Người nhà này chạy sang nhà kia, người già tìm người già, thanh niên tìm thanh niên, phụ nữ tìm phụ nữ. Khi gặp nhau, chỉ cần một ánh mắt hiểu ý là họ đã tụ lại với nhau. Người này kể cho người kia chuyện này, người kia cũng kể lại cho người nọ, họ bàn tán với vẻ không tin, thậm chí dùng giọng điệu kinh ngạc để hỏi han nhau. Họ đi hỏi những người gần gũi với cán bộ, hỏi dân binh, có người còn đi hỏi cả cán bộ. Tin tức đã được xác nhận, nhưng tin đồn thì lại càng nhiều thêm. Có người nói khi Trương Chính Quốc đến nhà Tiền Văn Quý thì không còn tìm thấy ông ta nữa, sau đó mới lôi ra được từ đống cỏ trong chuồng gia súc. Có người lại bảo ông ta vẫn đang nằm trên giường, khi nhìn thấy Trương Chính Quốc thì chỉ nói: "À! Anh đến rồi đấy à! Chúng tôi đã đợi anh từ lâu lắm rồi." Lại có người nói dân binh không dám ra tay, phải để Trương Chính Quốc trói ông ta một sợi dây. Cũng có người bảo lúc đi, ông ta còn xỏ cả đôi tất len mới, khoác thêm chiếc áo đại tràng dạ xanh, chắc là sợ nửa đêm lạnh, ừ, nói không chừng là sợ không lấy được bộ quần áo nào ra hồn để về quê đấy.

Những bà già vẫn ngồi bên bếp lò nấu cơm sáng, nhưng đám trẻ thì chẳng có tâm trí đâu mà ăn, từng nhóm từng nhóm vòng ra cửa nhà Hứa Hữu Vũ để xem. Ở cửa có một dân binh canh gác không cho họ vào, họ nói tìm người rồi cứ thế xông vào. Họ chui vào mấy hộ gia đình đó hỏi thăm, họ bảo cũng không thấy đâu, chỉ biết trời chưa sáng đã có người làm ầm ĩ lên, người bị nhốt ở một sân nhỏ hẻo lánh và xa hơn ở phía sau. Ở đó chỉ có một gian nhà kho lớn, giờ củi cũng chẳng còn, chỉ có một cái giường đất và ít gỗ mục. Họ còn muốn vào sâu nữa, nhưng cửa sân nhỏ đã đóng chặt. Cả trong lẫn ngoài đều có dân binh, họ đành phải rút ra. Còn có người cho rằng mình nhìn thấy Tiền Văn Quý qua khe cửa, bảo ông ta đang rất thong dong quạt mát.

Một số người biết chuyện thì nói: "Hôm qua ông Chương ở huyện đã xuống đây, đừng nhìn vẻ ngoài non trẻ, ông ấy là người xuất thân từ tay súng, đã lăn lộn trong khu vực chúng ta khá lâu, từng trải qua nhiều trận mạc. Làm mấy việc này mà nho nhã, văn vẻ là không xong đâu."

Trên đường phố người qua lại tấp nập như đi chợ, trước bảng tin đen đông nghịt người, người phía trước đọc, người phía sau nghe, ai nấy đều cười. Họ đứng trước cửa gỗ của hợp tác xã bán hàng, vươn cổ nhìn vào trong, thấy cán bộ đang đi lại thì dỏng tai lên hòng nghe ngóng được điều gì đó.

Mẹ của Cố Trường Sinh cơm nước cũng chẳng buồn nấu, vuốt lại mái tóc thưa thớt, lại đứng ở đầu phố. Con gái cô thỉnh thoảng chạy ra gọi về nhưng cô không về, cứ thấy có người đi qua là cô hỏi: "Làng mình đêm qua bắt người, cô có biết không?"

