Nguồn.—Pantschatantra, V. ix., bản dịch của Benfey, ii. 345-6.
Các bản song hành.—Trong mục § 209 thuộc phần Giới thiệu của mình, Benfey đã cung cấp các tài liệu tham khảo thư mục cho phần lớn các câu chuyện được trình bày chi tiết trong bài luận xuất sắc của Giáo sư M. Müller nhặt tựa đề "The Migration of Fables" (Selected Essays, i. 500-76) — một bài viết hoàn toàn xoay quanh hành trình du khảo của ngụ ngôn[240] từ Ấn Độ đến chỗ La Fontaine. Xem thêm ông Clouston, Pop. Tales, ii. 432 tiếp theo. Tôi đã dịch phiên bản tiếng Do Thái trong bài luận của mình mang tên "Jewish Influence on the Diffusion of Folk-Tales," tr. 6-7. Tục ngữ của chúng ta, "Chớ đếm gà khi chưa nở," xét cho cùng cũng bắt nguồn từ Ấn Độ.
Nhận xét.—Những câu chuyện về Alnaschar, người em trai thứ năm của gã thợ cạo trong Nghìn lẻ một đêm, và về La Perette — người đếm gà trước khi chúng nở — trong tác phẩm của La Fontaine, rõ ràng đều bắt nguồn từ chính nguyên tác Ấn Độ mà câu chuyện của chúng ta đã đúc kết được. Hành trình du nhập của "Ngụ ngôn Bidpai" từ Ấn Độ sang châu Âu là điều ai cũng rõ và có thể truy nguyên rạch ròi. Tôi đã phác thảo một bản tóm tắt sơ lược về những thành tựu khảo luận chính trong phần mở đầu của ấn bản do tôi thực hiện đối với bản dịch tiếng Anh đầu tiên của Ngụ ngôn Bidpai, do ngài Thomas North — nhân vật nổi tiếng qua tác phẩm Plutarch — chấp bút (London, D. Nutt, "Bibliothèque de Carabas," 1888). Tại đó, tôi đã lập một bảng phả hệ tỉ mỉ cho vô số các phiên bản khác nhau. Bản của La Fontaine, thứ đã khiến câu chuyện ngụ ngôn trở nên quen thuộc với tất cả chúng ta, bắt nguồn từ tác phẩm Contes et Nouvelles của Bonaventure des Periers; ông này lấy lại từ Dialogus Creaturarum của Nicholaus Pergamenus; nhân vật này lại lấy cảm hứng từ Sermones của Jacques de Vitry (xem ấn bản của Giáo sư Crane, số li.); người nhiều khả năng đã chuyển thể nó từ bản Directorium Humanæ Vitæ của John of Capua — một người Do Thái cải đạo — kẻ đã dịch nó từ bản tiếng Do Thái của tập Kalilah wa Dimnah gốc tiếng Ả Rập, trong khi bản thân tập này lại bắt nguồn từ bản tiếng Syriac cổ dịch từ một bản dịch tiếng Pehlevi của tác phẩm gốc Ấn Độ, có lẽ được đặt tên theo Karataka và Damanaka, tên của hai con chó rừng xuất hiện trong các phần đầu của cuốn sách. Giáo sư Rhys-Davids cho tôi biết rằng những cái tên này có nét gần gũi với tiếng Pali hơn là tiếng Phạn, điều này càng làm cho khả năng toàn bộ dòng văn học ấy thực chất xuất phát từ một nguồn cội Phật giáo trở nên thuyết phục hơn.
Chủ đề về La Perette mang lại sự hứng thú lớn bởi nó cho thấy sự truyền bá văn học từ phương Đông sang phương Tây. Nó cũng minh chứng cho khả năng tác động từ truyền thống văn học sang văn gian dã, điều được thể hiện rõ qua câu tục ngữ của chúng ta, và qua một thực tế mà Benfey đã đề cập: câu chuyện của La Fontaine từng ảnh hưởng đến hai câu chuyện trong tuyển tập của anh em nhà Grimm, số 164 và 168.
