Sáng sớm, giáo viên Lưu đang đi đi lại lại trong cái sân mát mẻ. Ở một góc khác, lão Ngũ đang quét dọn ở đó, trên mặt đất lác đác vài mẩu giấy vụn, lông gà trên quả cầu đá, hạt trái cây, bụi bặm. Ông lão vui tính chuyên gõ mõ này chớp chớp đôi mắt lém lỉnh về phía bên này, như đang lẩm bẩm một mình: "Hát múa quạt thế nào cũng khiến người ta trẻ lại..." Chiếc mũi đỏ của lão lao thẳng về phía giáo viên Lưu, cất giọng là đà, nhỏ giọng hát lên: "Canh năm cửa mở, anh tình nhân quay về, y da hây..."

Giáo viên Lưu bị lão làm cho khó hiểu, đành cười hỏi: "Lão Ngũ, tối qua họp bàn những gì thế, anh xem anh lại đang phát điên gì đấy?" Ông lão không thèm đáp lại, chỉ ra vẻ nghiêm túc cảnh cáo mà đáp: "Sau này cậu muốn về nhà, phải chào hỏi tôi chứ, tôi là người gác cổng trường đây. Cậu suốt ngày lủng lẳng lơ lơ, ngâm a ngâm nga, với bà vợ già cũng lén lút, tưởng tôi không biết đấy à, sách vở làm hỏng hết mấy người các cậu rồi."

"Nói nhảm, anh hoàn toàn nói nhảm!"

Ông lão lại chớp chớp mắt, nói: "Tôi còn có thể oan uổng cho cậu chắc? Mới sáng sớm, tôi đã thấy cửa mở, bụng bảo dạ sao mà sớm thế; đợi tôi đi ỉa về, hừ, cửa lại cài then rồi, một lát sau là cậu cứ thẫn thà thẫn thờ ở đây, nhìn cái bộ dạng này của cậu, là đoán được cậu vừa đi làm chuyện gì về rồi đấy, ưm, còn muốn giấu tôi cơ đấy."

"Làm gì có chuyện này, hay là giáo viên Nhậm đã đi ra ngoài?"

"Người ta ngủ ngon thế kia, tôi vừa nãy còn đi xem rồi, cậu nghe xem, hệt như nhốt một con heo béo."

Thực sự có chuyện kỳ lạ này sao? Hay là tối qua anh về quên đóng cửa?" Giáo viên Lưu gãi gãi mái tóc cứng như bàn chải của mình, "Sau này lại phải cẩn thận chút mới được, lão Ngũ, bây giờ là lúc làm cải cách ruộng đất đấy!"

"Đúng vậy! Tôi cũng đang nghĩ thế đấy! Tối qua tôi về, cài then cửa thật chặt, cậu lại không về nhà, thế mà lại có ma á? Thế cậu cứ đi tới đi lui ở đây, làm thơ Chi hồ giả y à?"

"Tôi nghĩ," giáo viên Lưu bỗng lộ ra vẻ vui mừng, nói: "Lão Ngũ, anh là người cái gì cũng thông suốt, anh nói xem, bom, hai chữ bom giảng thế nào? Hôm qua đồng chí Hồ bảo tôi, nói bảng tin tường phải giống như quả bom, đây là ý gì?"

"Bom," ông lão lấy từ trong ngực áo ra một cái túi thuốc lá nhỏ, "Đồng chí Hồ sao lại nói thế nhỉ? Ài, mấy người đọc sách các cậu nói chuyện, tổng chẳng bao giờ đi thẳng vào vấn đề, cứ như không thích người khác nghe hiểu vậy. Cậu ta bảo bảng tin tường phải giống như quả bom, ừm, để tôi nghĩ xem nào, bom, bom là phải làm chết người, không đúng, bảng tin tường không thể làm chết người? Không phải ý này. Bom châm là nổ, hở, thầy Lưu, quẹt que diêm châm đèn, nghĩ đến cha mẹ chết mà đau lòng quá, ừm, bảng tin tường phải giống như ngọn lửa, đốt cháy cả tâm can người ta lên, cậu bảo cái trò đoán mò này của tôi thế nào?"