Mọi người biết cô lắm lời nên không mấy mặn mà, đáp qua loa một câu rồi đi thẳng. Cũng có người vì vui vẻ nên quên mất tính khí của cô, cô liền sáp lại gần nói: "Ừ! Thế này mới là thấy được mặt trời xanh chứ! Nếu làng mình không nhổ cái cột cờ này đi, thì Đảng Cộng sản có anh minh đến mấy mặt trời cũng chẳng chiếu tới được. Trước đây cha của Trường Sinh nhà tôi, lúc nông nhàn mùa đông, thỉnh thoảng bán cái bánh lạc, ông ấy bảo chúng tôi kiếm được tiền mà không hiếu kính, rồi cuối năm thu mất cái giỏ của cha ông ấy. Cha ông ấy không còn cách nào, biếu ông ta mười cân lạc, một cân đường trắng. Thế mà lại làm ông ta giận ngược lại, đổ hết đồ biếu xuống đất, nói chúng tôi coi thường ông ta, còn gán cho chúng tôi cái tội vi phạm pháp luật, đòi đưa cha ông ấy lên huyện trị tội. Cha ông ấy là người thật thà, không còn cách nào, phải dập đầu, bồi thường tiền, mới coi như không bị đưa đi. Sau đó lại đòi bắt Trường Sinh nhà tôi đi Thiết Hồng Sơn làm phu phen, Thiết Hồng Sơn thì ai mà không biết, có đường đi không có đường về, chúng tôi lại phải bán một con lợn. Ừ! Chúng tôi nhất định phải lấy lại con lợn này, cũng phải được bảy tám mươi cân rồi..."

Những người tích cực như Quách Phú Quý, Vương Tân Điền, con trai Hầu Trung Toàn là Hầu Thanh Hòe đều chen chúc đến hợp tác xã, theo sau Trương Dụ Dân, Lý Xương chạy về nhà cụ Hàn. Họ muốn tìm những nhân viên công tác đó để nhận được nhiều sự gợi mở hơn từ họ.

Dân binh cũng như đông hơn, đi lại nườm nượp, thỉnh thoảng lại chạy từng tốp, như thể vừa xảy ra sự việc trọng đại. Người ta hỏi họ cái gì, họ cũng ra vẻ nghiêm trọng không nói.

Hầu Điện Khuê cũng không ra được, vẫn lặng lẽ ngồi dưới chân tường, trời còn sớm, mặt trời mới chỉ chiếu đến đầu tường, ông ta còn khoác một chiếc áo kép, giả vờ phơi nắng. Ông ta tranh thủ lúc mọi người không chú ý, nghe lén vài câu, để trong lòng suy ngẫm. Hầu Thanh Hòe cứ thích đi qua đây, mỗi lần đi qua đều lộ ra vẻ đắc ý, thỉnh thoảng lại lớn tiếng nói với người bên cạnh: "Chúng ta phải thu dọn từng người một!"

