Từ khi các đồng chí trong đoàn công tác đến thôn, trường tiểu học lại càng trở nên náo nhiệt hơn. Việc đánh nhau kiện tụng nhiều lên, thỉnh thoảng lại nghe có tiếng ai đó hét lớn trong trường: "Đả đảo tiểu địa chủ phong kiến!" Thế là lại có lũ trẻ khóc lóc. Hồ Lập Công từng đến dạy hát một lần, bài hát này rất được đám trẻ nghèo yêu thích, vừa tan học là vui vẻ hát vang: "Địa chủ áp bức chúng ta, áp bức đã bao năm,... Chúng ta phải đoàn kết lại để tính sổ, để tính sổ..." Tiếng trẻ em lảnh lót vang vọng khắp mọi ngóc ngách. Khi bọn chúng túm tụm lại chơi đùa, trong số đó sẽ có một hai đứa nghịch ngợm, cố ý dùng vai húc vào những đứa trẻ con nhà địa chủ ngày thường ăn mặc đẹp hơn, có ý lăng mạ bọn chúng. Mà đám trẻ kia liền kêu lên lảnh lót, các giáo viên đành phải thường xuyên giải quyết những xích mích này. Thầy giáo Lưu chưa từng mắng đám trẻ nghèo này, cùng lắm chỉ nói: "Tìm chúng thì ích gì, chúng không chịu trách nhiệm được đâu." Thầy lại an ủi những đứa trẻ nay đã trở thành yếu đuối: "Các em sau này phải lao động cho tốt, sống bằng sức mình, làm một công dân tốt, khuyên nhủ cha mẹ các em đi, nếu không, sớm muộn gì cũng sẽ bị ăn đòn..." Nhưng thầy giáo Nhậm thì không như vậy, thầy dùng ánh mắt đe dọa nhìn những đứa trẻ không có tất chân, thầy không dám lớn tiếng mắng chúng, chỉ thấp giọng hậm hực rủa: "Đừng có đắc ý quá sớm, chờ quân 'Trung ương' tới, từng đứa một thu thập tụi nhóc chúng mày!" Có đứa trẻ bị thầy hù dọa, không dám nghịch ngợm nữa, có đứa trẻ lại lén lút đi mách thầy giáo Lưu, thầy giáo Lưu đều để những chuyện này trong lòng, không nói ra ngay. Thầy giáo Nhậm cũng dùng giọng điệu khuyên nhủ đồng tình để ám chỉ những đứa trẻ đó, hy vọng chúng đem tất cả những ẩn ý này mang về nhà. Thầy không chỉ bận rộn ở trường, tan học là lại đi thăm hỏi các nhà. Thầy từng đến mấy nhà địa chủ, nói vài câu nửa lạnh nửa nóng, làm gia tăng sự bất an của người khác, rồi sau đó cho họ chút hy vọng, chút dũng khí. Thế giới này sẽ không mãi như thế đâu, người có tiền ở trong Đảng Cộng sản vĩnh viễn chịu không hết tội. Nhưng Đảng Cộng sản đấu không lại lão Tưởng, cho dù đấu lại được, thì cũng đấu không lại nước Mỹ, sớm muộn gì cũng quét sạch bọn chúng. Bản thân thầy cũng chẳng giàu có gì, thầy là một trí thức tầng lớp trung lưu sa sút. Thế nhưng thầy lại có lòng đồng tình với những người có tiền ấy, sẵn sàng bôn ba vì họ, hy vọng có thể trở nên béo tốt từ kẽ răng của những người đó. Thầy không thích người nghèo, căm ghét những cán bộ làm việc vì người nghèo. Thầy mong mỏi cải cách ruộng đất không thành công, gây ra rốt rắm, ít nhất là làm không tốt.
