
Ngày xửa ngày xưa, có một vị Hoàng đế vô cùng say mê y phục đẹp đến mức ông tiêu pha không tiếc tiền để được ăn mặc thật lộng lẫy. Ông chẳng màng gì đến quân đội hay việc nước, cũng chẳng thiết tha thú vui chơi giải trí nào khác; đối với ông, không gì thích thú bằng việc đi dạo khắp nơi để khoe những bộ quần áo mới. Ông có đủ áo cho từng giờ trong ngày, và nếu như người ta thường nói về một vị vua rằng: "Ngài đang ngự trong phòng họp hội đồng," thì ở đây, câu nói ấy thường phải đổi thành: "Hoàng đế đang bận thay trang phục."
Thành phố lớn nơi ông ngự trị luôn có những điều mới mẻ để chiêm ngưỡng, thu hút rất nhiều người lạ đến thăm mỗi ngày. Một ngày nọ, có hai kẻ đến thành phố và tự xưng là thợ dệt, khoác lác rằng chúng biết cách dệt ra thứ vải vóc đẹp đẽ nhất trên đời. Không chỉ có chất liệu và hoa văn tuyệt mỹ chưa từng thấy, những bộ quần áo làm từ thứ vải này còn có một đặc tính kỳ diệu là sẽ vô hình đối với bất kỳ ai không làm tròn chức trách hoặc quá đỗi ngu ngốc.
"Quả là những bộ quần áo tuyệt vời làm sao," Hoàng đế thầm nghĩ. "Hơn nữa, nếu có được một bộ trang phục như thế, trẫm có thể biết được kẻ nào trong số bề tôi không làm tròn nhiệm vụ, và phân biệt được ai khôn, ai dại! Phải, thứ vải này nhất định phải được dệt cho trẫm." Thế là ông ban cho hai kẻ kia rất nhiều tiền để chúng có thể bắt tay vào việc dệt vải ngay lập tức.
Dĩ nhiên chúng chỉ là những kẻ lừa đảo, nhưng chúng vẫn dựng lên hai cỗ máy dệt và khua tay múa chân ra vẻ đang làm việc hăng say, dù trên khung chẳng có lấy một sợi tơ. Chúng cũng được cấp vô số lụa là và vàng bạc hảo hạng, nhưng tất cả đều bị chúng đem giấu biệt.
"Không biết chúng đã dệt đến đâu rồi nhỉ," Hoàng đế thầm nghĩ sau đó vài ngày. Ông chợt nhớ lại rằng kẻ nào ngu ngốc hoặc bất tài sẽ không thể nhìn thấy tấm vải. Bản thân ông thì đinh ninh rằng mình chẳng có gì phải lo sợ, nhưng ông vẫn quyết định phái một vị đại thần đến trước để xem tình hình ra sao. Lúc này, tất cả mọi người trong thành phố đều đã hay biết về thứ quyền năng kỳ diệu của tấm vải, và ai nấy đều tò mò muốn xem điều gì sẽ xảy ra.
"Trẫm sẽ cử tể tướng đến gặp thợ dệt," Hoàng đế thầm nghĩ. "Lão ấy là người khôn ngoan nhất trong vương quốc của trẫm, nên lão có thể đánh giá chính xác chất lượng của tấm vải."
Thế là vị đại thần già bước vào căn phòng nơi những kẻ lừa đảo đang ngồi làm việc bên các khung củi trống không. "Trời đất ơi!" vị lão thần thầm nghĩ, trừng lớn hai mắt, "Mình chẳng thấy mảnh vải nào cả!" Nhưng ông không dám thốt lên lời đó. "Ôi chao!" lão nghĩ tiếp, "Lẽ nào mình ngu ngốc ư? Lẽ nào mình không xứng đáng với chức vụ này? Không, tuyệt đối không thể thừa nhận là mình không nhìn thấy tấm vải được!"
"Các ngài không có ý kiến gì sao?" một trong hai kẻ lừa đảo cất tiếng hỏi.
