Một thương gia nọ trao cho người con trai ba trăm rupee làm vốn vào đời, dặn anh sang nước khác tìm may mắn trong việc buôn bán. Người con cầm tiền lên đường. Đi chẳng được bao xa, anh bắt gặp mấy người chăn gia súc đang cãi nhau về một chú chó mà vài người trong số họ muốn đem giết. "Xin đừng giết chú chó ấy," chàng trai trẻ bụng dạ tốt bụng khẩn khoản; "tôi sẽ trả các người một trăm rupee để mua lại nó." Thế là cuộc mua bán xong xuôi ngay tại chỗ, và chàng trai ngốc nghếch dắt chú chó tiếp tục hành trình. Tiếp đó, anh lại gặp một nhóm người đang ẩu đả vì một con mèo. Người thì muốn giết, người thì không. "Ôi! Xin đừng giết nó," anh nói; "tôi sẽ đưa các người một trăm rupee." Họ liền giao ngay con mèo cho anh rồi nhận tiền. Anh lại đi tiếp cho đến khi tới một ngôi làng, nơi dân làng đang tranh cãi về một con rắn vừa bắt được. Mấy người muốn đập chết nó, nhưng số khác lại phản đối. "Xin đừng giết con rắn," anh nói; "tôi xin trả một trăm rupee." Dĩ nhiên mọi người đồng ý ngay và vô cùng hoan hỉ.

Chàng trai mới ngốc nghếch làm sao! Giờ đây khi đã tiêu sạch tiền, anh biết làm gì đây? Ngoại trừ việc quay về nhà với cha, anh chẳng còn lựa chọn nào khác. Vì thế, anh đành lủi thủi trở về.

“Đồ ngu ngốc! Đồ vô dụng!” người cha giận dữ thốt lên khi nghe chuyện đứa con đã phung phí toàn bộ số tiền ông giao cho. “Hãy cút ra chuồng ngựa mà ở và sám hối về sự ngu xuẩn của mày. Mày sẽ không bao giờ được bước chân vào ngôi nhà này nữa.”

Thế là chàng trai trẻ phải ra sống ở chuồng ngựa. Giường của anh là lớp cỏ rải cho gia súc, và bạn đồng hành của anh chính là chú chó, con mèo cùng con rắn mà anh đã mua với giá đắt đỏ. Những vật này trở nên rất quấn quýt anh, ban ngày chúng luôn theo chân anh, đêm đến lại nằm ngủ bên cạnh; con mèo thường nằm dưới chân, chú chó gối đầu bên trên, còn con rắn thì quấn ngang người anh, đầu vắt sang một bên và đuôi duỗi về bên kia.

Một ngày nọ, trong lúc trò chuyện, con rắn nói với chủ: "Tôi vốn là con trai của Vua Indrasha. Một hôm, khi tôi từ dưới lòng đất bò lên để hít thở không khí, người ta đã bắt giữ và định giết tôi nếu anh không kịp thời đến giải cứu. Tôi thật không biết làm sao mới đền đáp hết ơn sâu nghĩa nặng này. Giá như anh gặp được cha tôi! Ngài hẳn sẽ vui mừng biết bao khi thấy người đã cứu sống con trai mình!"

“Cha chú sống ở đâu? Nếu có thể, tôi cũng rất muốn gặp ngài,” chàng trai trả lời.

“Rất hay!” con rắn tiếp lời. “Anh có thấy ngọn núi đằng xa kia không? Dưới chân ngọn núi đó có một dòng suối linh thiêng. Nếu anh đi cùng tôi và lặn xuống dòng suối ấy, cả hai chúng ta sẽ tới được vương quốc của cha tôi. Ôi! Ngài sẽ sung sướng biết bao khi gặp anh! Ngài cũng sẽ muốn ban thưởng cho anh nữa. Nhưng ngài biết lấy gì để đền đáp đây? Dù sao đi nữa, xin anh hãy hoan hỷ nhận một vật từ tay ngài. Nếu ngài hỏi anh muốn ước điều gì, anh nên đáp lại rằng: 'Xin hãy ban cho thần chiếc nhẫn trên tay phải của ngài, cùng chiếc nồi và chiếc thìa danh tiếng mà ngài sở hữu.' Một khi có được những vật ấy, anh sẽ chẳng bao giờ phải thiếu thốn thứ gì, bởi chiếc nhẫn ấy chỉ cần người ta cất lời yêu cầu, lập tức một tòa dinh thự nguy nga đầy đủ tiện nghi sẽ hiện ra; còn chiếc nồi và chiếc thìa sẽ cung cấp cho anh đủ mọi sơn hào hải vị quý hiếm và thơm ngon nhất.”

