Ba ngày sau đêm định mệnh, vào lúc chín giờ sáng, Hermann đến tu viện ——, nơi những nghi thức cuối cùng được cử hành cho thi hài vị nữ bá tước quá cố. Dù không cảm thấy hối hận, anh vẫn không thể hoàn toàn át đi tiếng nói của lương tâm, thứ đang thì thầm với anh rằng: “Ngươi chính là kẻ sát nhân hại chết mụ già!” Bất chấp việc hầu như chẳng có chút đức tin tôn giáo nào, anh lại vô cùng mê tín; và vì tin rằng hồn ma nữ bá tước có thể gây ảnh hưởng xấu đến cuộc đời mình, anh quyết định dự tang lễ của bà để cầu xin sự tha thứ.

Nhà thờ đông nghịt người. Hermann phải rất vất vả mới chen nổi qua biển người để tiến vào. Quan tài được đặt trên một đài cẩm thạch sang trọng dưới tấm vải tang bằng nhung. Nữ bá tước quá cố nằm bên trong, hai tay đan trước ngực, đầu đội mũ ren và mặc chiếc áo đầm bằng sa tanh trắng. Xung quanh đài cẩm thạch là các gia nhân trong gia tộc: những người hầu mặc áo ca-ftan đen, vai đeo dải băng gắn gia huy, tay cầm nến; cùng những họ hàng — con cháu, chắt — đang mặc đồ tang phục đậm.

Không ai khóc cả; những giọt nước mắt lúc này sẽ là một vẻ giả tạo. Nữ bá tước đã quá già, sự ra đi của bà chẳng khiến ai phải ngạc nhiên, và họ hàng của bà từ lâu đã xem như bà không còn thuộc về thế giới này nữa. Một nhà thuyết giáo nổi tiếng đọc bài điếu văn. Bằng những từ ngữ giản dị và cảm động, ông mô tả sự ra đi bình yên của một người chính trực, kẻ đã trải qua bao năm dài tĩnh lặng chuẩn bị cho một cái chết đậm chất Ki-tô giáo. “Thiên sứ của thần chết đã tìm thấy bà,” vị diễn giả nói, “khi bà đang chìm trong những suy ngẫm thành kính và chờ đợi vị phu quân giữa đêm.”

Lễ tang kết thúc giữa bầuσ không khí tĩnh lặng sâu sắc. Những người họ hàng bước lên trước để từ biệt thi hài. Tiếp theo là đông đảo khách khứa, những kẻ đến để bày tỏ sự tôn kính cuối cùng đối với người mà trong bao nhiêu năm qua từng cùng họ chia sẻ những cuộc vui phù phiếm. Sau đó là các thành viên trong gia quyến của Nữ bá tước. Người cuối cùng trong số họ là một cụ bà bằng tuổi người quá cố. Hai phụ nữ trẻ dìu bà bước lên bằng tay. Bà không còn đủ sức để quỳ rạp xuống đất — bà chỉ nhỏ vài giọt nước mắt và hôn lên bàn tay lạnh lẽo của nữ chủ nhân.

Hermann bấy giờ quyết định đến gần chiếc quan tài. Anh quỳ xuống những phiến đá lạnh ngắt và giữ nguyên tư thế ấy trong vài phút; cuối cùng anh đứng dậy, tái nhợt như chính vị nữ bá tước quá cố; anh bước lên bậc thềm đài cẩm thạch và cúi người sát thi hài... Vào khoảnh khắc ấy, anh có cảm giác như người phụ nữ đã chết đang liếc mắt nhìn anh bằng ánh mắt chế giễu và nháy một bên mắt. Hermann giật nảy mình lùi lại, bước hụt rồi ngã nhào xuống đất. Mọi người vội vã chạy đến đỡ anh dậy. Cùng lúc ấy, Lizaveta Ivanovna ngất lịm đi và được bế thềm vào hiên nhà thờ. Sự cố này làm gián đoạn trong vài phút sự trang nghiêm của buổi lễ ảm đạm. Giữa đám đông vang lên một tiếng thì thầm trầm đục, và một viên thị thần cao gầy, họ hàng gần của người quá cố, thì thầm vào tai một người đàn ông Anh đang đứng cạnh rằng viên sĩ quan trẻ tuổi thực ra là con rơi của Nữ bá tước, để rồi người đàn ông Anh lạnh lùng đáp lại: “Ồ!”