"Ừm, nghe có vẻ hợp lý, chỉ là sao lại có thể giống ngọn lửa được chứ?"

"Người ta bảo cái bảng tin tường đó là thiên thư của Cửu Nương Nương, ai mà xem nổi chứ, thế này thì sao mà giống bom được? Chẳng có quan hệ gì với chúng ta cả."

"Trên đó toàn là bài viết giải thích cái gọi là cải cách ruộng đất, chỉ có mấy bài đó thôi, đã không dễ dàng gì rồi, anh xem, trong thôn lại không có ai viết, chỉ trông cậy vào một mình tôi, tôi đều đưa cho Lý Xương và đồng chí Hồ xem qua rồi, chỉ sợ đồng chí Hồ bảo viết không tốt." Lão Ngũ lắc đầu một cái, nói: "Cậu bắt viết văn, tôi đây là cây cán bột thổi lửa——mò tịt; nếu như muốn bảng tin tường giống như quả bom, giống như ngọn lửa, thế thì mấy cái chi hồ giả y của cậu chẳng phải hóa thành một gáo nước lạnh sao. Tôi có ý này, cậu ngẫm nghĩ xem, đúng hay không. Bảng tin tường muốn người ta thích xem, phải viết vài đoạn có vần điệu, nói ra được tâm sự của người ta, ví dụ như tôi đánh mõ vậy, hễ họp là đánh mõ, hễ đánh mõ là tôi lại hô: 'Họp thôi, họp thôi', thế này thì có ý nghĩa gì chứ? Tôi biên soạn vài đoạn, vừa gõ, vừa hát, mọi người nghe cậu hát thấy có vẻ hay ho, là đều biết ngay thôi."

"Đúng vậy, lần nào anh cũng biên soạn vài câu mới mẻ, anh vừa gõ mõ vừa đi qua phố, thường là đằng sau theo một nùi người, cười ha hả. Nói thật lòng, nhặt mấy câu người quê hay dùng để biên soạn, còn dễ hơn là viết văn, chỉ sợ các cán bộ không đồng ý." Lão Ngũ tỏ ra có chút sốt ruột, anh ta nói: "Ài, Lý Xương bảo cậu viết, chính là nói cậu được việc, bảo cậu làm chủ, cậu sợ trước sợ sau cái gì chứ? Cậu không vừa ý, thì cậu ta tự viết. Tôi nói cậu thế này nhé, đúng là người tốt, chỉ là giống như quả lê tháng sáu, hơi chát. Nếu cậu chịu nghe lời tôi, tôi không sợ cậu cười chê, tôi còn có thể biên soạn vài đoạn, tôi đọc, cậu viết, chuyện trong thôn, tôi biết hết, đem chuyện Trương Tam áp bức Lý Phiên biên soạn vào một đoạn, lại thêm chuyện Vương Ngũ chết đói vào một đoạn, bọn họ nghe nói bản thân mình được lên báo, ai cũng thích xem. Miễn là nói đến tận đáy lòng họ, họ sẽ đau lòng, một khi khó chịu, nhìn thấy kẻ thù là đỏ ngầu cả mắt, cậu nói xem thế này có tốt không? Lại nói, giặc lùn Nhật Bản ở trong thôn, sự áp bức mà người nông dân chúng ta gánh chịu, chúng ta tính sổ cho hết, bắt đám tay sai Hán gian đó phải nhả ra hết, thế này há chẳng phải tốt sao? Nào, tôi đọc cho một đoạn, cậu nghe xem, được hay không." Thế là lão dừng lại một nhịp, nuốt nước bọt, liền đọc lên: "Đảng Cộng sản, ai cũng khen, cải cách ruộng đất khắp mọi miền! Bà con nghèo, lật thân đứng lên, nợ máu thù sâu phải tính cho nền. Muốn tòng quân, chịu áp bức, Hán gian địa chủ giỏi lừa bịp. Sưu cao thuế nặng trả chẳng xong, thuế điền nộp xong lại phụ thu. Phụ thu đưa đến nhà giáp trưởng, phí công phí tạp phí cửa nhà, làm béo tám nhà thôn chúng ta. Đầu tây bức chết cụ già họ Lý, Trương Thìn đưa con tới Thiết Hồng Sơn, Hầu Trung Toàn vào đạo Nhất Quán chịu lừa gạt, Lưu Càn điên điên dại dại khờ khạo..." Cậu thấy thế nào?" Ông lão đắc ý ngồi xổm xuống, dùng đá lửa đánh châm lửa, hút thuốc của mình, lại nghiêng đầu, chớp chớp mắt với giáo viên Lưu, cười ha hả.

