“Volodya về rồi!” ai đó hét lên ngoài sân.

“Cậu chủ Volodya về tới đây rồi!” mụ đầu bếp Natalya vừa hớt hả chạy vào phòng ăn vừa oang oang báo tin. “Trời đất ơi!”

Cả nhà Korolyov, những người vẫn mòn mỏi ngóng chờ cậu con trai Volodya từng giờ từng phút, liền đổ xô ra cửa sổ. Ngay trước cửa chính là một cỗ xe trượt rộng vành, đằng sau là ba con ngựa trắng đang thở ra một làn hơi nước mù mịt. Cỗ xe trống không, bởi Volodya đã bước vào tiền sảnh từ lúc nào, đang lúi húi cởi chiếc mũ trùm đầu bằng những ngón tay đỏ ứng vì lạnh cóc. Chiếc áo bành tô học sinh, chiếc mũ kép, đôi ủng tuyết và cả mái tóc mai của cậu đều phủ một lớp sương giá trắng xóa, còn toàn thân cậu từ đầu đến chân tỏa ra một mùi tuyết tươi mới và dễ chịu đến mức chỉ nhìn thấy cậu thôi cũng đủ khiến người ta muốn rùng mình và thốt lên “brrr!”

Mẹ và dì của cậu vội vã chạy đến ôm hôn ríu rít. Natalya sụp xuống chân cậu, loay hoay tháo đôi ủng tuyết ra; mấy cô em gái reo hò thích thú; những cánh cửa kẹt kẹt rồi đóng sầm; còn bố của Volodya, tay vẫn cầm chiếc kéo, mặc áo ghi-lê và tay áo sơ mi, hớt hải chạy ra tiền sảnh rồi lo lắng la lên:

– Bố mẹ cứ ngóng con từ tận hôm qua cơ mà? Con đi đường có suôn sẻ không? Chuyến đi có tốt đẹp không chứ lị? Chúa tôi! Phải để cho thằng bé chào bố nó một tiếng chứ! Dù sao ta cũng là bố nó cơ mà!

– Gâu! Gâu! – Con chó đen khổng lồ Milord sủa bằng một giọng trầm vang như ống bể, vừa vẫy đuôi đập thình thịch vào vách tường và đồ đạc.

Trong suốt hai phút liền, chẳng có âm thanh nào khác ngoài một thứ âm thanh hỗn độn của niềm vui sướng ngập tràn. Khi cơn phấn khích ban đầu qua đi, gia đình Korolyov chợt nhận ra rằng, ngoài Volodya nhà họ, trong tiền sảnh còn có một vị khách nhỏ tuổi nữa đang quấn đầy khăn choàng và khăn quàng cổ, người cũng phủ một lớp sương giá trắng tinh. Cậu bé đứng im phăng phắc trong một góc tối, nép dưới bóng của chiếc áo bành tô lót lông cáo to sụ.

– Volodya cưng, ai thế con? – Người mẹ nhỏ giọng hỏi.

– Ôi! – Volodya kêu lên. – Đây là... xin phép bố mẹ cho con giới thiệu bạn Lentilov, bạn học cùng lớp hai của con ạ... Con đưa bạn ấy về nhà mình chơi.

– Bố rất vui được chào đón cháu! Cháu cứ tự nhiên như ở nhà nhé – người bố niềm nở nói. – Các cháu thông cảm, bố đang làm dở việc nên chưa kịp mặc áo khoác... Xin mời các cháu vào nhà! Natalya, giúp cậu Lentilov cởi đồ ra nào. Chúa tôi, đuổi ngay con chó ấy ra ngoài đi! Thật là phiền phức hết chỗ nói!

Chỉ vài phút sau, Volodya và người bạn Lentilov, hãy còn đôi chút ngỡ ngàng trước màn chào đón ồn ào và đôi má vẫn đỏ hừng hừng vì cái lạnh ngoài trời, đã ngồi vào bàn uống trà. Nắng mùa đông len lỏi qua lớp tuyết và những hoa văn băng giá trên ô cửa sổ, chiếu rọi lên chiếc ấm samovar, rồi hòa những tia nắng tinh khôi của mình vào làn nước trong chiếc bát đựng trà. Căn phòng ấm áp khiến hai cậu bé có cảm giác hơi ấm và cái giá lạnh đang giằng co nhau, tạo nên một cảm giác râm ran khắp cơ thể.