Suốt ngày hôm đó, Hermann chìm trong trạng thái kích động kỳ lạ. Ghé vào một nhà hàng hẻo lánh để ăn tối, anh uống rất nhiều rượu, trái với thói quen thường ngày, với hy vọng làm tê liệt sự bấn loạn trong lòng. Nhưng rượu chỉ càng khiến trí tưởng tượng của anh thêm sục sôi. Trở về nhà, anh ngã người lên giường mà không cởi quần áo, rồi chìm vào giấc ngủ sâu.

Khi tỉnh dậy, trời đã tối hẳn, ánh trăng chiếu rọi vào phòng. Anh nhìn đồng hồ: đã mười hai giờ kém mười lăm phút. Cơn buồn ngủ đã tan biến; anh ngồi dậy trên giường và nghĩ về đám tang của vị nữ bá tước già.

Đúng lúc đó, có ai ngoài đường nhìn vào cửa sổ phòng anh, rồi vội vã bước đi ngay. Hermann chẳng bận tâm đến sự việc ấy. Chỉ vài khoảnh khắc sau, anh nghe tiếng cửa tiền sảnh mở ra. Hermann nghĩ chắc là người lính hầu của mình, lại say xỉn như thường lệ, đang trở về sau một cuộc tuần du ban đêm nào đó, nhưng ngay sau đó anh nghe thấy những bước chân lạ hoắc: có ai đó đang bước đi rón rén trên sàn nhà bằng dép lê. Cánh cửa mở ra, và một người phụ nữ mặc đồ trắng bước vào phòng. Hermann lầm tưởng đó là bà vú già của mình, và tự hỏi điều gì có thể đưa bà đến đây vào giờ này trong đêm. Nhưng người phụ nữ mặc áo trắng lướt nhanh qua căn phòng rồi đứng trước mặt anh — và Hermann nhận ra Nữ bá tước!

“Ta đến gặp ngươi trái với mong muốn của mình,” bà nói bằng một giọng quả quyết: “nhưng ta buộc phải tuân lệnh để thỏa mãn yêu cầu của ngươi. Ba, bảy, ách, sẽ mang lại chiến thắng cho ngươi nếu đánh theo thứ tự, nhưng chỉ với những điều kiện sau: ngươi không được đánh quá một lá bài trong vòng hai mươi bốn giờ, và không bao giờ được chơi bài nữa trong suốt quãng đời còn lại. Ta tha tội chết cho ngươi, với điều kiện ngươi phải cưới người bạn đồng hành của ta, Lizaveta Ivanovna.”

Nói xong, bà lặng lẽ quay người, bước đi với dáng đi lê lết về phía cửa rồi biến mất. Hermann nghe tiếng cửa chính ngoài đường mở ra rồi đóng lại, và anh lại thấy có ai đó nhìn vào mình qua khung cửa sổ.

Hermann mất một lúc lâu mới định thần lại được. Sau đó anh đứng dậy bước sang căn phòng bên cạnh. Người lính hầu của anh đang nằm ngủ say sưa trên sàn, và anh phải rất vất vả mới đánh thức được hắn. Hắn ta vẫn say mèm như mọi khi và chẳng thể khai thác được thông tin gì từ hắn. Cửa chính ngoài đường đã khóa. Hermann quay lại phòng mình, thắp nến lên và ghi chép lại mọi chi tiết về thị kiến của mình.