Dọc đường chẳng gặp bóng dáng dân binh nào, Nhậm Quốc Trung lần theo con đường cũ lẻn vào thôn, quay về trường tiểu học. Thầy giáo Lưu đang ngồi dưới ngọn đèn sửa bài văn của học sinh. Anh nhìn bàn mình cũng chất một đống dày cộm, nhưng lười biếng chẳng muốn xem, bèn đi tìm cụ già nấu cơm họ Ngô, nhưng cụ cũng đã ra đầu phía nam họp hội bần nông rồi. Anh thấy trong phòng vô cùng bức bối, bạy chạy ra nhà bếp múc một gáo nước lạnh uống. Anh lại quay về căn phòng chung với thầy Lưu, thầy Lưu vẫn ngồi ngay ngắn ở đó, hết lòng hết dạ chấm bài, anh lại càng chán chẳng muốn xem bài nữa, đành một mình nằm thẫn thờ trên giường. Muỗi cũng như muốn đối chọi với anh, cứ vo ve kêu quanh người anh, lại còn chốc chốc bất ngờ lao vào tấn công. Vốn dĩ anh đang rất nhẹ nhõm, thậm chí đắc ý, bởi vì anh tự cho là mình vừa làm được một việc tốt, anh đã đồng cảm, an ủi và giúp đỡ một người. Lý Tử Tuấn trước kia rất thân thiết với anh, giờ đây lại đang rơi vào một hoàn cảnh đáng thương, cả thôn đều muốn đem anh ta ra "xử trảm". Anh ta có hơn trăm mẫu đất, điều này khiến bao nhiêu người nghèo đỏ mắt. Anh ta sợ đến phát khiếp, nhà cũng chẳng dám về. Người có tiền ngày thường vẫn hay ức hiếp anh ta, lúc này lại càng tránh xa anh ta hơn. Anh ta chẳng có lấy một người bạn, anh ta đang rất cần tình bạn, mà lúc này, Nhậm Quốc Trung, một giáo viên tiểu học, lại vươn tay ra với anh ta, sao anh ta có thể không cảm động cho được!
Nhậm Quốc Trung tưởng rằng mình đã hoàn thành một việc vĩ đại, anh rất muốn có ai đó biết đến, sẽ khen ngợi mình, thế nhưng về đến trường, lại tìm chẳng được một ai để trò chuyện, ngoại trừ một mình thầy Lưu. Thầy Lưu chưa từng tốt nghiệp sư phạm nông thôn, đôi khi chấm bài tự mình viết sai chữ trước, nên lúc nào cũng kè kè một cuốn từ điển. Thế nhưng lão lại biết nịnh bợ Lý Xương, Lý Xương lúc nào cũng nói tốt cho lão, coi trọng lão, có việc gì cũng tìm lão, lão lại là người trong thôn nên đương nhiên lại càng được hưởng thơm lây. Lão đã gần bốn mươi tuổi, con trai đều sắp lấy vợ đến nơi rồi, thế mà vẫn nhiệt tình đi học đánh roi bá vương, múa lên trông vừa thô kệch vừa buồn cười, lại còn vừa kéo hồ cầm, vừa thổi sáo. Nhậm Quốc Trung nhìn kiểu gì cũng thấy ngứa mắt, thường chỉ muốn bỏ đi, lại còn thầm nghĩ: Giả sử tôi bỏ đi xem bọn họ tính sao đây? Cho dù vậy nhưng rốt cuộc anh vẫn chẳng thực sự đi, anh biết tìm việc ở đâu trong một sớm một chiều đây? Đành bấm bụng ở lại vậy. Hai người ngày thường rất ít khi nói chuyện, chỉ khi nào Nhậm Quốc Trung thực sự thấy quá cô đơn, quên mất sự cố chấp của lão già này, mới nói với lão vài câu, kết quả lúc nào cũng là nửa câu hợp ý cũng thừa, hai người lại chẳng còn gì để nói nữa. Giờ đây Nhậm Quốc Trung lại rơi vào tâm trạng rất muốn tìm ai đó nói chuyện cho vơi bớt, thế nhưng những lời này lại không thể nói với lão ta, thậm chí còn sợ bị lão già này biết được rồi đi mách cán bộ thôn ấy chứ. Thế nên anh lại càng căm ghét lão ta, nhất là khi Nhậm Quốc Trung cảm thấy lão già này giống như chẳng bao giờ biết phiền muộn là gì.
