Tháng Giêng đưa Ann Veronica trở thành một sinh viên tại phòng thí nghiệm sinh học của Học viện Hoàng gia Trung ương, nơi sừng sững mọc lên giữa những con phố nhỏ ở góc giao giữa Euston Road và Great Portland Street. Cô đang chăm chú theo đuổi Khóa học Nâng cao về Giải phẫu So sánh, vô cùng nhẹ nhõm vì tâm trí đã được cuốn vào một chủ đề phát triển có phương pháp thay vì những mối bận tâm mơ hồ đầy bất định của hai tháng trước đó. Cô cũng dốc cạn sức lực để gạt sâu vào góc khuất tâm trí, khuất tầm mắt hai sự thật: thứ nhất, cô đã giành được chốn dung thân với những hoạt động thỏa mãn này bằng cách nợ Ramage bốn mươi bảng; và thứ hai, vị thế hiện tại của cô chắc chắn chỉ là tạm thời và tương lai trước mắt thì hoàn toàn mịt mờ.
Phòng thí nghiệm sinh học mang một bầu không khí rất riêng biệt.
Nó nằm trên tầng cao nhất của tòa nhà, phóng tầm mắt vượt qua một quần thể các công trình thấp kém hơn để hướng về Công viên Regent. Đó là một phòng trưng bày dài và hẹp, đủ ánh sáng, thông thoáng, yên tĩnh với những chiếc bàn nhỏ và bồn rửa, thoang thoảng mùi cồn methyl và một thứ mùi hữu cơ phân hủy đã được làm loãng và khử trùng. Dọc theo bức tường phía trong là một loạt mẫu vật được trưng bày vô cùng bài bản do chính tay Russell chuẩn bị. Đối với Ann Veronica, ấn tượng tuyệt vời nhất chính là tính thích hợp đến kinh ngạc của nó; nơi đây khiến mọi bầu không khí khác mà cô từng biết trở nên vụn vặt và hỗn độn. Toàn bộ không gian và mọi thứ trong đó đều hướng tới một mục đích duy nhất — minh họa, khai triển, phê bình, soi sáng, và làm cho ý nghĩa của cấu trúc động thực vật ngày càng trở nên rành mạch. Nó bao trùm từ sàn đến trần, từ đầu này đến đầu kia Lý thuyết về Hình thái Sự sống; ngay cả chiếc khăn lau bảng cạnh bảng đen, hay nhữngh chiếc vòng đệm ở vòi nước cũng góp phần làm công việc ấy; mục đích của căn phòng thậm chí còn được cô đọng giản dị hơn cả một nhà thờ. Có lẽ, phần lớn sự thỏa mãn mà nơi đây mang lại bắt nguồn từ điều đó. Trái ngược với bầu không khí hỗn độn và những con người trong một buổi họp của hội Fabian, hay niềm nhiệt huyết khó hiểu đằng sau phong trào đòi quyền bầu cử, với những bài diễn thuyết vừa mang tính khoe mẽ cá nhân, vừa là những mưu đồ tinh ranh, lại vừa là những tiếng kêu gào đứt quãng cho những mục đích được định hình lỏng lẻo; so với sự đến đi của khán giả và những người ủng hộ trông giống như những mảnh giấy vụn cuốn theo cơn lốc xoáy trên đường phố, căn phòng dài, yên tĩnh và ngăn nắp này tỏa sáng như một vì sao lấp lánh giữa tầng mây.
