Lão Ngô vội vã bước đi, từ phố lớn vào ngõ nhỏ, từ ngõ này rẽ sang ngõ kia. Rất nhiều người đã sớm đứng đợi ở đầu phố, thấy dòng người từ miệng ngõ đổ ra phố rồi lại đổ về phía sân khấu kịch, lão liền men theo lối đó mà đi tới. Trong số này có những người ăn mặc khá chỉnh tề, lộ ra vẻ vô cùng thận trọng. Thỉnh thoảng lại có một hai tay buôn đội mũ cói kiểu quý tộc, họ chen chúc giữa đám đông, đùa cợt với mọi người. Còn có mấy người phụ nữ đánh phấn mỏng, tóc mỡ chải láng bóng, áo quần cắt may vừa vặn, đang làm bộ làm tịch túm năm tụm ba đứng phía sau. Cũng có những ông lão bà lão nghèo khổ vốn ở trong nhà, giờ cũng khóa cửa lại mà chạy tới đây. Lại có những người phụ nữ vì con cái quá đông không thể gửi ai, đành ôm một đứa, dắt một đứa mà lẫm chẫm bước tới. Có người hỏi:

“Còn chưa họp sao?”

Trương Dụ Dân đứng giữa sân khấu, chỉ huy: "Phụ nữ đứng cả sang bên phải, mấy người các cô dạt qua bên kia một chút. Mọi người đứng cho vững vị trí, đừng di chuyển. Người đứng sát chân tường dạt vào trong đi."

Mọi người đều nghe theo hiệu lệnh của anh mà di chuyển. Vừa đứng vào chỗ, mọi người lại quay đầu nhìn ra sau, có người lại tiếp tục đi về phía sau, học sinh tiểu học trong trường đang xếp hàng tới tham gia đại hội. Giáo viên Lưu dẫn đầu họ, bọn trẻ còn đang hát, những đứa trẻ này như những vận động viên tham gia đại hội thể thao, trông sinh long hoạt hổ, vừa căng thẳng lại vừa hoạt bát, chúng dùng hết sức bình sinh hát: "Không có Đảng Cộng sản thì không có nước Trung Quốc mới..." Tiếng hát vang tận mây xanh. Trương Dụ Dân vội vàng chào hỏi, nhường một góc trước sân khấu. Đội ngũ từ trong đám đông đi vào. Mọi người tự nhiên nhường cho họ một lối đi. Giáo viên Lưu cũng bận tối tăm mặt mũi, mãi mới sắp xếp cho bọn trẻ xong xuôi rồi bảo chúng ngừng hát.

Mọi người ở bên dưới thì thầm bàn tán: "Đối tượng tới chưa?"

"Chưa, vẫn còn đang bị giam!"

"Nhìn ông già Hầu Điện Khuê kìa."

Vợ của Tiền Văn Quý cũng đứng sau sân khấu, bà ta lấy lưng dựa vào sân khấu, chốc chốc lại kéo vạt áo lên lau nước mắt, nước mũi chảy dài trên môi. Bà ta vừa từ chỗ đưa cơm cho chồng về, hễ nhìn thấy cán bộ là lại quỳ xuống dập đầu. Bà ta khóc lóc nói: "Từ khi các anh làm cán bộ đến giờ, cha nó có gì đắc tội với các anh không? Không nhìn mặt mũi kẻ cả thì cũng phải nhìn mặt Phật chứ, nhìn xem nhà ta còn có Tiền Nghĩa là quân Bát Lộ nữa cơ mà."

Có người dọa bà ta: "Cô còn nói nữa, sẽ lấy dây thừng trói cô lại." Nhưng bà ta vẫn không chịu rời đi.

Có người hô: "Khai hội đi!"

"Đúng, khai hội thôi!" Trương Dụ Dân lại nhảy lên giữa sân khấu. Anh vẫn phanh ngực áo, cúc áo chưa cài, anh nhìn đám đông, đợi tiếng người im ắng xuống.