Giáo viên Lưu cũng nheo đôi mắt cận thị lại, cười theo, sà xuống ngồi xổm cùng lão, chỉ chỉ trỏ trỏ nói: "Lão Ngũ cậu đấy! Thật là cừ khôi! Tôi thông suốt rồi, tôi biên soạn bảng tin tường là viết cho bách tính xem cơ mà! Có phải viết cho mấy vị cán bộ xem đâu! Cứ phải viết văn vẻ ngắt quãng thế nào ấy, làm đại não tôi đau hết cả lên. Chúng ta mặc kệ viết cái gì, hát được hay không, tóm lại phải giống như lời chúng ta nói hằng ngày, phải theo suy nghĩ của đại đa số mọi người, chúng ta phải kể lể nỗi khổ của mình, ngẫm nghĩ lại oan cừu của mình, sông ba mươi năm Đông, ba mươi năm Tây, hòn cuội cũng có ngày lật thân, chúng ta phải đoàn kết lại lật đổ miếu Ngũ Thông, đập nát thần Ngũ Thông, nhổ sạch cọc gai hưởng thái bình! Ha, lão Ngũ cậu đấy! Hôm nay cậu thực sự thành thầy giáo của tôi rồi, nào, chúng ta cứ làm tới theo như lời vừa nãy nói đi. Mấy bài văn quỷ quái này, mặc kệ bố con thằng nào." Anh ta lấy từ trong ngực áo ra mấy tờ bản thảo, xé nó nát vụn, lại cười ha hả, nụ cười vui vẻ đó, quả thực không chút ăn nhập gì với gương mặt quanh năm bị cuộc sống dồn ép đến mức vô cùng u uất.

Lúc này Lý Xương lại vội vã từ bên ngoài bước vào, giáo viên Lưu ngẩng cái đầu vui vẻ của mình lên, hứng trí bừng bừng gọi lớn: "Đệ tiểu Xương!"

Lý Xương không đợi anh ta nói tiếp, một tay lau mồ hôi trên đầu, vừa nói: "Anh làm cái quái gì thế, anh xem anh viết những cái gì trên bảng tin tường vậy hả?"

Mấy bài văn chó má đó, mấy cuốn thiên thư của Cửu Nương Nương đó, thật chẳng ra làm sao cả, tôi bây giờ sẽ đi xóa sạch chúng đi đây, ưm, cậu cũng nói không được mà, hôm qua cậu còn gật đầu bảo tốt cơ mà."

Lý Xương lại tranh thủ gọi lớn: "Tôi không phải đang nói cái đó."

Nhậm Quốc Trung vừa mới ngủ dậy, cũng bước ra cửa phòng.

"Không phải cái đó thì là cái này?" Anh ta chỉ vào những mảnh giấy bị xé nát, làm ra vẻ mặt khổ sở.

"Nếu không phải tôi hiểu con người anh, đổi lại là ai cũng phải nghi ngờ anh đấy! Anh nói cán bộ thôn mưu đồ tư tình, anh có chứng cứ gì?"

