Dương Lượng vừa bước ra khỏi nhà Lưu Mãn thì đụng phải người dân tới báo cho anh biết rằng Văn Thải đã về, đang bốn bề tìm kiếm anh. Anh vội vã chạy ngược về, vừa đến cửa viện đã nghe thấy giọng nói vui vẻ của Văn Thải, anh ta đang kể về sự thuận lợi trong công tác ở Lý Hổ Bì Dục. Khi Dương Lượng bước vào nhà, Văn Thải chỉ gật đầu một cái với anh, rồi vẫn tiếp tục nói: "Cái đó đơn giản hơn nhiều, tối mai sẽ mở đại hội đấu tranh, bốn mươi chín nhà đấu một nhà, có gì mà khó chứ, cả thôn chỉ có đúng một nhà phú nông đó, đúng là một cái nghèo túng."

"Có thể giải quyết được bao nhiêu ruộng đất đây?" Hồ Lập Công ngồi trên tủ chăm chú lắng nghe.

"Hắn ta có tổng cộng hơn ba mươi mẫu đất, ở Lý Hổ Bì Dục thì phải tính là phú nông rồi, chuẩn bị giữ lại cho hắn hai mẫu, chà, Lão Đổng còn được chia ba mẫu vườn nho cơ mà. Lão Đổng... anh lấy mấy mẫu đất đó thì ai trồng hộ anh nào?"

Lão Đổng ngồi trước bàn kháng lau cây súng kíp của mình, có lẽ vì tấm vải đỏ bọc súng phản chiếu lên mặt nên trông hơi đỏ ửng. Mà đồng chí Văn Thải lại bắt đầu kể câu chuyện cười của mình. Nói rằng lần này nhất định phải ăn chén rượu mừng của Lão Đổng rồi mới về, Lão Đổng liền vội vàng thanh minh không có chuyện đó.

Dương Lượng từ những lời nói đơn giản này, nhìn nhận về tình hình ở Lý Hổ Bì Dục, cảm thấy không thể giống như Văn Thải được, nhưng lại không tiện nói nhiều, chỉ hỏi: "Vậy là bốn mươi chín nhà chia hơn chục mẫu đất, Lão Đổng còn chiếm ba mẫu nữa cơ à."

"Không," Văn Thải vẫn vô cùng đắc ý nói, "Đồng chí, anh đừng vội chứ, đương nhiên không phải thế rồi, bọn họ còn có ruộng ở thôn ngoài nữa chứ, Thôn Noãn Sủi có hơn năm chục mẫu, Long Vương Đường còn hơn chục mẫu nữa. Cứ đà này, trừ mấy hộ trung nông ra, tính trung bình mỗi nhà có thể chia được hai mẫu đất rồi. Bọn họ rất vui mừng, Lão Đổng, anh nói xem có phải không?"

"Đúng vậy, mấy cán bộ thôn đó nhiệt tình lắm." Lão Đổng cũng hùa theo nói.

"Tôi nói này, bí thư thôn đó còn khá hơn Thôn Noãn Sủi, anh thấy thế nào, Lão Đổng?"

"Cũng xêm xêm, thôn bên kia nhỏ, có việc dễ bố trí. Trương Dụ Dân cũng không tệ, việc ở Thôn Noãn Sủi khó giải quyết hơn chút." Lão Đổng bọc súng lại, lại đi lục lọi chiếc ba lô của mình.

Dương Lượng lại hỏi: "Cái này e rằng vẫn chỉ giải quyết được tá điền, hộ bần cố nông thì vẫn chịu chết. Cán bộ nhiệt tình, chưa chắc đã là toàn thể nhân dân đều vui mừng. Bốn mươi chín nhà đấu một nhà, chỉ vì hắn là phú nông duy nhất thôi sao?"

