Trận cãi vã lần này, mọi người tuy không lên tiếng nhưng ai nấy đều hiểu rõ bản chất của nó, không muốn bình luận đúng sai về chính chuyện cãi vã đó. Lưu Mãn tìm người gây chuyện thì có gì không đúng chứ? Anh ta ngày ngày cơm không ăn, việc không làm, như kiến bò chảo nóng, ai cũng hiểu là vì chuyện gì. Cán bộ thôn cũng không thể không hiểu. Trong lòng mọi người đều biết rõ, vậy thì không cần nói nhiều, chỉ chờ xem cán bộ thôn giải quyết chuyện này thế nào. Họ quay về nhà, nhìn nhau bằng ánh mắt thấu hiểu hoàn toàn, họ không muốn bàn luận gì thêm về chuyện quả nữa, chỉ dùng những âm thanh chế giễu để tống khứ nỗi bất bình, khó chịu của mình. Từ vẻ bề ngoài của thôn có vẻ như không xảy ra chuyện gì, nhưng thực ra chẳng hề yên ổn. Ở nhiều gia đình đã nảy sinh những cuộc tranh luận nhỏ. Những cuộc tranh chấp không lời, trong lòng nhiều người, hai cảm xúc khác biệt đang đấu tranh. Hy vọng của họ đã nhen nhóm, nhưng lại buộc phải kiềm chế, thậm chí muốn dùng nước lạnh để dội tắt. Thậm chí có những người không thể giữ được bình tĩnh, cũng chẳng muốn cân nhắc đến tương lai của mình nữa, họ vội vàng đi tìm Trương Dụ Dân, đi tìm Lý Xương. Dân binh nói với đội trưởng của họ, họ tự giác canh gác nghiêm ngặt, sợ lại có người bỏ trốn, chuyện của Lý Tử Tuấn đã khiến họ cảm thấy rất khó chịu.

Lý Chi Tường dưới sự khích lệ của vợ, đã mời em trai mình là Lý Chi Thọ đi tìm Lý Xương, đem tất cả những lời nghe được về chuyện "nội ứng ngoại hợp" ra kể hết, hơn nữa còn trách móc: "Họ không tịch thu số quả của lão ta là không công bằng! Các người sao có thể xếp lão ta vào hạng trung nông, các người không sợ dân làng bảo các người làm tay sai cho lão ta sao? Các người thực sự định nghe lời tên an ninh viên mà đi trói Lưu Mãn ư? Các người có biết giờ đây ai cũng đang ủng hộ Lưu Mãn không!..."

Lý Xương, người đảng viên trẻ vui vẻ này, nhảy dựng lên! Cậu dậm chân, vội vàng nói: "Tại sao anh không nói sớm hơn, chuyện lớn thế này mà các anh nghe thấy lại không nói, ái chà! Thế này còn ra thể thống gì nữa, để tôi đi tìm anh Trương Tam, chậc!..."

Hầu Thanh Hòe bị cha nhốt trong phòng, cậu đe dọa cha: "Cha không thả con ra, con phóng hỏa đốt cái nhà này, xem cha tính sao." Hầu Trung Toàn khom lưng đi tới đi lui trong sân, thở dài. Cô con gái theo sau ông, đòi chìa khóa mở cửa. Vợ ông bĩu môi, ngồi trên chiếc đệm cỏ ngoài cửa, bà đã bị làm cho rối trí, không biết nên đồng cảm với ai thì tốt.

"Con lại không ra ngoài giết người, cha sợ cái gì chứ! Người cha cố chấp của con ơi! Chúng ta vừa mới lật mình, vẫn phải gắng sức một phen, không thể lại nằm xuống để người ta giẫm dưới bàn chân được. Cha là đồ cố chấp, tâm trí cha không còn sáng suốt nữa rồi, cha mà không mở cửa, con thật sự đốt nhà đấy!"

