng lầm bầm.

Gian ngoài và gian trong tổng cộng chỉ còn lại bảy, tám người, nhưng đều không nói năng gì.

Dương Lượng đưa mắt ra hiệu cho Hồ Lập Công, nói: “Về nhà thôi.” Anh đi đầu bước thẳng ra ngoài.

“Được,” Hồ Lập Công rảo bước bám theo ra, đến trong sân liền hạ giọng nói: “Hừ! Mấy tên này hoạt động dữ dội thật đấy, cái tên giáo viên họ Nhậm ở trường tiểu học kia, cũng chẳng phải thứ tốt lành gì.”

Hai người ra đến đường cái, đường cái đã tối đen như mực, bọn họ liền sải bước hướng về nhà họ Hàn mà đi. Đến khúc rẽ gần đến nhà, phảng phất có một bóng đen đang ngồi xổm ở đó, Hồ Lập Công cấp tốc hỏi: “Ai đấy?”

Người kia liền nhỏ giọng đáp: “Người gác gôn đây.” Dương Lượng bước lại gần nhìn, quả nhiên là một dân binh, anh ta đã đứng dậy, Dương Lượng ân cần hỏi: “Cậu ăn cơm chưa?”

“Ăn rồi. Trương Dụ Dân đang ở chỗ các anh đấy, chủ nhiệm Đổng cũng ở đó.” “Ồ,” bọn họ đã đi về đến nhà, Dương Lượng lúc này mới lại nhỏ giọng nói: “Thôn này không đơn giản đâu, chúng ta báo cho Văn Thải và lão Đổng biết, lên kế hoạch cho thật kỹ rồi hẵng hay. Lão Đổng về được thì càng tốt, dù sao anh ấy cũng quen thuộc hơn chúng ta.”