Văn Thải cảm thấy Dương Lượng cứ hay thích bới lông tìm vết, anh ta có chút không vui, lạnh lùng nói: "Không đủ điều kiện thì đấu tranh thế nào được? Anh mà có hứng thú thì tối mai cứ đi tham dự đại hội của họ đi. Chúng tôi đã bố trí xong xuôi hết rồi."

Dương Lượng còn muốn nói: "Dựa vào sự sắp xếp chưa chắc đã giải quyết được việc." Nhưng chưa kịp nói ra thì Văn Thải đã hỏi về tình hình mấy ngày nay ở Thôn Noãn Sủi rồi. Hồ Lập Công và Dương Lượng bèn lần lượt báo cáo từng việc một. Hồ Lập Công cũng đem chuyện Trương Dụ Dân và Triệu Đắc Lộc đến bàn bạc về việc bán hoa quả ra nói.

Văn Thải ngồi đó kiên nhẫn lắng nghe, ra vẻ chỉ có mình mới nắm vững được chính sách, anh ta rất không thích hai người này dễ dàng bày tỏ sự hiểu biết nửa vời của mình và cứ chấp nhất một phía. Trong lòng anh ta thầm nghĩ: "Các anh làm công tác điều tra thì được đấy, nhưng cái tài quyết sách nơi vạn dặm thì lại không có." Anh ta luôn ra vẻ từng trải nhất, hiểu biết chính sách nhất, thường trích dẫn mấy câu trong sách vở, nhưng thực ra anh ta chẳng có cách giải quyết nào cả. Theo lời chân thật nhất của bản thân, anh ta là một người cẩn trọng, không đến nỗi phạm phải sai lầm lớn. Anh ta chính là kiểu người thường hay cho rằng mình nhìn chuẩn, đợi đến sau sự việc mới bắt đầu phê phán, hơn nữa lại là kẻ rất giỏi bàn luận.

"Kẻ thông minh" thì không dễ gì vấp phải trắc trở, ngay cả trước các phong trào quần chúng, cũng thường hay né tránh, đánh trượt, lúc sự việc xảy ra sơ sót thì lại nói đùa cợt nhả, nhẹ nhàng trút bỏ trách nhiệm lên đầu người khác, bất kể lúc nào cũng phải trưng ra cái bộ dạng mình rất đúng đắn. Kiểu người này bề ngoài thường rất tích cực, rất linh hoạt, lại rất có thể nhất thời che mắt được một ít người, khiến họ tưởng rằng anh ta tương đối hữu dụng, nhưng trong mắt quần chúng, lại thường cảm thấy rất khó phân biệt với những kẻ cơ hội ẩn nấp trong đội ngũ cách mạng.

"Hừm, Lưu Mãn người đó, tôi biết chứ," Văn Thải nhớ lại tình hình gặp anh ta trên đường hôm đó: "Cứ như một kẻ có bệnh thần kinh vậy; đã bảo anh trai hắn là kẻ điên, rất có khả năng là di truyền. Lão Đổng, trong nhà hắn còn có ai bị thần kinh nữa không?"

"Không nghe thấy nói," Lão Đổng đáp, "Vụ kiện hồi mùa xuân của hắn, tôi biết chứ, cán bộ thôn sợ là có chút qua loa, trong chuyện này chưa chừng Tiền Văn Quý và Giang Thế Vinh đều có quỷ. Trước đây hắn quả thực là một đảng viên, lúc nào thì bị khai trừ, ngay cả khu ủy cũng không rõ nữa."