Lão già không thèm để ý đến cậu, lão tự cho rằng mình nhìn sự việc rõ ràng hơn con trai nhiều. Lão là người theo thuyết định mệnh, vạn sự quy nguyên, bất kể trước mắt có náo nhiệt thế nào, lão vẫn cho rằng chẳng mấy chốc nữa, người từ trên khu đi rồi, chuyện trong thôn lại đâu vào đấy. Qua một thời gian nữa, Đại Đồng không lấy được. Quân "Trung ương" tiến về phía Hoài Lai, không xong, đến cả Trương Dụ Dân cũng phải ép đi thôi. Lão chỉ có mỗi đứa con trai là Thanh Hòe này, cả đời lão chưa từng làm điều ác, lão phải chăm sóc nó, không cho nó làm bậy, lão phải liều mạng quản chặt nó. Thế nhưng lần này con trai không giống trước nữa, nó quyết không thỏa hiệp, nó là người thanh niên, nó dễ tiếp thu cái mới, khi làm đội trưởng vận tải, dưới sức mạnh của quần chúng, nó cảm thấy khác hẳn. Nó vung roi, nó ra lệnh, nó vận chuyển những tài sản của địa chủ, những thứ quả mà ngày thường nhìn cũng không dám nhìn đi, không ai dám cản nó. Những người nghèo dọc đường gặp đều hỏi họ đi đâu, nó lớn tiếng nói với họ, đây là thành quả thắng lợi, thế là những người đó liền cười toe toét, dùng ánh mắt ngưỡng mộ tiễn nó và đội ngũ do nó dẫn đầu. Nó liền cười như một chiến sĩ khải hoàn. Nó cảm thấy nó có quyền, chỉ cần mọi người một lòng thì có quyền làm mọi việc, không cần phải sợ gì cả. Nó cũng rất lo cho cách xử lý của cán bộ đối với Lưu Mãn, nhưng nó không muốn chờ đợi, nó muốn đi, nó muốn đi nói ra ý kiến của mình, nói ra nỗi bất bình và lo ngại của mọi người. Nó muốn đi tìm Dương Lượng và những người khác, trong lòng nó sốt ruột: Chậc, họ mới đến được mười mấy ngày, sao có thể hiểu hết chuyện trong thôn chứ. Nhưng cha nó lại nhân lúc nó không để ý mà khóa trái nó trong phòng. Cha nó quả thực cũng đã đến vườn xem qua, cha còn cười nữa, nhưng lão không chịu nổi sự dọa dẫm, một trận cãi vã lại kéo lão về vị trí cũ. Hầu Thanh Hòe hận cha thấu xương, cậu liền thực sự vào bếp tìm ít củi vụn đốt lên giữa nhà, đe dọa cha. Hai mẹ con nhìn thấy lửa thì cuống cuồng kêu la, liền xông vào túm lấy lão già, giật lấy chìa khóa từ trong túi lão. Cửa mở, thanh niên vui mừng nhảy cẫng lên rồi chạy mất, lão già liền điên cuồng đuổi theo, lại bị vấp ngã xuống đất, cứ hầm hừ không thôi.