– Chà, chẳng mấy chốc là đến lễ Giáng sinh rồi – người bố cất giọng ngâm nga vui vẻ, vừa vê một điếu thuốc bằng thứ lá thuốc màu nâu sẫm. – Mới ngày nào mùa hè mẹ còn khóc sướt mướt khi các con đi học... thế mà giờ đã lại về rồi đây... Thời gian trôi nhanh lắm các con ạ. Chẳng kịp để con hé miệng kêu một tiếng là tuổi già đã sập đến sau lưng rồi. Mời cậu Lentilov dùng thêm đi, đừng khách sáo nhé! Nhà chúng ta chẳng có lễ nghĩa rườm rà gì đâu!

Ba cô con gái của Volodya là Katya, Sonya và Masha (cô chị cả mới mười một tuổi) ngồi bên bàn ăn và cứ dán chặt mắt vào vị khách mới đến.

Lentilov cao bằng và trạc tuổi Volodya, nhưng mặt không tròn và da không sáng bằng. Cậu bé gầy, da ngăm đen và chi chít tàn nhang; mái tóc dựng ngược lên như cái bàn chải, mắt nhỏ và môi dày. Thực ra trông cậu khá khó coi, và nếu không mặc bộ đồng phục học sinh thì người ta có thể lầm tưởng cậu là con trai của một kẻ ăn kẻ ở nào đó trong nhà. Cậu có vẻ đăm chiêu, chẳng nói năng gì và tuyệt nhiên không một lần mỉm cười. Mấy đứa trẻ nhìn chằm chằm vào cậu và lập tức kết luận rằng đây hẳn phải là một người cực kỳ thông kim bác cổ. Cậu ta lúc nào cũng có vẻ đang suy tư điều gì và chìm đắm sâu sắc vào thế giới riêng đến mức hễ ai bắt chuyện là cậu lại giật mình, ngả ngửa đầu ra đằng sau rồi đề nghị người ta lặp lại câu hỏi.

Mấy đứa nhỏ nhận ra rằng Volodya, vốn dĩ vẫn luôn vui vẻ và hay nói, nay cũng rất ít lời, hoàn toàn không cười và hầu như chẳng có vẻ gì là vui mừng khi được về nhà. Suốt buổi uống trà, cậu chỉ cất lời với các em đúng một lần, mà lại nói một câu hết sức kỳ lạ. Cậu chỉ tay vào chiếc ấm samovar và bảo:

– Ở California người ta không uống trà, người ta uống gin.

Cậu cũng có vẻ đắm chìm trong những suy nghĩ riêng, và thoạt nhìn những cái liếc mắt đưa đẩy giữa cậu và người bạn Lentilov, thì có vẻ như cả hai đang chung một mối bận tâm.

Sau khi uống trà xong, tất cả kéo nhau vào phòng trẻ em. Mấy đứa nhỏ và bố mẹ tiếp tục công việc đang dang dở vì sự xuất hiện của hai cậu bé. Họ đang làm những bông hoa và tua rua bằng giấy đủ màu sắc để trang trí cây thông Noel. Đó là một công việc vừa thú vị vừa náo nhiệt. Mỗi bông hoa mới hoàn thành đều được mấy cô em gái đón chào bằng những tiếng reo hò thích thú, thậm chí trầm trồ kinh ngạc cứ như thể bông hoa ấy từ trên trời rơi xuống; người bố cũng vô cùng phấn khích, cứ chốc chốc lại vứt chiếcéo xuống sàn nhà vì bực mình cái tội kéo cùn.

– Ai lấy kéo của tôi rồi? Ivan Nikolaitch, anh lại lấy kéo của em đấy phỏng? – Người mẹ với nét mặt lo lắng cứ liên tục chạy vào phòng trẻ em hỏi vọng lên.

– Chúa tôi! Đến một cái kéo tôi cũng không được phép dùng nữa sao! – Người bố đáp lại với giọng điệu sầu thảm, rồi ngả người ra thành ghế, làm bộ làm tịch như thể mình là một kẻ bị tổn thương sâu sắc; nhưng chỉ một phút sau, ông lại hớn hở hào hứng trở lại.

Trong những kỳ nghỉ trước đây, Volodya cũng từng tham gia chuẩn bị cây thông Noel, hoặc chạy ra sân ngắm ngọn núi tuyết mà bác gác cổng và người chăn cừu đang đắp. Thế nhưng lần này, cả Volodya lẫn Lentilov chẳng mảy may để ý gì đến đống giấy màu, và cũng chẳng thèm bén mảng ra chuồng ngựa lấy một lần. Hai cậu ngồi bệt bên khung cửa sổ và bắt đầu thì thầm to nhỏ với nhau; rồi họ mở một cuốn tập bản đồ ra và chăm chú săm soi tấm bản đồ.

