Họp xong, Đổng Quế Hoa cùng mấy người phụ nữ đi về nhà. Ánh trăng chiếu xuống chân bức tường ngắn, mặt đường hai bên cao, ở giữa thấp, lại có thêm vài viên đá, bế con nhỏ rất khó đi. Mấy người đàn ông đều đi trước hết rồi, bỏ lại mấy người phụ nữ đi tập tễnh phía sau, bước cao bước thấp. Một đứa trẻ đang khóc đi ở giữa họ, mẹ nó một tay ôm đứa nhỏ hơn, một tay dắt nó, vừa đi vừa chửi: "Khóc, khóc, mày muốn chết à! Mẹ mày đã chết đâu. Đợi mẹ mày chết rồi hãy khóc!"

"Tiểu Tam, đừng khóc nữa, sắp về đến nhà rồi, ngày mai mua bánh mè cho Tiểu Tam ăn nhé!" Đổng Quế Hoa cũng bước tới dắt đứa bé.

"Ôi, đèo bòng con dại, dậy từ năm canh, thức đến nửa đêm, đây là tạo cái nghiệp gì không biết!

Sáu tẩu, sao chị không bảo bố Tiểu Tam bế nó?" Một người phụ nữ khác lên tiếng. "Ôi, thôi đi, bố nó còn vô dụng hơn, họp hành cũng chẳng buồn đến. Chủ nhiệm nông hội tìm anh ấy, anh ấy bảo có tôi đến là tính rồi. Anh ấy mệt không chịu nổi, hai đêm liền nửa đêm đã phải dậy gánh hoa quả ra Sa Thành bán, đi về sáu mươi dặm đã đành, lại còn phải qua hai chuyến đò."

"Mọi người cất hoa quả của nhà ai thế? Quả trông vẫn chưa chín lắm mà." Vợ lão chăn dê cũng hỏi chị ta.

"Chúng tôi lấy đâu ra tiền mà cất hoa quả, là bán hộ Lý Tử Tuấn đấy chứ. Lý Tử Tuấn bảo kẹt tiền tiêu, vội chọn mấy quả chín rồi bảo gánh đi bán. Tổ tông của tôi ơi, con đừng khóc nữa được không."

"Có mấy mẫu vườn hoa quả rốt cuộc vẫn tốt, nhìn thôi cũng thấy thích." Vợ lão chăn dê thở dài. "Làng mình nhiều vườn như thế, mà chẳng có chỗ nào là của người nghèo. Giá mà người nghèo được trở mình, mỗi nhà có một mẫu trồng cấy thì tốt biết mấy." Đổng Quế Hoa cũng hâm mộ nói.

"Phải đấy, cũng đỡ để tụi trẻ nhìn thèm chảy nước miếng."

Đứa trẻ nghe người lớn bàn về hoa quả, lại càng khóc dữ dội hơn.

"Trời ơi! Trở mình, trở mình, lúc nào cũng đòi trở mình, tôi thấy cả đời này cũng chỉ đến thế thôi. Ngày mai có chết người tôi cũng không đến nữa."

"Tẩu Lý này," Vợ lão chăn dê dường như chợt nhớ ra điều gì, "Chúng ta nói muốn trở mình thì phải nhổ tận gốc, chứ chỉ nói đạo lý suông, nghe cũng không thấu đáo, nhớ cũng chẳng nhớ nổi, thật chẳng có ý nghĩa gì."

"Ừm." Đổng Quế Hoa không muốn nói ra là mình cũng có cùng suy nghĩ, cô nghĩ nếu nói ra thì có chút có lỗi với đồng chí Dương kia.

Khi họ chuẩn bị rẽ vào ngõ nhỏ, họ nghe thấy từ cánh đồng phía tây truyền đến tiếng phụ nữ thê lương: "Tiểu Bảo ơi, về đi!" Tiếp đó là tiếng nam trầm đục: "Về rồi!" Người phụ nữ lại lặp lại tiếng khóc ấy: "Tiểu Bảo ơi, về đi!" "Về rồi!" người nam cũng nương theo lặp lại.

"Vợ chồng Lưu Quế Sinh thật đáng thương, bệnh của thằng Tiểu Bảo e là không qua khỏi rồi, đến Bạch Ngân Nhi cũng bó tay, thần linh của cô ta không chịu nhập xác nữa." Người phụ nữ ôm con càng ôm chặt đứa trẻ trong lòng hơn, "Ôi, đi nhanh lên thôi, Tiểu Tam, đi hai bước nữa là đến nhà rồi." "Bạch tiên sinh của cô ta nói nhân tâm hoại rồi, chân long thiên tử đã xuất thế ở Bắc Kinh rồi, Bắc Kinh từ xưa đã là nơi thiên tử ngồi ngai vàng mà!" Không biết là ai cũng kể lại. "Ừm, nghe mấy lời ma quỷ đó làm gì! Chúng ta chẳng tin!" Nhưng đã không còn ai hùa theo lời vợ lão chăn dê nữa.