Vào chạng vạng tối Lão Đổng từ Lý Dụ trở về, Nhậm Quốc Trung lại thong thả bước sang nhà Lý Tử Tuấn, đây là cơ ngơi cuối cùng của Lý Tử Tuấn. Hiên cửa rất cao, bước lên là có hai ba bậc thềm, cánh cửa lớn bọc sắt đang khép hờ. Anh ta cứ thế xông thẳng vào, rẽ một bước, bỗng nhiên có hai con chó từ dãy hành lang trống lao ra sủa điên cuồng nhắm vào anh ta, may mà đã dùng một sợi xích sắt lớn buộc chặt vào cột. Anh ta rảo bước đứng vào giữa sân, gọi một tiếng "Đại ca", nhưng chẳng ai đáp lại, nửa ngày sau từ gian nhà thượng mới bước ra con gái lớn của Lý Tử Tuấn là Lý Lan Anh. Cô bé mười một tuổi này cũng vừa từ trường về không lâu, trên mặt còn vương vết mực, cô bé vừa thấy là giáo viên trong trường, liền đứng nghiêm chỉnh hỏi: "Tìm tía ạ? Tía không có nhà."
“Mẹ cháu đâu?” Nhậm Quốc Trung đảo mắt tìm kiếm xung quanh, chỉ thấy trong sân trên dây kẽm phơi vài bộ quần áo trẻ em, và một chiếc yếm phụ nữ bằng lụa đỏ thắm. Phía bên ngoài nhà phía Đông phơi hai cái nong đựng đầy lát hoa quả.
Cô bé ngập ngừng một lúc, mới nói: "Mẹ ở sân sau."
Trong lòng Nhậm Quốc Trung đã hiểu rõ, nhưng vẫn muốn đi vào xem, lúc này cô bé liền chạy xuống bậc thềm, vội vàng rẽ sang trái. Con bé đi đầu, vừa đi vừa nói: "Mẹ cháu có việc đấy," thấy không có cách nào cản anh ta lại, liền lớn tiếng la lên: "Mẹ! Mẹ! Có người tìm mẹ, thầy giáo Nhậm đến kìa!"
Một người phụ nữ chừng hơn ba mươi tuổi trông vô cùng đẫy đà, từ căn phòng chất đầy cỏ vội vàng bước ra, trên mặt vẫn còn lộ vẻ kinh hoàng và bất an, nhưng lại cười nói: "Em cứ ngỡ là ai chứ. Mau vào nhà trên ngồi đi." Trên chiếc áo vải hoa và trên tóc cô ta đều dính đầy cỏ.
“Đại tẩu! Chị có giấu khế đỏ trong đống cỏ thì cũng vô dụng thôi!” Nhậm Quốc Trung dùng tâm địa xấu xa để trêu chọc cô ta.
Người phụ nữ này từng là con gái của phú hộ giàu nhất Ngô Gia Bảo, từ nhỏ đã sai khiến tì nữ đầy tớ, hơn nữa lại nổi tiếng trắng trẻo xinh đẹp. Nghe thấy lời của Nhậm Quốc Trung, cô ta không khỏi sững người, nhưng lập tức trấn tĩnh lại, mỉm cười đáp: "Khế đỏ ư, sớm đã lấy ra đặt trong ngăn kéo rồi. Anh là đến để lấy khế đỏ à? Được chứ! Miễn là nông hội đồng ý với anh."
“Tôi không phải đến lấy khế đỏ, sớm muộn gì cũng có người đến lấy.” Nhậm Quốc Trung lại liếc cô ta một cái với ánh mắt không rõ ý nghĩa gì.
Cô ta không dẫn anh ta lên nhà trên, mà dẫn thẳng đến nhà phía Đông. Căn phòng này có một chiếc sập lớn, trước sập đặt hai chiếc nồi lớn. Đối diện với sập là hai chiếc tủ đựng bát đĩa dựng đứng, trông giống như một cửa hàng tạp hóa, bày đầy những vò dầu muối mắm giấm, cái nào cái nấy được lau chùi sáng bóng. Cô ta dùng một chiếc muôi đồng sáng bóng múc một gáo nước trong vạc, đổ vào một cái chậu hoa sứ để rửa tay, trên tay toàn là bụi đất. Nhậm Quốc Trung liền lại cười nói: "Chà, xem mấy bà lớn giàu có nhà các chị bị hành hạ kìa!"