Văn Thải cho rằng làm giáp trưởng thì lúc nào cũng kiếm được tiền, toàn là Hán gian cả, nay nghe nói có người làm giáp trưởng là bị ép buộc, là bị kẻ thù hãm hại, kết quả phá sản, trở thành nông dân bần cùng cực độ, còn bị bức đến điên loạn, sao lại có chuyện như vậy chứ? Anh ta không mấy tin lời nói kiểu này. Tiền Văn Quý bao biện tụng tụng ở thôn, bày mưu tính kế xấu, chắc chắn là có khả năng, thế nhưng, nhìn từ góc độ kinh tế, ba khẩu nhà hắn chỉ có hơn mười mẫu đất, đem năm mươi mẫu chia cho các con mà tách ra, cùng lắm cũng chỉ là trung nông, dẫu có cho thuê thì cũng chẳng phải chuyện lớn gì. Nhìn từ góc độ chính trị, hắn là gia đình quân nhân kháng chiến. Đối với gia đình của một chiến sĩ cách mạng, ở xã hội mà không nâng cao địa vị cho họ thì đã là không đúng rồi, sao có thể đả kích họ chứ? Cho nên anh ta cảm thấy cán bộ không đưa hắn ra làm đối tượng đấu tranh là hoàn toàn chính xác. Ngược lại, anh ta không ủng hộ Trương Dụ Dân, ở đại hội thì không nhắc đến, sau đại hội lại cứ lén lút bàn tán lầm bầm, đây là tác phong kiểu gì chứ? Làm thế chỉ gây rối loạn mục tiêu, làm rối loạn đội hình mà thôi. Mà hai đồng chí cùng tổ công tác này rất biết cách gần gũi quần chúng là thật, nhưng năng lực phân tích chưa đủ, dễ bị những sự thật phiến diện mê hoặc. Văn Thải còn đặc biệt chỉ ra cho họ thấy vụ việc bản tin bảng đen, rõ ràng là quần chúng đứng lên nói chuyện, vậy mà họ lại tin lời của Lý Xương, cho rằng đây là hoạt động phá hoại của phần tử xấu. Lý Xương chẳng phải cùng họ với Lý Tử Tuấn hay sao, mấy vị cán bộ này đều có chút nể tình riêng! Khổ nỗi hai đồng chí non trẻ chưa hiểu sự đời này lại đi tin vào ý kiến của cán bộ."

Lão Đổng bằng sự hiểu biết của mình về thôn xóm, cùng với trực giác của một người nông dân, cảm thấy dù là Lý Tử Tuấn hay Cố Dũng, đem ruộng đất của bọn họ ra chia thì mọi người cũng sẽ vui vẻ thôi. Nhưng nếu muốn đấu tranh, thì sẽ rất ít người lên tiếng, thậm chí còn có người đồng tình với Cố Dũng. Mà những ân huệ nhỏ nhặt ngày thường của Lý Tử Tuấn cũng sẽ khiến người ta cảm thấy đối xử với hắn quá đáng lắm rồi. Tư tưởng của ông ta thường vô tình tiệm cận với Trương Dụ Dân, nhưng lại cẩn trọng hơn và nhiều sự do dự hơn Trương Dụ Dân. Ông ta cảm thấy dưới học vấn uyên bác về lý luận chính sách của Văn Thải, mình không dám kiên trì một chủ trương nhất định nào cả, đành phải áp dụng những câu chữ mơ hồ, lập lờ nước đôi, mặc dù điều này hoàn toàn không ăn nhập gì với tính cách của ông ta.

Những tranh luận rắc rối không dứt, những cái gọi là quan điểm quần chúng tạp nham, những ngôn ngữ sáo rỗng, khiến Hồ Lập Công không thể nào chịu đựng nổi nữa, anh ta nhảy dựng lên nói: "Công tác của chúng ta, nếu cứ cãi vã thế này mãi thì chỉ có một con đường kết quả duy nhất, đó chính là sụp đổ! Tôi cũng từng làm công tác giảm tô giảm tức, chưa từng thấy cách làm nào thế này cả!"

"Phải, tôi cũng cho rằng ý kiến của tổ công tác quá khó để thống nhất!" Văn Thải thong thả đáp, "Rườm rà quá nhiều, dân chủ cũng quá nhiều, rất khó tập trung. Chủ yếu vẫn là do sự hiểu biết của chúng ta về chính sách không đồng đều. Tuy nhiên, về phần công tác, tôi nghĩ chắc là không đến mức như anh hy vọng — gọi là lo lắng cũng được — tồi tệ đến thế đâu. Ha..."