Lý Xương huýt sáo một tiếng, "Xoẹt—xoẹt—"

Trương Dụ Dân báo cáo: "Chúng ta ở trong thôn làm cải cách ruộng đất đến nay đã hơn mười ngày rồi, chúng ta muốn phiên thân (đổi đời), nhưng không dễ dàng gì. Trong thôn chúng ta có không ít địa chủ bóc lột, áp bức chúng ta, hôm nay chúng ta sẽ nhổ tận gốc chúng. Tối hôm qua, chúng ta đã bắt giữ tên có danh tiếng, hỗn danh là Tái Gia Cát kia lại rồi!..."

Mọi người không kìm được vỗ tay, hơn nữa còn gào lên: "Bắt thế là đúng! Đánh chết cái quân chó đẻ đó đi!"

"Còn nữa!" Trương Dụ Dân tiếp lời, "Tên tiểu tử Trương Chính Điển, ủy viên trị an của chúng ta, trong tâm địa không hướng về bách tính chúng ta mà lại hướng về phía bố vợ hắn, phá hoại cải cách ruộng đất của chúng ta, huyện đã bãi chức hắn rồi, sau này chúng ta phải để mắt tới hắn nhiều hơn..." Bên dưới lại vỗ tay. Mọi người thì thầm to nhỏ với nhau: "À, còn có chuyện này nữa sao, thế thì làm đúng rồi." Và có người hô: "Đả đảo phần tử đầu hàng!" "Trói hết mấy tên nịnh bợ này lại."

Trương Dụ Dân lại nói: "Hôm nay hội nghị của chúng ta là để tính sổ với Tiền Văn Quý. Chúng ta tính trước một chút, tính hòm hòm rồi, hôm khác sẽ đối chất trước mặt hắn. Hội nghị này do chính nông dân chúng ta đứng ra chủ trì, chúng ta chọn bách tính làm chủ tịch. Các người nói có được không?" "Được!" "Chính là Trương Dụ Dân!" "Hội nông dân cũng được!" "..." Vài loại âm thanh cùng hô lên.

"Bách tính là tốt. Các người tự chọn đi, chọn vài người mà các người thấy tin cậy." Lão Đổng cũng đứng sau lưng Trương Dụ Dân nói.

"Được, chọn thì chọn, ta đề cử Quách Phú Quý." Đó là giọng của cậu thanh niên Vương Tân Điền.

"Quách Phú Quý, tán thành hay không tán thành?"

"Lão Lý nào?"

"Chú Lý Bảo Đường..."

"Chú Lý Bảo Đường, tốt."

"Ta còn đề cử Trương Dụ Dân, không có anh ấy thì không xong việc đâu. Các người thấy sao?"

"Tốt, chính là cậu ấy."

"Giơ tay! Giơ tay lên!"

"Ha..."

Mọi người trong đám đông đẩy Quách Phú Quý, Lý Bảo Đường lên trên. Lý Bảo Đường chỉ cười. Quách Phú Quý cũng không biết làm thế nào cho phải, lúng túng như chú rể mới.

Trương Dụ Dân kéo Lý Bảo Đường vào giữa, lại thì thầm với ông một lúc. Ông lão này thu mặt lại, bước ra một bước, ông lên tiếng! Ông nói: "Lão già này là người nghèo. Trông vườn quả mấy chục năm, mà không có lấy một cây. Năm nay ta sáu mươi mốt tuổi rồi, như lá cây mùa thu, cũng gần chui xuống đất rồi. Nằm mơ cũng không mơ thấy có ngày hôm nay, ta được làm chủ tịch rồi! Tốt! Ta vui, ta là chủ tịch của người nghèo, hôm nay chúng ta hãy đấu tố tên Tiền Văn Quý kia một trận ra trò, có thù báo thù, có oan giải oan, có tiền trả tiền, có mạng đền mạng. Ta chỉ có một tâm nguyện, ta là người nghèo. Chủ tịch ta nói xong rồi, giờ đến lượt mọi người nói."

Không ai cười ông, mọi người rất hài lòng với vị chủ tịch này.

Người muốn nói rất đông, chủ tịch nói từng người một lên. Nhưng cứ từng người lên, người nói lại chẳng nói được bao nhiêu. Nói vài câu liền dừng. Khi mọi người gào lên thì khí thế rất cao, qua một hai người nói lí nhí, lại chẳng nói rõ ràng, hội nghị trái lại trở nên chùng xuống. Lý Xương liền gắng sức hô khẩu hiệu, khẩu hiệu hô không đúng lúc, cũng không thấy có lực. Lúc này chỉ thấy Lưu Mãn sốt ruột không chịu nổi, anh từ dưới sân khấu nhảy lên, trừng hai mắt, giơ hai nắm đấm, anh lớn tiếng hỏi: "Các người có muốn ta nói không?"