Anh giáo viên tiểu học Nhậm Quốc Trung cũng chạy ra ngoài thăm dò tứ phía, anh ta đứng ở đầu phố, thấy có người nói chuyện liền lại gần, nhưng người ta lập tức ngừng nói. Vào lúc này anh ta lại không dám đi tìm Tiền Văn Quý hay Giang Thế Vinh, đành phải đi tìm Bạch Ngân Nhi. Bạch Ngân Nhi cố hết sức muốn thoát khỏi mối quan hệ với Giang Thế Vinh, nhìn thấy anh ta liền quát: "Tiên sinh Nhậm! Anh không có việc gì thì đừng đến đây, tôi là phận đàn bà, lại không có đàn ông, không chịu nổi sự liên lụy đâu. Người ta bảo tôi là mụ lười, muốn cải tạo tôi, sau này tôi đến cả ông Bạch cũng phải tiễn đi, không dám mời thần nữa. Các anh ít nhiều cũng là kẻ gây thị phi, vẫn là xin anh bớt đến cửa nhà tôi thì tốt hơn!" Nhậm Quốc Trung muốn nổi trận lôi đình với cô ta, "Được, cô con mụ thối tha này cũng lên mặt rồi, cứ đợi đấy xem sau này cô sống thế nào!" Nhưng anh ta lại nhịn xuống, rồi lại ra đầu phố, anh ta không định quay về. Anh ta cảm thấy Lão Ngô thường hay nói những lời châm chọc vào tim gan mình, bản thảo anh ta viết thì giáo viên Lưu không dùng, lại bảo Lão Ngô soạn mấy bài vè, anh ta hận thấu xương họ, chỉ mong có ngày báo thù. Sau đó anh ta lại gặp phó chủ nhiệm Hội Cứu quốc Thanh niên Cố Thuận. Cố Thuận trước đây vì viết khẩu hiệu nên thường đến trường học, họ quen biết nhau. Anh ta đã lâu không thấy Cố Thuận, biết quả của họ đều bị mọi người hái hết rồi, liền khiêu khích Cố Thuận: "Lưu Mãn là đang đòi lại công bằng cho các cậu đấy, đáng tiếc là cậu ta sẽ chịu thiệt thôi, cán bộ lúc nào cũng thiên vị cán bộ. Còn về cậu, thì khác rồi, cái mũ chủ nhiệm của cậu mà không bị tháo xuống, thì sẽ bị đội mũ giấy trắng diễu phố đấy! Tôi cược với cậu một bữa rượu, cậu tin không?" Cố Thuận gần đây mâu thuẫn với cha, trong lòng đầy bực dọc, không chịu nổi người khác nói bậy, cậu hoàn toàn không giống vẻ ôn hòa ngày thường, hung hăng nhìn anh ta: "Chuyện nhà tôi, có tôi tự lo, không cần cậu bận tâm, cậu mà còn nói nữa, tôi đảm bảo sẽ đánh cậu!" Cố Thuận nói xong còn trừng mắt nhìn anh ta, anh ta chỉ đành lủi thủi bỏ chạy, trong lòng nguyền rủa: "Xem đấy, không đấu tố mày không được, xem mày còn hung dữ nữa không!"

Nhậm Quốc Trung đi đâu cũng bị vấp phải tường, không tìm được người nào có thể thân cận, chỉ muốn có hoạt động gì đó, nhưng lại không triển khai được, anh ta hiểu Lão Ngô đã nói xấu mình với cán bộ thôn rất nhiều, rất nhiều người đều đang nhìn mình bằng ánh mắt khác lạ, lại như thể anh ta là bệnh dịch vậy, ai nấy đều né tránh anh ta, điều này khiến anh ta buộc phải sợ sệt hơn một chút. Tiền Văn Quý luôn mưu toan dùng cháu gái để khích lệ anh ta, nhưng những lời không chắc chắn đó cũng thường khiến anh ta cảm thấy hy vọng xa vời, có lúc không nhấc nổi tinh thần lên. Lúc này anh ta thực sự có những oán hận không thốt nên lời, anh ta hận cả cái thôn này, anh ta cảm thấy không có nơi nào để trút bỏ, anh ta liền đi tản bộ ra ngoài thôn. Hai bên đường toàn là những bức tường đất thấp, nhưng trong vườn lặng ngắt như tờ, chỉ có từng đợt tiếng ve kêu chói tai, nắng chiếu lên người, tuy đã không còn quá gay gắt, nhưng Nhậm Quốc Trung lại cảm thấy rất bứt rứt, anh ta đi qua vùng này, rồi tản bộ đến cánh đồng cao lương lớn cạnh bãi sông. Chỗ cao lương này rộng tới bốn mươi mẫu, cây nào cây nấy mọc cực kỳ tươi tốt, thân cao, lá to, bông lại mập và dày, đứng ở nơi cao nhìn xuống như một mặt biển vậy. Dưới ánh mặt trời, lại càng chói mắt, những bông cao lương đỏ tươi chen chúc nhau khẽ đung đưa theo gió, giống như mặt biển sóng sánh. Anh ta biết đây là đất của địa chủ Lý Công Đức ở làng Bạch Hòe, nay đã được phân về cho Nông thôn Nõan Thủy, đây là chuyện khiến người ta ngưỡng mộ và yêu thích biết bao! Nhưng Nhậm Quốc Trung nhìn thấy cảnh sắc trù phú này lại không thể vui vẻ được, chỉ ném đi ánh mắt căm ghét và khinh bỉ. Gã giáo viên nghèo làm bạn với địa chủ này, thường phải nâng cao lòng tự trọng của mình, dù cho phía sau anh ta chỉ là cảm giác trống rỗng. "Nhậm Quốc Trung!" Đột nhiên có ai đó gọi anh ta, anh ta hoảng hốt nhìn quanh bốn phía, anh ta nhìn thấy từ trên bờ ruộng đối diện có một người mặc áo sơ mi trắng đi tới, đầu trần, trên vai vắt một chiếc áo vải xanh, ống quần xắn cao, là người vừa lội nước từ sông Tang Can qua. Sau khi Nhậm Quốc Trung nhận ra, ngẩn người một lúc, nhưng đành phải gọi một tiếng: "À! Đồng chí Chương! Mới đến à, từ đâu đến?"