Được ba người bạn đồng hành đi cùng, chàng trai bước đến giếng nước và chuẩn bị nhảy xuống theo lời dặn của con rắn. "Ôi ông chủ!" con mèo và chú chó hoảng hốt hốt lên khi thấy anh định làm vậy. "Chúng tôi phải làm sao đây? Chúng tôi biết đi đâu bây giờ?"

“Hãy đợi ta ở đây,” anh đáp. “Ta không đi xa đâu. Ta sẽ quay lại sớm thôi.” Nói rồi, anh lặn xuống nước và biến mất khỏi tầm mắt.

“Bây giờ chúng ta tính sao đây?” chú chó hỏi con mèo.

“Chúng ta phải ở lại đây,” con mèo đáp, “đúng như lời ông chủ dặn. Đừng lo về thức ăn. Tôi sẽ vào nhà dân kiếm thật nhiều thức ăn cho cả hai chúng ta.” Và con mèo đã làm đúng như vậy, cả hai sống rất dễ chịu cho tới khi ông chủ trở lại hội ngộ cùng chúng.

Chàng trai và con rắn đã đến nơi an toàn; tin tức về sự xuất hiện của họ nhanh chóng được tâu lên Vua. Đức vua hạ lệnh cho con trai cùng vị khách lạ vào hầu. Nhưng con rắn từ chối, nói rằng nó không thể gặp cha cho đến khi được giải phóng khỏi vị khách này—người đã cứu nó khỏi cái chết thảm khốc và nó giờ đây chính là nô lệ của anh. Nghe vậy, Vua liền đi ra ôm chồm lấy con trai, rồi chào đón chàng trai xa lạ đến với vương quốc của mình. Chàng trai ở lại đó ít ngày, và để tỏ lòng biết ơn vì anh đã cứu sống hoàng tử, Đức vua đã trao cho anh chiếc nhẫn đeo ở tay phải cùng chiếc nồi và chiếc thìa thần. Sau đó anh lên đường trở về. Khi ngoi lên khỏi mặt suối, anh thấy hai người bạn chú chó và con mèo vẫn đang trung thành chờ đợi. Họ kể cho nhau nghe tất cả những gì đã trải qua kể từ lần cuối gặp mặt, ai nấy đều vô cùng mừng rỡ. Sau đó, họ cùng nhau đi ra bờ sông, nơi họ quyết định thử nghiệm phép thuật của chiếc nhẫn thần cùng chiếc nồi và chiếc thìa.

Người con trai nhà thương gia cất lời với chiếc nhẫn, lập tức một ngôi nhà nguy nga cùng một nàng công chúa xinh đẹp với mái tóc vàng óng hiện ra. Anh cũng cất lời với chiếc nồi và chiếc thìa, lập tức những món ăn thơm ngon mỹ vị nhất đã được chuẩn bị sẵn sàng. Thế là anh kết hôn với nàng công chúa, và họ sống bên nhau rất hạnh phúc trong nhiều năm. Cho đến một buổi sáng nọ, trong lúc chải chuốt trang điểm, nàng công chúa nhặt những sợi tóc rơi gom vào một khúc sậy rỗng rồi thả xuống dòng sông chảy qua dưới cửa sổ. Khúc sậy trôi theo dòng nước hàng dặm đường, cuối cùng được vị hoàng tử của quốc gia đó vớt lên. Do tò mò, hoàng tử tách khúc sậy ra và nhìn thấy sợi tóc vàng. Vừa nhìn thấy, hoàng tử đã vội lao về cung điện, tự nhốt mình trong phòng và nhất quyết không chịu ra ngoài. Chàng đã đem lòng yêu tha thiết người phụ nữ sở hữu mái tóc ấy, nhất quyết không ăn, không uống, không ngủ, cũng không cử động cho đến khi nàng được đưa tới trước mặt chàng. Nhà vua, cha của hoàng tử, vô cùng muộn phiền về chuyện này mà không biết phải làm sao. Ông sợ đứa con trai sẽ kiệt sức mà chết, để lại ông không người nối dõi. Cuối cùng, ông quyết định tìm đến xin lời khuyên của người cô ruột, vốn là một mụ mụ nữ yêu. Mụ già đồng ý giúp đỡ và bảo nhà vua đừng lo lắng, vì mụ tin chắc sẽ mang được người phụ nữ xinh đẹp ấy về làm vợ cho hoàng tử.