Hầu Trung Toàn, người vừa mới nhốt con trai trong phòng hôm qua, từ sáng sớm đã nghe thấy vợ người chăn cừu chạy đến lảm nhảm, ngày thường ông vốn không ưa người đàn bà này, chê cô ta lắm lời, hay lo chuyện bao đồng, vội vàng đi ra ngoài phòng. Nhưng ông vẫn nghe thấy nội dung họ nói, ông không đành lòng không nghe tiếp, đứng ngoài cửa sổ mân mê mấy sợi bùi nhùi treo trên hành lang, không rời đi, ông không dám tin có chuyện như vậy. Vợ người chăn cừu đi rồi, vợ ông cũng vui vẻ như đi xem hội rồi đi mất. Con trai con gái không có nhà. Ông không nhịn được đứng ở cửa nhìn ngóng, một lát sau cháu trai Lý Chi Tường đi tới, Lý Chi Tường không nói chuyện khác, chỉ nói: "Chú à! Cháu thấy cái lịch cũ của chú không dùng được nữa rồi, nay đổi triều đại thật rồi." Ông cũng chỉ nói: "Sao? Thật à?" "Đúng, bắt rồi, muốn mọi người tố cáo đấy!" "Tội gì?" "Cháu nói tội chết!" Ông già không nói nữa. Không nhịn được có chút kinh hoàng, giống như một người khách đi thuyền đột nhiên gặp sóng to gió lớn vậy, một nỗi sợ hãi không thể diễn tả bằng lời. Lại cảm thấy vui sướng, kiểu vui sướng này chỉ có thể giấu thật sâu trong lòng, giống như đột nhiên nhìn thấy thứ mà ngay cả trong mơ cũng không dám nghĩ tới đã trở thành hiện thực, đồ vật ngay trong tầm tay, nhưng lại phải che giấu cảm xúc của chính mình, không muốn ra tay lấy, vì sợ làm nó hoảng sợ mà chạy mất, thực tại lại biến thành ảo ảnh, ông chỉ có thể dùng tâm trạng hoài nghi, tự hỏi đi hỏi lại: Làm sao vậy? Thật có chuyện này à? Nhưng cuối cùng ông tự đưa cho mình một câu trả lời thỏa đáng: Kẻ xấu, cuối cùng sẽ gặp quả báo xấu, nhân quả báo ứng là không thể trốn thoát! Sau đó ông cũng không nhịn được mà chạy ra ngoài, giả vờ như không hỏi han gì mà đi ra đường cái, ông đi về phía đông người, dần dần cũng tản bộ đến trước sân khấu kịch. Ông thấy người đông quá thì quay lưng, trốn sang một bên gõ cái đánh lửa của mình, nhưng đúng lúc đang gõ này, ông nhìn thấy Hầu Điện Khuê đang ngồi ở góc tường như một lão ăn mày, ông còn nhìn thấy kẻ Nhất Quán Đạo kia đang lén nhìn mình nữa. Ông cảm thấy như bị đánh một cái, cái ánh mắt trách phạt lặng lẽ ném qua đó lại khiến ông không ngẩng đầu lên nổi, ông vội vàng buông hai tay xuống, cúi lưng, bỏ chạy.

Học sinh tiểu học cũng không đến trường, đứng ở cổng trường quan sát, một số người lại chạy vào trong trường, không thấy gì lại đi ra, những người khác cũng đi theo xem. Hai giáo viên đều không biết bận việc gì, một người chạy vào, một người chạy ra. Mọi người còn túm lấy Nhậm Quốc Trung để hỏi. Nhậm Quốc Trung rất hoảng sợ, muốn về nhà, thấy dân binh đông quá lại không dám, ông ta muốn tự lừa dối mình: "Anh sợ cái gì? Anh lại không phải địa chủ, không phải Hán gian, không phải 'phường cờ' (chỉ đặc vụ Quốc Dân Đảng), cũng không phải người làng này, đi dạy học thì có lỗi gì, không sợ, mẹ kiếp Tiền Văn Quý bị bắt rồi, đáng đời, liên quan gì đến anh?" Nhưng lòng vẫn không yên, tại sao hôm qua Chương Phẩm lại dặn dò ông ta phải đợi ông ấy chứ? Ông ấy có chuyện quỷ quái gì mà tìm ông ta, lúc này còn có chuyện tốt gì! Ông ta thực sự không có cách nào rời khỏi ngôi làng này. Lão Ngô kia cứ như biết tâm sự của ông ta, cứ lởn vởn trước sau ông ta, ông ta đi đến đâu cũng nhìn thấy cái mũi đỏ đó lượn lờ trước mắt.

Sau đó Chương Phẩm cũng xuất hiện, anh ta vẫn mặc chiếc áo sơ mi không cổ đó, đầu trọc, không đi tất, dùng sợi dây buộc giày lại, áo mỏng, nhìn thấy ở eo có thứ gì đó phồng lên, bên dưới còn lộ ra một mảng lụa xanh, mọi người đều vây lại, mồm năm miệng mười, anh ta không biết nên nghe ai mới phải.

"Anh Chương! Anh giúp làng chúng tôi xong xuôi rồi hẵng đi."