"Lưu Mãn! Lưu Mãn! Anh nói đi! Anh biết nói mà!"

"Các người muốn ta nói, thì ta phải hỏi các cán bộ trước, ta nói xong rồi có trừng phạt ta không?" "Lưu Mãn! Anh nói đi! Ai dám trừng phạt anh! Hôm nay phải nhìn vào anh, xem anh làm đầu tàu cho cả thôn đây!" Trương Dụ Dân mỉm cười an ủi anh.

"Ai dám phạt anh! Lưu Mãn! Anh nói đi! Anh đánh tên ủy viên trị an kia là đánh tốt lắm!" Bên dưới cũng có người cổ vũ anh.

"Nói chuyện Tiền Văn Quý đi!" Trương Dụ Dân nhắc nhở anh.

Lưu Mãn dùng đôi mắt đỏ ngầu vì mất ngủ của mình nhìn mọi người, anh đấm vào ngực mình, anh nói: "Món nợ này của ta dài lắm, hôm nay ta phải nói từ đầu. Chuyện của ta có người biết, cũng có người không biết, à! Các người làm sao hiểu thấu nỗi oan ức mười năm nay. Ta chính là bị nỗi oan ức này lấp đầy mà lớn lên." Anh lại vỗ vỗ ngực, biểu thị trong này đang chứa đầy oan ức. "Cha ta sinh anh em ta bốn người, anh em ta ai cũng là tay làm tốt, dựa vào sức mình, nhà ta đáng lẽ phải là một gia đình khá giả! Trước khi sự biến xảy ra, năm cha con ta tích góp được hai trăm đồng bạc, cha ta muốn mua ít cơ nghiệp. Thật xui xẻo, không biết làm sao lại đụng phải Tiền Văn Quý. Tiền Văn Quý bảo cha ta rằng mở cối xay lợi lớn lắm, hắn xúi giục cha ta mở cối xay, lại giúp cha ta thuê một gian nhà. Hắn lại dẫn một người bạn của hắn tới làm phụ việc, cũng không phải người trong thôn chúng ta, cha ta không muốn, nhưng nể mặt hắn nên đành đồng ý. Người bạn đó vào cối xay quản lý việc, chưa đầy hai tháng, người bạn đó không thấy đâu nữa. Cả hai con la lớn cùng cả ngàn cân lúa mì đều không cánh mà bay. Cha ta hỏi hắn, hắn nói được rồi, chửi người bạn kia, nói làm liên lụy đến hắn, hắn lôi cha ta cùng đến huyện Trác Lộc kiện cáo, quan tòa thụ lý rồi. Ta nói cho mọi người biết, vụ kiện này không kiện được đâu! Chúng ta đi đi lại lại tốn tiền, kiện cáo mãi không phân xử. Cha ta tức sinh bệnh, năm sau liền qua đời. Bốn anh em ta trong năm đó giết gà thề thốt, chúng ta phải báo mối thù này. Ai, chúng ta còn chưa động thủ, có ngày đại ca ta bị trói đi lính mất! Chuyện này còn phải nói sao, trong này là có kẻ dùng quỷ kế rồi! Đại ca ta vừa đi, quỷ Nhật liền tới. Đá rơi xuống biển, chúng ta năm nào cũng mong, nhưng không mong được một tin tức nào. Đại tị ta không giữ nổi tiết hạnh, đã tái giá. Còn lại một đứa con gái nhỏ, chẳng phải vẫn theo ta sao?"

Bên dưới có người đáp lại anh: "Đúng là có chuyện đó."