Nhậm Quốc Trung ở cái thôn này cô độc làm sao, giống như bèo trôi không gốc rễ, không nơi nương tựa. Thế nhưng anh lại chẳng nỡ rời khỏi đây, nguyên nhân là vì anh cảm thấy Noãn Thuý Truân tuy cái gì cũng không vừa ý anh, nhưng lại có thứ còn hấp dẫn anh hơn bất cứ thứ gì khác. Anh đã hai mươi lăm hai mươi sáu tuổi, từng đọc không ít tiểu thuyết diễm tình mùi mẫn, đến nay vẫn chưa có vợ. Anh rất hy vọng có thể cắm rễ nảy mầm, an cư lạc nghiệp ở Noãn Thuý Truân, anh còn tin rằng có một thứ sức mạnh nào đó đang giúp đỡ mình, điều này càng củng cố thêm ảo tưởng của anh.
Anh nằm trên khang trằn trọc lăn qua lộn lại, châm một điếu thuốc, rồi lại châm thêm điếu nữa. Thầy giáo Lưu cứ cặm cụi viết lách, đôi khi còn lẩm bẩm đọc thành tiếng. Anh thực sự không chịu nổi nữa, bèn ngồi bật dậy khỏi giường, đi lại tản bộ trong sân, cuối cùng lặng lẽ lẻn ra cửa. Ngoài đường mát lạnh như nước, gió thổi hàng hòe xào xạc, anh chợt nhìn thấy một bóng người dao động bên đó, trong lòng thoáng chần chừ, bèn cất tiếng hỏi: "Ai đấy?" Bóng người ấy liền quay lại trước mặt anh, rất khách khí cất tiếng hỏi: "Thầy Nhậm vẫn chưa ngủ à?" Hóa ra là một người dân binh, anh ta vác ngang một khẩu súng kíp, đoạn cười nói: "Hừ! Hai hôm nay họp hành muộn quá." Nhậm Quốc Trung nhận ra anh ta, liền đáp: "Các anh vất vả rồi." Người nua liền vội vàng đáp: "Việc của mình, còn nói gì nữa, nên làm mà, thầy Nhậm, anh nghỉ ngơi đi." Nói đoạn anh ta đi về phía nam. Nhậm Quốc Trung đứng lại thêm một lát, rồi bước nhanh rẽ sang hướng đông bắc đi tới.
Đi chưa được bao xa, anh đã đứng trước cửa một ngôi nhà, cửa đã cài then, nhưng anh chỉ khẽ đẩy hai cái, liền nghe thấy có tiếng người bước ra mở cửa. Trong hiên nhà rất tối, giọng một người phụ nữ cất lên hỏi nhỏ: "Có phải thầy Nhậm không?" Anh biết đây là vợ của Tiền Văn Quý, cũng hạ thấp giọng hỏi: "Nhị thúc Tiền có nhà không?" Chẳng đợi cô ta trả lời, anh cứ thế đi thẳng vào trong.
Ánh sáng từ gian nhà trên hắt qua cửa sổ, trong sân nhuốm một màu xám bạc mờ ảo. Từ dưới bóng cây giáp trúc, Tiền Văn Quý mặc một chiếc áo ngắn vải đoạn bước ra đón tiếp, lại mời anh vào trong bóng tối, vừa nói: "Cứ ngồi ở đây này, ở đây mát." Ở đây đã đặt sẵn hai chiếc ghế đẩu thấp và một chiếc bàn khang, nước trên bàn khang cũng đã nguội. Nhậm Quốc Trung thấy chỉ có gian nhà trên bên phải là có ánh đèn, còn lại đều tối thầm thà, anh liền chú ý nhìn về phía gian phòng có ánh đèn ấy, nghe thấy trong phòng có tiếng thở dài nức nở, anh không khỏi dấy lên một tầng thắc mắc và cảm thấy bất an đôi chút.
Bà cụ bước tới pha một ấm trà, lại lấy thêm một chiếc ghế đẩu, ngồi xuống phía dưới, nhỏ giọng hỏi: "Thầy Nhậm có nghe thấy gió tanh mưa máu gì không? Kỳ này trong thôn sắp xếp náo động thế nào vậy?"
"Người khác náo động thế nào, chẳng lẽ lại kể cho chúng ta nghe? Nhà các anh có con rể làm ủy viên trị an, chẳng lẽ còn không rõ hay sao? Chủ nhiệm hội nông cũng là họ hàng nhà các anh..." Anh chưa nói dứt câu, lại chăm chú lắng nghe xem trong căn phòng có đèn kia còn có động tĩnh gì nữa không.
"Con rể nhà chúng ta nói—" Lời của bà cụ còn chưa dứt, đã bị Tiền Văn Quý cướp lời đáp ngay trước: "Hiền đệ họ Nhậm à, chúng ta dẫu sao cũng tâm ý tương thông, có chuyện gì mà không thể nói với hiền đệ chứ, hai anh em chúng ta đều chẳng gặp vận đỏ, mọi chuyện chúng ta đều phải cẩn trọng hơn mới được."