– Trước tiên là đến Perm... – Lentilov nói nhỏ, – từ đó đi tiếp đến Tyumen, rồi Tomsk... rồi... rồi... Kamchatka. Ở đó người Samoyed sẽ chở người qua Eo biển Bering bằng thuyền... Và thế là chúng ta đặt chân đến Mỹ... Ở đó có rất nhiều loài thú có lông quý hiếm...

– Thế còn California? – Volodya hỏi.

– California nằm tít phía dưới... Chúng ta chỉ cần sang đến Mỹ là California không còn xa nữa... Và người ta có thể kiếm sống bằng nghề săn bắn và cướp bóc.

Suốt cả ngày hôm đó, Lentilov luôn tránh mặt mấy cô em gái và có vẻ nhìn họ với ánh mắt đầy ngờ vực. Đến chiều tối, chẳng may cậu ta bị bỏ lại một mình với đám con gái trong khoảng năm phút. Bầu không khí im lặng lúc ấy trở nên thật khó xử.

Cậu ta hắng giọng đầy vẻ khó chịu, lấy tay trái chà xát vào tay phải, lườm Katya một cái sắc lẹm rồi hỏi:

– Cậu đã đọc sách của Mayne Reid chưa?

– Chưa, tớ chưa đọc... À này, cậu có biết trượt băng không?

Chìm đắm trong những suy ngẫm của riêng mình, Lentilov chẳng buồn trả lời câu hỏi đó; cậu ta chỉ phồng má lên, thở dài một hơi thật dài như thể đang nóng bức lắm. Cậu ta ngước lên nhìn Katya một lần nữa rồi nói:

– Khi một bầy bò rừng bison lao rầm rập qua đồng cỏ hoang, mặt đất sẽ rung chuyển, còn những con ngựa hoang sợ hãi sẽ hất cẳng đá hậu và hí vang lừng.

Cậu ta mỉm cười đầy vẻ ra oai rồi bồi thêm:

– Cả bọn da đỏ tấn công các chuyến tàu nữa. Nhưng khủng khiếp nhất vẫn là muỗi và mối.

– Ơ kìa, thế chúng là cái gì thế?

– Chúng cũng giống như loài kiến nhưng có cánh. Chúng cắn đau khủng khiếp. Cậu có biết tớ là ai không?

– Cậu Lentilov chứ ai.

– Không, tớ là Montehomo, Móng Vuốt Diều Hâu, Thủ lĩnh của liên quân Bất Bại.

Masha, đứa em út, nhìn cậu ta, rồi nhìn ra khoảng tối ngoài cửa sổ và ngạc nhiên nói:

– Thế mà tối qua nhà mình ăn đậu lăng đấy.

Những lời nói khó hiểu của Lentilov, cách cậu ta cứ thì thầm to nhỏ mãi với Volodya, rồi cái vẻ lúc nào cũng trầm ngâm suy nghĩ thay vì chơi đùa của Volodya... tất cả những điều ấy thật kỳ lạ và đầy vẻ bí ẩn. Thế là hai cô chị lớn là Katya và Sonya bắt đầu cử người canh chừng hai cậu bé. Ban đêm, khi hai cậu đã lên giường đi ngủ, mấy cô bé bèn rón rén bò đến cửa phòng ngủ và áp tai nghe trộm xem họ đang bàn tán chuyện gì. Ôi chao, những gì họ khám phá ra mới động trời làm sao! Hai cậu bé đang lên kế hoạch trốn sang Mỹ để đãi vàng: họ đã chuẩn bị sẵn sàng mọi thứ cho chuyến đi gồm một khẩu súng lục, hai con dao, bánh quy khô, một thấu kính dùng để thay cho diêm quẹt, một chiếc la bàn và bốn rúp tiền mặt. Mấy cô bé còn biết được rằng hai cậu sẽ phải đi bộ hàng ngàn dặm đường, phải chiến đấu với hổ mang và thổ dân da đỏ dọc đường đi; sau đó họ sẽ kiếm được vàng và ngà voi, tiêu diệt kẻ thù, trở thành những tên cướp biển, uống rượu gin, và cuối cùng sẽ cưới những thiếu nữ xinh đẹp làm vợ rồi tậu một đồn điền.