"Cái gì?" Giáo viên Lưu giống như rơi vào trong sương mù, dùng sức mở to đôi mắt cận thị của mình ra. "Anh nói Lý Tử Tuấn đang mua chuộc tá điền, muốn ngoài mặt cải cách ruộng đất, trong tối lại không cải cách, cái này thì không có gì; anh lại nói cán bộ mưu đồ tư tình, nói cán bộ đều bị địa chủ mua chuộc hết rồi, anh viết những thứ này có ý gì, ma quỷ nhập tâm trí anh à?" Lý Xương lại cất một chiếc khăn lông từ trên vai xuống, quạt về phía lồng ngực đang phanh ra, đồng thời lắc đầu, nói tiếp: "Đồng chí Hồ nói, cán bộ không tốt, bà con nên phê bình, nhưng phải có chứng cứ, bảng tin tường không thể nói nhảm. Cậu ta lại nói việc này giống như đám phần tử xấu tung tin đồn nhảm, nói Bát Lộ Quân không chịu phối hợp, là tác dụng xấu hệt như nhau."

"Giời ạ! Ông trời ơi! Cái này từ đâu nói tới chứ! Tôi Lưu Chí Cường xin thề trước trời xanh, từng chữ từng câu đều đưa cho các cậu xem qua rồi, các cậu phê chuẩn rồi mới viết lên bảng tin tường đấy chứ. Tôi dựa vào việc dạy mấy đứa trẻ để kiếm cơm qua ngày, hai mươi năm rồi, nói ra cũng là người có học thức, cả đời nhìn thấy kẻ có tiền là cúi đầu vái chào, đặc vụ Hán gian đến trường học, tôi đứng xếp hàng chịu huấn luyện giống như nha dịch vậy, mãi cho đến tận bây giờ, Đảng Cộng sản coi trọng tri thức, mùa xuân điều tôi đi Trương Gia Khẩu tham quan, gặp bao nhiêu quan lớn, thủ trưởng, người nào chẳng lễ hiếu với hiền tài, tôi mới cảm thấy mình cũng được tính là một con người, tính là một nhân tài hữu dụng, tôi hạ quyết tâm phải nghe lời hay của họ, cải tạo bản thân, phải phục vụ nhân dân bách tính, sao tôi lại có thể dựa vào việc biết viết vài chữ để chống lại cán bộ, phá hoại cải cách ruộng đất chứ? Ài, tiểu Xương đệ ơi, nỗi oan này tôi không chịu nổi đâu nhé! Cậu cũng không thèm đi điều tra cho ra lẽ."

Lão Ngũ mũi đỏ đứng bên cạnh nghe nửa buổi, lúc này mới chen lời vào: "Tôi thấy, nói không chừng lúc sáng sớm, có ai đó đã lén lút viết lên rồi, người biết chữ trong thôn, đâu chỉ có một mình giáo viên."

"Đúng vậy! Giáo viên cũng đâu chỉ có một mình tôi."

"Lão Lưu, anh đừng có chó cùng rứt giậu, cắn loạn lên đấy, nói năng phải cho rõ ràng vào." Nhậm Quốc Trung làm ra vẻ hung thần ác sát.

"Tôi thấy sự việc rốt cuộc cũng phải làm cho ra ngô ra khoai, trong chăn mà mất kim, không phải bà thì là cháu, người biết chữ trong thôn chúng ta, đếm trên đầu ngón tay là đếm hết, đem nét chữ ra đối chiếu xem, chẳng phải là rõ mồn một ngay sao? Giáo viên Nhậm, anh nói xem có phải không?" Lão Ngũ bèn lại chớp chớp mắt.

"Đúng," Nhậm Quốc Trung không kìm được mà thốt lên, nhưng lại lập tức phủ nhận ngay: "Cũng chưa chắc đã đúng, chữ phấn viết thì khó phân biệt lắm."