"Các anh định xử lý Tiền Văn Quý thế nào?"

"Khi nào thì tổ chức đấu tranh đây?"

"Đáng lẽ phải bắt hắn từ lâu rồi."

"Hừ! Không bắt lại thì ai dám nói chuyện?"

"Lần này là Chủ tịch Mao làm chủ cho chúng ta rồi..."

Chương Phẩm thấy mọi người vui vẻ như vậy, cũng không nhịn được cười sảng khoái, hai cánh môi cười mở ra là không khép lại được, lại lấy tay không ngừng xoa cái cổ vươn dài ra ngoài, liền nói: "Các người xem đi, xem sức mạnh của ai lớn hơn, chỉ cần người dân muốn thế nào thì được thế đó, giờ phải đoàn kết chặt chẽ lại, chỉ có đoàn kết lại mới có thể lật đổ thế lực cũ, mới có thể lật mình! Cái gai đầu tiên của làng các người đã bị nhổ rồi, các người có oan thì kêu oan, có thù thì báo thù, nhổ được cái gai đầu rồi thì không sợ nữa, có gì thì nói nấy, tố cáo ra thì dễ xử hắn thôi, huyện chúng tôi chống lưng cho các người, eo lưng đang cứng cáp đây, không sợ! Hê..."

Chương Phẩm đi đến trường học, bên ngoài trường học vây rất nhiều người, Trương Dụ Dân cũng đi theo vào, ở cửa có một dân binh đứng canh, một số người đoán ra, một số người thì không hiểu mô tê gì, đều đứng ngoài chờ xem. Chỉ thấy lão Ngô chạy tới, rồi lại chạy về. Một lúc sau giáo viên Lưu cũng đi qua, nhìn bên ngoài, không nói gì. Không lâu sau Chương Phẩm và Trương Dụ Dân đều đi ra, giáo viên tiểu học Nhậm Quốc Trung đi bên cạnh anh ta. Anh ta vác một cuộn chăn nhỏ, ấp úng không biết đang nói cái gì, Chương Phẩm thấy rất nhiều người vây quanh, liền nói với dân binh đó: "Cậu đưa giáo viên Nhậm đi trước một đoạn, đi chậm thôi, tôi theo sau đây." Nhậm Quốc Trung đành phải giả vờ như không có chuyện gì, lảo đảo đi ra ngoài, một số người cũng đi theo xem, đi được một đoạn lại quay về.

Trong đám đông có người nói: "Tôi đã bảo tên này không phải người tốt mà, cứ lén lút chạy theo sau đít người giàu, cũng không biết bận bịu việc gì?"

Lại có người hỏi: "Bắt hắn lên huyện à?"

Chương Phẩm chỉ cười hỏi: "Các người thấy người này thế nào?"

Mọi người đáp: "Ai mà chẳng nhìn ra, hắn ăn mực vào bụng rồi, một thân đen sì."

"Người trẻ mà! Chúng ta nghĩ cách giáo dục, còn chưa giáo dục được sao? Tôi đưa hắn về huyện vào lớp đào tạo giáo viên, cải tạo não bộ tốt rồi sẽ đưa trả lại cho các người, như thế mới tránh làm lỡ dở con em các người." Chương Phẩm nói xong liền bước đi.

Mọi người lại nói: "Thế này thì đúng rồi, phải quản giáo cho tử tế."

Mọi người đi theo lên lại nói: "Anh Chương! Anh đi rồi à, anh đi rồi chúng tôi phải làm thế nào đây!"

Chương Phẩm vừa đi vừa nói: "Hai hôm nữa tôi lại đến, tôi còn việc đây. Ở đây có đồng chí Văn và những người khác, các người có ý kiến gì thì đi tìm họ. Tìm Trương Dụ Dân cũng được."