Dương Lượng quả thực cảm thấy chỉ có thể dùng hai chữ đau khổ để hình dung tâm trạng lúc này của mình. Giống như địa chủ phong kiến như Lý Tử Tuấn, đáng lẽ phải bị thanh trừng, hơn nữa phải thật triệt để. Nhưng trước khi nông dân có giác ngộ giai cấp, họ không rõ mối quan hệ chằng chịt giữa các ác bá địa chủ, họ căm hận ác bá còn hơn cả căm hận địa chủ, nếu không đánh đổ loại người này trước, thì bọn họ tuyệt đối không dám đứng lên. Anh ta cảm thấy nếu cứ lùng bùng không dứt thế này, chi bằng quay về khu ủy một chuyến, hoặc lên huyện ủy, để họ quyết định công tác này đi. Thế nhưng anh ta lại đè nén bản thân xuống, anh ta tự trách phương pháp của mình quá ít, bản thân không giỏi hợp tác với người khác, anh ta nghĩ: "Đây e rằng là một sự rèn luyện tốt nhất dành cho mình rồi." Anh ta lại nghĩ: "Hơn thua nhau về hình thức làm gì? Làm trước một hai việc, dùng sự thật để chứng minh suy nghĩ của chúng ta, hãy để thực tế quyết định hành động đi." Thế nên anh ta đề xuất, dựa vào kinh nghiệm thất bại khi đòi khế ước đỏ, tiến hành thêm một trận chiến thắng lợi có nắm chắc trong tay, dùng một thắng trận nhỏ để cổ vũ sĩ khí, mài giũa ý chí chiến đấu, trước trận quyết chiến lớn, những thắng trận nhỏ luôn có tác dụng riêng của nó.

Quả nhiên, đề xuất này lập tức được mọi người đón nhận, điều này sẽ không gây tổn hại gì đến lòng tự trọng của bất kỳ ai, cũng không ảnh hưởng đến việc bố trí hành động mới. Để xua tan cảm giác chán ngấy vì cuộc cãi vã vừa rồi, những vấn đề mới, công tác chuẩn bị cụ thể, dễ dàng đạt được sự đồng thuận hơn. Thế là bầu không khí trong căn phòng đã có sự chuyển biến, mọi người trò chuyện rất hòa hợp về vấn đề này.

Ấn tượng về Quách Phú Quý ở hợp tác xã bỗng bùng nổ trong đầu Hồ Lập Công, anh ta cười nói: "Cha đánh trận thua rồi, vậy thì, hãy để con trai đi đánh trận thắng xem sao."

"Đúng vậy, đây không phải là một kẻ hèn nhát! Là nhân vật có thể ra trận được!" Mọi người đều đồng ý với suy nghĩ này.

Lão Đổng nói Giang Thế Vinh là một tên đại cáo già, nên nói trước cho các tá điền biết cách tính toán sổ sách, có nên tính toán hay không. Ý kiến này cũng rất đúng, lần trước chính vì trước đó không làm cho tá điền hiểu rõ tại sao phải đi lấy khế ước đỏ, đây không phải là lừa bịp cướp bóc, mà chỉ là đi đòi lại mồ hôi nước mắt đã bị bóc lột của chính mình!

Văn Thải trong việc phân phối thành quả cũng đưa ra ý kiến, và cũng đã được tán thành, đồng thời bổ sung thêm một số biện pháp. Tóm lại, trong việc lấy lại khế ước đỏ, tư tưởng mọi người lại rất thống nhất, điều này mang lại cảm giác rất vui vẻ, mọi người lại có thêm niềm tin. Vậy thì, trước tiên hãy làm cho xong việc này rồi tính tiếp. Bọn họ lập tức cùng nhau xuất phát đến hợp tác xã tìm Trương Dụ Dân, Trình Nhân để bàn bạc bắt đầu triển khai công việc này.