Đêm bất an đã trôi qua. Khi Trương Dụ về nhà, các đồng chí ở ba tổ công tác này từng có tranh cãi, nhưng không hề gay gắt. Đồng chí Văn Thải bằng sự điềm tĩnh của mình đã chịu đựng sự thẳng thắn của họ. Nhờ sự từng trải trong công tác nhân sự, anh cũng không khăng khăng bảo vệ ý kiến của bản thân. Đồng thời, vì muốn làm tốt công việc và vì sự đoàn kết chung, đồng chí Văn Thải đã thể hiện sự khoan dung chưa từng có. Mặc dù anh chưa bị thuyết phục và cũng không xóa bỏ được thành kiến với họ, nhưng bề ngoài xem như đã đạt được sự thống nhất, không có khoảng cách gì lớn.

Sau bữa sáng, cái sân này lại náo nhiệt hẳn lên. Lý Xương mang bản thảo của bảng tin tường đến, lại mang theo một kịch bản kịch Bàng Tử mà họ đã biên soạn vào mùa xuân. Dương Lượng giúp anh sửa lại bản thảo. Hồ Lập Công kéo đàn nhị, thế là anh bắt đầu hát Bàng Tử. Tiếp theo, các cán bộ thôn đều tập trung ở đây. Đồng chí Văn Thải lấy ý kiến của họ, muốn từ các cán bộ mà giải quyết mọi vấn đề, nhưng lại không thể phân biệt đúng sai trong ý kiến của họ, bởi vì thiếu tài liệu thực tế làm căn cứ, anh muốn họ bàn bạc,Vận nhưỡng đối tượng đấu tranh. Thế là họ lại cãi nhau ầm ĩ, lại cười vang rôm rả; khi ý kiến bất đồng, họ lại tranh cãi giống như đêm hôm đó ở hợp tác xã: sự bất đồng giữa Trương Chính Điển và Lý Xương đối với Lý Tử Tuấn, sự bất đồng giữa Trương Chính Điển và Trình Nhân đối với Cố Dũng. Sau đó, khi họ nhắc đến chuyện con bò hoa của Hầu Điện Khuê, tất cả đều phì cười, Hầu Điện Khuê dùng công quỹ mua một con bò hoa mà lại nói là của mình. Họ lại nhắc chuyện Hầu Điện Khuê lập Nhất Quán Đạo ở trong thôn, Triệu Toàn Công còn kể mình cũng từng đến dập đầu một cái, hắn bắt chước cái điệu bộ của Hầu Điện Khuê mà nói: "Thời buổi loạn lạc, lê dân gặp kiếp nạn, gia nhập đạo, có thể cưỡi ngựa dữ bay về Tây Thiên mà!..." Triệu Toàn Công nói vậy làm mọi người rất vui vẻ, lại giục hắn đọc lại thần chú, Triệu Toàn Công liền niệm: "Song quan khiếu, vô Thái Phật Di Lặc, Tý Hợi giáp nhau ôm trong ngực, A Di Đà Phật..." Lý Xương liền kể cho Văn Thải nghe, mùa xuân năm nay khi đấu tranh Lão Hầu, Lão Hầu kêu ốm, không chịu đến họp, sau đó mọi người lôi thốc lôi tháo hắn ra, Triệu Toàn Công còn tát hắn một bạt tai, bảo rằng hắn đã hại mình, lừa mình gia nhập đạo. Họ lại nhắc đến Giang Thế Vinh, lại cảm thấy hắn đã từng bị đấu tranh qua rồi, thậm chí có người còn cho rằng thái độ hiện tại của hắn rất tốt. Không biết ai đã nhắc đến Vương Vinh - tên tay sai của Hứa Hữu Vũ, bảo rằng năm ngoái đã có người muốn đấu tranh hắn rồi, nhưng không thành; mùa xuân năm nay, các đồng chí ở quận bảo là mục tiêu đấu tranh không thể quá nhiều nên lại tha cho hắn. Khi Hứa Hữu Vũ làm Đại hương trưởng, việc gì hắn cũng chạy chân sai vặt, sau đó Hứa Hữu Vũ đến Tân Bảo An làm tổ hợp than đá, hắn cũng đi theo giúp việc, hai con mắt chó ấy coi đời bằng nửa con mắt. Em trai hắn là người tàn tật, hắn chiếm đoạt tài sản của em nhưng không cho em ăn ngon, cũng không cưới vợ cho em. Mọi người bàn tán về hắn một hồi lâu, nhưng đến khi đi tra xét tài sản của hắn thì hóa ra cho đến nay hắn vẫn là một kẻ nghèo túng, miễn cưỡng lắm cũng chẳng tính là trung nông, người em trai tàn tật của hắn cũng chỉ có ba mẫu rưỡi ruộng sườn đồi, lại không thể lao động, hoàn toàn trông cậy vào hắn nuôi dưỡng, thế thì sao mà đủ điều kiện đấu tranh chứ? Nhưng mọi người cho rằng vẫn cần phải đấu tranh triệt để và thanh toán triệt để.