Mụ biến thành một con ong, vừa bay vừa kêu vo ve, vo ve. Khứu giác tinh tường sớm dẫn mụ đến chỗ nàng công chúa xinh đẹp. Trước mặt nàng, mụ hiện hình thành một bà lão lụ khụ, tay chống gậy. Mụ tự giới thiệu với nàng công chúa xinh đẹp: "Ta là cô của cháu, người mà cháu chưa từng gặp bao giờ, bởi ta đã rời khỏi đất nước ngay sau khi cháu ra đời." Mụ còn ôm và hôn nàng công chúa để tăng thêm độ tin tưởng cho lời nói của mình. Nàng công chúa xinh đẹp hoàn toàn bị mắc bẫy. Nàng đáp lại cái ôm của mụ nữ yêu, mời mụ ở lại trong nhà bao lâu tùy thích, đồng thời đối đãi với mụ bằng tất cả sự tôn kính và chu đáo, khiến mụ nữ yêu thầm nghĩ: "Ta sẽ sớm hoàn thành nhiệm vụ thôi." Khi đã ở trong nhà được ba ngày, mụ bắt đầu gợi chuyện về chiếc nhẫn thần, khuyên công chúa nên cất giữ nó thay cho chồng, vì anh ta thường xuyên đi săn bắn cùng những chuyến đi tương tự nên rất dễ làm rơi mất. Nghe lời, nàng công chúa xinh đẹp hỏi xin chồng chiếc nhẫn, và anh cũng sẵn lòng đưa ngay cho nàng.

Mụ nữ yêu chờ thêm một ngày nữa mới ngỏ ý muốn xem vật báu ấy. Không chút nghi ngờ, nàng công chúa xinh đẹp liền đưa ra. Ngay lập tức, mụ nữ yêu giật lấy chiếc nhẫn, biến trở lại thành con ong rồi tha chiếc nhẫn bay thẳng về cung điện, nơi hoàng tử đang nằm kiệt sức gần như sắp chết. "Hãy đứng dậy đi. Hãy vui lên. Đừng ủ ả nữa," mụ nói với hoàng tử. "Người phụ nữ mà ngài khao khát sẽ xuất hiện ngay khi ngài triệu hồi. Hãy nhìn xem, đây là vật thần giúp ngài đưa nàng đến trước mặt." Hoàng tử mừng rỡ đến phát cuồng khi nghe những lời ấy, và vì quá đao đáo muốn nhìn thấy nàng công chúa xinh đẹp, chàng lập tức cất lời với chiếc nhẫn. Ngay tức khắc, ngôi nhà cùng người thiếu nữ xinh đẹp bên trong liền hạ xuống giữa khu vườn cung điện. Chàng bước ngay vào trong nhà, bày tỏ tình yêu tha thiết và van xin nàng hãy làm vợ mình. Nhận thấy không còn cách nào thoát khỏi tình cảnh này, nàng đành chấp thuận với điều kiện chàng phải chờ đợi nàng trong một tháng.

Trong khi đó, người con trai nhà thương gia đi săn trở về và vô cùng bàng hoàng khi không thấy ngôi nhà lẫn người vợ đâu nữa. Trước mắt anh chỉ còn là khoảng đất trống, giống hệt như trước đây khi anh chưa thử dùng chiếc nhẫn thần mà Vua Indrasha đã ban cho. Anh gục xuống và quyết định sẽ tự kết liễu đời mình. Đúng lúc ấy, con mèo và chú chó chạy đến. Chúng đã bỏ chạy và trốn đi khi nhìn thấy ngôi nhà cùng mọi thứ biến mất. "Ôi ông chủ!" chúng nói, "xin dừng tay lại. Thử thách của chủ nhân tuy lớn, nhưng vẫn có cách cứu vãn. Xin hãy cho chúng tôi một tháng, chúng tôi sẽ đi tìm lại người vợ và ngôi nhà cho chủ nhân."