"Tôi đây lão Ngũ không biết chữ, không dám nói, nhưng chữ của anh và giáo viên Lưu, tôi thường xuyên lau bảng đen, tôi thấy không giống nhau đâu. Chữ của cậu ta giống như miếng đậu phụ, vuông vức, ngay ngắn; chữ của anh thì quẹo tay quẹo chân, giống y như con người anh chẳng ra làm sao cả. Anh nói không phân biệt được á? Không tin, tìm mấy đứa học trò ra nói xem nào."

"Vẫn là lão Ngũ có chủ ý, trong thôn chúng ta chỉ có mấy người biết chữ này thôi, mấy cái đứa tốt nghiệp tiểu học sơ cấp thì không thèm tính đến. Cứ nói tôi đi, cũng coi như đọc sách hai năm rồi, chữ viết ra có lúc đến mình còn chẳng nhận nổi. Lão Lưu, anh đừng vội, chuyện này dễ thôi." Lý Xương cũng bình tĩnh trở lại.

"Vậy thì, đi thôi, chúng ta đi xem chữ viết nào. Chữ của mấy người trong thôn này, có hóa thành tro tôi cũng nhận ra." Giáo viên Lưu cũng giống như nắm chắc phần thắng trong tay, đẩy Lý Xương bước thẳng ra ngoài.

"Đi thì đi." Nhậm Quốc Trung cũng đành phải đi theo.

"Ái chà!" Lý Xương lại khựng lại, giậm chân chửi mắng rằng: "Các cậu xem có đáng chết hay không chứ, tôi vừa xem xong là xóa quẻ nó đi luôn rồi, tôi sợ để mọi người nhìn thấy, truyền ra ngoài, nên tiện tay xóa nó đi mất tiêu. Ài, thật đáng chết, lại không nghĩ đến chuyện phải đi điều tra cho ra cái tên này cơ chứ..."

Nhậm Quốc Trung lén lút lau mồ hôi trên trán.

"Ái chà! Cái nồi đen này tôi gánh chắc rồi đây!" Giáo viên Lưu bày ra cái bộ dạng muốn khóc.

"Lão Lưu, anh đừng vội, tôi nhất định sẽ truy tìm ra cho bằng được chuyện này."

"Chuyện này, tôi thấy chẳng có hy vọng gì đâu, tôi hiểu rõ mồn một, lát nữa là tìm Trương Dụ Dân ngay thôi, tôi nhất định phải tố cáo hết với ông ta. Hừ, tôi sớm đã nhìn thấu từ lâu rồi, mấy ngày nay có kẻ bận rộn lắm đấy, dậy sớm ngủ muộn, lén lút chẳng làm chuyện gì tốt đẹp cả." Lão Ngũ gật gật đầu, chớp chớp mắt, lộ ra vẻ đắc ý.

"Anh nói ai thế?" Lý Xương vẫn chưa hiểu rõ ý của lão.

Ông lão lại lém lỉnh nói: "Cậu vẫn chưa hiểu à? Chỉ cần cậu đồng ý với tôi, nhốt mấy kẻ này lại, tôi đảm bảo sẽ nói cho cậu biết, cậu nói xem, có nhốt hay không nào!" Lão cười tủm tỉm nhìn Nhậm Quốc Trung đã đi ra một bên. Giáo viên Lưu cũng nháy mắt ra hiệu cho Lý Xương, Lý Xương bèn không truy hỏi nữa, chỉ nói: "Mau đi viết lại đi, cậu có bản thảo nào viết xong chưa?" "Có, có, có," giáo viên Lưu lại hồi phục lại vẻ vui mừng lúc nãy, "Trong bụng lão Ngũ đây chứa nhiều lắm đấy, lão ta xuất khẩu thành chương, còn giỏi hơn cả Tào Tử Kiến, chính là cái đứa con trai của Tào Tháo ấy chứ. Ha... Các cậu muốn văn chương á, khó, nhưng nếu chỉ cần bom, lại dễ dàng lắm đấy, chúng ta ở đây chế tạo nó luôn đây, châm là nổ, ha..."