Người đồng chí Chương này đã đi đến gần, trên gương mặt trẻ tuổi của anh ta luôn ánh lên nụ cười đầy sức sống, đôi mắt dài híp lại của anh ta không khiến người ta cảm thấy nhỏ, chỉ thấy sự thông tuệ, sắc sảo. Anh ta thân mật vỗ vai Nhậm Quốc Trung, hỏi: "Gần đây trường học bận không? Kể chuyện trong thôn các anh cho tôi nghe đi, cải cách ruộng đất diễn ra thế nào rồi?" Một giọng tiếng Sát Nam thuần thục, chỉ người địa phương mới phân biệt được đây chưa phải là giọng thật của Trác Lộc.

Nhậm Quốc Trung đành phải đi theo quay về, ủ rũ nói: "Tôi không nắm rõ lắm, chậc..." Nhưng anh ta chợt nghĩ lại, lại cảm thấy vui vẻ, anh ta nhìn gương mặt trẻ trung vô tư lự kia, cảm thấy có thể lừa được, liền nói tiếp: "Chuyện làm ăn rất tệ, họ thả đầu sỏ địa chủ ra, dân làng đều nói cán bộ thôn đều đã nhận tiền của lão, dân làng đều đặt vè nói: 'Chỉ họp, không chia đất,...' Bây giờ nghe nói còn định đấu tố người nhà kháng chiến nữa! Cái người nhà kháng chiến này rốt cuộc có đấu tố được không nhỉ?"

Người thanh niên không hề có biểu cảm nhất định, chỉ là một dáng vẻ khuyến khích anh ta nói. Gã không biết sâu nông này liền xóa sạch nỗi phiền muộn lúc nãy, anh ta cảm thấy lời nói dối của mình có thể sinh ra hiệu quả, anh ta liền vui mừng như nhặt được bảo vật, vừa nịnh nọt vừa bốc phét. Nhưng vừa đúng lúc họ đã bước vào đầu phố, người thanh niên muốn đi tìm Trương Dụ Dân, đến lúc chia tay chỉ nói với gã giáo viên này: "Ông Nhậm! Sau này ông đừng có nói bậy nữa, cứ ngoan ngoãn dạy học đi, người có tri thức nên có đầu óc chứ! Nào! Tối nay ông ở trường chờ tôi, chúng ta có chút việc cần bàn bạc đây!"

Nhậm Quốc Trung thụt đầu lại, tim lại lạnh ngắt, người thanh niên này chính là đồng chí Chương Phẩm, trưởng ban tuyên truyền của huyện.