"Năm thứ hai khi người Nhật tới," Lưu Mãn nói tiếp, "Tiền Văn Quý tìm nhị ca ta nói, trước đây có lỗi với cha ta, cối xay làm mất tiền, hắn trong lòng cứ áy náy mãi. Hắn nói muốn giúp chúng ta một tay, khuyên nhị ca ta làm giáp trưởng, nói ít nhiều cũng có thể kiếm lại được chút đỉnh. Nhị ca ta không muốn, anh ấy là người thật thà, trong nhà lại không có ai làm ruộng, cũng không phải người ra mặt, anh em ta đều hận hắn, không chịu làm việc này. Chúng ta từ chối hắn, hắn bỏ đi. Qua nửa tháng, ở đại hương có công văn tới, cử nhị ca ta làm giáp trưởng. Nhị ca ta không còn cách nào, đành phải khoác cái ách đó vào người. Đại hương hôm nay đòi tiền, ngày mai đòi lương, ngày kia đòi phu phen, từng tốp đặc vụ, Hán gian tới thôn. Nhị ca ta phục vụ không nổi, ngày nào cũng bị chửi, bị đánh, ngày nào mà không lấy tiền tống tiền từ bà con đem nộp cho hắn? Hắn còn hở tí là nói nhị ca ta không trung thành với Hoàng quân, muốn đưa vào doanh trại. Nhị ca ta làm giáp trưởng ba tháng, nếu không phải do bị bệnh, hắn còn không tha cho nhị ca đâu! Nhị ca! Anh lên đây cho mọi người xem xem bộ dạng thế nào! Nhị ca đâu, nhị ca! Nhị ca!..." Giọng anh khản đặc, mờ đi, khi không nói nổi nữa, anh liền dùng hai nắm đấm đấm vào ngực mình.

Đám đông bên dưới xao động, có người tìm thấy Lưu Càn, đẩy anh ta lên sân khấu, anh ta cứ cười ngây dại. Mọi người chuyền tay nhau đưa anh lên miệng sân khấu, Quách Phú Quý vội vàng kéo anh lên. Tên ngụy giáp trưởng điên khùng đó không biết là chuyện gì, cứ ngây ngô nhìn mọi người. Tóc anh ta dài vài tấc, rối bù cả đầu, mặt mũi toàn những thứ đen đúa, những vệt bùn bết dính, hai mắt to sâu hoắm, tròng trắng cứ chớp chớp, trẻ con gặp anh ta vào ban đêm đều sợ đến phát khóc.

Bên dưới không ai nói gì nữa, có những người già khẽ thở dài.

Lưu Mãn bỗng giơ hai tay lên, lớn tiếng hô: "Chúng ta phải báo thù!"

"Báo thù!" Tiếng gào thét như sấm sét theo sau anh. Những nắm đấm dày đặc giơ lên cao. Lý Xương cũng dẫn đầu hô: "Tiền Văn Quý, cực kỳ xảo quyệt, mưu tiền hại mạng không cần dao!" Mọi người đều theo anh, dùng sức hô lớn. Đám phụ nữ bên kia cũng dùng hết sức bình sinh, không cần Đổng Quế Hoa phải sốt sắng thúc giục nữa.

"Ta cũng muốn tính sổ với Tiền Văn Quý." Vương Tân Điền, cậu thanh niên kia nhảy lên. Chỉ mấy ngày ngắn ngủi, đã thay đổi cậu ta, cậu như thể vụt lớn thêm mấy tuổi. Cậu không còn hoang mang xao động như trước nữa, trong lòng đã nắm chắc, cậu coi việc đấu tranh này là thiên kinh địa nghĩa, dường như bày ra trước mắt, chỉ có việc này là đáng làm, càng đấu càng hăng. Cậu nhìn thấy có người vẫn còn do dự, thở dài thở ngắn, cậu liền sốt ruột. Cậu thanh niên này tràn đầy lòng tin, cậu kể lại chuyện quá khứ khi Lưu Càn làm giáp trưởng, Tiền Văn Quý âm thầm giở quỷ kế dùng dây thừng trói cậu, muốn đưa cậu tới Thanh niên đoàn. Cậu đứng trên sân khấu hỏi cha mình có muốn Tiền Văn Quý trả lại căn nhà không. Cha cậu ở dưới sân khấu đáp lại: "Phải bắt nó trả lại nhà!" Thế là mọi người liền gào lên: "Tiền Văn Quý, trói người bừa bãi, chiếm nhà của người ta, chiếm lương thực của người ta!"