Ngày này qua ngày khác, trong một khoảng thời gian nhất định tại phòng giảng, với năng lực và sự kiên nhẫn tỉ mỉ, Russell đã chắp nối từng khó khăn và gợi ý, từng dẫn chứng và phản chứng, để dựng lên cấu trúc công phu của cây gia hệ sự sống. Và rồi các sinh viên bước vào phòng thí nghiệm dài để kiểm chứng những sự thật ấy trên những thớ thịt gần như còn sống bằng kính hiển vi và dao mổ, kim dò và máy cắt lát mỏng, với tất cả sự khéo léo và cẩn trọng cao độ. Thỉnh thoảng, họ lại đột kích sang bảo tàng mô hình thu nhỏ ở phòng bên cạnh — nơi các mẫu vật, mô hình và chỉ dẫn nằm ngay ngắn theo kỷ luật dưới sự hướng dẫn của trợ giảng Capes. Có một cặp bảng đen ở mỗi đầu lối đi giữa các dãy bàn, và tại đây Capes, với giọng nói nhanh nhẹn và đầy ắp sự bất an, hoàn toàn tương phản với lối phát âm chậm rãi, dứt khoát của Russell, vừa hướng dẫn cách mổ xẻ vừa đưa ra những bình luận sáng tỏ về các cấu trúc đang được khảo sát. Sau đó, anh sẽ đi dọc phòng thí nghiệm, ngồi xuống bên cạnh từng sinh viên, kiểm tra công việc, thảo luận những vướng mắc và giải đáp các câu hỏi phát sinh từ bài giảng của Russell.
Ann Veronica đã đến Học viện Hoàng gia với sự ngưỡng mộ tôn sùng nhân vật vĩ đại Russell, vì vai trò của ông trong các cuộc tranh luận về thuyết Darwin, và vì vẻ quyết đoán toát lên từ khuôn mặt góc cạnh, rám nắng, tựa như sư tử dưới mái tóc bạc phơ. Còn Capes lại là một phát hiện thú vị. Capes là một điều gì đó vượt trên cả sự mong đợi. Russell cháy rực như một ngọn hải đăng, nhưng Capes lại soi sáng bằng những tia chớp lóe lên, rọi ánh sáng — dù chỉ là thứ ánh sáng chớp nhoáng — vào hàng trăm ngóc ngách mà Russell vẫn kiên định để chìm trong bóng tối.
Capes là một người đàn ông khoảng từ ba mươi đến ba mươi mốt tuổi, sở hữu làn da trắng ngần hiếm có, đỏ hồng đến mức thật may mắn là anh không có hàng lông mi nhạt màu, cùng một danh tiếng tuyêm khiêm tốn nhưng không hề tầm thường. Anh trò chuyện bên tấm bảng đen bằng một chất giọng dễ chịu, vương chút ngọng nhẹ đầy tự nhiên, đôi khi tỏ ra khá vụng về trong phần diễn giải, nhưng cũng có lúc vô cùng sinh động. Anh mổ xẻ có phần luộm thuộm và vội vàng, nhưng nhìn chung là hiệu quả, và vẽ với một sự bộc trực đầy nóng vội, bù đắp cho sự thiếu chính xác bằng chính tính biểu cảm của nét vẽ. Phía trên tấm bảng đen, những viên phấn màu bay vút đi như những loạt pháo hoa đủ màu sắc khi từng sơ đồ này đến sơ đồ khác lần lượt hiện lên.
Năm đó, phòng thí nghiệm nâng cao có một tỷ lệ nữ sinh và phụ nữ bất thường, có lẽ bởi vì quy mô lớp học nói chung là cực kỳ nhỏ. Lớp chỉ có chín người, và bốn trong số đó là nữ sinh. Nhchính vì quy mô nhỏ gọn này, công việc có thể diễn ra trong một bầu không khí thoải mái và gần gũi hơn nhiều so với những lớp học đông đúc. Một thói quen đã hình thành là buổi trà chiều chung vào lúc bốn giờ, dưới sự bảo trợ của cô Garvice — một thiếu nữ cao ráo, duyên dáng với sự bất tài về trí tuệ đến mức xuất chúng, người có bản năng làm chủ nhà dường như phát triển quá mức bình thường.
Capes thường tham gia những buổi trà chiều này; rõ ràng anh rất thích đến và sẽ xuất hiện ở ngưỡng cửa phòng chuẩn bị, mang theo một vẻ ngượng ngùng dễ mến trên nét mặt, chần chừ chờ đợi một lời mời.