“Hãy đi đi,” anh nói, “mong Đức Chúa Trời đại ngộ giúp sức cho nỗ lực của các ngươi. Hãy mang vợ ta trở về, và ta sẽ tiếp tục sống.”

Thế là con mèo và chú chó vội vã vắt chân lên cổ chạy, chúng không dừng lại cho đến khi tới nơi mà người bà chủ cùng ngôi nhà bị đưa đến. "Chúng ta có thể gặp chút khó khăn ở đây đấy," con mèo nói. "Nhìn kìa, nhà vua đã chiếm đoạt vợ và nhà của chủ nhân cho riêng mình. Bạn hãy ở lại đây. Tôi sẽ vào trong nhà tìm cách gặp cô ấy." Chú chó liền ngồi lại, còn con mèo trèo lên cửa sổ phòng nơi nàng công chúa xinh đẹp đang ngồi rồi chui vào trong. Công chúa nhận ra con mèo và kể cho nó nghe tất cả những gì đã xảy ra kể từ khi nàng rời xa họ.

CHIẾC NHẪN THẦN

“Nhưng liệu có cách nào thoát khỏi tay những người này không?” nàng hỏi.

“Có chứ,” con mèo đáp, “nếu cô có thể cho tôi biết chiếc nhẫn thần đang ở đâu.”

“Chiếc nhẫn nằm trong bụng mụ nữ yêu rồi,” nàng nói.

“Được rồi,” con mèo nói, “tôi sẽ lấy lại nó. Chỉ cần lấy được chiếc nhẫn, mọi thứ sẽ lại thuộc về chúng ta.” Sau đó, con mèo leo xuống tường nhà, đến nằm bên một hang chuột và giả vờ như đã chết. Vào thời điểm đó, trong cộng đồng chuột ở vùng ấy đang diễn ra một đám cưới rất lớn, tất cả chuột trong vùng đều tụ tập trong đúng cái hang mà con mèo đang nằm bên ngoài. Con trai trưởng của vua chuột sắp sửa lấy vợ. Con mèo biết được điều này và nảy ra ngay ý định bắt giữ chú rể để bắt họ phải giúp đỡ. Vì vậy, khi đoàn diễu hành từ trong hang tràn ra, vừa kêu chít chít vừa nhảy múa mừng lễ cưới, con mèo lập tức phát hiện ra chú rể và chộp lấy. "Ôi! Thả tôi ra, thả tôi ra," chú chuột tội nghiệp sợ hãi gào lên. "Ôi! Xin hãy thả chú ấy ra," cả đàn chuột chí chóe xin xỏ. "Hôm nay là ngày cưới của chú ấy mà."

“Không, không,” con mèo đáp. “Trừ khi các ngươi làm cho ta một việc. Nghe đây. Mụ nữ yêu đang sống trong ngôi nhà kia cùng hoàng tử và vợ ông chủ ta đã nuốt một chiếc nhẫn mà ta rất cần. Nếu các ngươi lấy được nó cho ta, ta sẽ thả chú chuột này ra mà không làm hại một mảy may. Còn nếu không, hoàng tử của các ngươi sẽ bỏ mạng dưới chân ta.”

“Được rồi, chúng tôi đồng ý,” cả đàn chuột đồng thanh. “Thậm chí nếu chúng tôi không lấy được chiếc nhẫn cho mi, mi cứ việc ăn thịt tất cả chúng tôi.”

Đây quả là một lời hứa vô cùng táo bạo. Tuy nhiên, chúng đã làm được. Vào giữa đêm, khi mụ nữ yêu đang ngủ say, một con chuột đã bò đến bên giường mụ, trèo lên mặt mụ rồi thọc đuôi vào họng mụ; mụ nữ yêu lập tức ho dữ dội, chiếc nhẫn văng ra ngoài và lăn trên sàn nhà. Con chuột nhanh chóng chộp lấy vật báu rồi tha về cho vua chuột. Vua chuột rất đỗi vui mừng, lập tức mang nhẫn đến cho con mèo và giải cứu con trai mình.

