Hồi trẻ, Hầu Trung Toàn không phải là người như thế này. Các cụ già trong làng vẫn còn nhớ, khi ông ở tuổi đôi mươi, từng là một chàng trai lanh lợi biết bao trong làng. Gia cảnh lúc bấy giờ của nhà ông khá giả, có mười chín mẫu rưỡi đất, ba gian nhà ngói. Ông lại từng học hai năm ở trường tư thọc, biết rất nhiều mặt chữ. Ông thích xem những cuốn sách tuồng, sách kịch; những câu chuyện đầy rẫy lòng trung hiếu tiết nghĩa, bi hoan ly hợp ấy từng làm mê hoặc lòng người. Ông chìm đắm trong những tình tiết oanh liệt của các bậc anh hùng liệt nữ, tôi hiền tớ thảo. Ông lại thường kể những câu chuyện ấy cho hàng xóm nghe, rất nhiều thanh niên vây quanh ông. Ông còn học được cả cách ca hát, hóa trang thành ai giống người nấy. Vào dịp Tết, người trong làng ai cũng muốn tìm ông, chỉ thích xem kịch của ông, cha ông có cấm đoán cũng không được. Ông lại cưới được cô gái đẹp nhất làng, sinh được một thằng cu mập mạp trắng trẻo, cha mẹ ông vui mừng khôn tả.

Thế nhưng năm đó gặp nạn đói kém, họ mượn nhà người thúc gia gia (ông chú) Hầu Đỉnh Thần ba thạch lương thực, thế là cũng qua được ngày tháng. Sang năm đến tiền lãi cũng không trả nổi. Hầu Đỉnh Thần không giục họ đòi nợ, chỉ thường gọi vợ ông đến giúp làm đồ may vá, nhà họ cũng chẳng nói gì, mà cũng chẳng dám có ý kiến gì, đây là tình người mà! Lại là người một nhà, gọi đi thì đi thôi. Chỉ trách vợ ông cũng là kẻ lẳng lơ, lại đi lại tà dam với đại công tử của Hầu Đỉnh Thần là Điện Tài. Hầu Trung Toàn nghe được dăm ba câu gió thoảng mây bay, chẳng thèm hỏi đầu đuôi đen trắng liền gọi vợ về cho một trận đòn rồi đòi hưu vợ. Trong lòng người vợ cảm thấy oan ức, một cơn giận dỗi ban đêm liền nhảy giếng tự vẫn. Điện Tài thấy người phụ nữ mình yêu thương đã chết, lòng căm phẫn khôn nguôi, xúi giục nhà mẹ đẻ người phụ nữ ấy kiện hắn. Hắn ngồi tù hai tháng, đền sáu mẫu đất, mới coi như giải quyết xong vụ án này.

Cha ông tức giận đổ bệnh một trận, đến cuối năm thì qua đời, đến tiền mua quan tài cũng không có. Mẹ bảo ông lại đến nhà thúc gia gia mượn, ông không chịu, giận dỗi qua năm mới, mẹ tự mình đi mượn mười xâu tiền để chôn cất cha. Ở nhà nén chịu cục tức này không nổi, ông chạy ra ngoài cửa khẩu phụ giúp người khác dắt lạc bộ, quanh năm suốt tháng bôn ba trong vùng sa mạc. Bắt đầu ông còn ôm mộng tưởng gầy dựng giang sơn khác, kiếm một mẻ tiền rồi về nhà. Thế nhưng những đám mây trắng nhìn mãi không dứt, những cồn cát đi mãi không cùng, vầng trăng tròn rồi lại khuyết, đàn nhạn bay đi rồi lại bay về... Trọn vẹn năm năm trời, chiếc áo vạt xanh của Hầu Trung Toàn đã rách rưới, chiếc áo ngắn bằng da cừu non đã cụt tay, thư từ ở nhà gửi tới, mẹ đang nằm trên chiếc khang chờ ông về để trút hơi thở cuối cùng. Ông hết cách, đành lủi thủi đi bộ về nhà.

Trong nhà đã có người khác ở, mẹ chuyển đến một căn nhà đất phía sau ngôi miếu đổ nát. Đứa con trai mập mạp trắng trẻo ngày nào đã biến thành một con khỉ con vừa gầy vừa đen. Mẹ nhìn thấy ông về thì mừng rỡ, bệnh tình liền thuyên giảm. Lúc mẹ có thể gượng dậy khỏi giường, thì ông lại đổ bệnh. Mẹ túc trực bên ông, cầu thần khấn Phật, tìm thầy chạy thuốc cho ông, chẳng biết tiền lấy từ đâu ra, đến khi ông khỏi bệnh, mới vỡ lẽ ra rằng mấy mẫu đất đều đã sang tên cho thúc gia gia rồi. Thế nhưng bây giờ ông không thể đi đâu được nữa, ông đành phải ở lại trong làng làm ruộng thuê cho người ta.

Lúc này cả Đỉnh Thần và Hầu Điện Tài đều đã chết, người con thứ hai của ông ta lên nắm quyền gia đình. Hầu Điện Khôi cho gọi ông đến, nói rằng: "Chúng ta dẫu sao cũng là chú cháu bề trên bề dưới, chuyện anh ta làm thì cũng cho qua đi, hãy để cho vong linh được siêu sinh. Nay ruộng đất của ông ở trong tay người lớn tuổi cũng xem như trừ nợ, chỉ trách vận số ông không may. Ông thế nào cũng phải nuôi mẹ nuôi con chứ, mảnh đất ban đầu của ông, cứ để ông tiếp tục canh tác, mỗi năm tùy ý ông cho tôi mấy thạch tiền thuê ruộng là được."