Ngay từ đầu, Ann Veronica đã thấy anh là một người đàn ông vô cùng thú vị. Trước hết, anh gây ấn tượng với cô là kẻ dễ thay đổi nhất mà cô từng gặp. Có lúc anh rực rỡ và uy quyền, lấn át tất cả mọi người bằng những lời lẽ sắc bén, và suýt chút nữa đã trở thành kẻ độc đoán nếu không nhờ bản tính cực kỳ tử tế; có lúc anh gần như chỉ nói những câu một chữ, đánh bại mọi nỗ lực khéo léo nhất nhằm khơi gợi trò chuyện của cô Garvice. Đôi khi, rõ ràng anh tỏ ra cáu kỉnh, bất an và lúng túng trong những nỗ lực tỏ ra tự nhiên. Và có những lúc anh tuôn trào một thứ sự thông minh châm biếm kỳ lạ, càn quét với sức tàn phá khủng khiếp lên bất kỳ chủ đề nào dám đối đầu với nó. Những trải nghiệm của Ann Veronica về đàn ông trước đây chỉ xoay quanh những tuýp người ổn định hơn — Teddy, kẻ luôn ngớ ngẩn; cha cô, người luôn ra điều ta đây và đa cảm; Manning, kẻ luôn giữ nguyên một bộ dạng Manning. Và cô cảm thấy hầu hết những người khác mà cô từng gặp đều có sự kiên định tương tự. Cô chắc chắn rằng Goopes lúc nào cũng ra vẻ cao ngạo, chậm chạp và mang dáng dấp Socrates. Cả Ramage nữa — ở Ramage luôn phảng phất thứ khát vọng ấy, cái vẻ hiểu biết và ưa dò xét ấy, sự hòa quyện giữa những điều khá hay ho và những thứ khá tẻ nhạt trong câu chuyện của anh ta. Nhưng với Capes, người ta chẳng thể trông mong điều gì chắc chắn.
Năm nam sinh trong lớp là một tập hợp đa dạng. Có một cậu trai mười tám tuổi mặt cắt không còn giọt máu, chải chuốt mái tóc ngược ra sau y hệt kiểu của Russell, có xu hướng im lặng đến khó chịu mỗi khi ở gần cô, khiến cô cảm thấy nếu không đối xử tử tế một cách ôn hòa với cậu ta thì thật hổ thẹn với lòng mình; lại có một thanh niên xuề xòa hai mươi lăm tuổi mặc áo xanh Hải quân, kẻ pha trộn tư tưởng của Marx và Bebel với những vị thần chính thống hơn trong điện thần sinh học. Có một thanh niên thấp người, mặt đỏ phừng phừng, đầy quả quyết, người thừa kế thái độ bề trên về ngành vi khuẩn học từ cha mình; một sinh viên người Nhật khiêm nhường, vẽ tranh tuyệt đẹp nhưng tiếng Anh bập bẹ; và một gã người Scotland da ngăm đen, ở dơ, đeo cặp kính dày cộp, kẻ cứ mỗi buổi sáng lại đến như một thứ trợ giảng tình nguyện phụ trợ, săm soi công việc và cả bản thân cô, bảo rằng những nhát mổ của cô là “khá ổn”, hoặc “thật sự rất khá ổn”, hay “vượt xa tiêu chuẩn thông thường của phái nữ”, rồi lảng vảng như chực chờ một cơn bùng nổ của lòng biết ơn mãnh liệt với ánh nhìn hoài niệm đầy ngưỡng mộ khiến cặp kính đa tròng lóe lên như kim cương, trước khi quay trở về chỗ ngồi của mình.
Ann Veronica nghĩ rằng phụ nữ thì không thú vị bằng đàn ông cho lắm. Có hai nữ giáo viên trường làng, trong đó một người — cô Klegg — có lẽ là chị em họ hàng xa với cô Miniver, bởi cô ta có quá nhiều nét tương đồng với nhân vật Miniver ấy; có một cô gái lúc nào cũng đăm chiêu mà Ann Veronica chẳng bao giờ nhớ tên, nhưng làm việc cực kỳ hiệu quả; và cô Garvice — người bắt đầu bằng việc thu hút cô rất nhiều nhờ dáng đi vô cùng uyển chuyển — để rồi kết luận lại bằng việc gieo vào lòng cô ấn tượng rằng việc di chuyển uyển chuyển chính là mục đích sống duy nhất của cuộc đời cô ta.