Hai cậu bé tranh nhau nói trong niềm phấn khích tột độ. Xuyên suốt câu chuyện, Lentilov cứ gọi mình là “Montehomo, Móng Vuốt Diều Hâu,” còn Volodya thì là “người anh em da trắng của ta!”

– Cẩn thận đấy, đừng có kể cho mẹ nghe nhé – Katya dặn dò khi cả bọn quay về giường ngủ. – Volodya sẽ mang vàng và ngà voi từ Mỹ về cho chúng ta, nhưng nếu cậu kể cho mẹ nghe thì mẹ sẽ chẳng đời nào cho cậu đi đâu.

Ngày trước đêm Giáng sinh, Lentilov dành toàn bộ thời gian để dán mắt vào bản đồ châu Á và ghi chép, trong khi Volodya với bộ mặt phờ phạc, sưng húp lên trông giống như vừa bị ong đốt, cứ lang thang đi lại khắp các phòng và chẳng ăn uống gì. Có bận cậu đứng thẫn thờ trước bức linh ảnh trong phòng trẻ em, làm dấu thánh rồi khẩn khoản:

– Lạy Chúa, xin hãy tha thứ cho một kẻ tội lỗi như con; lạy Chúa, xin hãy xót thương cho người mẹ tội nghiệp bất hạnh của con!

Đến tối, cậu bật khóc nức nở. Lúc chúc ngủ ngon, cậu ôm chầm lấy bố một hồi lâu, rồi lại ôm mẹ và các em. Katya và Sonya đã biết chuyện gì đang xảy ra, nhưng cô bé Masha thì vẫn ngơ ngác, hoàn toàn chẳng hiểu đầu cua tai nheo gì. Mỗi lần nhìn thấy Lentilov là con bé lại đâm ra trầm ngâm rồi thở dài:

– Khi nào đến mùa chay, y tá bảo chúng ta sẽ phải ăn đậu Hà Lan và đậu lăng đấy.

Sáng sớm ngày trước đêm Giáng sinh, Katya và Sonya rón rén rời khỏi giường để đi dò la xem hai cậu bé định trốn sang Mỹ bằng cách nào. Họ bò rạp đến trước cửa phòng hai cậu.

– Thế ra cậu không định đi nữa à? – Lentilov tức giận lên tiếng hỏi. – Nói cho rõ xem nào: cậu có đi hay không?

– Ôi chao ơi, – Volodya khóc sụt sùi. – Tớ đi thế nào được cơ chứ? Tớ thương mẹ lắm.

– Người anh em da trắng của tớ ơi, tớ xin cậu đấy, chúng ta lên đường thôi nào. Chính cậu là kẻ tuyên bố sẽ đi, cậu đã xúi giục tớ, thế mà đến lúc nước sôi lửa bỏng thì cậu lại nhát gan cụp đuôi à!

– Tớ... tớ... tớ có nhát gan đâu, nhưng mà tớ... tớ... tớ thương mẹ.

– Cậu nói một lời dứt khoát xem nào, có đi hay không đây?

– Tớ đi chứ, chỉ là... đợi một chút đã... tớ muốn ở nhà thêm ít hôm nữa.

– Nếu vậy thì tớ sẽ đi một mình – Lentilov tuyên bố xanh rờn. – Không có cậu thì tớ vẫn tự lo được. Thế mà còn bày đặt đòi đi săn hổ với đánh giặc nữa chứ! Đã thế thì trả lại đạn cho tớ mau!

Nghe đến đây, Volodya khóc rống lên thảm thiết khiến mấy cô em gái cũng không kìm được nước mắt mà khóc theo. Căn phòng chìm vào tĩnh lặng.

– Thế rốt cuộc là cậu có đi cùng không? – Lentilov lại mở lời.

– Tớ... tớ... tớ có đi!

– Thế thì mau mặc đồ vào đi.

Và Lentilov tìm cách vực dậy tinh thần cho Volodya bằng cách ca tụng sự giàu có của đất nước Mỹ, gầm gừ như hổ, giả làm tiếng còi tàu thủy, vừa mắng mỏ vừa hứa hẹn sẽ nhường lại toàn bộ ngà voi cùng da sư tử, da hổ cho cậu ta.