"Ồ, đẹp lắm, đẹp vô cùng!" vị đại thần già đáp, nheo mắt nhìn qua tròng kính. "Thớ vải mới mịn màng làm sao! Màu sắc mới rực rỡ làm sao! Phải, ta sẽ bẩm với Hoàng đế rằng thứ vải này thực sự tuyệt mỹ."
"Chúng tôi vô cùng vui mừng khi nghe ngài nói vậy," cả hai tên thợ dệt giả vờ hoan hỉ, rồi bắt đầu kể tên các màu sắc và mô tả chi tiết vẻ bề ngoài của tấm vải.
Vị đại thần già chăm chú lắng nghe từng lời để có thể tâu lại mọi thứ cho Hoàng đế khi quay về.
Lũ kẻ lừa đảo lúc này lại đòi thêm tiền, thêm lụa và vàng để tiếp tục công việc dệt. Chúng đút túi tất cả, rồi lại tiếp tục giả vờ làm việc bên khung củi trống không như trước. Chẳng bao lâu sau, Hoàng đế lại sai một vị quan khác đến để nắm tình hình xem khi nào vải dệt xong. Vị đại thần này cứ trân trân nhìn mãi, nhưng khung củi vẫn hoàn toàn trống không và dĩ nhiên ông chẳng thể thấy được gì.
"Đó có phải là một tấm vải đẹp không?" những kẻ lừa đảo cất tiếng hỏi, đồng thời làm điệu bộ như đang trưng bày một tấm vải thực sự.
"Mình đâu có ngu ngốc!" vị đại thần tự nhủ, "vậy thì chắc chắn là do mình không xứng đáng với chức vụ rồi. Quả là điều kỳ lạ, nhưng tuyệt đối không để ai nhận ra chuyện này." Thế là ông ta cũng cất lời ca ngợi tấm vải, ra vẻ thích thú trước màu sắc tuyệt đẹp cùng chất liệu lộng lẫy của nó. "Quả thực rất đẹp, thưa bệ hạ," ông ta bẩm báo với Hoàng đế như vậy.
Khắp cả thành phố người ta bàn tán không ngớt về tấm vải tráng lệ ấy, và Hoàng đế quyết định thân chinh đến xem khi nó vẫn còn đang nằm trên khung củi. Dẫn đầu một đoàn tùy tùng đông đảo, trong đó có cả hai vị đại thần từng đến trước đó, ngài tiến về phía những kẻ lừa đảo đang gồng mình giả vờ dệt vải.
"Thật là tuyệt mỹ phải không thưa bệ hạ!" cả hai vị đại thần già cùng lên tiếng. "Xin bệ hạ ngắm xem thớ vải mịn màng thế nào! Màu sắc mới tinh xảo làm sao!" Nói đoạn, họ chỉ tay vào khung củi trống không, đinh ninh rằng những người khác ngoài họ ra đều thấy rõ tấm vải.
"Chuyện gì thế này?" Hoàng đế thầm nghĩ. "Trẫm hoàn toàn chẳng thấy gì cả! Thật là tồi tệ quá đi mất! Lẽ nào trẫm ngu ngốc, hay bất tài đến mức không xứng làm Hoàng đế? Để lộ chuyện này ra thì nguy to! Phải, quả thực là rất đẹp," ngài cất tiếng khen. "Trẫm hoàn toàn ưng ý."
Rồi ngài mỉm cười gật đầu, ra vẻ hứng thú ngắm nghía khung củi trống không, bởi ngài nhất quyết không chịu thừa nhận rằng mình chẳng nhìn thấy gì cả.
Các cận thần của ngài cũng nhìn chăm chú hết mức, nhưng chẳng thấy gì hơn những người khác; tuy nhiên, noi gương Hoàng đế, họ đều trầm trồ: "Ồ, đẹp quá!" Ai nấy tỏ ra vô cùng mê mẩn đến nỗi Hoàng đế liền phong cho những kẻ lừa đảo danh hiệu Thợ dệt hoàng gia.