Vừa nhận được chiếc nhẫn, con mèo cùng chú chó lập tức lên đường trở về để báo tin mừng cho ông chủ. Mọi chuyện giờ đây tưởng như đã an toàn. Chúng chỉ cần giao chiếc nhẫn cho anh, anh sẽ cất lời với nó, và ngôi nhà cùng nàng công chúa xinh đẹp sẽ trở lại bên họ, mọi thứ lại hạnh phúc như xưa. "Ông chủ sẽ vui biết bao!" chúng nghĩ thầm và chạy nhanh hết sức có thể. Nhưng trên đường đi, chúng phải băng qua một dòng suối. Chú chó bơi, còn con mèo ngồi trên lưng nó. Lúc này, chú chó sinh lòng đố kỵ với con mèo, nên đòi giữ chiếc nhẫn và dọa sẽ hất con mèo xuống nước nếu không chịu giao ra; con mèo đành phải đưa chiếc nhẫn cho chú chó. Thật là một khoảnh khắc tai hại, vì chú chó vừa nhận lấy thì đã bất cẩn làm rơi mất, và một con cá đã nuốt chửng chiếc nhẫn.

“Ôi! Tôi phải làm gì đây? Tôi phải làm gì đây?” chú chó mếu máo.

“Chuyện đã rồi thì thôi,” con mèo đáp. “Chúng ta phải tìm cách lấy lại nó, bằng không tốt nhất là tự tử dưới dòng suối này cho xong. Tôi có kế này. Bạn hãy đi giết một con cừu nhỏ rồi mang về đây cho tôi.”

“Được rồi,” chú chó nói rồi lập tức chạy đi. Chẳng mấy chốc nó quay lại với một con cừu chết và giao cho con mèo. Con mèo chui vào bên trong con cừu rồi nằm nấp, dặn chú chó đi ra xa một chút và giữ yên lặng. Không lâu sau, một con chim nadhar—loài chim có ánh mắt có thể làm gãy xương cá—bay đến lượn vòng trên con cừu, rồi cuối cùng sà xuống định tha đi. Đúng lúc đó, con mèo chui ra nhảy xổ vào con chim, dọa sẽ giết chết nếu nó không tìm lại chiếc nhẫn đã mất. Chim nadhar vội vã hứa hẹn, lập tức bay đến gặp vua cá, ra lệnh phải điều tra và trả lại chiếc nhẫn. Vua cá làm theo, chiếc nhẫn được tìm thấy và mang trả lại cho con mèo.

“Đi mau thôi; tôi lấy được nhẫn rồi,” con mèo nói với chú chó.

“Không, tôi không đi,” chú chó phản đối, “trừ khi bạn cho tôi giữ chiếc nhẫn. Tôi cũng ngậm được nó tốt như bạn vậy. Đưa cho tôi hoặc tôi sẽ giết bạn.” Vì thế con mèo đành phải nhượng bộ đưa chiếc nhẫn. Nhưng chú chó cẩu thả lại làm rơi mất lần nữa. Lần này, một con diều hâu đã nhặt được và tha đi.

“Kìa, nhìn kìa, nó tha đi mất rồi—bay về phía ngọn cây lớn kia kìa,” con mèo kêu lên.

“Ôi! Ôi! Tôi đã làm cái gì thế này?” chú chó than khóc.

“Đồ ngu ngốc, tôi đã biết ngay là sẽ thế mà,” con mèo nói. “Nhưng nín sủa ngay đi, không thì bạn sẽ làm con chim hoảng sợ bay đến nơi khác mà chúng ta không thể nào tìm vết được đâu.”

Con mèo kiên nhẫn đợi cho đến khi trời tối hẳn mới trèo lên cây, giết chết con diều hâu và lấy lại chiếc nhẫn. “Đi thôi nào,” con mèo nói với chú chó khi vừa nhảy xuống đất. “Chúng ta phải khẩn trương lên. Chúng ta đã trì hoãn quá lâu rồi. Ông chủ sẽ chết vì đau khổ và mòn mỏi mất. Nhanh lên.”

Chú chó lúc này đã vô cùng xấu hổ, rối rít xin lỗi con mèo vì tất cả những rắc rối mà mình đã gây ra. Nó không còn dám đòi giữ chiếc nhẫn lần thứ ba nữa, nhờ đó cả hai đã trở về an toàn bên người chủ đang đau buồn và trao lại cho anh vật thần quý giá. Trong khoảnh khắc, nỗi buồn của anh đã biến thành niềm vui vỡ òa. Anh cất lời với chiếc nhẫn, và người vợ xinh đẹp cùng ngôi nhà lại hiện ra, anh cùng tất cả mọi người lại sống bên nhau hạnh phúc hơn bao giờ hết.