Vợ của Lý Tử Tuấn là một người phụ nữ hiếu thắng, ở nhà mẹ đẻ chẳng biết làm gì, chỉ biết thêu thùa hoa cỏ cho vui. Gả vào nhà họ Lý, mấy năm đầu cuộc sống cũng khá ổn. Nhưng Lý Tử Tuấn lại là một con nghiện thuốc phiện nặng, lại còn cờ bạc, tiền thuế ruộng không ít, vậy mà vẫn không đủ tiêu, năm nào ít nhiều cũng phải bán đi một ít ruộng. Có một năm Tiền Văn Quý xúi giục ông ta làm ngụy giáp trưởng, người khác làm giáp trưởng thì vơ vét được gia tài, ông ta đúng là đồ ngốc, kết quả bị người ta chơi xỏ, lại phải bán một trăm mẫu ruộng và một ngôi nhà mới đền bù xong số tiền nợ. Phải nhờ vả van xin, cống hiến cho Tiền Văn Quý một ơn huệ lớn lắm, mãi mới thoát khỏi cái chân sai vặt này. Hai năm nay, tính ra thu nhập vẫn không ít, nhà họ thuê được nhân công dài hạn. Thuê người nấu cơm, gánh nước, chạy việc lên thành phố, tiện lợi hơn nhiều. Nhưng vợ không đồng ý, vợ nhìn thấy thời thế có điểm bất ổn, liền khuyên nhủ ông ta: "Chỉ còn từng ấy ruộng thôi, anh lại không nắm tài chính, mắt người trong thôn đều dán vào anh đấy, bớt vênh váo đi một chút đi." Cô ta hạ quyết tâm tự mình xuống bếp. Vốn dĩ cô ta mới chỉ nhìn thấy mấy tên Hán gian lưu manh trong thôn, sợ bọn chúng lừa gạt hết số tiền ít ỏi của Lý Tử Tuấn, cô ta đành chịu khổ một chút, tự mình làm, đến khi thu hoạch hoa lợi cũng tự mình ra mặt, không để mọi thứ rơi hết vào tay chồng, tự mình vơ vét một nắm, tích góp ít tiền riêng, cũng là sợ sau này khó sống. Sau khi giải phóng, tận mắt nhìn thấy Trương Dụ Dân và những người bọn họ đắc thế, cô ta biết sự tình càng khó bề xoay xở, thế là càng muốn giả nghèo, càng kiên quyết không thuê người nữa, ăn mặc đều tiết kiệm lại. Gặp cán bộ thôn luôn nở nụ cười chào đón, nói Lý Tử Tuấn đã cai được thuốc phiện rồi, lại nói sức khỏe ông ta kém, nói bốn đứa con của mình đều còn nhỏ, chồng lại không đáng tin cậy, sau này không biết sống ra sao đây. Bọn trẻ do cô ta dạy dỗ cũng rất lanh lợi, chưa từng đắc tội với ai, học lực giỏi, nhưng trong lòng bọn trẻ đều hiểu rõ, hễ về nhà là tuyệt đối không hát những bài hát ở trường nữa, cũng không nhắc đến những chuyện họp hành đó. Cô ta căm ghét đám người Tiền Văn Quý, Lý Tử Tuấn là kẻ bị bọn chúng bắt nạt, thế nhưng cô ta còn sợ Trương Dụ Dân và những người đó hơn. Thỉnh thoảng cô ta còn cố tình làm chút đồ ăn mời Trương Dụ Dân, cô ta biết hắn thích uống ngụm rượu, nhưng kẻ từng làm nhân công cho nhà họ ấy lại làm ra vẻ ta đây, chẳng nể mặt cô ta chút nào, không uống một ngụm nào mà bỏ đi thẳng.