Từ trong đám đông lại bước ra một ông lão, là do mọi người đẩy ông lên. Ông một câu cũng không nói được, chỉ dùng hai mắt nhìn mọi người. Mọi người đều biết ông tên Trương Chân, con trai ông bị đưa đến núi Thiết Hồng làm cu li, sau khi giải phóng có rất nhiều cu li đều về nhà, chỉ có con trai ông là không thấy trở về. Ông cứ nhìn mọi người, nhìn mãi, bỗng bật khóc. Mọi người giục ông: "Ông nói đi! Không sợ đâu!" Nhưng ông há miệng, nói không nên lời, lại bật khóc. Ai! Cả hội trường liền im lặng, trong sự im lặng truyền đến tiếng nức nở.

Tiếp đó từng người từng người một bước lên, khi mỗi người nói xong, quần chúng luôn đáp lại bằng tiếng gào thét nhiệt liệt. Mọi người càng nói càng giận, có người nói không được mấy câu, hơi thở nghẹn lại nơi cổ họng, đứng sang một bên, chốc lát sau, thở được rồi, lại nói tiếp.

Văn Thải và mấy người chưa bao giờ chứng kiến cảnh tượng này, họ không kìm được sự phấn khích và đau xót. Đặc biệt là Lão Đổng, ông vui vẻ đi lại, chốc chốc lại nói: "À, lần này bách tính thực sự trỗi dậy rồi!" Hồ Lập Công cũng thường hỏi mấy người trong đoàn chủ tịch: "Các anh xem hôm nay thế nào, trước đây các anh đã từng có tình hình này chưa?" Ông lão Lý Bảo Đường nói: "Chưa từng có, ngày nay là phiên thân rồi, cái gì cũng không sợ, cái gì cũng không quản nữa rồi! Tốt, để họ nói hết ra, trút hết mọi thứ ra đi! Đến khi thanh toán Lý Tử Tuấn, anh xem, ta cũng muốn nói, ta còn muốn nói từ thời ông nội nó cơ."

Họ cảm thấy cơ hội không thể bỏ lỡ, họ bàn bạc tranh thủ lúc khí thế này đem Tiền Văn Quý ra, thời gian hội nghị kéo dài thêm chút nữa cũng không sao, với những hội như thế này, bách tính sẽ không biết mệt.

Lý Bảo Đường đem ý kiến này nói với quần chúng, bên dưới cũng một mảnh tán thành. Thế là Lý Bảo Đường ra lệnh lập tức dẫn Tiền Văn Quý tới. Trương Chính Quốc trực tiếp dẫn vài dân binh rời đi.

Việc phát biểu liền tạm dừng, một vài người nhỏ giọng thì thầm. Một số đứa trẻ liền rời khỏi hội trường, lên đầu ngõ đứng chờ, chờ đợi ở đó với một sự tò mò.

Người đi ra ngoài tiểu tiện cũng có, tiếng ho hắng vang lên hết đợt này đến đợt khác, những đứa trẻ trong lòng mẹ khóc lên, phụ nữ dỗ dành con cái. Chủ tịch không còn cách nào, thông báo nghỉ giải lao ba phút.

Nhưng mọi người vẫn nhanh chóng quay trở lại, họ chờ để xem Tiền Văn Quý. Chỉ có nhiều phụ nữ lại lủi ra xa xa ngồi xuống, Đổng Quế Hoa, vợ gã chăn cừu Chu Nguyệt Anh liền từng người một đi kéo, kéo được mấy người này, lại có mấy người kia đi mất.

Các cán bộ đoàn chủ tịch lại bận rộn đi bàn bạc một vài chuyện, sắp xếp một vài việc.

Một lát sau, gánh tới một gánh nước mát, mọi người liền tranh nhau đi uống.

Một lát sau, lại mang tới một chiếc mũ chóp cao dán bằng giấy trắng, bên trên viết: "Tiêu diệt thế lực phong kiến".

Dân binh sắp hàng rất chỉnh tề, chia làm vài hàng đứng, trước sân khấu sau sân khấu đều có, họ nghiêm nghị, oai phong lẫm liệt giơ súng.

Thế là mọi người lại vây quanh lại, họ nhìn chiếc mũ, họ ngắm nhìn dân binh, đây đều là người của mình cả, nhìn họ oai phong làm sao.

Mọi người đều đang chờ đợi đối tượng đấu tranh kia xuất hiện.