Ông cúi đầu, không nói gì, liền nhận lời. Chuyển đến hai gian nhà rách nát của Hầu Điện Khôi, coi như nể tình người một nhà nên không đòi tiền thuê nhà. Từ đó Hầu Trung Toàn không còn hát hò nữa, cũng chẳng kể chuyện xưa. Có rất nhiều năm ông né tránh người trong làng, ông dồn hết mọi sức lực vào ruộng đồng. Ông muốn quên đi chuyện quá khứ trong lao động, ông muốn tê liệt bản thân trong lao động. Bốn mùa trong năm, Hầu Điện Khôi thường đến tìm ông, ông cũng thường sang giúp đỡ. Ông không muốn so đo những chuyệnn vặt vãnh này nữa, việc gì làm được thì ông cứ làm. Mẹ cũng thường sang giúp nấu cơm khâu vá. Đến mùa thu, đem cả lương thực loại ngon nộp đi, bản thân thì ăn loại kém hơn. Hầu Điện Khôi luôn để ông nợ lại chút tiền thuê ruộng, lại cho họ vài món quần áo rách rưới, để khiến họ biết ơn hắn. Hầu Điện Khôi lại là một kẻ sùng đạo Phật, thường khuyên ông quy y Thiên đế; trong nhà có người nói chuyện thiện, liền gọi ông đến.

Có lúc ông cảm thấy được an ủi đôi chút, có lúc lại càng oán giận trời cao, cảm thấy quá ư bất công. Đúng vào lúc này, như để giáng một hình phạt cho sự oán hận ấy, đứa con của ông lại vì mắc bệnh đậu mùa mà chết. Cuộc sống của ông càng thêm phần tẻ nhạt, trong làng tựa như không có sự tồn tại của con người này. Cho đến khi mẹ ông lại tìm cho ông một người vợ khác, lúc này mới lại có sự qua đời với người ta. Người vợ này không đẹp, cũng chẳng biết ăn nói, ông đối với bà ta cũng rất bình thường. Thế nhưng người phụ nữ nghèo khổ này lại dùng sự siêng năng, sự hiền hậu ấm áp của mình để ổn định cuộc sống của ông. Ông lại có con, ông chầm chậm hồi phục lại một cuộc sống bình yên như trước kia. Ông không còn né tránh người ta nữa, thậm chí đôi khi còn kể chuyện. Chỉ có điều không còn kể chuyện Dương Gia Tướng, cũng không kể chuyện Tô Vũ chăn dê, mà ông chỉ kể một số chuyện nhân quả báo ứng nghe được từ chỗ Hầu Điện Khôi, đem những giáo điều túc mệnh luận cực kỳ mê tín ra để khuyên người ta làm việc thiện.

Ông đã đầu hàng số phận, đem mọi sự đối xử khắc nghiệt dung thứ tất cả, quy chụp mọi nỗi thống khổ lên đầu số phận của chính mình. Ông mang theo tâm trạng chuộc tội, đón chờ những ngày tháng tương lai. Dù là cuộc sống kiểu gì cũng có thể thản nhiên trải qua, mấy chục năm nay vẫn luôn sống cuộc sống như thế, cả nhà ông đều lao động, đều ăn không no, nhưng cũng chẳng đến nỗi chết đói. Ông không chỉ bị lao động bóc lột, mà ngay cả tinh thần và tình cảm cũng bị lừa gạt để cho những kẻ hút máu bắt làm tù binh. Ông trở thành một ông già dễ mến, cũng thường trở thành một ông già đáng cười.

Mùa xuân năm nay, mọi người đấu tranh với Hầu Điện Khôi, rất nhiều người liền tìm đến ông, bắt ông ra tính sổ. Ông không chịu, ông nói rằng đó là do kiếp trước nợ họ, ông phải đòi lại, kiếp sau lại phải làm trâu làm ngựa. Thế nên sau đó ông kiên quyết trả lại một mẫu rưỡi đất đã cho mình. Lần này ông vẫn giữ suy nghĩ như trước, đạo lý của Bát Lộ quân nói rất đúng, thế nhưng mấy ngàn năm nay, từ tất cả những cuốn sách vở mà ông từng đọc từng nghe, ông biết rằng không có chuyện người nghèo làm chủ. Chu Hồng Vũ vốn xuất thân là người nghèo, giương ngọn cờ vì người nghèo, thế nhưng ông ta làm hoàng đế, mấy năm đầu còn được, sau này rồi cũng thay đổi, chẳng phải cũng vì một giuộc bọn chúng với nhau đó sao, bách tính vẫn hoàn bách tính.

Ông nhìn thấy một số thanh niên trong làng cũng không tính toán lâu dài, chỉ biết cái lợi trước mắt, hùa theo phía sau quân Bát Lộ, ngược lại ông còn thay họ mà thấp thỏm lo âu. Thế nên ông không cho phép con trai mình tiếp cận những người này, có chuyện gì ông liền tự mình đứng ra, thầm nghĩ mình là người đã hơn sáu mươi tuổi rồi, lỡ có mệnh hệ gì thì cũng chẳng sao, cả đời không làm chuyện trái lương tâm, không sợ đối mặt với Diêm Vương. Thế nhưng trên mặt ông lại không biểu lộ suy nghĩ của mình, lúc người ta nói những lời hay ý đẹp, cũng chỉ vuốt râu cười trừ. Ông hiểu rõ, một bàn tay không thể nào cản nổi dòng hồng thủy vỡ bờ; thế nhưng ông lại chẳng hề ngờ rằng, dòng nước lũ tràn lan này lại chuẩn bị càn quét vào trong nhà ông, ngay cả bản thân ông cũng sắp bị dìm chết.