Ngày xửa ngày xưa, dưới triều vua Brahma-datta xứ Benares, Đức Bồ Tát tái sinh làm thái tử của ngài. Đến ngày đặt tên, hoàng gia gọi ngài là Thái tử Brahma-datta. Lớn lên theo năm tháng, đến năm mười sáu tuổi, thái tử sang kinh đô Takkasila và thụ giáo thông thạo mọi bách nghệ. Sau khi phụ vương băng hà, ngài lên ngôi báu, lấy đức độ và sự công bằng để trị quốc. Ngài xử án không chút thiên vị, chẳng gợn lòng thù oán, không bị u mê hay sợ hãi chi phối. Nhờ ngài trị quốc bằng sự công chính, các quan lại cũng soi vào đó mà phụng công thủ pháp. Các vụ tranh chấp đều được phán xử công minh, khiến không còn ai mang đơn kiện khống đến chốn công đường. Khi những việc ấy chấm dứt, tiếng ồn ào và sự hỗn loạn của chốn kiện tụng nơi triều đình cũng theo đó mà tan biến. Dù các quan tòa ngồi suốt cả ngày ở pháp đình, họ vẫn phải ra về mà chẳng có lấy một ai đến cầu xin phán xử. Tình cảnh ấy diễn ra đến mức Triều đường Phán xử có nguy cơ phải đóng cửa!

Bấy giờ, Đức Bồ Tát tự ngẫm: "Lẽ nào vì ta trị quốc bằng đức độ mà không còn ai đến xin phán xử? Chốn công đường đã êm tiếng ồn ào, rồi đây Triều đường Phán xử cũng phải đóng cửa. Vậy nên, nay ta phải tự soi xét lại những sai sót của chính mình; nếu thấy bản thân có điều chi chưa đúng, ta sẽ loại bỏ và chỉ thực hành điều thiện."

Từ đó, ngài tìm kiếm một người có thể chỉ ra lỗi lầm của mình, nhưng trong số những người thân cận xung quanh, ngài chẳng thấy ai chịu nói về khuyết điểm của ngài, mà chỉ toàn nghe những lời ca ngợi.

Ngài liền nghĩ: "Những người này vì nể sợ ta nên mới chỉ nói điều tốt chứ không xưng điều xấu," rồi ngài tìm đến những người sống bên ngoài cung điện. Nhưng chẳng tìm thấy ai chê trách ở đó, ngài lại đi đến những người sống ngoài thành, nơi ngoại ô và tại bốn cửa ô. Tại những nơi ấy, ngài vẫn không gặp ai vạch lỗi mà chỉ nghe toàn lời xưng tụng, bởi vậy ngài quyết định đi khắp chốn vùng quê để tìm kiếm.

Ngài trao lại việc triều chính cho các quan đại thần rồi bước lên vương xa; chỉ mang theo người đánh xe, ngài cải trang rời khỏi kinh thành. Ngài ruổi rong khắp chốn thôn quê cho tới tận miền biên thùy, nhưng vẫn chẳng tìm thấy ai chê trách, đi đến đâu cũng chỉ nghe tiếng tăm về đức độ của mình; bởi thế, ngài quay xe từ nơi biên giới xa xôi nhất, theo con lộ lớn trở về lại kinh thành.

Vào thời điểm đó, vua nước Kosala tên là Mallika cũng đang trị quốc bằng sự công chính; khi tự tìm kiếm khuyết điểm của bản thân, ngài cũng chẳng thấy ai chê trách nơi vương cung mà chỉ toàn nghe ca ngợi đức hạnh của mình! Bởi vậy, khi đi tìm kiếm ở chốn thôn quê, ngài cũng vừa tới đúng nơi đó. Thế rồi hai vị vua lại giáp mặt nhau trên một con đường xe ngựa chật hẹp với hai bên bờ vực dựng đứng, chẳng còn khoảng trống nào để một chiếc xe có thể lách qua nhường đường!