Cuộc họp này kéo dài rất lâu, tên người được nêu ra rất nhiều, phàm là những ai có ruộng cho thuê hoặc có nhiều ruộng, phàm là những ai từng làm giáp trưởng, đều được nhắc đến, tài liệu đưa ra cũng rất nhiều, nhưng vẫn không có kết quả. Những người này đều đáng bị thanh toán, phân biệt nặng nhẹ, thế nhưng dường như trong số đó, để tìm ra một người điển hình nhất - một kẻ nổi bật tội ác tày trời, kẻ mà qua đó có thể thổi bùng lên ngọn lửa giận dữ của quần chúng - thì lại không có. Những cán bộ thôn này mỗi khi nhắc đến một người nào đó, dường như đều thấy đủ điều kiện, nhưng hễ nghiên cứu kỹ lại thấy khó xử. Họ nói: "Thôn chúng ta không thể tìm được một kẻ giống như Trần Vũ ở Môn Gia Cầu." Trần Vũ trước kia bớt xén của người ta, đánh người, cưỡng hiếp phụ nữ, sau đó lại đánh chết cán bộ khu; Trần Vũ giấu lậu mấy khẩu súng, mấy trăm viên đạn; Trần Vũ hội họp với đặc vụ Phàm Bảo ở ngoài đồng, hãm hại tuần đinh, những chuyện này đều có chứng cứ, người dân ai nấy đều biết. Người dân một khi biết kẻ này đáng tội chết thì họ chẳng sợ gì nữa, mọi người sẽ đấu tranh với hắn tới bến. Noãn Thủy Tôn không có một tên ác bá nào như thế, cũng không có địa chủ lớn như Lý Công Đức ở Bạch Hòe Trang, có tới hơn một trăm khoảnh đất, từng lập bếp ăn lớn. Giả sử Noãn Thủy Tôn có một tên địa chủ lớn như thế, có từng ấy ruộng đất, thì mỗi hộ đều đã thành trung nông cả rồi, còn sợ mọi người không chịu đứng lên sao? Họ tính toán hồi lâu, làm thế nào cũng không tìm nổi một hai kẻ cầm đầu, đến chiều thì họ giải tán. Đồng chí Văn Thải bảo họ đi vào trong quần chúng để thăm dò, tạm thời chưa đưa ra quyết định; giả sử thực sự không có, thì cũng không nhất thiết phải đấu tranh. Các cán bộ vừa nghe nói thế, chí khí lại càng chùng xuống, nhưng cũng không tiện nói gì thêm, đành phải tản ra, chuẩn bị cho buổi họp Nông hội tối nay.

Sau khi họ đi rồi, đồng chí Văn Thải viết một bản báo cáo gửi lên quận, xin ý kiến của quận, nhưng hoàn toàn không cho ai xem cả. Anh kẹp nó vào một cuốn sổ ghi chép, đợi có cơ hội sẽ sai một chiến sĩ dân binh đưa lên quận, còn bản thân thì ở lại một mình, chuẩn bị cho buổi giảng thời sự tối nay. Anh cảm thấy Hồ Lập Công phản đối mình phát biểu thật là buồn cười: "Nông dân cái gì cũng không biết, cậu không giảng cho họ nghe, họ không hiểu, thì sao họ chịu đứng lên cơ chứ! Hồ Lập Công chỉ mong có một đại hội đấu tranh náo nhiệt, đây chẳng phải là tư tưởng xa rời thực tế của tiểu tư sản sao?" Anh cũng thừa nhận bản thân thiếu kinh nghiệm, nhưng anh không thừa nhận kiến giải của họ cao minh hơn mình. Kinh nghiệm mỏng manh của họ có giá trị to lớn gì chứ? Kinh nghiệm chưa được tổng kết, chưa nâng kinh nghiệm lên thành lý luận, thì đều là phiến diện, không đáng tin cậy. Anh thừa nhận họ biết gần gũi quần chúng hơn mình, suốt ngày họ không có nhà, nhưng điều này không có nghĩa là thừa nhận họ đúng. Chỉ đạo một phong trào là phải biết khéo léo dẫn dắt tư tưởng của quần chúng, nắm bắt tâm trạng của quần chúng, đáp ứng yêu cầu của quần chúng, chứ không phải suốt ngày cắm mặt ở cùng vài người dân là xong chuyện. Chủ tịch Mao hiểu rất rõ nhân dân Trung Quốc, đưa ra các biện pháp kịp thời, nhưng ngài đâu thể lúc nào cũng ở cùng một chỗ với người dân. Cái gọi là quan điểm quần chúng, phải hiểu một cách thấu triệt, chứ không phải là làm một cách máy móc. Chỉ có những kẻ non nớt này mới nhặt nhạnh dăm ba chữ nửa vời ra xem như kinh thánh. Nhưng anh vẫn tha thứ cho họ. Anh cảm thấy họ đều chỉ là bán trí thức và bán công nông, cả hai bên đều có một chút, cả hai bên đều không đủ, chính vì cả hai bên đều không đủ nên mới khó làm việc. Văn Thải cảm thấy mình vẫn nên thông cảm với họ, trong công việc cũng cần phải đoàn kết họ. Nghĩ vậy, Văn Thải cảm thấy việc mình nhượng bộ họ cũng là chuyện bình thường.

Lúc sau, đồng chí Văn Thải cảm thấy ở trong phòng một mình rất cô đơn. Anh rất muốn biết họ đã đi đâu, họ đang bận rộn những gì, và đám cán bộ thôn này rốt cuộc đang làm gì, họ thực sự nghĩ thế nào. Thế là anh buông bút, một mình thong thả bước ra đầu phố.