Cậu bé gầy gò, da ngăm đen, tàn nhang đầy mặt và mái tóc dựng đứng như chổi xể ấy đã để lại trong lòng mấy cô em gái ấn tượng như một con người phi thường và kỳ lạ. Cậu ta đúng là một anh hùng, một kẻ mang bản lĩnh sắt đá, chẳng biết sợ hãi là gì, và cậu ta gầm gừ dữ dội đến mức đứng ngoài cửa, người ta hoàn toàn có thể tưởng tượng ra bên trong đang có một con hổ hay con sư tử thật sự. Khi mấy cô bé quay trở về phòng mình và thay quần áo, đôi mắt Katya ngấn lệ, con bé thốt lên:

– Ôi, sao mà tớ thấy sợ quá đi mất!

Mọi chuyện diễn ra bình thường cho đến đúng hai giờ trưa, khi mọi người ngồi vào bàn ăn tối. Lúc bấy giờ người ta mới tá hỏa nhận ra hai cậu bé không có nhà. Họ sai người đi tìm ở khu nhà gia nhân, ngoài chuồng ngựa, ở cả căn nhà nhỏ của bác quản lý. Không thấy tăm hơi đâu cả. Họ phái người đi khắp các ngả trong làng – cũng chẳng thấy bóng dáng ai.

Đến bữa trà chiều, hai cậu bé vẫn vắng mặt, và đến giờ ăn tối thì mẹ của Volodya đã lo lắng đến phát hoảng, thậm chí còn rơi cả nước mắt.

Đến tận đêm muộn, người ta lại tiếp tục sai phái người đi tìm khắp làng, lục soát mọi ngóc ngách và cầm đèn lồng đi dọc theo bờ sông. Trời đất ơi! Cả nhà được một phen náo loạn tưng bừng!

Hôm sau, viên cảnh sát tới nhà, và một thứ giấy tờ nào đó đã được lập ra ngay trong phòng ăn. Người mẹ khóc lóc thảm thiết...

Đột nhiên, một cỗ xe trượt tuyết dừng phắt lại trước cửa, với ba con ngựa trắng đang thở ra một làn hơi nước mịt mù.

– Volodya về rồi kìa – ai đó hét lên ngoài sân.

– Cậu chủ Volodya về tới đây rồi! – Natalya vừa hò hét vừa chạy xồng xộc vào phòng ăn. Và con chó Milord lại cất tiếng sủa trầm vang “gâu gâu.”

Hóa ra hai cậu bé đã bị chặn lại ở khu Cổ Lâu, nơi họ cứ đi từ tiệm này sang tiệm khác để dò hỏi xem có thể mua thuốc súng ở đâu.

Volodya oà khóc nức nở ngay khi vừa bước chân vào tiền sảnh, và lao chồm vào cổ mẹ. Mấy cô em gái run lẩy bẩy, đầy kinh hãi tự hỏi không biết chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo đây. Họ chứng kiến cảnh bố kéo Volodya và Lentilov vào phòng làm việc của ông, rồi ngài bố đã nói chuyện nghiêm khắc với hai cậu suốt một hồi lâu.

– Các cậu làm thế này mà gọi là nên thân à? – Người bố quở trách. – Tôi chỉ cầu mong ở trường học người ta không hay biết chuyện này, bằng không cả hai cậu sẽ bị đuổi học đấy. Cậu Lentilov, thực sự là cậu nên thấy xấu hổ đi mới phải. Hành động như thế là không thể chấp nhận được! Chính cậu là kẻ khơi mào, và tôi hy vọng bố mẹ cậu sẽ trừng phạt cậu đích đáng. Sao cậu lại có thể làm thế hả? Các cậu đã ngủ qua đêm ở đâu?

– Ở ga tàu ạ – Lentilov kiêu hãnh đáp.

Sau đó Volodya lên giường đi ngủ, trên trán đắp một miếng gạc tẩm giấm chua.

Một bức điện tín đã được đánh đi, và ngày hôm sau, một người phụ nữ – mẹ của Lentilov – đã xuất hiện để lôi cổ đứa con trai quý tử về nhà.

Lentilov vẫn giữ nguyên vẻ mặt đăm chiêu và kiêu kỳ cho đến tận phút cuối cùng, cậu ta không thèm thốt ra lấy một lời khi nói lời chia tay với mấy cô em gái. Thế nhưng cậu ta đã cầm lấy cuốn sách của Katya và viết vào đó dòng chữ lưu niệm: “Montehomo, Móng Vuốt Diều Hâu, Thủ lĩnh của liên quân Bất Bại.”