Vào tuần tới sẽ diễn ra một cuộc rước kiệu lớn của triều đình. Suốt đêm hôm trước và buổi sáng ngày hôm đó, những kẻ lừa đảo đã thức trắng dưới ánh nến lung linh để làm việc. Mọi người đều thấy rõ chúng đang bận rộn hoàn thiện những đường kim mũi chỉ cuối cùng cho bộ quần áo mới của Hoàng đế. Chúng giơ cao kéo lớn không cắt thứ gì, cầm kim không xâu chỉ, và cuối cùng cất giọng tuyên bố: "Quần áo đã xong xuôi!"
Hoàng đế đích thân cùng các cận thần sủng ái bước đến. Từng tên lừa đảo giơ cao hai tay như đang dang rộng nâng một vật gì đó, miệng ra sức giới thiệu: "Xin kính dâng bệ hạ chiếc quần đây! Đây là áo khoác! Còn đây là áo choàng!" cứ thế chúng kể lể.
"Quần áo của chúng tôi nhẹ nhàng và thoải mái đến mức người mặc có thể ngỡ như mình chẳng mang gì trên người; đó chính là điểm tuyệt vời nhất của chúng!"
"Phải," các cận thần đồng thanh gật đầu, dẫu chẳng thấy gì vì thực chất có thứ gì ở đó đâu.
"Cúi xin bệ hạ cởi bỏ xiêm y để chúng tôi tiến hành mặc trang phục," những kẻ lừa đảo thỉnh cầu.
Hoàng đế bèn cởi bỏ toàn bộ y phục, và những kẻ lừa đảo liền quây quanh, làm điệu bộ như đang khoác từng món đồ lên người ngài, trong khi Hoàng đế đứng trước gương xoay người ngắm nghía chính mình.
"Trang phục mới vùa vặn làm sao! Bộ đồ tôn lên vóc dáng bệ hạ biết bao!" mọi người đồng thanh tán tụng.
"Kính bệ hạ, đoàn rước kiệu đã sẵn sàng," quan Tổng chưởng lễ tiến lên bẩm báo.
"Trẫm đã sẵn sàng," Hoàng đế đáp. Ngài quay lại soi gương thêm lần nữa như thể muốn ngắm nghía trọn vẹn vẻ đẹp lộng lẫy của mình lần cuối.
Các vị cận thần có nhiệm vụ khiêng tà áo choàng của Hoàng đế liền cúi rạp người sát sàn nhà như đang nhắm chuẩn mép vải, rồi đưa tay làm động tác nâng tà áo lên. Họ thà chịu giấu giếm chứ nhất quyết không để lộ chuyện mình chẳng nhìn thấy gì.
Thế là Hoàng đế hiên ngang bước đi trong đoàn rước dưới một tán lọng lộng lẫy. Dân chúng đứng hai bên đường và bên cửa sổ các ngôi nhà đều trầm trồ: "Bộ quần áo mới của Hoàng đế mới hoành tráng làm sao! Lụa là mới đẹp làm sao, óng ả làm sao!"
Chẳng một ai chịu thừa nhận là mình không nhìn thấy gì, bởi làm thế khác nào tự nhận mình ngu ngốc hoặc bất tài. Chưa từng có bộ trang phục nào của Hoàng đế lại được ca tụng nhiều đến thế.
"Nhưng Hoàng đế có mặc gì trên người đâu!" bỗng một đứa trẻ thốt lên.
"Xin hãy lắng nghe tiếng nói ngây thơ của đứa trẻ!" người cha lên tiếng, rồi từng người rỉ tai nhau nhắc lại câu nói ấy.
"Hoàng đế chẳng mặc gì cả!" cuối cùng đám đông dân chúng bắt đầu đồng thanh hô vang.
Nghe thấy vậy, Hoàng đế giật mình nhận ra điều đó có lẽ là sự thật; nhưng ngài thầm nhủ: "Trẫm phải đi cho trót cuộc rước này." Và các cận thần vẫn tiếp tục bước theo sau ngài với dáng vẻ kiêu hãnh, trang nghiêm nâng cao tà áo choàng vốn chẳng hề tồn tại.