"Nhị thúc!" Nhậm Quốc Trung chợt nhớ ra có rất nhiều người căm ghét Tiền Văn Quý đến tận xương tủy, anh liền nói: "Con cũng đang lo lắng thay cho bác đấy, trong thôn có người đang bàn tán về bác." Anh càng phát hiện ra Tiền Văn Quý vô cùng bất an, đây là vẻ mặt mà anh chưa từng thấy bao giờ. "Sợ ư, đương nhiên là ta không sợ," Tiền Văn Quý lại nheo mắt lại thành một đường chỉ nhỏ, ánh mắt liền bay từ trái sang phải ở trong khe mắt nhỏ ấy. Hễ khi nào lão muốn giả vờ thản nhiên, đối phó có bài bản thì lúc nào cũng có cái vẻ mặt này. Lão hừ lạnh một tiếng rồi nói tiếp: "Hừ! Dựa vào cái thằng Trương Dụ Dân đó mà đòi trị được ta á!" Đoạn lão lại dùng hai ngón tay xoắn xoắn mấy cọng râu thưa thớt của mình, cười ha hả.
Lúc này Nhậm Quốc Trung cũng bắt chước giọng điệu ngày thường của Tiền Văn Quý: "Bác đương nhiên không sợ rồi, bác lại là gia thuộc kháng chiến, mặc kệ chúng nó, cứ để chúng nó làm loạn đi."
"Phải," Tiền Văn Quý lập tức khôi phục lại thái độ bình thường, trong bóng tối, lão càng đánh giá thêm về người thanh niên ngồi đối diện này — người thầy giáo tiểu học từ lâu đã trở thành tù binh của lão — đoạn càng tỏ ra quan tâm nói: "Ta từ lâu đã muốn khuyên cậu rồi, chuyện của người khác bớt lo thôi. Nghe nói hôm nay cậu lại đến chỗ Bạch Ngân Nhi rồi à, chỗ đó là cái ổ thị phi, trong cái thời buổi gió táp mưa sa này, người ta trốn còn chẳng kịp nữa là; vả lại cái thằng Giang Thế Vinh đó là kẻ gió chiều nào theo chiều ấy, sơ sẩy một cái là nó bán đứng cậu ngay. Cậu xem, nó phát tài thế nào, tay trắng làm nên, dựa vào ai? Giờ đây cũng quên cả nguồn cội rồi, cỏ đầu tường, gió chiều nào theo chiều ấy. Bạch Ngân Nhi rốt cuộc cũng chỉ là đàn bà, cô ta có thể nói gì với cậu chứ?"
"Bạch Ngân Nhi nói Giang Thế Vinh vẫn còn thiếu cô ta mấy vạn đồng, nếu hắn không mau chóng trả lại, đến hôm đó, cô ta sẽ nói hết ra, cắt đứt quan hệ với hắn, không thèm nói nhảm thay cho hắn nữa."
Trong lòng Tiền Văn Quý khẽ thót một cái, nhưng vẫn bình tĩnh đáp: "Ta nói này, loại đàn bà này mà cũng có thể chung đụng được sao? Rốt cuộc Giang Thế Vinh đang tính toán cái gì chứ?"
Nhậm Quốc Trung hiểu rằng Tiền Văn Quý xúi giục anh đi liên lạc với mấy tên địa chủ, nhưng ngoài mặt lại giả vờ khuyên anh đừng đi, trong lòng anh thầm nghĩ: "Anh còn không tin tưởng tôi ư? Nhìn cái vẻ cẩn thận của anh kìa, tôi Nhậm Quốc Trung này không phải loại người không biết nghĩa khí ấy đâu."
Nhậm Quốc Trung cũng hiểu kẻ thù của Tiền Văn Quý quá nhiều, nhưng anh lại cho rằng không sao cả, con rể lão, họ hàng nhà lão đều sẽ giúp lão. Anh cũng hiểu Tiền Văn Quý đang hoảng sợ, mặc dù lão ra vẻ bất cần đời, nhưng anh lại rất vui mừng, anh hy vọng Tiền Văn Quý gặp chút khó khăn cấp bách, như vậy mới tiện thể hiện sự hiệp nghĩa của mình, và từ đó thu được một số lợi ích bất ngờ. Đôi khi anh cũng hiểu đây không phải là kẻ dễ chọc, đi theo lão chẳng có lợi lộc gì, thế nhưng anh lại chẳng tìm được người bạn nào khác, huống chi lại còn cộng thêm những mưu đồ khác của anh.