Nửa tháng trước cô ta từng về nhà mẹ đẻ, Ngô Gia Bảo lúc bấy giờ cũng đang náo động vô cùng, anh trai cô ta là Ngô Tự Cường chạy trốn vào thành Trức Lộc, lại bị nông dân đuổi bắt trở về, ngay cả tấm khế đỏ truyền đời trăm năm cũng bị người ta cướp mất. Giờ đây là sáu người cùng chung vận mệnh, nước sông lớn chảy về hướng Đông, không còn cách nào vãn hồi được nữa. Cô ta vừa về đến nhà, liền bảo Lý Tử Tuấn đến Trương Gia Khẩu trốn một thời gian. Cô ta một mình ở lại trong nhà, cô ta chỉ là một phụ nữ, chẳng lẽ Trương Dụ Dân bọn họ lại nỡ ra tay làm khó dễ? Cắn răng nói thêm vài lời ngon ngọt, cầu xin người ta, rốt cuộc cũng có thể chống đỡ được một thời gian. Thế nhưng Lý Tử Tuấn nghĩ đi thì cũng bằng thừa, lại không thể lang thang ở bên ngoài lâu dài, ông ta lại chẳng phải là kẻ có mưu lược gì, tự mình ngẫm nghĩ kẻ thù trong thôn không nhiều lắm, cho nên cứ cắn răng chịu đựng, cũng muốn thăm dò tình hình gió chiều nào che chiều ấy. Ban ngày ông ta ở trong vườn cây ăn quả, ban đêm thỉnh thoảng mới về nhà một chuyến. Người phụ nữ cả ngày tìm cách hết giấu cái rương này ở chỗ này, đựng đầy trang sức quần áo, lại giấu cái vạc đựng lương thực ở chỗ kia, lúc nào cũng muốn chôn vất tất cả mọi thứ xuống lòng đất. Một trái tim treo lơ lửng giữa không trung, từ sáng đến tối, mong mãi chẳng thấy mặt trời lặn xuống đất, lại mong mãi chẳng thấy mặt trời mọc lên. Thỉnh thoảng còn phải ra ngoài đi dạo một vòng, thăm dò chút tin tức để về báo cho chồng.
Người phụ nữ rửa tay xong, liền cầm chìa khóa đi mở cửa gian nhà phía Nam. Ba gian nhà phía Nam chứa đầy những vật dụng và các vạc đựng lương thực, còn có cả những cái giỏ lớn giỏ nhỏ không biết đựng thứ gì. Căn phòng vốn được sơn phết rất đẹp, tường bao quanh sập đều được vẽ đầy hoa văn, giờ đây lại phủ đầy bụi bẩn, chất đống đến mức trông chẳng ra làm sao cả, trên cửa sổ lại còn đóng thêm một lớp chiếu sợ người khác nhìn thấy trong đó có kho báu phong phú nhường nào, cho nên ban ngày cũng chẳng có lấy một tia ánh nắng lọt vào, tràn ngập một thứ mùi gì đó. Người phụ nữ vội vã đong nửa bát bột mì, quay gấp về nhà bếp để tiếp khách, cô ta biết Nhậm Quốc Trung chẳng qua cũng chỉ là kẻ tiểu nhân hai lòng thấy lợi là lao vào, thế nhưng cô ta biết từ chỗ hắn ta rốt cuộc cũng có thể nghe ngóng được chút ít tin tức gì đó. "Ôi! Nhiều bột mì thế, xem kìa các người toàn ăn đồ ngon, không tịch thu tài sản của các người thì tịch thu của ai chứ!" Nhậm Quốc Trung lại lẽo đẽo đi theo cô ta vào nhà bếp, cố tình nói.
“Tịch thu thì tịch thu thôi, dù sao cũng chỉ có chút gia sản này, sớm muộn gì cũng tiêu đời, anh vui cái gì chứ? Lại chẳng có phần của anh đâu! Ở trường, anh có nghe ngóng được tin gì không?”