"Họ rẽ vào ngõ nhỏ, vẫn còn nghe thấy tiếng "Tiểu Bảo ơi, về đi!" yếu ớt, run rẩy ấy đang than khóc trong đêm khuya mênh mông tịch mịch.

Lúc Đổng Quế Hoa về đến nhà, người đàn ông của cô đã thắp đèn, một mình ngồi trên đầu giường đất hút thuốc. Cô nói: "Còn chưa nghỉ sao, sắp gà gáy rồi." Cô cầm chổi quét nhẹ trên chiếu, kéo chiếc gối hình chữ nhật nhồi vỏ kiều mạch từ trong chăn ra: "Ngủ đi, hôm nay ngủ muộn, ngược lại không thấy giường đất nóng. Trong sân không xây cái bếp thật sự không xong." Cô bước xuống đất, cởi chiếc áo đơn màu trắng ra, quấn vào một chiếc yếm yếm cũ nát không ra hình thù gì, lại nói: "Thằng Tiểu Bảo e là không xong rồi, vợ chồng Lưu Quế Sinh đang gọi hồn ngoài đồng kìa. Thần linh của Bạch Ngân Nhi cũng không nhập xác nữa. Sao thế, anh ngủ rồi à? Xem kìa, lại bực bội cái gì thế, ai chọc giận anh à? Trong tủ có một miếng dưa hấu, anh có ăn không?" "Hừ, xem cô hăng hái chưa kìa," Lý Chi Tường giữ nét mặt lạnh băng, chẳng ai chọc giận anh cả, nhưng anh cứ thấy trong lòng không dễ chịu. Muốn mắng vợ một trận nhưng cũng chẳng có lý do gì hay để nói, "Này mai cô cứ đi họp cả ngày đi."

"Ôi anh không đi sao? Đâu phải mình thèm đi, chẳng phải cán bộ gọi đó sao." "À! Cô cũng là cán bộ mà! Để xem cô có dựa vào Đảng Cộng sản được cả đời không, họ đi rồi xem cô còn dựa vào ai, lúc đó đừng có làm liên lụy đến tôi."

"Ôi, lúc đó nhận lời họ làm cái chức chủ nhiệm phụ nữ vớ vẩn gì đó, Trương Dụ Dân cũng đã nói với anh rồi, anh có bảo không phản đối đâu, giờ lại trách tôi. Tôi dẫu sao cũng là đàn bà, xuất giá tòng phu. Chúng ta sống cảnh nghèo khổ đã lâu, đi xin ăn đến xóm này, có tồi tệ hơn nữa thì lại đi xin ăn, tôi còn sợ chắc? Đi họp chẳng phải vì anh sao? Hôm nay anh muốn có một hai mẫu đất, ngày mai cũng muốn có một hai mẫu đất, nếu không có Trương Dụ Dân thì hồi xuân anh có mượn được mười thạch lương thực đó không? Tổng cộng cũng có mấy mẫu đất trồng rồi, anh lại quên mất cái lỗ hổng phải lấp sau mùa thu. Cải cách ruộng đất cũng có chia cho chúng ta cái gì đâu, tốt xấu gì tôi cũng dựa vào anh mà sống, mắc gì vô căn vô cớ giận dỗi tôi." Cô thổi tắt đèn, giận dỗi nằm xuống đầu giường bên kia không thèm lên tiếng nữa.

Người thành thật Lý Chi Tường này cũng không nói tiếp nữa. Anh gạt chút tàn lửa đỏ trong tẩu thuốc lên bậu cửa sổ, lại nhồi thêm một tẩu thuốc, châm vào chút lửa đó rồi hút cháy, phả khói sần sật. Trách vợ sao? Anh không trách cô, anh hiểu lòng cô. Nhưng anh nhớ lại những lời em họ cùng dòng họ là Lý Chi Thọ nói với anh ban ngày. Lý Chi Thọ cũng là người nghèo, hai người gặp nhau lúc nghỉ trưa, Lý Chi Thọ tỏ vẻ bí mật hỏi: "Nghe nói Hứa Hữu Vũ sắp về rồi, anh đã nghe nói chưa?" "Thật sao?" Lý Chi Tường vừa nghe Hứa Hữu Vũ sắp về, lòng liền bất an. Mấy mẫu vườn nho đó của anh chính là mua lại từ tay Trương Dụ Dân, giá mua chỉ bằng một nửa giá thị trường. "Biết thật hay giả, tôi cũng nghe người ta nói thôi, còn bảo Bát Lộ Quân ở lại không lâu đâu, anh xem chuyện này náo loạn thế nào?" Anh ta càng ghé sát miệng vào tai anh họ, "Nói Tiền hai thúc đã nhận được thư của Hứa Hữu Vũ rồi, họ muốn trong ứng ngoại hợp đấy."