Anh cũng kể lại tình hình của Lý Tử Tuấn cho Tiền Văn Quý nghe. Tiền Văn Quý lại hù dọa anh, nói rằng giả sử Lý Tử Tuấn thực sự đi vận động tá điền, mà lại bị lộ, thì sẽ liên lụy đến anh đấy, anh nên tìm cách phủi sạch quan hệ; lão lại ám chỉ anh có thể viết chút bài ngắn cho bảng tin đen để tố cáo Lý Tử Tuấn; lão lại nói với anh rất nhiều điều xấu về Lý Tử Tuấn, lão bảo Lý Tử Tuấn cậy mình là học sinh tốt nghiệp sư phạm nên khinh người, Lý Tử Tuấn còn nói Nhậm Quốc Trung chưa đạt trình độ sư phạm; lại nói con người Lý Tử Tuấn này cực kỳ vô tình vô nghĩa, trước kia bao nhiêu cảnh sát ở trấn trên xuống, mấy tên lưu manh trong đội đặc vụ bu lại đòi tiền, hắn thua cờ bạc lại lôi hắn ra huyện Trác Lộc chơi câu lạc bộ, chuyện gì cũng làm. Nịnh bợ người ta như cha mẹ, nướng hết tiền bạc vào cờ bạc, bán cả nhà cả đất, nhưng đối với người trong thôn thì chẳng biết giữ thể diện là gì. Hồi hắn làm giáp trưởng, có lần đến cả Tiền Văn Quý mà hắn cũng dám cắt cử đi phu dịch. Tiền Văn Quý nói không rảnh, không muốn đi, hắn còn nói "chỉ cần người làm nhà các bác là được", Tiền Văn Quý mới bảo hắn thôi khỏi đi, hỏi hắn cần bao nhiêu tiền. Mãi sau Lý Tử Tuấn mới biết mình nhất thời hồ đồ, chạy đến xin lỗi. Lão lại nói Lý Tử Tuấn giờ đây trở nên keo kiệt, giữ người ở lại ăn cơm lúc nào cũng chỉ có cơm ngô, giả nghèo giả khổ, bột mì gạo tẻ thì giấu đi để hai vợ chồng tự ăn với nhau. Nhậm Quốc Trung liền nhớ lại mấy lần ăn cơm ở nhà hắn, lần nào cũng chỉ xào ít rau dưa để nhắm rượu, đến quả trứng gà cũng chẳng thèm xào, thế mà nhà hắn rõ ràng đang nuôi gà cơ mà.
Lúc này trong phòng lại truyền ra tiếng cãi vã, Nhậm Quốc Trung rất muốn sang đó xem thế nào. Tiền Văn Quý biết ý định của anh, liền giải thích với anh rằng: "Chẳng có gì đâu, chính là đứa cháu gái nhà tôi đấy, lớn tuổi rồi, lại không có nơi có chốn, ở trong thôn mãi chẳng tìm được đám nào vừa ý, cứ ở lỳ trong nhà mãi thì làm sao mà yên thân được. Tôi vẫn nói từ lâu rồi, chỉ cần người có tài cán, dẫu không có gia sản cũng thành. Giờ thì không thể gọi là lỡ thì, nhưng tuổi cũng không còn nhỏ nữa. Cậu là người một nhà, tôi mới nói thật với cậu, có người đến mai mối với chủ nhiệm hội nông nông, thế này thì ra thể thống gì chứ? Con gái lớn của nhà chúng ta gả cho một tên ủy viên trị an, chúng ta đã không vừa ý rồi, đây là chuyện cả đời người cơ mà! Đừng thấy người ta trước mắt là cán bộ thôn, cũng phải nghĩ đến quá khứ xem trước đây bọn chúng bị đấu tố những thứ gì; cũng phải mưu tính cho sau này, có ngày quân 'Trung ương' mà đến, lũ người này không biết sẽ kết cục ra sao nữa. Đến lúc đó lại khóc lóc quay về cho mà xem; làm bề trên như chúng ta đây, nghĩ ngợi cũng thấy chua xót lắm chứ. Nếu cậu thấy ai có tuổi tác tương đương, có học thức một chút, người thật thà, thì nói cho tôi biết, cũng coi như giải quyết được tâm sự này." Tiền Văn Quý nói xong còn cố tình thở dài, rồi lại nheo mắt lại, trong bóng tối vô tình hay cố ý nhìn vị giáo viên tiểu học đang đứng ngồi không yên ấy.
Nhậm Quốc Trung không biết phải đáp lời sao cho phải, chốc lát cũng chẳng nghĩ ra lời nào khác để nói, bèn uống một ngụm trà, lại thấy oi bức khó chịu, muỗi dưới gốc cây cũng hoành hành dữ dội hơn. Mọi người đều trầm mặc một lát, Nhậm Quốc Trung đành đứng dậy cáo từ. Tiền Văn Quý chẳng hề giữ anh lại, bà cụ lại tiễn anh ra tận cửa. Ngoài đường vắng tanh không một tiếng động, sau khi anh ra đường, cánh cửa liền sập lại đánh rầm một tiếng sau lưng anh.