“Chẳng nghe thấy gì cả, chỉ nghe nói lại sắp náo loạn thanh toán, nói năm ngoái những ai chưa bị thanh toán, thì năm nay đến lượt, năm nay có điểm đặc biệt là phải tiêu diệt sạch sẽ địa chủ bóc lột phong kiến!”
Người phụ nữ lại sững người, nhưng tay nhào bột vẫn không ngừng lại, tiếp tục hỏi: "Thế nào gọi là địa chủ bóc lột phong kiến thế?"
“Trên bảng tin đen đều viết rành rành ra đấy rồi, chính là chỉ đám ăn tiền cho thuê ruộng đất nhà các chị đấy! Phải tiêu diệt cho sạch sành sanh đấy.”
Trong lòng người phụ nữ lạnh ngắt, đôi tay liền khựng lại. Đang định hỏi tiếp phương thức tiêu diệt ra sao, thì nghe thấy tiếng con chó ở hành hành lang nhà phía Nam lại sủa lên, tiếp theo là tiếng mắng chửi chó. Người phụ nữ biết mấy tên chuyên bán hoa quả thuê cho nhà họ lại đến ăn cơm chiều rồi, cô ta thò đầu ra ngoài nói: "Ừ, đến đúng lúc lắm, hai ngày nay các cậu vất vả quá rồi, tối nay chúng ta rán chút bánh mập mà ăn nhé. Ha ha, vừa hay chạm mặt thầy giáo Nhậm đây, thầy ấy cứ bảo nhà ta lắm bột, đỏ mắt kìa, định tịch thu tài sản nhà ta đấy. Được thôi, lương thực là mọc lên từ mặt đất, ai ăn mà chẳng thế? Dù sao cũng đều là người một nhà, ha..." Nương theo tiếng cười của cô ta, ba người đàn ông cao lớn bước vào, mặt mũi nhìn không rõ, hình như đều phanh ngực áo ra.
“Lên sập ngồi đi, để tôi đi châm đèn.” Đôi bàn tay vốn dĩ rất mịn màng này, nâng một chiếc đèn chân cao đặt lên bàn sập, quẹt một que diêm châm lửa thắp sáng nó lên. Ánh đèn màu vàng đỏ liền nhảy múa trên khuôn mặt đẫy đà ấy, đôi mắt càng trở nên linh hoạt trong suốt như một vũng nước. Có một người đàn ông ngồi lên đầu sập bắt đầu kéo ống bễ, người phụ nữ còn khách sáo nói: "Cậu nghỉ ngơi đi, cậu đã bôn ba cả ngày rồi, để tôi làm cho, trong nồi này có nước sôi, uống ngụm trước đã!"
Nhậm Quốc Trung cảm thấy ở đây nhìn người phụ nữ này nịnh nọt mấy tên ngốc nghếch chịu khổ kia thật vô vị, anh ta liền hỏi: "Đại ca Lý đâu? Khi nào anh ấy về?" "Anh ấy về thì không chắc chắn lắm," nhưng sau khi cô ta chần chừ một thoáng, lại tiếp tục nói: "Anh là vì vụ buôn bán hoa quả đó ư? Thế thì anh ra vườn mà tìm anh ấy."
“Vụ buôn bán hoa quả gì cơ?” Nhậm Quốc Trung vừa hồ nghi, lập tức liền hiểu ra, anh ta nhìn ba người kia một cái, vội đáp: "Chính vì việc này đấy, không tìm ông ta cũng được, đợi ông ta về chị nhắn lại cho ông ta nhé. Muộn rồi, tôi về đây!" Anh ta không đợi người phụ nữ nói thêm gì nữa, liền cắm cổ chạy biến. Ở cửa lại đụng phải mấy đứa trẻ vừa đi học về, mỗi đứa trên tay cầm hai quả hoa quả, anh ta hỏi chúng: "Bố các cháu vẫn ở trong vườn chứ?"
Mấy đứa trẻ chẳng thèm nhìn anh ta lấy một cái, tiện miệng đáp: "Ở chứ, bố vẫn ở đấy."