Người đánh xe của vua Mallika liền nói với người đánh xe của vua xứ Benares: "Hãy tránh xe của ngươi sang một bên!"

Nhưng người đánh xe xứ Benares đáp lại: "Này người đánh xe, hãy nhường đường cho xe của ta! Ngồii trên chiếc xe này là vị chủ tể trị vì vương quốc Benares, đại vương Brahma-datta lừng lẫy."

Người kia đáp lại: "Này người đánh xe, ngồi trên chiếc xe này là vị chủ tể trị vì vương quốc Kosala, đại vương Mallika lẫy lừng. Hãy đánh xe của ngươi tránh sang một bên để nhường đường cho vương xa của quốc vương chúng ta!"

Người đánh xe của vua xứ Benares bèn nghĩ: "Người ta nói ngài ấy cũng là một vị vua! Giờ biết làm sao đây?" Sau một hồi suy tính, anh tự bảo: "Ta có cách rồi. Ta sẽ hỏi xem vua bên ấy bao nhiêu tuổi, rồi ta sẽ bảo xe của vị vua trẻ hơn nhường đường cho vị vua cao tuổi hơn."

Định liệu xong xuôi, anh hỏi người đánh xe kia xem tuổi của vua nước Kosala là bao nhiêu. Nhưng khi hỏi ra, anh mới biết tuổi của cả hai vị vua đều bằng nhau. Anh lại hỏi đến cõi bờ vương quốc, binh lực, tài sản, danh tiếng, cũng như xứ sở, giai cấp, dòng họ và gia tộc của ngài. Và anh nhận ra cả hai đều là chủ tể của một vương quốc rộng ba trăm do-tuần; xét về binh lực, tài sản, danh tiếng, cho đến xứ sở, giai cấp, dòng họ cùng gia tộc, cả hai ngài đều ngang sức ngang tài!

Anh liền nghĩ: "Ta sẽ nhường đường cho vị vua đức độ hơn." Rồi anh hỏi: "Vị vua của ngươi có đức độ như thế nào?"

Người đánh xe của vua nước Kosala liền xướng lên Bài Kệ Thứ Nhất, biến sự hung dữ của vua mình thành điều tốt đẹp:

"Kẻ mạnh ngài lấy sức đè,

Kẻ nhún nhường lấy nhún nhường đáp lại;

Người lành ngài lấy lấy thiện lấy lành mà thu phục,

Kẻ gian tà ngài dùng chính sự tà gian.

Tánh khí ngài vốn dĩ là như thế!

Này người đánh xe, hãy mau nhường đường!"

Người đánh xe của vua xứ Benares bèn hỏi: "Thế nào, ngươi đã kể hết mọi đức tính của vua ngươi chưa?"

"Đúng vậy," người kia đáp.

"Nếu đó là đức tính của ngài ấy, thì khuyết điểm của ngài ấy nằm ở đâu?" anh hỏi lại.

Người kia nói: "Thôi thì, nếu ngươi muốn, tạm coi đó là khuyết điểm cũng được! Nhưng xin hỏi, vị vua của ngươi có sự tốt đẹp như thế nào?"

Người đánh xe của vua xứ Benares liền cất tiếng bảo người kia lắng nghe, rồi xướng lên Bài Kệ Thứ Hai:

"Lấy điềm tĩnh thắng cơn giận dữ,

Lấy xót thương thu phục kẻ gian tà;

Lấy bố thí thắng lòng xảo khem bủn xỉn,

Lấy chân thành thắng kẻ dối gian.

Tánh khí ngài vốn dĩ là như thế!

Này người đánh xe, hãy mau nhường đường!"

Nghe xong những lời ấy, cả vua Mallika lẫn người đánh xe của ngài đều bước xuống khỏi vương xa. Họ tháo ngựa ra, dời chiếc xe của mình sang một bên để nhường đường cho vua xứ Benares đi qua!