Những lời này khiến Lý Chi Tường không biết trả lời làm sao.

Lý Chi Thọ lại nói thêm: "Hắn ta là bắt cá hai tay đấy, đừng nhìn con hắn làm Bát Lộ, củ cải đỏ, vỏ đỏ ruột trắng đấy."

Hai người họ còn bàn bạc nửa ngày, chỉ là không có cách nào. Tiền Văn Quý là đứng đầu trong tám tay sỏ đời ở làng, người trong làng ai cũng hận ông ta, ai cũng sợ ông ta. Nếu các cán bộ cũng không dám chọc vào ông ta thì mọi người tốt nhất đừng lên tiếng. Tiền Văn Quý lúc nào cũng gài tai mắt, xem ai không vừa mắt với ông ta là ông ta trị người đó. Lý Chi Thọ cũng mua ba mẫu vườn nho, hai anh em càng nói càng mất phương hướng, ai dám đảm bảo Bát Lộ Quân có thể ở lại lâu dài? Vũ khí của quân "Trung ương" tốt, lại có người Mỹ giúp đỡ. Nhưng Lý Chi Tường không tuyệt vọng với Bát Lộ Quân, anh cảm thấy họ hướng về người nghèo, biết tính toán cho người nghèo. Họ thế nào cũng có cách, biết đâu họ đã bắt Tiền Văn Quý lại rồi, Hứa Hữu Vũ không về được đâu, cho nên anh mới lại chạy đi họp. Đồng chí Văn Thải nói nhiều như vậy, có một số anh nghe hiểu, thấy cũng có lý. Nhưng về sau càng nghe càng không hiểu, anh rất sốt ruột, lại như không biết làm sao, trong lòng thầm bảo: "Ôi, anh bốc phét cái gì thế! Anh nói hào hứng thế nhưng chẳng ai thích nghe đâu, nếu anh không thể bắt Tiền Văn Quý lại, không bắt bọn đồng phạm, bọn tay sai của chúng lại thì anh có cho đất cũng chẳng ai dám nhận. Xem ngày mai Hứa Hữu Vũ về rồi, anh chống đỡ thế nào với trò trong ứng ngoại hợp của chúng." Anh không muốn ngồi tiếp nữa, nhưng người gác cổng lại không cho về, trong lòng anh đâm ra phiền muộn. Khó khăn lắm mới đợi đến lúc tan họp về nhà, trong nhà tối om om, lúc anh đi tìm đèn lại dính đầy dầu ra tay, anh không khỏi có chút trách hờn vợ: "Họp hành, họp hành, đến cái nhà cũng không ngó ngàng tới." Nằm ở đầu giường bên kia, Đổng Quế Hoa đợi một hồi lâu cũng không thấy anh nói gì, không nhịn được lại bảo: "Ngủ đi, ngày mai còn phải sang giúp nhà bác cả gặt đay nữa, không muốn tôi đi họp thì sau này tôi không đi nữa là được." Thế là anh mới bảo cô: "Bớt đứng đầu sóng ngọn gió lúc nào cũng tốt, chúng ta làm gì cũng phải để lại đường lui, nghèo thì nghèo một chút, đều là do kiếp trước định sẵn rồi. Mới chăng Bát Lộ đánh không lại quân 'Trung ương', ngày tháng lại trở về như trước đây thì chúng ta có mà khốn khổ. Mấy tay sỏ trong làng đâu phải một trát là bẻ gãy được ngay?..."

Đổng Quế Hoa cũng chỉ là tầm nhìn phụ nữ, người chồng nói như vậy, lòng cô cũng dao động. Cô lại nhớ đến thằng Tiểu Bảo, ôi, Bạch tiên sinh đã bảo nhân tâm không tốt nên thần linh không chịu nhập xác mà! Còn nói: "Chân long thiên tử ở Bắc Kinh..." Cô không muốn thực sự có chuyện như vậy, cô hy vọng mọi thứ đều giống như đồng chí Dương kia nói, nhưng sự lo lắng của người đàn ông nhà cô cũng đúng, họ là những người thành thật chịu khổ, không thể đắc tội với ai được! Cô rất buồn lòng, có hy vọng hay không có hy vọng đều khó chịu như nhau. Cô nghĩ đi nghĩ lại cũng không nghĩ ra một con đường, cô lại hồi tưởng lại những đau khổ trước đây của mình, cả đời cô giống như một khúc gỗ mục trên mặt nước, trôi dạt đông tây, trong sóng gió đi, trong sóng gió về, càng trôi càng không có kết cục tốt đẹp. Cô lặng lẽ chảy nước mắt, trong im lặng nhìn người đàn ông thành thật kia. Sự mệt mỏi đã khiến mí mắt anh khép lại, anh đang tận hưởng sự tận hưởng duy nhất của mình. Trời lại đang thong thả hửng sáng.