Trương Dụ Dân đưa anh ta ra tận bên ngoài, họ lại nói chuyện nửa ngày, đến đầu làng Chương Phẩm mới nói: "Anh về đi. Mọi việc cứ theo ý kiến của người dân thì dễ làm, anh xem tình hình sáng nay này, người ta đã mạnh dạn rồi, không sợ không đấu tranh được, nhưng mà, chà—" Anh ta ngập ngừng nửa ngày không nói tiếp.

Trương Dụ Dân lại nhìn anh ta, anh ta cũng nhìn lại anh ta, cả hai đều hiểu là vấn đề gì đang mắc kẹt, nửa ngày sau, Chương Phẩm đành phải nói: "Tuyệt đối không được đánh chết người."

"Vậy giao cho các anh nhé."

Chương Phẩm lại trầm tư, anh ta không nghĩ ra cách tốt, anh ta thường xuyên làm việc ở nông thôn, hiểu tâm lý nông dân, không đấu tranh thì thôi, đã đấu là đấu đến chết. Họ không muốn trải qua thủ tục pháp luật, họ sợ thủ tục pháp luật làm cho kẻ mà họ cho rằng đáng bắn bỏ thì chỉ bị kết án tù. Họ thường cảm thấy Bát Lộ Quân quá khoan dung, họ chưa có tầm nhìn xa, họ đòi báo thù, đòi hả giận. Nông dân ở một số làng thường không quản ba bảy hai mươi mốt, cứ một trận nắm đấm đánh chết trước rồi tính sau. Cán bộ khu, làng đều đùn đẩy cho người dân, người dân đông thế kia, cũng không biết là ai. Chương Phẩm cũng biết cán bộ làng có tư tưởng giống hệt người dân, họ luôn lo sợ sự trả thù sau này, không làm thì thôi, đã làm thì làm tới cùng. Muốn thuyết phục nhiều người trong thời gian ngắn, thật sự không dễ.

"Giao cho chúng tôi thì không cần, huyện không thể giải quyết ngay một lúc cho nhiều người được, vẫn cứ giải quyết ở làng thôi."

"Chà," Trương Dụ Dân cũng cảm thấy quá khó xử, nói: "Còn gì anh không biết nữa? Sức mạnh của người dân đều nằm ở đây cả."

"Anh cũng có suy nghĩ này à?" Chương Phẩm hỏi.

"Trong số cán bộ có suy nghĩ này nhiều lắm."

"Đây là một loại tư tưởng 'đổi trời', chúng ta phải chỉnh đốn nó, tùy tiện đánh chết người ảnh hưởng không tốt. Chúng ta có thể thu thập tội trạng của hắn giao cho tòa án, người chết mà không qua tòa án là không đúng. Chúng ta đấu tranh hôm nay là đánh bại hắn về mặt chính trị, bắt hắn cúi đầu trước nhân dân, chưa hẳn đã cần tiêu diệt thể xác hắn. Anh phải thuyết phục mọi người."

"Ừ." Trương Dụ Dân đành hứa với anh ta.

"Chuyện làm đến đâu thì tính đến đấy, tôi về huyện báo cáo tình hình xong rồi mọi người cùng bàn bạc, nếu người dân nhất quyết muốn hắn chết, tội cũng đáng chết, lúc đó chúng ta hãy phái người xuống. Một mình tôi cũng không làm chủ được, anh hiểu mà, — nghe kìa, đánh trống rồi, tạm thời thế đã: phải đấu đến chết, nhưng vẫn phải giữ người lại; phải nhìn thấy sức mạnh đoàn kết của nhân dân trong đấu tranh, phải tiêu diệt tư tưởng 'đổi trời' trong đấu tranh."

Khi Trương Dụ Dân đi ngược về làng, lão Ngô đã gõ trống đi về phía Nam phố, tiếng trống đặc biệt vang dội, nhiều người hô hào, chạy theo sau hắn. Chỉ nghe thấy:

"Tùng... tùng tùng" tiếng trống vừa dứt, giọng khàn đặc của hắn đã hát lên đầy sảng khoái: "Bắt sống Ngũ Thông Thần, vui mừng hơn năm mới, mau đến họp hội, tố cáo để lật mình."